Thực Hiện Chính Sách Hòa Giải Ở Cơ Sở Tại Huyện Quế Sơn, Tỉnh Quảng Nam

Tài liệu nghiên cứu Luận văn thực hiện chính sách hòa giải ở cơ sở trên địa bàn huyện quế sơn tỉnh quảng nam, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên sâu về .

• Tác giả: Cao Thị Thanh Nga
• Người hướng dẫn: TS. Tạ Thị Thanh Hà
• Trường học: Học viện khoa học xã hội
• Chuyên ngành: Chính sách công
• Đề tài: Thực hiện chính sách hòa giải ở cơ sở trên địa bàn huyện Quế Sơn, tỉnh Quảng Nam
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Quảng Nam

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH HÒA GIẢI CƠ SỞ - MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN
• 1.1. Một số khái niệm có liên quan
• 1.2. Vai trò của việc thực hiện chính sách hòa giải ở cơ sở
• 1.3. Các bước thực hiện chính sách hòa giải ở cơ sở
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH HÒA GIẢI Ở CƠ SỞ TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN QUẾ SƠN, TỈNH QUẢNG NAM
• 2.1. Điều kiện kinh tế - xã hội tác động đến thực hiện chính sách hòa giải ở cơ sở trên địa bàn huyện Quế Sơn, tỉnh Quảng Nam
• 2.2. Tình hình thực hiện chính sách hòa giải ở cơ sở trên địa bàn huyện Quế Sơn, tỉnh Quảng Nam
• 2.3. Đánh giá chung về thực hiện chính sách hòa giải ở cơ sở huyện Quế Sơn
• 2.4. Một số kinh nghiệm từ thực hiện chính sách hòa giải ở cơ sở và bài học kinh nghiệm cho việc thực hiện chính sách hòa giải ở cơ sở ở huyện Quế Sơn, tỉnh Quảng Nam
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH HÒA GIẢI Ở CƠ SỞ TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN QUẾ SƠN, TỈNH QUẢNG NAM
• 3.1. Phương hướng nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách hòa giải ở cơ sở trên địa bàn huyện Quế Sơn, tỉnh Quảng Nam
• 3.2. Giải pháp nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách hòa giải ở cơ sở trên địa bàn huyện Quế Sơn
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Chính Sách Hòa Giải Ở Cơ Sở Tại Quế Sơn QN

Trong những năm qua, các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước về công tác hòa giải và các hoạt động hòa giải ở cơ sở đã khẳng định vai trò to lớn, ý nghĩa quan trọng đối với đời sống xã hội. Điều này giúp hạn chế những mâu thuẫn, khiếu nại, khiếu kiện vượt cấp, qua đó góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế, an sinh xã hội, tăng cường tình đoàn kết trong cộng đồng dân cư, giữ gìn, phát huy bản sắc văn hóa của dân tộc, hạn chế các hành vi vi phạm pháp luật, từng bước ổn định, trật tự, an toàn xã hội. Nghị quyết số 49-NQ/TW ngày 02/6/2005 của Bộ Chính trị về Chiến lược cải cách tư pháp đến năm 2020 cũng đề ra nhiệm vụ: “khuyến khích việc giải quyết một số tranh chấp thông qua thương lượng, hòa giải, trọng tài". Các văn bản quy phạm pháp luật này đã tạo cơ sở pháp lý quan trọng cho việc tổ chức và hoạt động hòa giải ở cơ sở. Luật hòa giải ở cơ sở đã bổ sung quy định về chính sách của Nhà nước đối với công tác hòa giải ở cơ sở, trong đó khuyến khích các bên giải quyết mâu thuẫn, tranh chấp bằng hình thức hòa giải ở cơ sở và các hình thức hòa giải thích hợp khác.

1.1. Vai Trò Của Hòa Giải Viên Trong Cộng Đồng Quế Sơn

Nhà nước khuyến khích những người có uy tín trong gia đình, dòng họ, cộng đồng dân cư tham gia hòa giải ở cơ sở và tham gia các hình thức hòa giải thích hợp khác. Nhà nước có chính sách tạo điều kiện, hỗ trợ cho hoạt động hòa giải ở cơ sở; khuyến khích tổ chức, cá nhân đóng góp, hỗ trợ cho hoạt động hòa giải ở cơ sở. Qua đó phát huy vai trò nòng cốt của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức thành viên của Mặt trận trong công tác hòa giải ở cơ sở, thể hiện đúng bản chất của hòa giải ở cơ sở là tự nguyện, tự quản. Vai trò của hòa giải viên là vô cùng quan trọng trong việc duy trì trật tự và hòa bình xã hội.

1.2. Cơ Sở Pháp Lý Cho Hoạt Động Hòa Giải Tại Quế Sơn

Hiến pháp năm 2013 và Luật hòa giải ở cơ sở năm 2013 được ban hành; các văn bản quy phạm pháp luật này đã tạo cơ sở pháp lý quan trọng cho việc tổ chức và hoạt động hòa giải ở cơ sở. Nhằm thể chế, cụ thể hóa quan điểm chỉ đạo xây dựng Luật, Luật hòa giải ở cơ sở đã bổ sung quy định về chính sách của Nhà nước đối với công tác hòa giải ở cơ sở, trong đó khuyến khích các bên giải quyết mâu thuẫn, tranh chấp bằng hình thức hòa giải ở cơ sở và các hình thức hòa giải thích hợp khác.

II. Thực Trạng Triển Khai Chính Sách Hòa Giải Ở Quế Sơn QN

Trong những năm qua công tác quản lý nhà nước và thực hiện chính sách hòa giải ở cơ sở trên địa bàn huyện Quế Sơn đã đạt được những kết quả nhất định. Các cấp chính quyền đã tạo điều kiện thuận lợi cho các Tổ hòa giải, Hòa giải viên, cộng động xã hội, các hội đoàn thể, khu dân cư thực hiện tốt công tác hòa giải ở cơ sở, bảo đảm nguồn ngân sách trong hoạt động hòa giải ở cơ sở, xây dựng làng xã văn hóa, gia đình ấm nó, hạnh phúc, nâng cao đời sống nhân dân ở các địa phương trên địa bàn huyện. Tuy nhiên, trong quá trình triển khai thực hiện chính sách hòa giải ở cơ sở còn gặp nhiều khó khăn nhất định, việc quản lý, theo dõi hoạt động, triển khai thực hiện chưa được kiểm soát chặt chẽ, kinh phí phân bổ cho công tác hòa giải, thực hiện chính sách hòa giải ở cơ sở còn nhiều hạn chế.

2.1. Khó Khăn Trong Quản Lý Hoạt Động Hòa Giải Tại Quế Sơn

Việc quản lý, theo dõi hoạt động, triển khai thực hiện chưa được kiểm soát chặt chẽ. Kinh phí phân bổ cho công tác hòa giải, thực hiện chính sách hòa giải ở cơ sở còn nhiều hạn chế. Điều này ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động của các hòa giải viên và Tổ hòa giải.

2.2. Hạn Chế Về Kinh Phí Cho Hòa Giải Ở Cơ Sở Quế Sơn

Kinh phí phân bổ cho công tác hòa giải, thực hiện chính sách hòa giải ở cơ sở còn nhiều hạn chế. Điều này gây khó khăn cho việc tổ chức các hoạt động tuyên truyền, bồi dưỡng kiến thức pháp luật cho hòa giải viên và hỗ trợ chi phí hoạt động cho Tổ hòa giải.

2.3. Đánh Giá Hiệu Quả Hòa Giải Dân Sự Tại Quế Sơn

Cần có đánh giá khách quan và toàn diện về hiệu quả của công tác hòa giải dân sự tại Quế Sơn. Điều này giúp xác định những điểm mạnh, điểm yếu và đề xuất các giải pháp cải thiện.

III. Giải Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Hòa Giải Tại Quế Sơn QN

Để nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách hòa giải ở cơ sở tại huyện Quế Sơn, cần có những giải pháp đồng bộ và toàn diện. Các giải pháp này cần tập trung vào việc tăng cường nhận thức, nâng cao năng lực cho đội ngũ hòa giải viên, đảm bảo nguồn lực tài chính và tăng cường sự phối hợp giữa các cơ quan, tổ chức liên quan. Bản thân em hiện đang công tác tại UBMTTQVN xã Quế Mỹ, huyện Quế Sơn được cơ quan giao nhiệm vụ tham mưu thực hiện chính sách, pháp luật của Nhà nước; thường xuyên tuyên truyền, động viên nhân dân phát huy quyền làm chủ, tham gia các hoạt xã hội, quản lý Nhà nước; thực hiện phản biện xã hội, giám sát hoạt động của cơ quan Nhà nước, xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc tại các địa phương trên địa bàn huyện.

3.1. Bồi Dưỡng Nâng Cao Năng Lực Hòa Giải Viên Quế Sơn

Cần tổ chức các lớp bồi dưỡng, tập huấn nâng cao kiến thức pháp luật, kỹ năng hòa giải cho đội ngũ hòa giải viên. Nội dung bồi dưỡng cần cập nhật các quy định pháp luật mới, các kỹ năng giải quyết tranh chấp hiệu quả và các phương pháp tuyên truyền, vận động.

3.2. Tăng Cường Tuyên Truyền Pháp Luật Về Hòa Giải Quế Sơn

Cần đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật về hòa giải ở cơ sở đến người dân. Hình thức tuyên truyền cần đa dạng, phong phú, phù hợp với từng đối tượng, địa bàn. Có thể sử dụng các phương tiện thông tin đại chúng, tổ chức các buổi nói chuyện, hội thảo, phát tờ rơi, treo băng rôn, khẩu hiệu.

3.3. Đổi Mới Mô Hình Hòa Giải Hiệu Quả Tại Quế Sơn

Nghiên cứu và áp dụng các mô hình hòa giải hiệu quả đã được chứng minh trên thực tế. Điều này có thể bao gồm việc sử dụng các phương pháp tiếp cận mới, tăng cường sự tham gia của cộng đồng và sử dụng công nghệ để hỗ trợ quá trình hòa giải.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Hòa Giải Thành Công Tại Quế Sơn QN

Từ những công trình, bài viết nghiên cứu nêu trên cho thấy được vai trò của công tác hòa giải ở cơ sở đối với đời sống xã hội, nâng cao hiệu quả, thực hiện tốt chính sách hòa giải ở cơ sở là trách nhiệm của các cấp chính quyền địa phương, góp phần tăng cường tinh thần tương thân tương ái, phát huy truyền thống văn hóa dân tộc, xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân, bảo đảm an ninh chính trị trật tự an toàn xã hội ở các địa phương trên địa bàn huyện. Tuy nhiên, trong thực tiễn vẫn còn nhiều vụ việc không được tiến hành hòa giải kịp thời, còn nhiều vụ việc khiếu nại, khiếu kiện kéo dài, các địa phương chưa xây dựng cơ chế, chính sách, giải pháp phù hợp để nâng cao hiệu quả quản lý, triển khai thực hiện công tác hòa giải chưa đáp ứng được yêu cầu.

4.1. Kinh Nghiệm Hòa Giải Tranh Chấp Đất Đai Quế Sơn

Chia sẻ các kinh nghiệm hòa giải thành công trong các vụ tranh chấp đất đai tại Quế Sơn. Phân tích các yếu tố dẫn đến thành công và rút ra bài học kinh nghiệm.

4.2. Mô Hình Hòa Giải Gia Đình Tiên Tiến Quế Sơn

Giới thiệu các mô hình hòa giải hiệu quả trong các vụ việc gia đình tại Quế Sơn. Nhấn mạnh vai trò của hòa giải viên trong việc hàn gắn mối quan hệ và giải quyết mâu thuẫn.

4.3. Thống Kê Về Tỷ Lệ Hòa Giải Thành Công Quế Sơn

Cung cấp thống kê chi tiết về tỷ lệ hòa giải thành công tại Quế Sơn trong những năm gần đây. So sánh với các địa phương khác và phân tích xu hướng.

V. Đề Xuất Chính Sách Phát Triển Hòa Giải Ở Quế Sơn QN

Trên cơ sở đó, em muốn nghiên cứu thực tế, áp dụng các quan điểm, thực thi pháp luật và tiếp thu, đánh giá những kinh nghiệm về quản lý công tác hòa giải và những biện pháp thực hiện chính sách hòa giải ở cơ sở để tập trung phân tích, đề xuất những giải pháp nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách hòa giải ở cơ sở trên địa bàn huyện Quế Sơn, tỉnh Quảng Nam trong giai đoạn hiện nay.

5.1. Kiến Nghị Về Cơ Chế Hỗ Trợ Hòa Giải Viên Quế Sơn

Đề xuất các chính sách hỗ trợ về tài chính, pháp lý và chuyên môn cho hòa giải viên. Điều này giúp hòa giải viên có thêm động lực và điều kiện để thực hiện tốt nhiệm vụ.

5.2. Hoàn Thiện Quy Trình Hòa Giải Ở Cơ Sở Quế Sơn

Đề xuất các giải pháp hoàn thiện quy trình hòa giải ở cơ sở, đảm bảo tính minh bạch, công bằng và hiệu quả. Cần có sự tham gia của các bên liên quan trong quá trình xây dựng và sửa đổi quy trình.

5.3. Tăng Cường Phối Hợp Giữa Các Cơ Quan Quế Sơn

Nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tăng cường phối hợp giữa các cơ quan nhà nước, tổ chức xã hội và cộng đồng trong công tác hòa giải. Cần có cơ chế phối hợp rõ ràng và hiệu quả.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thực hiện chính sách hòa giải ở cơ sở giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong việc ổn định an ninh trật tự, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân và giảm tải áp lực thụ lý cho hệ thống tư pháp. Tại huyện Quế Sơn, tỉnh Quảng Nam – một địa bàn trung du có diện tích tự nhiên 257,46 km2 với quy mô dân số năm 2019 đạt 81.186 người, trong đó khu vực nông thôn chiếm tới 90,68% – các mâu thuẫn dân sự, tranh chấp đất đai và xích mích làng xóm diễn ra tương đối phức tạp. Vấn đề nghiên cứu trọng tâm là làm rõ cơ chế chuyển hóa đường lối của Đảng và Luật Hòa giải ở cơ sở năm 2013 vào thực tiễn quản lý nhà nước tại một địa phương thuần nông.

Mục tiêu cụ thể của luận văn là phân tích toàn diện thực trạng tổ chức, hoạt động và cơ chế phối hợp trong công tác hòa giải, nhận diện các nút thắt về cơ sở vật chất, năng lực nhân sự và nguồn kinh phí hỗ trợ, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp nâng cao hiệu lực thi hành chính sách. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào không gian 13 đơn vị hành chính cấp xã, thị trấn trực thuộc huyện Quế Sơn trong giai đoạn biến động từ năm 2017 đến năm 2020. Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn to lớn khi chứng minh rằng các vụ việc hòa giải thành giúp tiết kiệm 50% mức án phí dân sự sơ thẩm cho các bên đương sự, đồng thời tiết kiệm đáng kể ngân sách nhà nước thông qua việc cắt giảm chi phí điều tra, xét xử và thi hành án.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng lý thuyết chu trình chính sách công của Thomas Dye và William Dunn, tiếp cận việc thực thi chính sách như một quá trình liên tục gồm 5 giai đoạn: xây dựng kế hoạch, phổ biến tuyên truyền, phân công phối hợp, thanh tra kiểm tra và đánh giá rút kinh nghiệm. Đồng thời, luận văn xây dựng khung đánh giá hiệu quả chính sách hòa giải ở cơ sở dựa trên 5 trụ cột cốt lõi: tính hiệu lực, tính hiệu quả kinh tế - xã hội, tính công bằng, tác động đến đối tượng thụ hưởng và mức độ giải quyết triệt để vấn đề nảy sinh.

Hệ thống khái niệm nền tảng được chuẩn hóa gồm:

• Chính sách công: Tập hợp các quyết định và chương trình hành động có chủ đích của Nhà nước nhằm giải quyết các vấn đề xã hội.
• Thực thi chính sách công: Quá trình hiện thực hóa các mục tiêu pháp lý thành kết quả thực tế thông qua các cơ quan hành chính và tổ chức đoàn thể.
• Hòa giải ở cơ sở: Hoạt động hướng dẫn, giúp đỡ các bên tự nguyện giải quyết mâu thuẫn theo quy định pháp luật và chuẩn mực đạo đức.
• Tổ hòa giải và hòa giải viên: Thiết chế tự quản ở cộng đồng dân cư trực tiếp thực hiện nhiệm vụ giải quyết xung đột với định mức chi thù lao 200.000 đồng cho mỗi vụ việc theo Thông tư liên tịch số 100/2014/TTLT-BTC-BTP.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của đề tài được tổng hợp từ các báo cáo định kỳ của Phòng Tư pháp huyện Quế Sơn, số liệu thống kê tư pháp tại 13 xã, thị trấn và hệ thống văn bản pháp quy trong giai đoạn 2017 - 2020. Phương pháp phân tích bao gồm thống kê mô tả, so sánh định lượng và phân tích tài liệu thứ cấp nhằm đánh giá khách quan các biến động thực tế.

Cỡ mẫu nghiên cứu bao quát toàn bộ 107 thôn, tổ dân phố ban đầu trên địa bàn huyện Quế Sơn. Phương pháp chọn mẫu toàn phần được áp dụng nhằm theo dõi sát sao quá trình củng cố, sáp nhập để rút gọn thành 74 tổ hòa giải với 334 hòa giải viên. Lý do lựa chọn phương pháp này xuất phát từ yêu cầu phải đánh giá chính xác tác động của việc sắp xếp lại đơn vị hành chính cơ sở đến mạng lưới hòa giải, qua đó phản ánh trung thực năng lực giải quyết tranh chấp trong suốt khung thời gian 4 năm nghiên cứu.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình khảo sát thực tế giai đoạn 2017 - 2020 tại huyện Quế Sơn đã mang lại 4 phát hiện quan trọng:

• Thứ nhất, quá trình sắp xếp, sáp nhập thôn và tổ dân phố đã thu gọn đáng kể mạng lưới hòa giải. Số lượng tổ hòa giải giảm từ 107 tổ xuống còn 74 tổ (giảm 30,84%), trong khi tổng số hòa giải viên giảm mạnh từ 826 người xuống còn 334 người (giảm 59,56%). Điển hình như xã Quế Phú giảm từ 120 hòa giải viên xuống 40 người, xã Quế Châu giảm từ 80 người xuống 35 người.
• Thứ hai, cơ cấu đội ngũ hòa giải viên có sự tham gia tích cực của nữ giới với 78 hòa giải viên nữ trên tổng số 334 người, đạt tỷ lệ 23,35%. Lực lượng này phối hợp chặt chẽ cùng 26 báo cáo viên pháp luật cấp huyện và 129 tuyên truyền viên pháp luật cấp xã.
• Thứ ba, công tác tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật đạt quy mô ấn tượng với hơn 11.000 lượt người tham gia các đợt phát động phong trào toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc. Cuộc thi trực tuyến tìm hiểu pháp luật năm 2019 thu hút 3.997 lượt người dự thi, đồng thời tủ sách pháp luật cơ sở được bổ sung hơn 1.200 đầu sách. Đến hết năm 2017, có 13 trên tổng số 14 xã, thị trấn đạt chuẩn tiếp cận pháp luật.
• Thứ tư, chế độ tài chính bảo đảm cho hoạt động hòa giải còn bộc lộ nhiều khoảng cách so với nhu cầu thực tế, khi mức hỗ trợ hoạt động cố định chỉ đạt 100.000 đồng/tổ/tháng và thù lao hòa giải thành là 200.000 đồng/vụ việc.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của việc thu hẹp số lượng tổ hòa giải và nhân sự xuất phát từ chủ trương tinh gọn bộ máy hành chính, sáp nhập thôn xóm nhằm nâng cao chất lượng hoạt động. Tuy nhiên, việc giảm tới 59,56% số lượng hòa giải viên trong khi địa bàn dân cư mở rộng đã tạo áp lực công việc rất lớn lên từng cá nhân hòa giải viên tại các vùng đồi núi chiếm hơn 60% diện tích huyện.

So sánh với kết quả nghiên cứu tại các địa bàn lân cận như thị xã Điện Bàn hay tỷ lệ hòa giải thành trung bình toàn quốc là 80,9%, công tác hòa giải tại Quế Sơn thể hiện rõ tính đặc thù của vùng nông thôn thuần túy. Để minh họa rõ nét tiến trình này, dữ liệu nghiên cứu được biểu diễn trực quan qua Bảng thống kê củng cố kiện toàn tổ chức hòa giải (Bảng 2.1) và Biểu đồ phân tích tác động giảm chi phí ngân sách (Biểu đồ 1.3). Sự kết hợp này khẳng định rằng việc đầu tư kinh phí đúng mức cho cơ sở sẽ đem lại lợi ích kinh tế vượt trội so với việc giải quyết tranh chấp thông qua con đường tố tụng tư pháp.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu thực chứng, luận văn đưa ra 4 nhóm giải pháp đột phá nhằm nâng cao chất lượng thực thi chính sách hòa giải ở cơ sở:

1. Hoàn thiện cơ chế phân bổ ngân sách và chế độ đãi ngộ: Nâng mức hỗ trợ kinh phí hoạt động cho 74 tổ hòa giải từ 100.000 đồng/tháng lên mức 300.000 đến 500.000 đồng/tháng; tăng mức thù lao hòa giải trực tiếp lên 300.000 đến 400.000 đồng/vụ việc. Kế hoạch hoàn thành trong giai đoạn 2022 - 2024 do Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân huyện Quế Sơn chủ trì thực hiện.
2. Chuẩn hóa chương trình tập huấn và bồi dưỡng nghiệp vụ: Tổ chức định kỳ 2 khóa đào tạo chuyên sâu mỗi năm cho 100% hòa giải viên (334 người) về kỹ năng đàm phán, xử lý tranh chấp đất đai và hôn nhân gia đình. Phòng Tư pháp huyện chủ trì phối hợp với Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam huyện triển khai liên tục từ năm 2022.
3. Thúc đẩy bình đẳng giới trong tổ chức hòa giải: Ban hành chỉ tiêu bắt buộc nhằm nâng tỷ lệ hòa giải viên nữ từ mức 23,35% hiện tại lên tối thiểu 35% vào năm 2025. Ủy ban nhân dân cấp xã và Hội Liên hiệp Phụ nữ các cấp chịu trách nhiệm rà soát, giới thiệu nhân sự.
4. Đẩy mạnh chuyển đổi số trong tuyên truyền pháp luật: Mở rộng các cuộc thi tìm hiểu pháp luật trực tuyến, đặt mục tiêu thu hút trên 5.000 lượt thí sinh mỗi năm, đồng thời số hóa quy trình quản lý hồ sơ vụ việc hòa giải trên toàn địa bàn huyện trước năm 2025 dưới sự điều phối của Phòng Tư pháp huyện.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và kết quả nghiên cứu của luận văn mang lại giá trị ứng dụng thiết thực cho 4 nhóm đối tượng trọng tâm:

• Cán bộ quản lý tư pháp và lãnh đạo chính quyền cấp huyện, xã: Tiếp cận quy trình 5 bước trong thực thi chính sách để điều hành, củng cố và phân bổ ngân sách hiệu quả cho 74 tổ hòa giải trên địa bàn.
• Hòa giải viên cơ sở và cán bộ Mặt trận Tổ quốc: Tham khảo các tình huống thực tiễn, kinh nghiệm hòa giải "thấu tình đạt lý" nhằm nâng cao tỷ lệ hòa giải thành công đối với 100% các mâu thuẫn dân sự phát sinh tại thôn xóm.
• Học viên, nghiên cứu sinh chuyên ngành Chính sách công và Luật học: Sử dụng nguồn dữ liệu khảo sát thực chứng giai đoạn 2017 - 2020 cùng bộ 5 tiêu chí đánh giá chính sách làm tài liệu tham khảo cho các công trình nghiên cứu học thuật liên quan.
• Cơ quan hoạch định chính sách cấp tỉnh và Trung ương: Có thêm luận cứ thực tiễn từ một huyện có 90,68% dân cư nông thôn để sửa đổi, bổ sung Luật Hòa giải ở cơ sở và hoàn thiện các định mức chi trả thù lao trong văn bản quy phạm pháp luật mới.

Câu hỏi thường gặp

Hòa giải ở cơ sở mang lại lợi ích tài chính nào so với việc khởi kiện tại Tòa án?
Khi hòa giải thành ở cơ sở, người dân hoàn toàn không phải chịu bất kỳ khoản lệ phí nào. Ngược lại, nếu đưa vụ việc ra xét xử tại Tòa án, đương sự phải nộp án phí dân sự sơ thẩm; nếu hòa giải thành trước khi mở phiên tòa, các bên vẫn phải chịu 50% mức án phí theo Nghị quyết số 326/2016/NQ-UBTVQH14.

Mạng lưới tổ hòa giải tại huyện Quế Sơn thay đổi như thế nào sau quá trình sáp nhập thôn xóm?
Số lượng tổ hòa giải đã giảm từ 107 tổ xuống 74 tổ (giảm 30,84%), đồng thời đội ngũ hòa giải viên giảm từ 826 người xuống còn 334 người (giảm 59,56%). Việc tinh gọn này giúp nâng cao tính chuyên trách nhưng cũng gia tăng áp lực địa bàn quản lý cho từng hòa giải viên.

Tỷ lệ hòa giải viên nữ tại huyện Quế Sơn hiện đạt bao nhiêu và có vai trò gì?
Toàn huyện hiện có 78 hòa giải viên nữ trên tổng số 334 người, chiếm tỷ lệ 23,35%. Sự tham gia của phụ nữ giữ vai trò đặc biệt then chốt trong việc giải quyết các tranh chấp hôn nhân gia đình, bạo lực gia đình và bảo vệ quyền lợi của phụ nữ, trẻ em tại cộng đồng.

Công tác tuyên truyền pháp luật phục vụ hòa giải tại Quế Sơn đạt được những kết quả nổi bật nào?
Huyện đã tổ chức các đợt phát động phong trào an ninh Tổ quốc với hơn 11.000 lượt người tham dự, thu hút 3.997 thí sinh tham gia cuộc thi trực tuyến năm 2019, đồng thời phân bổ hơn 1.200 đầu sách pháp luật về cơ sở, góp phần đưa 13/14 xã, thị trấn đạt chuẩn tiếp cận pháp luật năm 2017.

Mức chi thù lao cho hòa giải viên hiện nay được thực hiện theo quy định nào?
Theo Thông tư liên tịch số 100/2014/TTLT-BTC-BTP, mức thù lao chi trả trực tiếp cho hòa giải viên tham gia giải quyết là 200.000 đồng/vụ việc và hỗ trợ kinh phí hoạt động văn phòng phẩm cho tổ hòa giải là 100.000 đồng/tổ/tháng.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về chu trình 5 bước thực hiện chính sách hòa giải ở cơ sở và bộ 5 tiêu chí đánh giá hiệu quả chính sách công tại địa phương.
• Phân tích bức tranh thực tiễn huyện Quế Sơn giai đoạn 2017 - 2020 với sự tinh gọn từ 107 tổ hòa giải (826 hòa giải viên) xuống còn 74 tổ hòa giải (334 hòa giải viên).
• Làm sáng tỏ vai trò của 78 hòa giải viên nữ (23,35%) và đóng góp của mạng lưới 26 báo cáo viên, 129 tuyên truyền viên pháp luật trong việc giữ vững ổn định nông thôn.
• Đóng góp luận cứ khoa học thực chứng quan trọng giúp các cơ quan quản lý điều chỉnh định mức chi thù lao và nâng cao năng lực đội ngũ hòa giải giai đoạn 2022 - 2025.
• Kêu gọi các cấp chính quyền tiếp tục ưu tiên nguồn lực ngân sách, xem hòa giải ở cơ sở là giải pháp gốc rễ để xây dựng cộng đồng dân cư đoàn kết, văn minh và phát triển bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH HÒA GIẢI CƠ SỞ - MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN 1. Một số khái niệm có liên quan 1. Khái niệm chính sách công Từ điển Bách khoa Việt Nam khái niệm: “Chính sách là các chuẩn tắc cụ thể để thực hiện đường lối, nhiệm vụ. Theo quan niệm của Nguyễn Hữu Hải quan niệm rằng: “Chính sách công là kết quả ý chí chính trị của nhà nước được thể hiện bằng một tập hợp các quyết định có liên quan với nhau, định hướng mục tiêu những vấn đề công trong xã hội” [28].

Một tập thể các tác giả khác lại cho rằng: “Chính sách công là một tập hợp những quyết định liên quan với nhau do nhà nước ban hành, bao gồm các mục tiêu và giải pháp để giải quyết một vấn đề công nhằm đạt được các mục tiêu phát triển” [35]. Theo quan điểm của Viện chính trị học khái niệm: “Chính sách công là chương trình hành động hướng đích của chủ thể nắm hoặc chi phối quyền lực công cộng” Theo quan niệm của Đặng Ngọc Lợi khái niệm: chính sách công là chính sách của nhà nước, của chính phủ. Theo quan niệm của Lê Chi Mai khái niệm: chủ thể ban hành chính sách công là nhà nước; chính sách công không chỉ là các quyết định thể hiện trên văn bản và những hành động, hành vi thực tiễn ở các địa phương. Từ những phân tích trên, Hồ Việt Hạnh có một số quan niệm chính sách công như sau: Thứ nhất, chính sách công chỉ xuất hiện trong thời kỳ xã hội loài người đã có nhà nước.

Thứ hai, các quan niệm có xu hướng giới hạn vào chủ thể là nhà nước và nếu mở rộng thì cũng chỉ đến các chủ thể chính trị khác song cũng đặt mối quan hệ liên quan đến nhà nước. 10 Thứ ba, một số quan niệm tính đến mục tiêu giải quyết vấn đề như một thành tố quan trọng làm tiêu chí xác định chính sách công. Tiêu chí đó có thể là giải quyết những vấn đề bức xúc, quan tâm chung của cộng đồng. Thứ tư, chính sách công phải được xem như một quá trình xác định ý tưởng, hoạch định, thực hiện đến đánh giá [30] Chính sách công được thể chế hóa bằng các quy định pháp luật điều chỉnh các quan hệ xã hội, cuộc sống thực tiễn.

Đòi hỏi sự phù hợp của chính sách được thực hiện khả thi, bền vững trên thực tế. Như vậy có thể hiểu, chính sách công bao gồm các thuộc tính nhà nước, công cộng, hành động thực tiễn được hệ thống và kế thừa lịch sử, gắn liền với các điều kiện chính trị, kinh tế, văn hoá, xã hội của một quốc gia. Khái niệm thực hiện chính sách công Thực hiện chính sách là một quá trình trong việc chuyển hóa ý chí của chủ thể chính sách thực hiện quản lý các đối tượng trong các quan hệ xã hội, quản lý hành chính nhà nước. Tổ chức thực thi chính sách bao gồm các bước theo quy trình chính sách thực hiện trong một hệ thống.

Hoạch định chính sách và thực hiện đúng chính sách luôn gắn kết với nhau trong quá trình thực hiện. Khái niệm thực hiện chính sách hay “thực thi chính sách” hoặc “tiến hành thực hiện chính sách”, thực chất cùng nội hàm; thông thường, là giai đoạn sau quá trình hoạch định và trước quá trình đánh giá chính sách công. Theo Thomas Dye, “thực thi bao gồm tất các hoạt động được thiết kế để các chính sách công đã được thông qua bởi cơ quan lập pháp”. Tác giả William Dunn cho rằng: “Các hành động chính sách công có hai mục đích chính: điều chỉnh và phân bổ”.

[19] Về cơ bản, coi thực hiện chính sách (công) – một khâu trong chu trình chính sách để đưa chính sách vào thực tiễn đời sống xã hội. Đây là quá trình xây dựng và ban hành các văn bản, chương trình, dự án,. nhằm hiện thực hóa, cụ thể hóa các nội dung chính sách để đạt được mục tiêu, chỉ tiêu, kế hoạch đặc ra. Có thể thấy, thành công của chính sách chủ yếu phụ thuộc vào việc tổ chức thực thi chính sách đó trên thực tế.

Đó là từng bước thực hiện mục tiêu của chính sách, khẳng định tính phù hợp, đúng đắng của chính sách công và giúp cho chính sách công ngày một hoàn thiện hơn. 11 Thực hiện chính sách là một khâu cấu thành chu trình chính sách, là toàn bộ quá trình chuyển hóa ý chí của chủ thể trong chính sách thành hiện thực với các đối tượng quản lý nhằm đạt được mục tiêu định hướng của nhà nước. * Các bước thực hiện chính sách, gồm 5 bước: - Xây dựng kế hoạch thực hiện chính sách. - Phổ biến, tuyên truyền thực hiện chính sách.

- Phân công, phối hợp thực hiện chính sách. - Thanh tra, kiểm tra, giám sát việc về thực hiện chính sách. - Đánh giá, rút kinh nghiệm thực hiện chính sách [29] 1. Khái niệm hòa giải Từ điển Bách khoa Việt Nam định nghĩa: Hòa giải là giải quyết các tranh chấp bằng việc các bên dàn xếp, thương lượng với nhau có sự tham gia của bên thứ ba.

Sổ tay đào tạo hòa giải của Hội đồng hòa giải và thương lượng Tòa án tối cao Ấn Độ đưa ra khái niệm: “Hòa giải là quy trình đàm phán tự nguyện, có cấu trúc và lấy các bên làm trọng tâm, tại đó một bên thứ ba trung gian giúp các bên giải quyết ôn hòa tranh chấp của họ bằng cách sử dụng các kỹ thuật đàm phán và trao đổi thông tin chuyên biệt” và “Bản chất của hòa giải là quy trình đàm phán có trợ giúp. Hòa giải giải quyết cả các vấn đề về tình tiết và pháp lý, nguyên nhân nền tảng của tranh chấp…”. Theo quan điểm của tác giả Văn Tân thì hòa giải “là dàn xếp nhằm chấm dứt một xung đột” [87]. Theo Từ điển tiếng Việt, hòa giải là “hành vi thuyết phục các bên đồng ý chấm dứt xung đột hoặc xích mích một cách ổn thỏa” [67] Hoạt động hoà giải ở cơ sở đòi hỏi phải tuân thủ nguyên tắc có lý, có tình, nghĩa là hoà giải phải dựa trên cơ sở pháp luật và đạo đức xã hội.

Trước hết cần đề cao yếu tố tình cảm, phân tích, khuyên nhủ các bên ứng xử phù hợp với chuẩn mực đạo đức: Như con cái phải có hiếu với cha mẹ; anh chị em phải biết thương yêu, đùm bọc lẫn nhau “như thể tay chân”, “chị ngã, em nâng”, “máu chảy ruột mềm”, “môi hở răng lạnh”; vợ chồng sống với nhau phải có tình, có nghĩa, “đạo vợ, nghĩa chồng”; xóm giềng thì “tối lửa tắt đèn có nhau”, “bán anh em xa, mua láng giềng gần”… Đồng thời, hoà giải viên phải dựa vào pháp luật để phân tích, đưa ra những 12 lời khuyên và hướng dẫn các bên thực hiện các quyền và nghĩa vụ của mình theo quy định của pháp luật, nhằm giữ gìn đoàn kết trong nội bộ nhân dân, củng cố, phát huy những tình cảm và đạo lý truyền thống tốt đẹp trong gia đình và cộng đồng, phòng ngừa, hạn chế vi phạm pháp luật, bảo đảm trật tự, an toàn xã hội trong cộng đồng dân cư.13] Trong quá trình hoà giải, hoà giải viên phải tìm hiểu ngọn ngành của vụ việc như: Nguyên nhân phát sinh, diễn biến của vụ việc, thái độ mong muốn của các bên… Từ những phân tích trên, có thể hiểu, hòa giải là việc cơ quan, tổ chức, cá nhân với tư cách là người thứ ba (người hòa giải) hướng dẫn, giúp đỡ, thuyết phục các bên có tranh chấp tự nguyện thỏa thuận giải quyết các mâu thuẫn, tranh chấp dân sự một cách ổn thỏa… 1. Khái niệm hòa giải cơ sở 1. Khái niệm Khoản 1, Điều 2 Luật Hòa giải năm 2013 quy định: HGOCS là việc hòa giải viên hướng dẫn, giúp đỡ các bên đạt được thỏa thuận, tự nguyện giải quyết với nhau các mâu thuẫn, tranh chấp, vi phạm pháp luật theo quy định. Theo Điều 3 Luật HGOCS, Điều 5 Nghị định số 15/2014/NĐ-CP ngày 27/02/2014 quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật HGOCS, phạm vi HGOCS được quy định bao gồm các mâu thuẫn, tranh chấp, vi phạm pháp luật được tiến hành hòa giải; Các trường hợp không hòa giải.

Như vậy, Hòa giải cấp cơ sở là việc thực hiện nhiệm vụ hòa giải ở cơ sở về các mâu thuẫn, tranh chấp, vi phạm pháp luật. theo luật định và theo thẩm quyền, phạm vi hòa giải các ở các địa phương [16, tr. HGCS là hoạt động của ngành tư pháp, là phương thức giải quyết tranh chấp, mâu thuẫn trong cộng đồng dân cư ở cơ sở, qua đó tạo được sự đoàn kết, nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, phát huy vai trò của các Tổ hòa giải, HGV trong công tác hòa giải trên cơ sở đạt được thỏa thuận phù hợp với pháp luật, đạo đức xã hội và tự nguyện thực hiện những thỏa thuận đó. Luật HGCS quy định hoạt động hòa giải của UBND cấp xã, hòa giải tại Tòa án, hòa giải thương mại, trọng tài, hòa giải lao động 13 theo quy định của các luật khác có liên quan không thuộc phạm vi điều chỉnh của Luật HGCS.

Tiêu chí đánh giá tính hiệu quả của việc thực hiện chính sách hòa giải cơ sở Thực tiễn trong đời sống kinh tế, xã hội có rất nhiều lĩnh vực được xây dựng tiêu chí đánh giá như tiêu chí đánh giá xây dựng pháp luật; tiêu chí đánh giá năng lực công chức; tiêu chí đánh giá tính kinh tế, hiệu lực và hiệu quả trong kiểm toán… riêng công tác HGCS và thực hiện chính sách HGCS chưa được xây dựng tiêu chí đánh giá tính hiệu quả trong công tác này. Tuy nhiên trên cơ sở nghiên cứu đánh giá chính sách công, dựa trên khung lý thuyết trong các giải pháp tăng cường đánh giá chính sách công, có thể xây dựng tiêu chí đánh giá tính hiệu quả của việc thực hiện chính sách HGCS với những phương diện cụ thể sau đây: Một là, tính hiệu lực của chính sách Phản ánh mức độ tác động, ảnh hưởng của chính sách đó trên thực tế, làm biến đổi hoặc duy trì thực tế theo mong muốn của Nhà nước. Tính hiệu lực của chính sách thể hiện ở mức độ đạt được các mục tiêu đề ra. Mục tiêu của chính sách HGOCS nhằm hạn chế những mâu thuẫn, tranh chấp ở cộng động dân cư, nâng cao đời sống nhân dân ở các địa phương.

Hai là, tính hiệu quả của chính sách Phản ánh tương quan so sánh giữa kết quả do chính sách đưa lại với chi phí đã bỏ ra. Phương pháp phân tích chi phí – lợi ích thường được sử dụng để xác định hiệu quả của chính sách. Nếu không quan tâm tính toán hiệu quả sẽ dẫn đến lãng phí, thất thoát tiền của và kinh phí từ ngân sách nhà nước.