Luận văn hiệu quả kinh tế sản xuất cây hồ tiêu ở xã gio an huyện gio linh tỉnh quảng trị

Bài viết này tập trung phân tích hiệu quả kinh tế của việc sản xuất cây hồ tiêu tại xã Gio An, huyện Gio Linh, tỉnh Quảng Trị. 84 trang · Đại Học Huế · 2012.

• Tác giả: Lê Anh Tuấn
• Người hướng dẫn: PGS. Mai Văn Xuân
• Trường học: Đại Học Huế
• Chuyên ngành: Kinh Tế Phát Triển
• Đề tài: Hiệu Quả Kinh Tế Sản Xuất Cây Hồ Tiêu Tại Xã Gio An, Huyện Gio Linh, Tỉnh Quảng Trị
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2012
• Địa điểm: Huế

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Đối tượng nghiên cứu
• 1.4. Phạm vi nghiên cứu
• 1.5. Phương pháp nghiên cứu
• 2. PHẦN II: NỘI DUNG VÀ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 2. CHƯƠNG I: TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 2.1. Cơ sở lý luận của vấn đề nghiên cứu
• 2.1.1. Khái niệm, bản chất, ý nghĩa của hiệu quả kinh tế
• 2.1.2. Phương pháp xác định hiệu quả kinh tế
• 2.1.3. Các nhân tố ảnh hưởng đến kết quả và hiệu quả
• 2.2. Cơ sở lý luận về cây hồ tiêu
• 2.2.1. Nguồn gốc cây tiêu
• 2.2.2. Đặc điểm chung của cây hồ tiêu
• 2.2.3. Một số đặc điểm sinh trưởng phát triển của cây hồ tiêu
• 2.2.4. Công dụng, vai trò của cây hồ tiêu
• 2.3. Các nhân tố ảnh hưởng đến sự phát triển của sản xuất cây hồ tiêu
• 2.3.1. Điều kiện tự nhiên
• 2.3.2. Điều kiện kinh tế - xã hội
• 2.4. Một số chỉ tiêu đánh giá kết quả và hiệu quả sản xuất hồ tiêu
• 2.4.1. Các chỉ tiêu đánh giá kết quả
• 2.4.2. Các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả kinh tế
• 2.5. Cơ sở thực tiễn
• 2.5.1. Tình hình sản xuất và tiêu thụ tiêu trên thế giới
• 2.5.2. Tình hình sản xuất hồ tiêu ở Việt Nam
• 2.5.3. Tình hình sản xuất tiêu ở Tỉnh Quảng Trị
• 3. CHƯƠNG II: HIỆU QUẢ KINH TẾ SẢN XUẤT CÂY HỒ TIÊU TRÊN ĐỊA BÀN XÃ GIO AN - HUYỆN GIO LINH - TỈNH QUẢNG TRỊ
• 3.1. Tình hình cơ bản của địa bàn nghiên cứu
• 3.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 3.1.1.1. Vị trí địa lý
• 3.1.1.2. Điều kiện khí hậu, thời tiết
• 3.1.2. Tình hình phát triển kinh tế - xã hội - quốc phòng an ninh
• 3.1.2.1. Về kinh tế
• 3.1.2.2. Về lĩnh vực văn hóa - xã hội
• 3.1.2.3. Về quốc phòng an ninh
• 3.1.3. Tình hình sử dụng đất
• 3.1.4. Lịch sử và tình hình sản xuất hồ tiêu của xã Gio An
• 3.1.5. Đánh giá chung tình hình của địa bàn nghiên cứu
• 3.2. Thực trạng và hiệu quả sản xuất tiêu ở các hộ điều tra
• 3.2.1. Năng lực sản xuất của các hộ điều tra
• 3.2.1.1. Tình hình nhân khẩu và lao động
• 3.2.1.2. Diện tích đất đai
• 3.2.1.3. Tư liệu sản xuất
• 3.2.2. Phân tích hiệu quả kinh tế
• 3.2.2.1. Chi phí cho một ha tiêu ở thời kỳ kiến thiết cơ bản
• 3.2.2.2. Chi phí cho một ha tiêu ở thời kỳ kinh doanh
• 3.2.3. Kết quả và hiệu quả sản xuất hồ tiêu của các hộ điều tra
• 3.2.4. Phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả sản xuất tiêu của nông hộ
• 3.2.4.1. Ảnh hưởng của quy mô sản xuất đến hiệu quả
• 3.2.4.2. Ảnh hưởng của giá cả đầu ra và sản lượng đến hiệu quả sản xuất
• 3.2.4.3. Ảnh hưởng của các nhân tố khác
• 3.2.5. Thị trường tiêu thụ hồ tiêu
• 3.2.5.1. Chế biến tiêu đen theo quy mô nông hộ
• 3.2.5.2. Kênh tiêu thụ hồ tiêu
• 4. CHƯƠNG III: ĐỊNH HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ SẢN XUẤT HỒ TIÊU Ở XÃ GIO AN - HUYỆN GIO LINH - TỈNH QUẢNG TRỊ
• 4.1. Định hướng phát triển hồ tiêu trong thời gian tới
• 4.2. Các giải pháp nâng cao hiệu quả sản xuất hồ tiêu
• 4.2.1. Giải pháp về cơ sở hạ tầng
• 4.2.2. Giải pháp về đất đai
• 4.2.3. Vốn sản xuất
• 4.2.4. Kỹ thuật sản xuất
• 4.2.5. Giải pháp về lao động
• 4.2.6. Các Chính sách Nhà Nước
• 4.2.7. Giải pháp về thị trường
• 4.2.8. Một số giải pháp khác
• PHẦN III: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ

Tóm tắt

I. Tổng Quan Hiệu Quả Kinh Tế Sản Xuất Hồ Tiêu Gio An

Bài viết này tập trung phân tích hiệu quả kinh tế của việc sản xuất cây hồ tiêu tại xã Gio An, huyện Gio Linh, tỉnh Quảng Trị. Hồ tiêu là cây trồng chủ lực, đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển kinh tế - xã hội của địa phương. Nghiên cứu này sẽ đánh giá thực trạng sản xuất, các yếu tố ảnh hưởng và đề xuất giải pháp nâng cao lợi nhuận từ hồ tiêu cho người dân. Theo khóa luận tốt nghiệp của Lê Anh Tuấn (2012), cây hồ tiêu có vai trò rất quan trọng trong đời sống của người dân và việc xuất khẩu thu ngoại tệ cho quốc gia.

1.1. Vai trò của cây hồ tiêu trong kinh tế nông nghiệp Quảng Trị

Cây hồ tiêu không chỉ là nguồn thu nhập quan trọng mà còn góp phần vào sự phát triển kinh tế nông nghiệp của tỉnh Quảng Trị. Nhiều hộ nông dân đã vươn lên làm giàu nhờ kinh nghiệm trồng tiêu và buôn bán sản phẩm hồ tiêu. Việc mở rộng diện tích trồng tiêu cần đi đôi với việc áp dụng khoa học kỹ thuật để đảm bảo năng suất và chất lượng.

1.2. Lịch sử và tiềm năng phát triển hồ tiêu tại xã Gio An

Xã Gio An có điều kiện tự nhiên thuận lợi cho việc phát triển cây công nghiệp dài ngày, đặc biệt là cây hồ tiêu. Với truyền thống canh tác lâu đời, người dân nơi đây đã tích lũy được nhiều bí quyết trong việc chăm sóc hồ tiêu. Tuy nhiên, để khai thác tối đa tiềm năng, cần có những giải pháp đồng bộ về giống, kỹ thuật và thị trường.

II. Thực Trạng Sản Xuất và Tiêu Thụ Hồ Tiêu Tại Gio An

Phần này đi sâu vào phân tích thực trạng sản xuất hồ tiêu tại Gio An, bao gồm diện tích, năng suất, sản lượng và các yếu tố đầu vào như chi phí sản xuất hồ tiêu, lao động, vốn đầu tư. Đồng thời, đánh giá kênh tiêu thụ hồ tiêu, từ khâu thu hoạch, sơ chế đến thị trường tiêu thụ, nhằm xác định những điểm nghẽn và cơ hội để cải thiện chuỗi giá trị hồ tiêu. Theo Lê Anh Tuấn (2012), thực tế sản xuất trong những năm qua cho thấy, sản xuất tiêu của nước ta nói chung, của Xã Gio An - Huyện Gio Linh nói riêng vẫn chưa ổn định, năng suất chưa cao, thu nhập của người dân chưa xứng với tiềm năng.

2.1. Phân tích chi phí và lợi nhuận trong sản xuất hồ tiêu

Việc phân tích chi phí sản xuất hồ tiêu (bao gồm chi phí giống, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, công lao động) và lợi nhuận từ hồ tiêu là rất quan trọng để đánh giá hiệu quả kinh tế. So sánh chi phí và doanh thu giúp người nông dân đưa ra quyết định đầu tư hợp lý và tối ưu hóa mô hình sản xuất hồ tiêu.

2.2. Kênh tiêu thụ và giá bán hồ tiêu tại thị trường Quảng Trị

Nghiên cứu các kênh tiêu thụ hồ tiêu hiện có, từ bán cho thương lái địa phương đến xuất khẩu qua các doanh nghiệp, giúp xác định giá bán hồ tiêu hợp lý và ổn định. Việc xây dựng thương hiệu hồ tiêu địa phương cũng là một yếu tố quan trọng để nâng cao giá trị sản phẩm.

2.3. Đánh giá năng suất và chất lượng hồ tiêu tại Gio An

Năng suất và chất lượng hồ tiêu là hai yếu tố then chốt ảnh hưởng đến hiệu quả kinh tế. Cần đánh giá các yếu tố tác động đến năng suất (như giống, kỹ thuật canh tác, điều kiện thời tiết) và chất lượng (như quy trình thu hoạch, sơ chế, bảo quản) để có giải pháp cải thiện.

III. Các Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Hiệu Quả Kinh Tế Hồ Tiêu

Xác định các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả kinh tế của việc sản xuất hồ tiêu, bao gồm yếu tố khách quan (điều kiện tự nhiên, biến đổi khí hậu, thị trường hồ tiêu) và yếu tố chủ quan (trình độ kỹ thuật, vốn đầu tư, khả năng quản lý). Phân tích tác động của từng yếu tố để đưa ra giải pháp phù hợp. Theo Lê Anh Tuấn (2012), một số nguyên nhân làm cho năng suất tiêu giảm sút, hiệu quả kinh tế chưa cao, từ đó đề xuất kiến nghị và giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả kinh tế sản xuất cây hồ tiêu trong thời gian tới.

3.1. Tác động của biến đổi khí hậu và sâu bệnh đến năng suất

Biến đổi khí hậu (hạn hán, lũ lụt, nhiệt độ cao) và sâu bệnh hại tiêu là những thách thức lớn đối với người trồng tiêu. Cần có giải pháp phòng ngừa và ứng phó hiệu quả để giảm thiểu thiệt hại và bảo vệ năng suất hồ tiêu.

3.2. Vai trò của kỹ thuật canh tác và quản lý trong sản xuất

Áp dụng kỹ thuật trồng hồ tiêu tiên tiến (như tưới tiết kiệm, bón phân cân đối, phòng trừ sâu bệnh tổng hợp) và quản lý hiệu quả (ghi chép chi phí, theo dõi năng suất) giúp nâng cao hiệu quả kinh tế và giảm thiểu rủi ro.

3.3. Ảnh hưởng của chính sách hỗ trợ và khuyến nông đến sản xuất

Chính sách hỗ trợ của nhà nước (về vốn, giống, kỹ thuật) và hoạt động khuyến nông đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy sản xuất hồ tiêu bền vững. Cần đánh giá hiệu quả của các chính sách và hoạt động này để có điều chỉnh phù hợp.

IV. Giải Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Kinh Tế Sản Xuất Hồ Tiêu Gio An

Đề xuất các giải pháp cụ thể để nâng cao hiệu quả kinh tế của việc sản xuất hồ tiêu tại Gio An, tập trung vào cải thiện giống, kỹ thuật canh tác, quản lý dịch hại, phát triển thị trường và xây dựng chuỗi giá trị hồ tiêu bền vững. Các giải pháp cần phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương và có tính khả thi cao. Theo Lê Anh Tuấn (2012), cần đề xuất kiến nghị và giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả kinh tế sản xuất cây hồ tiêu trong thời gian tới.

4.1. Cải thiện giống và kỹ thuật canh tác hồ tiêu bền vững

Sử dụng giống hồ tiêu chất lượng cao, kháng bệnh và áp dụng kỹ thuật canh tác hồ tiêu theo hướng bền vững (như tiêu chuẩn VietGAP, tiêu chuẩn GlobalGAP) giúp nâng cao năng suất, chất lượng và giảm thiểu tác động đến môi trường.

4.2. Phát triển thị trường và xây dựng thương hiệu hồ tiêu Gio An

Mở rộng thị trường tiêu thụ (trong nước và xuất khẩu), xây dựng thương hiệu hồ tiêu Gio An uy tín và tham gia vào chuỗi giá trị hồ tiêu toàn cầu giúp nâng cao giá trị sản phẩm và tăng thu nhập cho người nông dân.

4.3. Tăng cường liên kết sản xuất và chế biến hồ tiêu

Khuyến khích hợp tác xã và doanh nghiệp liên kết với người nông dân trong sản xuất và chế biến hồ tiêu giúp đảm bảo chất lượng, ổn định giá cả và nâng cao khả năng cạnh tranh.

V. Ứng Dụng Thực Tiễn và Kết Quả Nghiên Cứu Sản Xuất Tiêu

Trình bày các ứng dụng thực tiễn của nghiên cứu, bao gồm các mô hình sản xuất thành công, các giải pháp đã được áp dụng và mang lại hiệu quả, cũng như những bài học kinh nghiệm rút ra từ thực tế sản xuất. Đánh giá kết quả nghiên cứu và so sánh với các nghiên cứu khác để khẳng định tính mới và giá trị khoa học. Theo Lê Anh Tuấn (2012), cần xác định một số nguyên nhân làm cho năng suất tiêu giảm sút, hiệu quả kinh tế chưa cao.

5.1. Mô hình sản xuất hồ tiêu hiệu quả tại Gio An

Giới thiệu các mô hình sản xuất hồ tiêu tiên tiến, áp dụng khoa học kỹ thuật và mang lại hiệu quả kinh tế cao cho người nông dân. Phân tích các yếu tố thành công của các mô hình này để nhân rộng.

5.2. Bài học kinh nghiệm từ thực tế sản xuất hồ tiêu

Rút ra những bài học kinh nghiệm quý báu từ thực tế sản xuất hồ tiêu tại Gio An, bao gồm những thành công và thất bại, những khó khăn và thách thức, để giúp người nông dân tránh lặp lại sai lầm và nâng cao hiệu quả.

5.3. So sánh kết quả nghiên cứu với các nghiên cứu khác

So sánh kết quả nghiên cứu này với các nghiên cứu khác về hiệu quả kinh tế của việc sản xuất hồ tiêu tại các địa phương khác để đánh giá tính mới, giá trị khoa học và khả năng ứng dụng của nghiên cứu.

VI. Kết Luận và Tương Lai Phát Triển Hồ Tiêu Bền Vững

Tóm tắt những kết quả chính của nghiên cứu, khẳng định vai trò quan trọng của cây hồ tiêu đối với kinh tế của xã Gio An và đề xuất những định hướng phát triển hồ tiêu bền vững trong tương lai. Nêu ra những hạn chế của nghiên cứu và gợi ý những hướng nghiên cứu tiếp theo. Theo Lê Anh Tuấn (2012), cần đề xuất kiến nghị và giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả kinh tế sản xuất cây hồ tiêu trong thời gian tới.

6.1. Định hướng phát triển hồ tiêu bền vững tại Gio An

Đề xuất những định hướng phát triển hồ tiêu theo hướng bền vững, tập trung vào nâng cao chất lượng, giảm chi phí, bảo vệ môi trường và tăng cường liên kết chuỗi giá trị.

6.2. Hạn chế của nghiên cứu và hướng nghiên cứu tiếp theo

Nêu ra những hạn chế của nghiên cứu (như phạm vi, phương pháp) và gợi ý những hướng nghiên cứu tiếp theo để làm sâu sắc hơn vấn đề và cung cấp thông tin hữu ích hơn cho người nông dân và nhà quản lý.

6.3. Cam kết phát triển cộng đồng trồng tiêu Gio An

Nhấn mạnh tầm quan trọng của việc phát triển cộng đồng trồng tiêu Gio An, tạo điều kiện cho người dân chia sẻ kinh nghiệm, hỗ trợ lẫn nhau và cùng nhau xây dựng một tương lai tốt đẹp hơn.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Khóa luận tốt nghiệp "Hiệu quả kinh tế sản xuất cây hồ tiêu ở xã Gio An - huyện Gio Linh - tỉnh Quảng Trị" do sinh viên Lê Anh Tuấn thực hiện dưới sự hướng dẫn của PGS.TS. Mai Văn Xuân (Khoa Kinh tế Phát triển, Trường Đại học Kinh tế - Đại học Huế, niên khóa 2008 – 2012), thuộc chuyên ngành Kinh tế nông nghiệp. Đề tài thuộc loại hình nghiên cứu kinh tế nông hộ kết hợp điều tra khảo sát thực địa, ứng dụng các phương pháp thống kê kinh tế để đánh giá hiệu quả sản xuất của một loại cây công nghiệp lâu năm.

Trong cơ cấu kinh tế nông nghiệp Việt Nam thời kỳ đổi mới, hồ tiêu (Piper nigrum) là một trong những mặt hàng nông sản xuất khẩu chủ lực có giá trị kinh tế cao. Tham gia thị trường xuất khẩu thế giới từ năm 1990 với 6% thị phần, Việt Nam đã vươn lên vị trí thứ hai vào năm 2002 và từ năm 2003 trở thành quốc gia xuất khẩu hồ tiêu lớn nhất thế giới, tiếp cận trên 80 quốc gia. Tại tỉnh Quảng Trị, diện tích hồ tiêu đạt trên 2.500 ha, tập trung tại 4 huyện Vĩnh Linh, Gio Linh, Cam Lộ và Hướng Hóa, với năng suất bình quân trên 1,5 tấn/ha. Sản phẩm hồ tiêu Quảng Trị canh tác trên đất đỏ bazan có đặc tính thơm cay, hạt chắc, giá trị kinh tế vượt trội so với các cây trồng truyền thống.

Tuy nhiên, tại xã Gio An – địa bàn bán sơn địa thuộc vùng gò đồi huyện Gio Linh, hoạt động sản xuất hồ tiêu bộc lộ nhiều hạn chế: năng suất chưa ổn định và chưa tương xứng với tiềm năng đất đai; chịu tác động bất lợi của biến động giá vật tư đầu vào, thời tiết khô hạn, rét kéo dài và dịch bệnh nguy hiểm; công tác quy hoạch, chuyển giao kỹ thuật và dịch vụ khuyến nông còn bất cập; có sự cạnh tranh nguồn lực đầu tư với mô hình trồng cao su tiểu điền.

Mục tiêu nghiên cứu của khóa luận được xác định gồm 5 nhiệm vụ cụ thể:

1. Hệ thống hóa các vấn đề lý luận và thực tiễn về phát triển sản xuất cây hồ tiêu.
2. Tìm hiểu, đánh giá thực trạng sản xuất cây hồ tiêu trên địa bàn xã Gio An, huyện Gio Linh, tỉnh Quảng Trị.
3. Thu thập thông tin về các loại chi phí, sản lượng và việc tiêu thụ hồ tiêu của các hộ gia đình, từ đó đánh giá hiệu quả kinh tế sản xuất hồ tiêu của các nông hộ.
4. Phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả sản xuất hồ tiêu.
5. Đề xuất một số giải pháp nhằm góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất cây hồ tiêu của xã Gio An, huyện Gio Linh, tỉnh Quảng Trị.

Đối tượng nghiên cứu của đề tài là hiệu quả kinh tế sản xuất cây hồ tiêu của các hộ gia đình tại xã Gio An. Phạm vi nghiên cứu về không gian tập trung tại địa bàn xã Gio An, đi sâu khảo sát tại hai thôn trọng điểm là An Hướng và An Nha. Phạm vi thời gian thu thập dữ liệu thứ cấp và dữ liệu sơ cấp bao quát giai đoạn từ năm 2009 đến năm 2011, dữ liệu điều tra nông hộ được thực hiện đầu năm 2012.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Về cơ sở lý luận, tác giả hệ thống hóa các quan niệm về hiệu quả kinh tế trong kinh tế học nông nghiệp, tiếp cận theo quan điểm của TS. Ngô Đình Giáo, TS. Nguyễn Thế Mạnh và các công trình kinh điển của Farrell (1957), Schultz (1964), Rizzo (1979), Ellis (1993). Bản chất của hiệu quả kinh tế là mối tương quan so sánh giữa kết quả đầu ra đạt được và chi phí nguồn lực đầu vào bỏ ra. Tác giả phân biệt rõ 3 cấp độ:

• Hiệu quả kỹ thuật: Thể hiện số lượng sản phẩm vật chất đạt được trên một đơn vị chi phí hoặc nguồn lực sử dụng trong điều kiện công nghệ nhất định.
• Hiệu quả phân bổ (hiệu quả giá): Phản ánh giá trị sản phẩm tăng thêm trên một đồng chi phí biên của yếu tố đầu vào khi tính đến tương quan giá đầu vào và giá đầu ra.
• Hiệu quả kinh tế: Trạng thái tổng hợp khi sản xuất đồng thời đạt cả hiệu quả kỹ thuật và hiệu quả phân bổ.

Hệ thống chỉ tiêu đánh giá kết quả sản xuất cấp nông hộ bao gồm:

• Tổng giá trị sản xuất: $GO = Q \times P$ (trong đó $Q$ là sản lượng trên một đơn vị diện tích, $P$ là giá bán đơn vị sản phẩm).
• Thu nhập hỗn hợp: $MI = GO - C_{bt}$ (trong đó $C_{bt}$ là chi phí sản xuất bằng tiền mặt, bao gồm chi phí trực tiếp $C_{tt}$, lãi vay ngân hàng $r$ và khấu hao tài sản cố định $De$).
• Lợi nhuận kinh tế ròng: $NB = MI - C_h = GO - C$ (trong đó $C_h$ là chi phí tự có của hộ tính theo chi phí cơ hội như công lao động gia đình, vật tư tự túc; $C = C_{bt} + C_h$ là tổng chi phí sản xuất).

Hệ thống chỉ tiêu đánh giá hiệu quả kinh tế gồm dạng thuận ($H = Q / C$, biểu thị một đơn vị chi phí tạo ra bao nhiêu đơn vị kết quả) và dạng nghịch ($h = C / Q$, phản ánh mức chi phí tiêu tốn cho một đơn vị kết quả). Đối với cây lâu năm, khung phân tích tài chính dài hạn bổ sung các chỉ tiêu: Giá trị hiện tại thuần ($NPV$), Suất sinh lời nội bộ ($IRR$) và Tỷ số lợi ích trên chi phí ($B/C$).

Về đặc điểm sinh học cây hồ tiêu (Piper nigrum, họ Piperaceae), cây có vòng đời kinh tế trung bình 22 – 30 năm, được phân chia thành 4 giai đoạn sinh trưởng: kiến thiết cơ bản (2 – 3 năm đối với giâm cành/hom, 5 – 6 năm đối với trồng hạt); sinh trưởng phát quả (1 – 2 năm); thời kỳ cho sản lượng cao (15 – 20 năm); và thời kỳ già cỗi (5 – 7 năm). Cây có hệ rễ háo khí, gồm rễ cọc, rễ cái (ăn sâu đến 2m) và chùm rễ phụ tầng nông (15 – 40 cm), rất mẫn cảm với úng nước (chỉ cần úng ngập 12 – 24 giờ là rễ bị tổn thương, dễ thối chết) và dễ nhiễm các bệnh nghiêm trọng như nấm Phytophthora gây thối gốc rễ, bệnh vàng héo rũ, bệnh đốm lá.

Phương pháp nghiên cứu được triển khai bao gồm:

• Phương pháp duy vật biện chứng: Nhìn nhận các yếu tố sản xuất nông nghiệp trong mối liên hệ phụ thuộc lẫn nhau.
• Phương pháp chọn mẫu điều tra: Chọn mẫu ngẫu nhiên 60 hộ gia đình trồng tiêu tại 2 thôn có quy mô lớn nhất xã là thôn An Hướng (30 hộ) và thôn An Nha (30 hộ).
• Phương pháp thu thập dữ liệu: Dữ liệu sơ cấp được thu thập qua phiếu điều tra phỏng vấn trực tiếp 60 chủ hộ; dữ liệu thứ cấp tổng hợp từ các báo cáo thống kê của UBND xã Gio An, Phòng Nông nghiệp & PTNT huyện Gio Linh, Sở Nông nghiệp & PTNT tỉnh Quảng Trị, Tổng cục Hải quan, Bộ Nông nghiệp & PTNT và Hiệp hội Hồ tiêu Quốc tế (IPC).
• Phương pháp phân tích: Sử dụng phương pháp thống kê mô tả (so sánh số tuyệt đối, số tương đối) và phương pháp phân tổ thống kê để phân tích các yếu tố tác động đến hiệu quả kinh tế.

Nội dung chính theo từng chương

Chương I: Tổng quan về vấn đề nghiên cứu

Chương I trình bày cơ sở lý luận về hiệu quả sản xuất kinh tế nông nghiệp và tổng quan thực trạng ngành hàng hồ tiêu thế giới, Việt Nam và địa bàn tỉnh Quảng Trị.

Theo số liệu từ IPC và FAO, sản lượng hồ tiêu toàn cầu năm 2009 đạt 319.240 tấn và năm 2011 đạt 298.155 tấn. Giá tiêu thế giới lập đỉnh kỷ lục vào năm 2011 (tiêu trắng vượt 11.000 USD/tấn, tiêu đen vượt 8.000 USD/tấn). Việt Nam giữ vững vị trí dẫn đầu thế giới cả về sản lượng và kim ngạch xuất khẩu.

Chỉ tiêu	Năm 2009	Năm 2010	Năm 2011
Diện tích canh tác cả nước (ha)	50.171	51.300	52.171
Diện tích kinh doanh (ha)	43.800	44.200	45.100
Tổng sản lượng (tấn)	100.416	95.000	110.035
Khối lượng xuất khẩu (tấn)	134.342	109.745	123.816

Về giá trị kinh tế, hồ tiêu chỉ chiếm khoảng 2,5% trong tổng số gần 2 triệu ha cây công nghiệp lâu năm của Việt Nam, nhưng đóng góp trên 8% kim ngạch xuất khẩu của nhóm cây này, đạt giá trị bình quân 8.420 USD/ha (cao gấp hơn 4 lần cao su, 3,8 lần điều, 2,6 lần cà phê và 6 lần chè). Cơ cấu xuất khẩu năm 2011 ghi nhận thị trường Châu Âu chiếm tỷ trọng lớn nhất với 37% (năm 2010 là 41%), tiếp đến là Châu Á và Châu Mỹ.

Tại tỉnh Quảng Trị, quỹ đất thích nghi cho cây hồ tiêu có hơn 46.000 ha, trong đó hơn 18.000 ha đất đỏ bazan thuộc nhóm thích nghi cao nhất phân bố tại miền Tây Gio Linh, Cam Lộ, Vĩnh Linh và Hướng Hóa. Dù hạt tiêu Quảng Trị có chất lượng thơm cay vượt trội, năng suất bình quân toàn tỉnh vẫn ở mức khiêm tốn (>1,5 tấn/ha), mạng lưới cơ sở chế biến sâu còn thưa thớt, công suất thấp.

Chương II: Hiệu quả kinh tế sản xuất cây hồ tiêu trên địa bàn xã Gio An huyện Gio Linh - tỉnh Quảng Trị

Chương II tập trung phân tích thực trạng tự nhiên, kinh tế - xã hội của xã Gio An và tính toán chi tiết hiệu quả kinh tế hồ tiêu của 60 hộ điều tra.

Xã Gio An có tổng diện tích tự nhiên 2.256,63 ha với 803 hộ và 3.089 nhân khẩu phân bố tại 7 thôn. Cơ cấu đất đai năm 2011 mang tính đặc thù của vùng gò đồi: đất nông nghiệp chiếm 94,55% (2.133,65 ha), trong đó đất trồng cây lâu năm chiếm tới 82,92% đất sản xuất nông nghiệp (1.580,09 ha).

Biến động diện tích, năng suất và sản lượng hồ tiêu toàn xã giai đoạn 2009 – 2011 được phản ánh qua bảng tổng hợp sau:

Chỉ tiêu	ĐVT	Năm 2009	Năm 2010	Năm 2011	So sánh 2010/2009 (%)	So sánh 2011/2010 (%)
Tổng diện tích hồ tiêu	ha	62,0	63,0	63,5	+1,6	+0,8
- Diện tích kiến thiết cơ bản	ha	4,0	3,0	2,5	-25,0	-16,7
- Diện tích kinh doanh	ha	58,0	60,0	61,0	+3,4	+1,7
Năng suất bình quân	tấn/ha	1,2	1,3	0,9	+8,3	-30,8
Tổng sản lượng	tấn	69,6	78,0	54,9	+12,1	-29,6

Nguyên nhân sản lượng năm 2011 giảm mạnh 29,6% là do ảnh hưởng của các đợt rét kéo dài cùng dịch bệnh thối rễ lây lan.

Khảo sát 60 hộ gia đình tại 2 thôn An Hướng và An Nha cho thấy năng lực sản xuất của nhóm nông hộ:

• Nhân khẩu bình quân đạt 4,92 người/hộ; lao động nông nghiệp bình quân 2,72 người/hộ.
• Trình độ văn hóa bình quân của chủ hộ đạt lớp 9,23 (thôn An Nha đạt 10,23; thôn An Hướng đạt 8,23). Kinh nghiệm trồng tiêu bình quân đạt 14,35 năm.
• Đất canh tác bình quân đạt 1,54 ha/hộ, trong đó đất trồng cao su chiếm ưu thế tuyệt đối với 1,21 ha (78,57%), đất trồng tiêu đạt 0,20 ha/hộ (12,99%), đất cây hàng năm là 0,13 ha/hộ. Đất trồng tiêu bình quân trên một lao động đạt 0,07 ha.
• Giá trị trang bị tư liệu sản xuất phục vụ trồng tiêu ở mức thô sơ, đạt bình quân 2.606,05 nghìn đồng/hộ (gồm máy bơm nước, bạt phơi, bình phun thuốc trừ sâu bình quân 0,61 cái/hộ trị giá 109,8 nghìn đồng).

Về chi phí sản xuất, chu kỳ sinh trưởng của cây hồ tiêu được tính gồm thời kỳ kiến thiết cơ bản (TKKTCB - 3 năm đầu) và thời kỳ kinh doanh (27 năm tiếp theo). Trong 3 năm KTCB, tổng chi phí đầu tư cho 1 ha tiêu lên tới 290,471 triệu đồng.

Giai đoạn đầu tư	Thôn An Nha (triệu đồng)	Thôn An Hướng (triệu đồng)	Bình quân chung (triệu đồng)	Tỷ trọng cơ cấu (%)
Năm thứ 1	171,571	175,640	173,606	59,77
Năm thứ 2	50,369	54,586	52,478	18,07
Năm thứ 3	62,038	66,738	64,388	22,16
Tổng cộng 3 năm KTCB	283,978	296,964	290,471	100,00

Riêng trong năm thứ nhất, chi phí chiếm tới 59,77% toàn bộ thời kỳ KTCB do phải dồn vốn mua trụ sống và giống tiêu:

• Chi phí trụ tiêu: 100% hộ sử dụng trụ sống bằng cây mớc với mật độ bình quân 1.480 cây/ha. Giá trụ bình quân 62.000 đồng/cây; chi phí trụ tiêu tại An Nha là 90,00 triệu đồng (52,46% chi phí năm 1) và An Hướng là 91,98 triệu đồng (52,37% chi phí năm 1).
• Chi phí giống: Sử dụng giống tiêu Vĩnh Linh với định mức 5 hom/trụ, giá 3.000 đồng/hom. Chi phí giống tại An Nha là 22,50 triệu đồng (13,11%) và An Hướng là 21,90 triệu đồng (12,47%).
• Chi phí lao động năm 1 đạt 40,548 triệu đồng tại An Nha (23,63%) và 40,372 triệu đồng tại An Hướng (22,98%), phần lớn là công lao động gia đình.
• Chi phí phân bón năm 1 gồm phân hữu cơ và NPK (16-16-8) chiếm từ 7,22% đến 8,52%. Sang năm thứ 2 và thứ 3, phân bón và công chăm sóc vươn lên thành hai khoản mục chi phí chủ đạo (mỗi khoản chiếm trên 41% – 47% tổng chi phí năm).

Về chế biến và tiêu thụ, nông hộ Gio An chủ yếu chế biến tiêu đen bằng phương pháp thủ công: quả tiêu thu hái về được tách hạt, phơi nắng trên bạt nylon từ 3 – 4 ngày cho đến khi vỏ quả nhăn nheo và chuyển sang màu đen. Chuỗi cung ứng chủ yếu qua kênh thương lái trung gian thu gom tại địa phương rồi bán lại cho các đại lý hoặc công ty xuất khẩu, người nông dân chưa hình thành mối liên kết trực tiếp với doanh nghiệp chế biến lớn.

Chương III: Định hướng và giải pháp nâng cao hiệu quả sản xuất hồ tiêu ở xã Gio An - huyện Gio Linh - tỉnh Quảng Trị

Chương III xác định định hướng mở rộng diện tích gắn với nâng cao chất lượng và đề xuất hệ thống giải pháp đồng bộ:

• Giải pháp cơ sở hạ tầng: Quy hoạch nâng cấp đường giao thông nội đồng phục vụ chuyên chở vật tư; kiên cố hóa hệ thống mương dẫn nước, bảo vệ và cải tạo các công trình giếng cổ thiên nhiên (giếng Ông, giếng Bà) tạo nguồn nước ngầm ổn định cho tưới tiêu trong mùa khô hạn.
• Giải pháp đất đai: Rà soát phân vùng đất đai, khuyến khích chuyển đổi vườn tạp gò đồi kém hiệu quả sang trồng tiêu tập trung; áp dụng biện pháp canh tác theo đường đồng mức trên sườn dốc để hạn chế xói mòn và rửa trôi đất bazan.
• Giải pháp vốn sản xuất: Kiến nghị các ngân hàng thương mại, Ngân hàng Chính sách xã hội nới rộng định mức cho vay trung và dài hạn phù hợp với chu kỳ KTCB 3 năm của hồ tiêu; giảm bớt thủ tục thế chấp tài sản; thực hiện chính sách hỗ trợ lãi suất khi nông dân gặp rủi ro thiên tai dịch bệnh.
• Giải pháp kỹ thuật: Chuẩn hóa khâu chọn giống sạch bệnh (tiêu Vĩnh Linh); sử dụng trụ sống cây mớc kết hợp kỹ thuật cắt tỉa cành trụ đúng thời vụ để tạo độ che bóng thích hợp; tuân thủ quy trình bón cân đối phân hữu cơ hoai mục và NPK; áp dụng biện pháp sinh học phòng trừ dịch nấm Phytophthora gây bệnh thối gốc rễ.
• Giải pháp lao động và khuyến nông: Thường xuyên mở các lớp tập huấn kỹ thuật chuyển giao tiến bộ nông học tại thôn xóm; nâng cao kỹ năng nhận biết và xử lý dịch bệnh cho người trực tiếp canh tác.
• Giải pháp chính sách và thị trường: Nhà nước cần có chính sách bình ổn giá vật tư nông nghiệp đầu vào; hỗ trợ tổ chức nông dân thành các tổ hợp tác liên kết tiêu thụ; xây dựng chỉ dẫn địa lý và thương hiệu hàng hóa cho sản phẩm hạt tiêu Gio An – Quảng Trị nhằm xóa bỏ sự phụ thuộc vào tư thương ép giá.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đã lượng hóa được bức tranh kinh tế - kỹ thuật toàn diện của hoạt động canh tác hồ tiêu tại xã Gio An:

• Xác định được định mức suất đầu tư thời kỳ kiến thiết cơ bản (3 năm đầu) cho 1 ha tiêu tại Gio An là 290,471 triệu đồng/ha, trong đó chi phí tập trung cao nhất vào năm thứ nhất (173,606 triệu đồng, chiếm 59,77%).
• Làm rõ cơ cấu chi phí lập vườn: Chi phí trụ sống cây mớc là khoản mục lớn nhất trong năm thứ nhất (chiếm trên 52%, bình quân 1.480 trụ/ha với đơn giá 62.000 đồng/trụ), tiếp đến là chi phí giống tiêu Vĩnh Linh (chiếm 12,47% – 13,11%, định mức 5 hom/trụ với đơn giá 3.000 đồng/hom) và chi phí lao động (chiếm ~23%).
• Phản ánh chính xác mức độ nhạy cảm của sản xuất hồ tiêu trước rủi ro ngoại cảnh: Năm 2011, do các đợt rét kéo dài kết hợp sâu bệnh, năng suất toàn xã tụt giảm từ 1,3 tấn/ha (năm 2010) xuống còn 0,9 tấn/ha (giảm 30,8%), kéo theo tổng sản lượng giảm từ 78,0 tấn xuống 54,9 tấn (giảm 29,6%).
• Đánh giá thực trạng phân bổ nguồn lực nông hộ: Quy mô diện tích tiêu bình quân đạt 0,20 ha/hộ (chiếm 12,99% diện tích đất canh tác, trong khi cao su chiếm ưu thế với 78,57%); diện tích tiêu bình quân trên một lao động đạt 0,07 ha.

Đóng góp của khóa luận nằm ở việc cung cấp chuỗi số liệu thực nghiệm vi mô tin cậy về phân bổ chi phí, quy mô diện tích và phương thức sản xuất của 60 hộ canh tác tiêu tại hai thôn trọng điểm An Hướng và An Nha, tạo tiền đề số liệu cho các đánh giá phát triển kinh tế nông thôn cấp cơ sở.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận tồn tại một số hạn chế gắn liền với phạm vi thu thập dữ liệu:

• Mẫu điều tra giới hạn trong phạm vi 60 hộ thuộc 2 thôn của một xã, chưa mở rộng so sánh liên xã trong huyện Gio Linh hoặc giữa các vùng sinh thái hồ tiêu khác của tỉnh Quảng Trị như Vĩnh Linh hay Cam Lộ.
• Khảo sát thực địa diễn ra vào thời điểm năm 2011 – 2012 khi năng suất hồ tiêu sụt giảm mạnh bất thường do thời tiết rét đậm kéo dài, chưa phản ánh được đầy đủ chuỗi biến động doanh thu và lợi nhuận thuần trong những năm thời tiết thuận lợi.

Hướng nghiên cứu tiếp theo có thể mở rộng khảo sát dòng tiền thu chi xuyên suốt toàn bộ chu kỳ kinh doanh 27 năm bằng phương pháp chiết khấu tài chính ($NPV, B/C, IRR$), đánh giá tác động của biến đổi khí hậu và khảo sát chuyên sâu chuỗi giá trị từ nông hộ tới các doanh nghiệp xuất khẩu hồ tiêu.

Giá trị tham khảo

Bản khóa luận có giá trị tham khảo thiết thực cho:

• Sinh viên, học viên chuyên ngành Kinh tế nông nghiệp, Kinh tế phát triển và Quản lý kinh tế làm tài liệu tham khảo về phương pháp thiết kế phiếu điều tra, phương pháp phân tổ thống kê và quy trình bóc tách chi phí chu kỳ cây lâu năm.
• Cán bộ nông nghiệp, cán bộ khuyến nông tại huyện Gio Linh và tỉnh Quảng Trị trong việc nắm bắt định mức chi phí KTCB thực tế, cơ cấu trụ sống - cây giống và các rào cản kỹ thuật của nông hộ để xây dựng chính sách tín dụng và lịch trình hỗ trợ kỹ thuật phù hợp.
• Nông hộ vùng gò đồi bazan đang chuẩn bị lập vườn hồ tiêu mới có cơ sở dự toán nhu cầu vốn đầu tư năm đầu (đặc biệt là vốn mua trụ mớc và hom giống) và bố trí lao động gia đình hợp lý.

Câu hỏi thường gặp

1. Chi phí đầu tư kiến thiết cơ bản cho 1 ha hồ tiêu tại xã Gio An trong 3 năm đầu là bao nhiêu và phân bổ như thế nào?
Tổng chi phí KTCB bình quân cho 1 ha hồ tiêu là 290,471 triệu đồng (thôn An Nha là 283,978 triệu đồng, thôn An Hướng là 296,964 triệu đồng). Chi phí phân bổ qua 3 năm gồm: Năm 1 đạt 173,606 triệu đồng (chiếm 59,77%); Năm 2 đạt 52,478 triệu đồng (chiếm 18,07%); Năm 3 đạt 64,388 triệu đồng (chiếm 22,16%).

2. Khoản mục chi phí nào chiếm tỷ trọng lớn nhất khi lập vườn tiêu trong năm đầu tiên tại địa bàn khảo sát?
Khoản mục lớn nhất là chi phí mua trụ sống (cây mớc), chiếm 52,46% chi phí năm 1 tại thôn An Nha (90 triệu đồng) và 52,37% tại thôn An Hướng (91,98 triệu đồng), tính theo mật độ trồng bình quân 1.480 trụ/ha với đơn giá 62.000 đồng/trụ.

3. Giống tiêu nào được các hộ gia đình xã Gio An lựa chọn và định mức trồng ra sao?
Nông hộ tại xã Gio An sử dụng giống tiêu Vĩnh Linh. Định mức trồng bình quân là 5 hom/trụ với đơn giá khoảng 3.000 đồng/hom. Chi phí giống trong năm đầu chiếm khoảng 12,47% – 13,11% tổng chi phí của năm.

4. Vì sao sản lượng hồ tiêu của xã Gio An năm 2011 lại sụt giảm mạnh so với năm 2010 dù diện tích tăng?
Năm 2011, diện tích hồ tiêu của xã tăng lên 63,5 ha (tăng 0,8%), nhưng năng suất bình quân giảm mạnh từ 1,3 tấn/ha (năm 2010) xuống còn 0,9 tấn/ha (giảm 30,8%) do chịu ảnh hưởng nghiêm trọng của các đợt rét kéo dài kết hợp sâu bệnh (đặc biệt là bệnh thối gốc rễ do nấm Phytophthora). Do đó, tổng sản lượng giảm từ 78,0 tấn xuống còn 54,9 tấn (giảm 29,6%).

5. Cơ cấu sử dụng đất canh tác bình quân của mỗi nông hộ điều tra tại xã Gio An có đặc điểm gì nổi bật?
Bình quân một hộ có 1,54 ha đất canh tác, nhưng đất trồng cao su chiếm tỷ trọng áp đảo với 1,21 ha (78,57%), đất trồng tiêu chiếm 0,20 ha (12,99%) và đất trồng cây hàng năm chiếm 0,13 ha (8,44%). Đất trồng tiêu bình quân trên một lao động nông nghiệp là 0,07 ha.

Kết luận

Khóa luận của tác giả Lê Anh Tuấn đã hệ thống hóa cơ sở lý luận về hiệu quả kinh tế và phân tích thực trạng sản xuất hồ tiêu tại xã Gio An, huyện Gio Linh, tỉnh Quảng Trị thông qua việc điều tra 60 hộ gia đình. Nghiên cứu chỉ ra rằng hồ tiêu là cây trồng có giá trị kinh tế cao trên đất bazan nhưng đòi hỏi vốn đầu tư kiến thiết cơ bản ban đầu rất lớn (trên 290 triệu đồng/ha) và chịu rủi ro cao từ biến động thời tiết, sâu bệnh. Các giải pháp do tác giả đề xuất về quy hoạch hạ tầng tưới tiêu, tháo gỡ vốn tín dụng trung dài hạn, hỗ trợ kỹ thuật phòng trừ bệnh thối rễ và tổ chức lại kênh tiêu thụ có giá trị thực tiễn trực tiếp đối với sự phát triển ổn định của cây hồ tiêu tại địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG I TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1. Cơ sở lý luận của vấn đề nghiên cứu 1. Khái niệm, bản chất, ý nghĩa của hiệu quả kinh tế Hiệu quả kinh tế là một phạm trù có ý nghĩa rất quan trọng về mặt lý luận và thực tiễn, là chỉ tiêu hàng đầu đánh giá chất lượng hoạt động kinh tế - xã hội. Mọi lĩnh vực sản xuất đều lấy hiệu quả kinh tế làm tiêu chuẩn đánh giá hoạt động sản xuất của mình bởi với họ, hiệu quả kinh tế là thước đo chính xác và khách quan nhất.

Từ trước đến nay, các nhà kinh tế đã đưa ra nhiều khái niệm khác nhau về hiệu quả kinh tế.TS Ngô Đình Giáo: “ Hiệu quả kinh tế là tiêu chuẩn cao nhất của mọi sự lựa chọn kinh tế của các doanh nghiệp trong nền kinh tế thị trường có sự quản lí của Nhà Nước”. Theo TS Nguyễn Thế Mạnh. “ Hiệu quả kinh tế là phạm trù kinh tế khách quan phản ánh trình độ lợi dụng các nguồn lực để đạt được mục tiêu đã xác định”. Bàn về hiệu quả sản xuất trong nông nghiệp, có rất nhiều tác giả đã đưa ra quan điểm thống nhất với nhau, đó là các tác giả Farrell (1957), Schultz (1964), Rizzo (1979) và Ellis (1993).

Các tác giả cho rằng: “Hiệu quả kinh tế được xác định bởi việc so sánh giữa kết quả đạt được và chi phí bỏ ra (các nguồn nhân lực, tài lực, vật lực, tiền vốn.) để đạt được kết quả đó”. Các tác giả cho rằng, cần phân biệt rõ 3 khái niệm về hiệu quả: Hiệu quả kỹ thuật, Hiệu quả phân bổ các nguồn lực và Hiệu quả kinh tế. Hiệu quả kỹ thuật: Là số lượng sản phẩm có thể đạt được trên một đơn vị chi phí hay nguồn lực sử dụng vào sản xuất trong điều kiện cụ thể về kỹ thuật hay công nghệ áp dụng. Hiệu quả kỹ thuật của việc sử dụng các nguồn lực thể hiện thông qua các mối quan hệ giữa đầu vào và đầu ra, giữa các đầu vào với nhau và giữa các loại sản phẩm.

 Hiệu quả phân bổ: Là chỉ tiêu hiệu quả trong các yếu tố sản phẩm và giá đầu vào được tính để phản ánh giá trị sản phẩm thu thêm trên một đồng chi phí thêm về đầu vào hay nguồn lực. Thực chất của hiệu quả phân bổ là hiệu quả kỹ thuật có tính SVTH: Lê Anh Tuấn 14. Khóa luận tốt nghiệp GVHD: PGS.Mai Văn Xuân đến yếu tố về giá đầu vào và giá của đầu ra, vì thế, nó còn được gọi là hiệu quả giá. Xác định hiệu quả này giống như việc xác định các điều kiện về lý thuyết biên để tối đa hóa lợi nhuận, điều này có nghĩa là giá trị biên của sản phẩm phải bằng giá trị chi phí biên của nguồn lực sử dụng vào sản xuất.

 Hiệu quả kinh tế : Là phạm trù kinh tế trong đó đạt cả hiệu quả kỹ thuật và hiệu quả phân bổ. Tức là cả 2 yếu tố hiện vật và giá trị đều tính đến khi xem xét việc sử dụng các nguồn lực sản xuất đạt được. Từ những trình bày ở trên, chúng ta có thể hiểu: “Hiệu quả kinh tế của hoạt động sản xuất kinh doanh là một phạm trù kinh tế phản ánh trình độ sử dụng các nguồn lực (lao động, máy móc, thiết bị, nguyên vật liệu và tiền vốn) nhằm đạt được mục tiêu mà doanh nghiệp đã xác định. Nó là chỉ tiêu tương đối được biểu hiện bằng sự so sánh giữa kết quả sản xuất với chi phí sản xuất”.

 Bản chất của hiệu quả kinh tế Hiệu quả kinh tế là mối tương quan so sánh tương đối và tuyệt đối giữa lượng kết quả thu được với lượng chi phí bỏ ra.