Luận Văn Thạc Sĩ Về Hòa Giải Ở Cơ Sở Tỉnh Hải Dương

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu vnu ls hòa giải ở cơ sở qua thực tiễn tỉnh hải dương, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện pháp hoàn thiện trong lĩnh vực .

• Tác giả: Đặng Thị Lan Phƣơng
• Người hướng dẫn: Gs. Ts Hoàng Thị Kim Quế
• Trường học: Đại Học Quốc Gia Hà Nội - Khoa Luật
• Chuyên ngành: Lý luận và lịch sử Nhà nƣớc và pháp luật
• Đề tài: Hòa Giải Ở Cơ Sở (Qua Thực Tiễn Tỉnh Hải Dƣơng)
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HÒA GIẢI Ở CƠ SỞ
• 1.1. Hòa giải ở cơ sở trong hệ thống các phương thức giải quyết tranh chấp và sự cần thiết giải quyết các tranh chấp, xích mích trong cộng đồng bằng hòa giải
• 1.2. Khái niệm và đặc điểm cơ bản của hòa giải ở cơ sở
• 1.2.1. Khái niệm hòa giải ở cơ sở
• 1.2.2. Đặc điểm hòa giải ở cơ sở
• 1.3. Vai trò của hòa giải ở cơ sở và sự cần thiết điều chỉnh bằng pháp luật đối với hòa giải ở cơ sở
• 1.3.1. Vai trò của hòa giải ở cơ sở
• 1.3.2. Sự cần thiết điều chỉnh bằng pháp luật đối với hòa giải ở cơ sở
• 1.4. Nguyên tắc, phạm vi hòa giải ở cơ sở
• 1.4.1. Nguyên tắc tổ chức và hoạt động hòa giải ở cơ sở
• 1.4.2. Phạm vi hòa giải ở cơ sở
• 1.5. Quá trình hình thành và phát triển của thể chế hòa giải ở cơ sở tại Việt Nam
• 1.5.1. Giai đoạn trước cách mạng tháng Tám 1945
• 1.5.2. Giai đoạn từ cách mạng tháng 8 năm 1945 đến năm 1998
• 1.5.3. Giai đoạn từ năm 1998 đến năm 2013
• 1.5.4. Giai đoạn từ năm 2013 đến nay
• 1.6. Thể chế hòa giải một số nước trên thế giới và kinh nghiệm cho Việt Nam
• 1.6.1. Mô hình Hòa giải nhân dân. Mô hình trung tâm hòa giải cộng đồng
• 1.6.2. Mô hình hòa giải của Trưởng thôn ở Philippin
• 1.6.3. Những kinh nghiệm cho Việt Nam
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG TỔ CHỨC VÀ HOẠT ĐỘNG HÒA GIẢI Ở CƠ SỞ TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH HẢI DƯƠNG
• 2.1. Những điều kiện lịch sử, văn hóa chi phối và ảnh hưởng đến hoạt động hòa giải của tỉnh Hải Dương
• 2.2. Thực hiện pháp luật về hòa giải ở cơ sở trên địa bàn tỉnh Hải Dương
• 2.2.1. Những quy định chung về hòa giải ở cơ sở
• 2.2.2. Những quy định của tỉnh Hải Dương về hòa giải ở cơ sở
• 2.3. Thực trạng tổ chức và hoạt động hòa giải ở cơ sở trên địa bàn tỉnh Hải Dương
• 2.3.1. Tổ chức thực hiện hòa giải ở cơ sở trên địa bàn tỉnh Hải Dương
• 2.3.2. Hoạt động của Tổ hòa giải
• 2.3.3. Quản lý nhà nước về công tác hòa giải ở cơ sở trên địa bàn tỉnh Hải Dương
• 2.3.4. Đánh giá chung
• 3. CHƯƠNG 3: QUAN ĐIỂM, GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG, HIỆU QUẢ CÔNG TÁC HÒA GIẢI TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH HẢI DƯƠNG
• 3.1. Quan điểm về nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác hòa giải trên địa bàn tỉnh Hải Dương
• 3.2. Nâng cao nhận thức của các cấp, các ngành và toàn xã hội về hòa giải, xác định đó là một định chế xã hội phát huy quyền làm chủ của nhân dân ở cơ sở
• 3.3. Nâng cao năng lực quản lý của cơ quan Tư pháp và đội ngũ cán bộ Tư pháp – Hộ tịch các xã, phường, thị trấn đối với công tác hòa giải ở cơ sở
• 3.4. Nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động hòa giải ở cơ sở; Tiếp tục đảm bảo cơ sở vật chất cần thiết cho hoạt động hòa giải ở cơ sở
• 3.5. Tăng cường sự phối hợp giữa chính quyền với các đoàn thể, tổ chức chính trị trong thực hiện hòa giải ở cơ sở
• 3.6. Hòa giải ở cơ sở phải phù hợp với pháp luật, đạo đức xã hội
• 3.7. Tôn trọng quyền và lợi ích của nhân dân
• 3.8. Hoàn thiện các quy định của pháp luật
• 3.9. Xây dựng và kiện toàn các tổ chức hòa giải
• 3.10. Bảo đảm cơ sở vật chất cần thiết cho hoạt động hòa giải ở cơ sở
• 3.11. Tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy đảng, chính quyền, sự phối hợp thực hiện của Mặt trận tổ quốc và các đoàn thể nhân dân đối với hoạt động hòa giải ở cơ sở
• 3.12. Nâng cao việc truyền truyền pháp luật về vai trò của hòa giải trong đời sống xã hội, phát huy dân chủ ở cơ sở
• 3.13. Giáo dục, đào tạo nâng cao trình độ kỹ năng hòa giải, kiến thức pháp luật và vận dụng pháp luật cho đội ngũ hòa giải viên
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Hòa Giải Ở Cơ Sở Tỉnh Hải Dương

Hòa giải ở cơ sở là một phương thức quan trọng trong việc giải quyết các tranh chấp, xung đột trong cộng đồng. Tại tỉnh Hải Dương, hòa giải không chỉ giúp duy trì trật tự xã hội mà còn góp phần xây dựng mối quan hệ tốt đẹp giữa các thành viên trong cộng đồng. Hòa giải ở cơ sở được thực hiện thông qua các tổ hòa giải, nơi mà các thành viên trong cộng đồng có thể tham gia để giải quyết các vấn đề phát sinh một cách hòa bình và hiệu quả.

1.1. Khái Niệm Hòa Giải Ở Cơ Sở

Hòa giải ở cơ sở được hiểu là quá trình giải quyết tranh chấp, xung đột giữa các cá nhân hoặc nhóm trong cộng đồng thông qua sự can thiệp của một bên thứ ba, thường là các hòa giải viên. Quá trình này không chỉ giúp giải quyết mâu thuẫn mà còn củng cố tình đoàn kết trong cộng đồng.

1.2. Vai Trò Của Hòa Giải Trong Cộng Đồng

Hòa giải đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì sự hòa thuận và ổn định trong cộng đồng. Nó giúp giảm thiểu các vụ việc phải đưa ra tòa án, tiết kiệm thời gian và chi phí cho cả cộng đồng và nhà nước. Hòa giải cũng góp phần nâng cao nhận thức pháp luật cho người dân.

II. Thực Trạng Hòa Giải Ở Cơ Sở Tỉnh Hải Dương Hiện Nay

Thực trạng hòa giải ở cơ sở tại tỉnh Hải Dương hiện nay cho thấy nhiều vấn đề cần được cải thiện. Mặc dù có nhiều tổ hòa giải được thành lập, nhưng không phải tất cả đều hoạt động hiệu quả. Một số tổ hòa giải thiếu sự quan tâm từ chính quyền địa phương, dẫn đến việc không thể phát huy hết vai trò của mình trong việc giải quyết tranh chấp.

2.1. Các Tổ Hòa Giải Và Hoạt Động Của Chúng

Các tổ hòa giải ở Hải Dương thường được thành lập tại các xã, phường. Tuy nhiên, nhiều tổ hòa giải không có đủ nguồn lực và sự hỗ trợ cần thiết để hoạt động hiệu quả. Điều này dẫn đến việc nhiều tranh chấp không được giải quyết kịp thời.

2.2. Những Thách Thức Trong Hoạt Động Hòa Giải

Một trong những thách thức lớn nhất đối với hòa giải ở cơ sở là sự thiếu hụt về nhận thức của người dân về vai trò của hòa giải. Nhiều người vẫn còn e ngại khi tham gia vào quá trình hòa giải, dẫn đến việc các mâu thuẫn không được giải quyết một cách hiệu quả.

III. Giải Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Hòa Giải Ở Cơ Sở Tỉnh Hải Dương

Để nâng cao hiệu quả của công tác hòa giải ở cơ sở, cần có những giải pháp đồng bộ từ chính quyền và các tổ chức xã hội. Việc tăng cường đào tạo cho các hòa giải viên, nâng cao nhận thức của người dân về hòa giải là rất cần thiết.

3.1. Đào Tạo Và Nâng Cao Năng Lực Cho Hòa Giải Viên

Đào tạo cho các hòa giải viên về kỹ năng hòa giải, kiến thức pháp luật và cách thức xử lý tình huống là rất quan trọng. Điều này giúp họ tự tin hơn trong việc giải quyết các tranh chấp và xung đột trong cộng đồng.

3.2. Tăng Cường Sự Hỗ Trợ Từ Chính Quyền

Chính quyền địa phương cần có những chính sách hỗ trợ cụ thể cho các tổ hòa giải, bao gồm cả việc cung cấp tài liệu, kinh phí hoạt động và tạo điều kiện cho các hòa giải viên tham gia các khóa đào tạo.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Hòa Giải Ở Cơ Sở Tại Hải Dương

Hòa giải ở cơ sở đã được áp dụng thành công trong nhiều trường hợp tại Hải Dương, giúp giải quyết các mâu thuẫn trong gia đình, xóm làng. Những kết quả này không chỉ giúp duy trì trật tự xã hội mà còn tạo ra môi trường sống hòa bình cho người dân.

4.1. Các Trường Hợp Thành Công Trong Hòa Giải

Nhiều trường hợp hòa giải thành công đã được ghi nhận, từ các mâu thuẫn nhỏ trong gia đình đến các tranh chấp lớn hơn giữa các hộ gia đình. Những trường hợp này cho thấy hiệu quả của hòa giải trong việc duy trì sự hòa thuận trong cộng đồng.

4.2. Tác Động Của Hòa Giải Đến An Ninh Trật Tự

Hòa giải không chỉ giúp giải quyết các tranh chấp mà còn góp phần giữ gìn an ninh trật tự tại địa phương. Khi các mâu thuẫn được giải quyết kịp thời, tình hình an ninh xã hội sẽ ổn định hơn.

V. Kết Luận Về Hòa Giải Ở Cơ Sở Tỉnh Hải Dương

Hòa giải ở cơ sở là một phương thức quan trọng trong việc giải quyết các tranh chấp tại tỉnh Hải Dương. Để phát huy hiệu quả của hòa giải, cần có sự quan tâm từ chính quyền và sự tham gia tích cực của cộng đồng. Việc nâng cao nhận thức và năng lực cho các hòa giải viên sẽ góp phần tạo ra một môi trường hòa bình và ổn định cho xã hội.

5.1. Tương Lai Của Hòa Giải Ở Cơ Sở

Trong tương lai, hòa giải ở cơ sở cần được phát triển mạnh mẽ hơn nữa, với sự hỗ trợ từ các chính sách của nhà nước và sự tham gia tích cực của cộng đồng. Điều này sẽ giúp nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân và duy trì sự hòa thuận trong xã hội.

5.2. Đề Xuất Chính Sách Hỗ Trợ Hòa Giải

Cần có những chính sách cụ thể để hỗ trợ hoạt động hòa giải, bao gồm việc tăng cường đào tạo cho hòa giải viên, cung cấp tài liệu và kinh phí hoạt động cho các tổ hòa giải. Điều này sẽ giúp nâng cao hiệu quả của công tác hòa giải ở cơ sở.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Hòa giải ở cơ sở là phương thức giải quyết tranh chấp mang đậm bản sắc văn hóa truyền thống của dân tộc Việt Nam, gắn liền với triết lý nhân văn và tinh thần đoàn kết cộng đồng. Trên phạm vi toàn quốc, mạng lưới hòa giải từng ghi nhận hơn 85.000 tổ hòa giải với gần 400.000 hòa giải viên, giải quyết thành công bình quân từ 75% đến 80% các vụ việc phát sinh, giúp tiết kiệm hàng chục tỷ đồng ngân sách tư pháp hàng năm. Tuy nhiên, trong bối cảnh phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và đẩy mạnh cải cách tư pháp theo tinh thần Nghị quyết số 49-NQ/TW của Bộ Chính trị, các xung đột xã hội vi mô tại địa bàn nông thôn và đô thị đang gia tăng nhanh chóng về cả số lượng lẫn mức độ phức tạp.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn là đánh giá toàn diện cơ sở lý luận và thực tiễn thi hành pháp luật về hòa giải ở cơ sở trên địa bàn tỉnh Hải Dương – một địa phương thuộc vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ với 12 đơn vị hành chính cấp huyện. Mục tiêu cụ thể của công trình là làm rõ bản chất pháp lý, vai trò xã hội của hòa giải, khảo sát thực trạng tổ chức và hoạt động của các tổ hòa giải giai đoạn 2010 – 2015, từ đó phát hiện những bất cập để đề xuất hệ thống giải pháp nâng cao chất lượng công tác này.

Ý nghĩa của nghiên cứu thể hiện rõ nét qua việc cung cấp luận cứ khoa học nhằm tối ưu hóa hoạt động tự quản của nhân dân, hướng tới mục tiêu giảm trên 30% áp lực giải quyết đơn thư khiếu kiện tại Tòa án nhân dân cấp huyện và Ủy ban nhân dân các cấp, giữ vững ổn định an ninh chính trị và trật tự an toàn xã hội tại địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng lý thuyết duy vật biện chứng và duy vật lịch sử của chủ nghĩa Mác – Lênin về mối quan hệ giữa tồn tại xã hội và ý thức xã hội, khẳng định bản chất con người là tổng hòa các mối quan hệ xã hội. Đồng thời, nghiên cứu tích hợp lý thuyết quản lý nhà nước bằng pháp luật kết hợp quy phạm đạo đức và mô hình xã hội tự quản truyền thống "Nhà – Làng – Nước". Mô hình nghiên cứu đặt hoạt động hòa giải trong hệ thống các phương thức giải quyết tranh chấp ngoài tòa án (ADR), chịu sự chi phối đa chiều từ thể chế pháp lý, phong tục tập quán và dư luận xã hội.

Các khái niệm then chốt được phân tích chuyên sâu gồm:

• Hòa giải ở cơ sở: Hoạt động hướng dẫn, giúp đỡ, thuyết phục các bên đạt được thỏa thuận, tự nguyện giải quyết mâu thuẫn theo quy định tại Khoản 1 Điều 2 Luật Hòa giải ở cơ sở năm 2013.
• Tổ hòa giải: Tổ chức tự quản của nhân dân được thành lập ở thôn, làng, ấp, bản, tổ dân phố.
• Xung đột xã hội vi mô: Những mâu thuẫn, tranh chấp, xích mích nhỏ phát sinh trong đời sống thường nhật giữa các cá nhân, hộ gia đình trong cộng đồng dân cư.
• Quyền tự định đoạt: Nguyên tắc tôn trọng sự tự nguyện của các bên tranh chấp mà không chịu sự can thiệp áp đặt bằng quyền lực nhà nước.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của luận văn được thu thập từ báo cáo tổng kết công tác tư pháp của Sở Tư pháp tỉnh Hải Dương giai đoạn 2010 – 2014, hệ thống số liệu từ 265 xã, phường, thị trấn cùng các văn bản quy phạm pháp luật như Hiến pháp năm 1992, Pháp lệnh số 09/1998/PL-UBTVQH10 và Luật Hòa giải ở cơ sở năm 2013.

Nghiên cứu tiến hành khảo sát chọn mẫu điển hình tại 30 xã, phường thuộc 4 huyện, thị xã, thành phố đại diện cho các vùng kinh tế - xã hội của tỉnh Hải Dương, phát phiếu điều tra xã hội học tới 150 hòa giải viên và 100 người dân từng tham gia hòa giải. Phương pháp phân tích - tổng hợp, so sánh luật học và thống kê xã hội học được lựa chọn nhằm bảo đảm tính khách quan, đo lường chính xác tỷ lệ hòa giải thành và lý giải căn nguyên của các rào cản thực tiễn trong timeline nghiên cứu từ năm 2013 đến năm 2015.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, 100% thôn, khu dân cư trên địa bàn tỉnh Hải Dương đã thành lập Tổ hòa giải với quy mô trung bình từ 3 đến 5 thành viên mỗi tổ. Tỷ lệ hòa giải viên nữ đạt khoảng 28% đến 32%, bước đầu bảo đảm nguyên tắc bình đẳng giới theo quy định mới của Luật Hòa giải ở cơ sở năm 2013.

Thứ hai, hiệu quả giải quyết tranh chấp đạt mức cao khi các tổ hòa giải tại Hải Dương thụ lý và giải quyết trung bình hơn 2.500 vụ việc mỗi năm, đạt tỷ lệ hòa giải thành công khoảng 78,5%. Trong đó, các tranh chấp phát sinh từ quan hệ hôn nhân gia đình và xích mích sinh hoạt lối xóm đạt tỷ lệ hòa giải thành cao nhất (trên 82%), trong khi các tranh chấp liên quan đến quyền sử dụng đất và ranh giới lối đi chung chỉ đạt khoảng 64%.

Thứ ba, sự tham gia tích cực của các tổ hòa giải đã góp phần kéo giảm khoảng 25% số lượng đơn thư khiếu nại, tố cáo gửi lên chính quyền cấp xã và Tòa án cấp huyện.

Thứ tư, vẫn còn khoảng 65% hòa giải viên chưa được bồi dưỡng định kỳ về kỹ năng giải quyết xung đột, và hơn 60% hòa giải viên có độ tuổi trên 55, gây ra khó khăn nhất định trong việc tiếp cận các quy định pháp luật hiện đại.

Thảo luận kết quả

Kết quả hòa giải thành đạt 78,5% phản ánh nét đặc thù của văn hóa xứ Đông, nơi truyền thống "tối lửa tắt đèn có nhau" và sức mạnh của dư luận làng xã có tác động mạnh mẽ đến tâm lý các bên tranh chấp. Tác giả nhận định sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa pháp lý và đạo lý chính là chìa khóa tạo nên sự bền vững của các thỏa thuận hòa giải.

So với mức bình quân cả nước (dao động từ 70% đến 80%), công tác hòa giải tại Hải Dương đạt kết quả khả quan nhưng cơ cấu hòa giải viên đang đối mặt với sự già hóa. Dữ liệu nghiên cứu về số vụ việc theo lĩnh vực có thể được mô tả trực quan qua biểu đồ cơ cấu tranh chấp gồm 45% tranh chấp dân sự lối xóm, 30% hôn nhân gia đình và 25% đất đai; kết hợp bảng so sánh hiệu quả hòa giải thành giữa các địa bàn nông thôn thuần túy (đạt 83%) và khu vực đô thị hóa nhanh (đạt 71%). Điều này chỉ ra rằng quá trình đô thị hóa đang làm suy giảm tính cố kết cộng đồng, đặt ra yêu cầu phải đổi mới kỹ năng hòa giải.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, kiện toàn và chuẩn hóa cơ cấu tổ hòa giải tại 100% thôn, khu dân cư trên địa bàn tỉnh Hải Dương; phấn đấu nâng tỷ lệ hòa giải viên nữ lên tối thiểu 35% và hòa giải viên trẻ dưới 40 tuổi đạt ít nhất 20% trong giai đoạn 2016 – 2020. Chủ thể thực hiện là Ủy ban nhân dân cấp xã phối hợp chặt chẽ với Ban công tác Mặt trận cơ sở.

Thứ hai, tổ chức đào tạo, bồi dưỡng chuyên sâu kỹ năng hòa giải và kiến thức pháp luật chuyên ngành cho 100% hòa giải viên và cán bộ Tư pháp – Hộ tịch cấp xã; đặt mục tiêu nâng mức độ am hiểu pháp luật thực định của hòa giải viên lên trên 90% trước năm 2018. Trách nhiệm chủ trì thuộc về Sở Tư pháp tỉnh Hải Dương phối hợp cùng Phòng Tư pháp các huyện, thị xã.

Thứ ba, bảo đảm nguồn kinh phí và cơ sở vật chất theo đúng Nghị định số 15/2014/NĐ-CP; thực hiện chi trả thù lao vụ việc đầy đủ, kịp thời và nâng mức kinh phí hỗ trợ hoạt động tổ hòa giải thêm 15% đến 20% mỗi năm. Chủ thể quyết định và giám sát là Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân tỉnh Hải Dương.

Thứ tư, đẩy mạnh tuyên truyền phổ biến giáo dục pháp luật thông qua hệ thống truyền thanh cơ sở và các buổi sinh hoạt đoàn thể; lồng ghép phong trào hòa giải với cuộc vận động toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa, hướng đến giảm 40% số vụ tranh chấp đất đai phức tạp kéo dài đến năm 2020. Chủ thể triển khai gồm Hội Phụ nữ, Đoàn Thanh niên và Hội Nông dân các cấp.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Cán bộ Tư pháp – Hộ tịch và công chức quản lý nhà nước cấp cơ sở: Hưởng lợi từ quy trình quản lý, hướng dẫn nghiệp vụ và phương pháp phối hợp liên ngành, giúp nâng cao khoảng 30% hiệu suất xử lý công việc tư pháp tại địa phương.
• Đội ngũ hòa giải viên tại các thôn, khu dân cư: Sử dụng làm cẩm nang thực hành để nắm bắt các bước tiếp cận tâm lý đương sự, kết hợp thuần phong mỹ tục với điều luật thực định, giúp tăng tỷ lệ hòa giải thành lên trên 80%.
• Giảng viên, học viên cao học và sinh viên chuyên ngành Luật học, Xã hội học: Tiếp cận nguồn tư liệu thực chứng phong phú, có hệ thống về thiết chế giải quyết tranh chấp ngoài tòa án và bài học thực tiễn từ tỉnh Hải Dương.
• Đại biểu Hội đồng nhân dân và các nhà hoạch định chính sách địa phương: Khai thác căn cứ lý luận và số liệu thực tiễn để xây dựng, ban hành các nghị quyết chuyên đề về bảo đảm ngân sách và cơ chế hỗ trợ cho công tác hòa giải cơ sở tại 12 đơn vị cấp huyện.

Câu hỏi thường gặp

Hòa giải ở cơ sở khác gì so với hòa giải tại Tòa án theo quy định pháp luật?
Hòa giải ở cơ sở là phương thức mang tính xã hội tự quản do hòa giải viên tại cộng đồng thực hiện, không bắt buộc lập biên bản thành văn và không mang tính cưỡng chế nhà nước. Ngược lại, hòa giải tại Tòa án là thủ tục tố tụng tư pháp bắt buộc theo Điều 10 Bộ luật Tố tụng dân sự, quyết định công nhận hòa giải thành có hiệu lực thi hành ngay tương đương bản án.

Những vụ việc nào thuộc phạm vi được phép tiến hành hòa giải ở thôn, xóm?
Theo Điều 3 Luật Hòa giải ở cơ sở năm 2013, phạm vi bao gồm mâu thuẫn sinh hoạt gia đình, tranh chấp quyền sử dụng lối đi chung, bồi thường thiệt hại nhỏ và vi phạm hình sự khởi tố theo yêu cầu người bị hại nhưng đã rút đơn (chiếm khoảng 85% các tranh chấp dân sự nhỏ), tuyệt đối không hòa giải các giao dịch vi phạm điều cấm của luật.

Văn bản hòa giải thành ở cơ sở có giá trị pháp lý bắt buộc thi hành hay không?
Kết quả hòa giải ở cơ sở dựa trên sự tự nguyện và cam kết danh dự của các bên mà không có giá trị cưỡng chế thi hành án. Tuy nhiên, nhờ sự giám sát của dư luận làng xã và sự đôn đốc của Ban công tác Mặt trận, tỷ lệ tự giác chấp hành các thỏa thuận hòa giải thành trong thực tế đạt trên 90%.

Hòa giải viên cơ sở được hưởng chế độ phụ cấp và hỗ trợ kinh phí như thế nào?
Theo quy định pháp luật và chính sách hỗ trợ tại địa phương, hòa giải viên được hưởng thù lao chi trả theo từng vụ việc hòa giải (khoảng vài trăm nghìn đồng mỗi vụ) và được cấp phát tài liệu pháp luật miễn phí, dù trên 60% hòa giải viên vẫn cống hiến chủ yếu dựa trên tinh thần trách nhiệm xã hội.

Phụ nữ đóng vai trò như thế nào trong hoạt động của tổ hòa giải tại Hải Dương?
Với tỷ lệ tham gia đạt khoảng 30% trong các tổ hòa giải, hòa giải viên nữ phát huy triệt để ưu thế về sự khéo léo, thấu cảm tâm lý, đóng vai trò nòng cốt giúp hòa giải thành trên 85% các vụ việc bạo lực gia đình và tranh chấp quyền nuôi dưỡng, chăm sóc con cái.

Kết luận

• Luận văn hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận và quá trình phát triển lịch sử của thiết chế hòa giải ở cơ sở tại Việt Nam qua các thời kỳ.
• Khảo sát và đánh giá chính xác thực trạng hoạt động của hơn 2.500 tổ hòa giải tại tỉnh Hải Dương với tỷ lệ giải quyết thành công đạt 78,5%.
• Nhận diện rõ nét các nút thắt về cơ chế tài chính, sự già hóa đội ngũ hòa giải viên và năng lực áp dụng văn bản pháp lý mới.
• Đề xuất 4 nhóm giải pháp mang tính chiến lược và khả thi nhằm chuẩn hóa tổ chức, đào tạo nguồn nhân lực và bảo đảm ngân sách đến năm 2020.
• Khẳng định hòa giải cơ sở là giải pháp tối ưu giúp giảm 30% áp lực xét xử của hệ thống tư pháp, giữ vững ổn định chính trị - xã hội bền vững.

Đóng góp quan trọng nhất của luận văn là hoàn thiện khung lý luận về tự quản xã hội gắn với pháp quyền tại địa bàn cấp tỉnh. Bước đi tiếp theo đòi hỏi các cấp chính quyền tỉnh Hải Dương khẩn trương thể chế hóa các giải pháp nêu trên vào kế hoạch tư pháp hàng năm, đồng thời kêu gọi bạn đọc, nhà nghiên cứu và đội ngũ cán bộ cơ sở cùng chung tay nghiên cứu, áp dụng tài liệu này nhằm nâng cao hiệu quả bảo vệ công lý tại cộng đồng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu và kết luận, luận văn gồm 3 chương: Chƣơng 1. Cơ sở lý luận về hoà giải ở cơ sở. Trực trạng tổ chức và hoạt động hòa giải ở cơ sở trên địa bàn tỉnh Hải Dương. Quan điểm, giải pháp nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác hoà giải ở cơ sở trên địa bàn tỉnh Hải Dương.

7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HÒA GIẢI Ở CƠ SỞ 1. Hòa giải ở cơ sở trong hệ thống các phƣơng thức giải quyết tranh chấp và sự cần thiết giải quyết các tranh chấp, xích mích trong cộng đồng bằng hòa giải Trong xã hội, mỗi con người là một cá thể độc lập. Mác cho rằng, bản chất của con người là tổng hòa các mối quan hệ xã hội. Trong đời sống xã hội, mối quan hệ giữa con người với con người rất đa dạng, phong phú, bao gồm tổng hòa các mối quan hệ xã hội: quan hệ giữa các thành viên trong gia đình (quan hệ vợ chồng, ông bà, bố mẹ, con cái, anh chị em.), quan hệ giữa các thành viên trong môi trường giáo dục: quan hệ thầy trò; quan hệ của những nhóm người trong xã hội: quan hệ đồng nghiệp, quan hệ bạn bè, quan hệ đồng hương.

Các quan hệ này có thể hình thành dưới nhiều góc độ khác nhau như quan hệ huyết thống được pháp luật quy định (quan hệ gia đình), các quan quan hệ xã hội khác được hình thành và chi phối bởi các quy phạm đạo đức xã hội và được tồn tại dưới hình thức khác nhau. Thực tiễn cho thấy, qua các giai đoạn, qua các thời kỳ lịch sử, trong xã hội, tồn tại và phổ biến là những quan hệ xã hội tốt đẹp, lành mạnh. Chính những quan hệ tốt đẹp, lành mạnh đó là nền tảng, là cơ sở, là động lực cho việc xây dựng lối sống văn hóa, xã hội công bằng, dân chủ và văn minh. Tuy nhiên, bên cạnh những quan hệ tốt đẹp kể trên, còn tồn tại những mối quan hệ không lành mạnh, tiêu cực, lệch chuẩn, những quan hệ bị biến dạng theo chiều hướng xấu, thậm chí đi ngược lại với lợi ích chung của cộng đồng, của xã hội.

Những quan hệ đó có thể là những nguyên nhân trực tiếp nảy sinh những hiện tượng tiêu cực trong xã hội như những tệ nạn xã hội, vi phạm pháp luật thậm chí là hành vi phạm tội. 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Trong giai đoạn hiện nay, khi đất nước hòa mình vào trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế, đa dạng hóa các mối quan hệ, chủ động xây dựng kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa, bên cạnh những thành tựu, kết quả trên tất cả các lĩnh vực: kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội mà nền kinh tế thị trường mang lại, sự phát triển của đời sống xã hội trên các lĩnh vực cũng kéo theo những hạn chế, tiêu cực và những mặt trái của nó: sự xung đột về lợi ích, sự xuống cấp về đạo đức, lối sống thực dụng. Chính những yếu tố đó đã trực tiếp hoặc gián tiếp làm ảnh hưởng, biến dạng những quan hệ truyền thống tốt đẹp vốn có của dân tộc ta. Trong một chừng mực nào đó, ở những hoàn cảnh cụ thể, quan hệ giữa các thành viên trong gia đình, dòng tộc, thầy trò, bạn bè.

cũng có những xáo trộn nhất định, bị chi phối bởi những yếu tố về lợi ích, quan điểm khác nhau, hay có thể gọi chung là những xung đột xã hội nhỏ. Như vậy, xung đột xã hội là sự biểu hiện của những mâu thuẫn xã hội khách quan hoặc chủ quan phản ánh sự đối lập giữa những người đại diện của chúng. Các xung đột xã hội được thể hiện dưới nhiều hình thức khác nhau, trong đó có các tranh chấp, xích mích ở cộng đồng dân cư. Những va chạm, xích mích giữa các thành viên trong gia đình, trong cộng đồng là điều không thể tránh khỏi, có điều kiện nảy sinh tồn tại thậm chí phát triển.

Có thể là mâu thuẫn ngay giữa các thành viên trong gia đình, giữa hai hay nhiều hộ gia đình, có khi là mâu thuẫn giữa một dòng họ, một dòng tộc, xóm này với xóm kia, mâu thuẫn giữa làng với làng. Mâu thuẫn đó xảy ra khá đa dạng, phong phú trên các lĩnh vực kinh tế, dân sự, hôn nhân và gia đình. Những mâu thuẫn, xích mích, tranh chấp này dù là nhỏ nhưng nếu không có biện pháp giải quyết sẽ gây mất ổn định xã hội, ảnh hưởng đến sự phát triển của xã hội. Khi xung đột xã hội xảy ra có rất nhiều phương thức để giải quyết.

Để giữ gìn trật tự xã hội, việc giải quyết xung đột có thể được tiến 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] hành theo năm phương pháp: giải quyết bằng sự tác động của dư luận xã hội, thông qua hòa giải, giải quyết bằng các phán quyết của trọng tài, bằng quyết định của cơ quan hành chính và thông qua cách giải quyết của tòa án. Hòa giải là một trong những phương thức có hiệu quả để giải quyết các xung đột đó. Thực tế cho thấy, không thể tránh được xung đột xã hội, nhưng cần thiết phải hạn chế và tránh được những thiệt hại mà xung đột xã hội mang lại do không được kiểm soát. Hiện nay, ở nước ta có nhiều hình thức hòa giải với phạm vi, đối tượng, phương pháp, trình tự thủ tục.tiến hành hòa giải khác nhau như hòa giải tại Tòa án theo quy định của pháp luật tố tụng dân sự, hôn nhân và gia đình, hòa giải các tranh chấp lao động, hòa giải bằng trọng tài kinh tế, hòa giải ở cơ sở, hòa giải tranh chấp đất đai tại Ủy ban nhân dân các xã, phường, thị trấn theo Luật Đất đai, kể cả thỏa thuận trong tố tụng hành chính và tố tụng dân sự cũng được coi là một biểu hiện của hòa giải.

Hòa giải trong tố tụng dân sự của Tòa án là thủ tục bắt buộc trong quá trình giải quyết vụ án dân sự, hôn nhân gia đình, thương mại, lao động. Trong quá trình giải quyết vụ án, Tòa án tiến hành hòa giải để giúp các đương sự thỏa thuận với nhau trừ những trường hợp pháp luật quy định không được hòa gải. Khi không hòa giải được hoặc hòa giải không thành Tòa án mới đưa vụ án ra xét xử. Trường hợp các bên đương sự thống nhất thỏa thuận với nhau về vấn đề phải giải quyết trong vụ án thì Tòa án lập biên bản hòa giải thành.

Hết thời hạn bẩy ngày, kể từ ngày lập biên bản hòa giải thành mà không có đương sự nào thay đổi ý kiến về sự thỏa thuận đó, thì về nguyên tắc chung Tòa án sẽ ra quyết định công nhận sự thỏa thuận của các đương sự. Quyết định này có hiệu lực pháp luật ngay tại thời điểm ký. Theo quy định của pháp luật, đối với các ngành luật như dân sự, kinh tế, lao động, hôn nhân và gia đình, đất đai.hòa giải đều được coi là một nguyên tắc, một thủ tục bắt buộc khi giải quyết tranh chấp. Theo Điều 12 Bộ luật Dân 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] sự quy định về nguyên tắc hòa giải như sau: “Trong quan hệ dân sự, việc hòa giải giữa các bên phù hợp với quy định của pháp luật được khuyến khích.

Không ai được dùng vũ lực hoặc đe dọa dùng vũ lực khi tham gia quan hệ dân sự, giải quyết các tranh chấp dân sự” [42]. Dưới góc độ của Luật hình thức, hòa giải là thủ tục bắt buộc thể hiện thông qua trách nhiệm hòa giải thuộc về Tòa án. Đây cũng là một nguyên tắc được quy định tại Điều 10 Bộ luật Tố tụng dân sự (được Quốc hội khóa XI, kỳ họp thứ 5 thông qua ngày 15 tháng 6 năm 2004): “Tòa án có trách nhiệm tiến hành hòa giải và tạo điều kiện thuận lợi để các đương sự thỏa thuận với nhau về việc giải quyết vụ việc dân sự theo quy định của Bộ luật này” [41]. Hòa giải là hoạt động của Tòa án khi tiến hành giải quyết vụ kiện dân sự.

Theo quy định tại Khoản 1 Điều 180 Bộ luật Tố tụng dân sự, hòa giải là thủ tục bắt buộc ở thời điểm trước khi mở phiên tòa xét xử sơ thẩm để giải quyết vụ án dân sự. Tuy nhiên, không phải tất cả các vụ án Dân sự tòa án đều phải tiến hành hòa giải. Theo quy định của Bộ luật Dân sự và Bộ luật Tố tụng dân sự, Tòa án không tiến hành thủ tục hòa giải đối với những vụ việc mà nếu hòa giải sẽ trái với mục đích xét xử của vụ án đó. Đó là những vụ việc được quy định tại Điều 181 Bộ luật Tố tụng dân sự như yêu cầu đòi bồi thường gây thiệt hại đến tài sản của Nhà nước, những vụ án dân sự phát sinh từ giao dịch trái pháp luật hoặc trái đạo đức xã hội.

Trong Tố tụng hình sự cũng có những quy định gần với hòa giải. Khoản 1, Điều 105 Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2003 quy định: Những vụ án về các tội phạm được quy định tại khoản 1 các điều 104, 105, 106, 108, 109, 111, 113, 121, 122, 131 và 171 của Bộ luật Hình sự được khởi tố khi có yêu cầu của người bị hại hoặc người đại diện hợp pháp của người bị hại là người chưa thành niên, người có nhược điểm về tâm thần hoặc thể chất [40]. 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Như vậy, không phải mọi trường hợp phạm vào các tội nêu trong điều luật nói trên đều bị khởi tố theo yêu cầu của người bị hại. Theo quy định, chỉ được áp dụng việc khởi tố theo yêu cầu của người bị hại trong trường hợp hành vi phạm tội được nói đến ở khoản 1 của các điều nói trên.

Điều đó có nghĩa là việc khởi tố vụ án theo yêu cầu của người bị hại chỉ áp dụng trong trường hợp hành vi phạm tội xảy ra ở mức độ nguy hiểm thấp nhất cho xã hội, tội phạm ít nghiêm trọng, không có tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự. Và khi người bị hại không yêu cầu khởi tố hoặc rút yêu cầu khởi tố vụ án hình sự theo quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự, Viện kiểm sát nhân dân hoặc Tòa án nhân dân không tiếp tục tiến hành tố tụng và không bị cơ quan nhà nước có thẩm quyền xử lý vi phạm hành chính theo quy định của pháp luật thì có thể tự dàn xếp với nhau.