Tổ chức hệ thống thông tin kế toán quản trị trong doanh nghiệp sản xuất bánh kẹo tại Hà Nội

Tài liệu nghiên cứu Luận án tổ chức hệ thống thông tin kế toán quản trị trong các doanh nghiệp cổ phần sản xuất bánh, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên

• Trường học: Học viện Tài chính
• Chuyên ngành: Kế toán
• Đề tài: Hệ thống thông tin kế toán quản trị cho doanh nghiệp sản xuất bánh kẹo tại Hà Nội
• Loại tài liệu: luận án
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• PHẦN MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu
• 1.2. Tổng quan tình hình nghiên cứu
• 1.2.1. Các nghiên cứu về tổ chức HTTT KT và tổ chức HTTT KTQT
• 1.2.1.1. Các nghiên cứu là sách tham khảo, chuyên khảo về tổ chức HTTT KT và tổ chức HTTT KTQT
• 1.2.1.2. Các nghiên cứu là luận án về tổ chức HTTT KT và tổ chức HTTT KTQT
• 1.2.1.3. Các nghiên cứu là các bài báo về tổ chức HTTT KT và tổ chức HTTT KTQT
• 1.2.2. Các nghiên cứu về các yếu tố ảnh hưởng đến tổ chức HTTT KT và tổ chức HTTT KTQT

Tóm tắt

I. Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu

Hệ thống thông tin kế toán quản trị (HTTT KTQT) đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp thông tin cho các nhà quản trị doanh nghiệp. Đặc biệt trong ngành sản xuất bánh kẹo tại Hà Nội, nơi có sự cạnh tranh khốc liệt, việc tổ chức HTTT KTQT hiệu quả là cần thiết để đưa ra quyết định kịp thời và chính xác. Các doanh nghiệp sản xuất bánh kẹo hiện nay đang phải đối mặt với nhiều thách thức từ thị trường nội địa và quốc tế. Do đó, việc cải thiện HTTT KTQT sẽ giúp các nhà quản trị có được thông tin cần thiết để tối ưu hóa quy trình sản xuất và quản lý chi phí. Theo Luật Kế toán Việt Nam, HTTT KTQT được định nghĩa là việc thu thập, xử lý và cung cấp thông tin kinh tế, tài chính phục vụ cho quản trị nội bộ. Tuy nhiên, thực tế cho thấy rằng nhiều doanh nghiệp vẫn chưa chú trọng đến việc tổ chức HTTT KTQT một cách bài bản, dẫn đến việc thông tin không đầy đủ và kịp thời. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp trong bối cảnh hội nhập quốc tế.

II. Tổng quan tình hình nghiên cứu

Nghiên cứu về tổ chức HTTT KT và HTTT KTQT đã được nhiều tác giả trong và ngoài nước thực hiện. Các công trình nghiên cứu này chủ yếu tập trung vào việc xác định các thành phần của HTTT KTQT, bao gồm con người, thủ tục và dữ liệu. Một số tác giả đã chỉ ra rằng HTTT KTQT không chỉ đơn thuần là việc thu thập và xử lý thông tin mà còn bao gồm các chức năng như kiểm soát và lưu trữ thông tin. Các nghiên cứu cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc ứng dụng công nghệ thông tin trong HTTT KTQT, đặc biệt là trong bối cảnh cách mạng công nghiệp 4.0. Tuy nhiên, các nghiên cứu hiện tại vẫn còn thiếu những phân tích sâu về tổ chức HTTT KTQT trong các doanh nghiệp sản xuất bánh kẹo, điều này tạo ra khoảng trống cho các nghiên cứu tiếp theo. Việc tổ chức HTTT KTQT hiệu quả sẽ giúp doanh nghiệp nâng cao khả năng cạnh tranh và đáp ứng tốt hơn nhu cầu của thị trường.

III. Các yếu tố ảnh hưởng đến tổ chức HTTT KTQT

Nhiều yếu tố ảnh hưởng đến việc tổ chức HTTT KTQT trong doanh nghiệp sản xuất bánh kẹo. Đầu tiên, sự tham gia của các nhà quản trị trong việc thiết kế và vận hành hệ thống là rất quan trọng. Các nghiên cứu cho thấy rằng sự tham gia này không chỉ giúp cải thiện chất lượng thông tin mà còn tăng cường tính hiệu quả của hệ thống. Thứ hai, việc ứng dụng công nghệ thông tin hiện đại, như hệ thống ERP, cũng đóng vai trò quan trọng trong việc tối ưu hóa quy trình thu thập và xử lý dữ liệu. Cuối cùng, việc đào tạo nhân viên và nâng cao nhận thức về tầm quan trọng của HTTT KTQT cũng là yếu tố quyết định đến sự thành công của hệ thống. Các doanh nghiệp cần chú trọng đến việc xây dựng một môi trường làm việc mà trong đó thông tin được chia sẻ và sử dụng một cách hiệu quả.

Nội dung chính

Tổng quan về luận án

Sự bùng nổ của cuộc Cách mạng Công nghiệp lần thứ tư (Cách mạng 4.0) cùng áp lực mở cửa thị trường và các làn sóng sáp nhập - mua lại (M&A) xuyên quốc gia đã tái cấu trúc toàn diện môi trường cạnh tranh của ngành sản xuất bánh kẹo Việt Nam. Điển hình là sự kiện Tập đoàn Mondelēz International mua lại 100% mảng bánh kẹo của Kinh Đô vào năm 2016 hay Tập đoàn Lotte thâu tóm trên 40% cổ phần tại Công ty Cổ phần Bibica. Trong khi ngành duy trì tốc độ tăng trưởng ấn tượng từ 8 – 10%/năm với khoảng 30 doanh nghiệp quy mô lớn cùng hàng trăm cơ sở sản xuất nhỏ, các doanh nghiệp cổ phần sản xuất bánh kẹo trên địa bàn Hà Nội – tiêu biểu như Công ty Cổ phần Bánh kẹo Hải Hà (chiếm 5% thị phần) và Công ty Cổ phần Thực phẩm Hữu Nghị (chiếm 3% thị phần) – đang đứng trước yêu cầu cấp thiết phải nâng cao năng lực ra quyết định chiến lược và tối ưu hóa chi phí sản xuất thông qua Hệ thống thông tin Kế toán quản trị (HTTT KTQT).

Khoảng trống nghiên cứu (research gap) cốt lõi xuất phát từ thực tiễn thể chế và thực nghiệm. Về mặt pháp lý, kể từ khi Luật Kế toán 2003 (Điều 3, Khoản 4) lần đầu quy định: "KTQT là việc thu thập, xử lý và cung cấp thông tin kinh tế, tài chính theo yêu cầu quản trị và quyết định kinh tế, tài chính trong nội bộ đơn vị kế toán" và Thông tư 53/2006/TT-BTC được ban hành, hệ thống văn bản hướng dẫn vẫn thiếu các chuẩn mực quy định cụ thể về thiết lập HTTT KTQT trong điều kiện ứng dụng công nghệ số. Về mặt học thuật, các công trình trong nước (Trần Thị Nhung, 2016; Nguyễn Hoàng Dũng, 2017; Hoàng Thị Huyền, 2018) chủ yếu tập trung định tính vào ngành xi măng, may mặc hoặc xây lắp, chưa từng có nghiên cứu thực nghiệm đa chiều nào mô hình hóa và kiểm định cấu trúc HTTT KTQT gắn với môi trường tích hợp dữ liệu số lớn và ERP trong các doanh nghiệp sản xuất bánh kẹo Hà Nội.

Luận án xác lập 4 câu hỏi nghiên cứu trọng tâm ($RQ_1$ đến $RQ_4$) cùng hệ thống giả thuyết ($H_1$ đến $H_5$):

• $RQ_1$: Khung lý thuyết và các yêu cầu chuẩn mực đối với tổ chức HTTT KTQT trong doanh nghiệp sản xuất bao gồm những thành phần và tiêu chí cốt lõi nào?
• $RQ_2$: Thực trạng vận hành các phân hệ HTTT KTQT tại các doanh nghiệp cổ phần sản xuất bánh kẹo trên địa bàn Hà Nội đang bộc lộ những hạn chế và nút thắt cấu trúc nào?
• $RQ_3$: Những nhân tố nào thuộc môi trường tổ chức và công nghệ tác động đến mức độ hoàn thiện HTTT KTQT và mức độ ảnh hưởng của từng nhân tố ra sao?
• $RQ_4$: Những giải pháp đồng bộ và kiến nghị thể chế nào có tính khả thi cao nhằm tái thiết kế HTTT KTQT đáp ứng tiêu chuẩn quản trị hiện đại?

Hệ thống giả thuyết kiểm định tác động trực tiếp tới tổ chức HTTT KTQT gồm:

• $H_1$: Đặc điểm tổ chức sản xuất kinh doanh có tác động cùng chiều (+) đến tổ chức HTTT KTQT.
• $H_2$: Cơ cấu tổ chức doanh nghiệp có tác động cùng chiều (+) đến tổ chức HTTT KTQT.
• $H_3$: Cam kết và tầm nhìn của Nhà quản trị cấp cao có tác động cùng chiều (+) đến tổ chức HTTT KTQT.
• $H_4$: Sự hỗ trợ của Nhà tư vấn bên ngoài có tác động cùng chiều (+) đến tổ chức HTTT KTQT.
• $H_5$: Điều kiện ứng dụng công nghệ thông tin có tác động cùng chiều (+) đến tổ chức HTTT KTQT.

Khung lý thuyết của nghiên cứu được xây dựng trên sự tích hợp liên ngành giữa Lý thuyết Tình huống (Contingency Theory - Otley, 1980), Lý thuyết Hệ thống Tổng quát (General Systems Theory - von Bertalanffy, 1968) và Mô hình Thành công Hệ thống Thông tin D&M (DeLone & McLean, 2003). Đóng góp đột phá của luận án là chuẩn hóa cấu trúc 5 thành phần của HTTT KTQT (Dữ liệu đầu vào, Xử lý và cung cấp thông tin, Ứng dụng CNTT, Kiểm soát hệ thống, Nhân lực) và lượng hóa tác động của 5 nhân tố chi phối. Phạm vi nghiên cứu bao quát khảo sát định tính và định lượng tại 25 doanh nghiệp cổ phần sản xuất bánh kẹo điển hình tại Hà Nội (Hải Hà, Hữu Nghị, Tràng An, Bánh mứt kẹo Hà Nội, Hải Châu, ANCO, Bảo Minh, Hải Minh) trong khung thời gian 2014 – 2018, mang lại giá trị lý luận và ứng dụng thực tiễn vượt bậc cho ngành công nghiệp chế biến thực phẩm.

Literature Review và Positioning

Tổng quan y văn quốc tế và trong nước về HTTT KT và HTTT KTQT cho thấy ba dòng nghiên cứu (research streams) chính định hình lĩnh vực:

Dòng nghiên cứu thứ nhất tập trung vào bản chất cấu trúc và quy trình chức năng của hệ thống. Nhóm các nhà nghiên cứu giáo trình kinh điển như J.L. Boockholdt, Marshall B. Romney & Paul John Steinbart, và Nguyễn Thế Hưng (2008) tiếp cận HTTT KT theo 4 chu trình kinh doanh (Doanh thu, Chi phí, Chuyển đổi, Tài chính). Ngược lại, Simon Bell (1996) cùng Nguyễn Mạnh Toàn & Huỳnh Thị Hồng Hạnh (2011), Thiều Thị Tâm và cộng sự (2014), Vũ Bá Anh (2015) tiếp cận theo yếu tố kỹ thuật – cấu thành với 5 thành phần: Con người, Thủ tục, Dữ liệu, Phần cứng và Phần mềm. Ở góc độ chuyên sâu về KTQT, Paul M. Collier (2003) thiết lập mô hình 4 giai đoạn khép kín gồm: xác định thông tin, ghi nhận thông tin, phân tích thông tin và báo cáo thông tin phục vụ người ra quyết định.

Dòng nghiên cứu thứ hai xem xét tính hữu ích và tác động kiểm soát của hệ thống. Zina Gaidienė & Rimvydas Skyrius (2006) chứng minh các nhà quản trị nhận thức sâu sắc hơn người làm kế toán về tính hữu ích của thông tin phi tài chính và dữ liệu thời gian thực. Mahdi Salehi (2010) tại thị trường kinh tế mới nổi Iran khẳng định HTTT KT nâng cao tính chuẩn xác của báo cáo tài chính. Tại Việt Nam, Ngô Thị Thu Hằng, Lê Thị Kim Sơn, Nguyễn Thị Thùy Dung (2013) khi khảo sát 100 doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Hà Nội (rút từ tổng thể 47.792 đơn vị) đã cung cấp bằng chứng định lượng khẳng định mức độ ứng dụng CNTT và sự tham gia của nhà quản lý làm giảm thiểu đáng kể rủi ro gian lận và sai sót kế toán.

Dòng nghiên cứu thứ ba tập trung vào các nhân tố tình huống tác động đến việc thiết kế (Design) và vận hành (Implementation/Performance) hệ thống. Các tranh luận học thuật nảy sinh từ sự mâu thuẫn giữa các phát hiện:

• Tranh luận về vai trò của môi trường bất định: Mahmoud Al-Eqab và cộng sự (2011) khi khảo sát 220 công ty niêm yết tại Jordan khẳng định điều kiện môi trường bất định không có tác động ý nghĩa đến thiết kế HTTT KT, mà chỉ có sự tinh vi của CNTT và chiến lược kinh doanh chi phối; ngược lại, Jihene Ghorbel (2016) trên 221 doanh nghiệp sản xuất tại Tunisia lại chứng minh cấu trúc tổ chức và môi trường kinh doanh bất định quyết định trực tiếp đến đặc tính thông tin và công cụ KTQT.
• Tranh luận về sự tham gia của người dùng và ban điều hành: Jong-Min Choe (1996, 1998) trong các nghiên cứu thực nghiệm tại Hàn Quốc (khảo sát 78 doanh nghiệp có máy tính lớn, 450 phiếu phản hồi) phát hiện sự tham gia của người dùng và trình độ nhân viên thúc đẩy hiệu quả hệ thống, nhưng các cam kết hành chính của ban điều hành (steering committees) lại tác động ngược chiều (-). Đồng thời, Ahmad Al-Hiyari và cộng sự (2013) tại Malaysia cho thấy cam kết lãnh đạo và chất lượng dữ liệu thúc đẩy thực thi hệ thống nhưng không trực tiếp nâng cao chất lượng thông tin kế toán, đồng thời nguồn lực con người không có mối liên hệ ý nghĩa thống kê.

                              TỔNG HỢP CÁC DÒNG NGHIÊN CỨU

Luận án định vị chính xác tại điểm giao thoa của ba dòng nghiên cứu trên, khắc phục khoảng trống bằng cách: tích hợp toàn diện 5 thành phần tổ chức HTTT KTQT thay vì nghiên cứu rời rạc các phần hành chi phí (như Hồ Mỹ Hạnh, 2013; Nguyễn Thành Hưng, 2017), đồng thời kết hợp phương pháp hỗn hợp để kiểm định mô hình định lượng 5 biến trong môi trường sản xuất thực phẩm có tính biến động nguyên vật liệu cao và chu kỳ sản phẩm ngắn.

Đóng góp lý thuyết và khung phân tích

Đóng góp cho lý thuyết

Nghiên cứu tạo bước tiến quan trọng trong việc mở rộng và kiểm chứng các lý thuyết nền tảng quản trị trong bối cảnh nền kinh tế chuyển đổi:

1. Mở rộng Lý thuyết Tình huống (Contingency Theory): Luận án chứng minh cấu trúc HTTT KTQT không thể áp dụng rập khuôn mà phải là hàm số phụ thuộc vào 5 biến số ngữ cảnh cụ thể trong ngành sản xuất bánh kẹo: Đặc điểm tổ chức SXKD, Cơ cấu tổ chức, Nhà quản trị cấp cao, Nhà tư vấn bên ngoài và Điều kiện CNTT. Phát hiện này củng cố luận điểm của Otley (1980) và Gordon & Miller (1976), đồng thời giải quyết triệt để sự thiếu nhất quán giữa các nghiên cứu quốc tế của Choe (1998) và Al-Eqab (2011).
2. Làm sâu sắc Lý thuyết Hệ thống Tổng quát (General Systems Theory): Kế thừa tư tưởng của von Bertalanffy (1968), luận án thiết lập HTTT KTQT như một hệ thống mở hoàn chỉnh, vận hành theo cơ chế thích ứng đa tầng: Tiếp nhận biến động thị trường (nguồn dữ liệu ngoài) $\rightarrow$ Chuyển hóa dữ liệu thông qua cơ chế tích hợp $\rightarrow$ Cung cấp báo cáo đa chiều $\rightarrow$ Tiếp nhận phản hồi điều chỉnh sai lệch tác nghiệp.
3. Vận dụng Mô hình D&M trong môi trường ERP: Mở rộng khung đánh giá chất lượng hệ thống thông tin của DeLone & McLean (2003), nghiên cứu xác lập ma trận đánh giá chất lượng thông tin KTQT dựa trên 4 tiêu chuẩn khắt khe (Chính xác, Đầy đủ, Thích hợp, Súc tích) kết hợp 2 tiêu chuẩn chất lượng dịch vụ (Kịp thời, Bảo mật) và 2 chỉ báo hiệu quả hệ thống (Mức độ phù hợp, Năng suất vận hành).

Khung phân tích độc đáo

Luận án phát triển khung phân tích tích hợp 5 thành phần cấu trúc tổ chức HTTT KTQT gắn liền với chuỗi giá trị sản xuất bánh kẹo:

                  KHUNG PHÂN TÍCH HỆ THỐNG THÔNG TIN KTQT

Mô hình xử lý thông tin được phân tầng mạch lạc theo 4 cấp độ quản trị:

• Xây dựng định mức chi phí kỹ thuật: Thiết lập công thức tính toán chuẩn xác cho Định mức chi phí NVL trực tiếp ($Lượng_{NVL} \times Giá_{NVL}$), Định mức chi phí NC trực tiếp ($Lượng_{NC} \times Giá_{NC}$), và Định mức chi phí sản xuất chung (SXC) thông qua việc phân tách biến phí SXC định mức và định phí SXC định mức trên tổng tiêu thức phân bổ (giờ máy, giờ công).
• Lập hệ thống dự toán tổng thể: Tổ chức liên kết tuần tự từ Dự toán tiêu thụ $\rightarrow$ Dự toán sản xuất $\rightarrow$ Dự toán chi phí (NVL, NC, SXC) $\rightarrow$ Dự toán giá thành và giá vốn $\rightarrow$ Dự toán tài chính (Báo cáo kết quả HĐKD, Bảng CĐKT, Báo cáo LCTT).
• Hỗ trợ kiểm soát và xác định điểm hòa vốn: Ứng dụng phân tích CVP (Cost-Volume-Profit) với công thức Sản lượng hòa vốn = $Tổng\ định\ phí\ /\ Số\ dư\ đảm\ phí\ đơn\ vị$ ($Đơn\ giá\ bán - Biến\ phí\ đơn\ vị$) và Doanh thu hòa vốn = $Sản\ lượng\ hòa\ vốn \times Đơn\ giá\ bán$.
• Bảo mật và phân quyền ma trận: Thiết lập ranh giới điều kiện biên (boundary conditions) chặt chẽ giữa HTTT KTTC (tuân thủ pháp lệnh kế toán bên ngoài) và HTTT KTQT (linh hoạt, phân quyền bảo mật nhiều lớp theo chức năng quản trị nội bộ).

Phương pháp nghiên cứu tiên tiến

Thiết kế nghiên cứu

Luận án tuân thủ thế giới quan bản thể luận thực tế và nhận thức luận thực chứng kết hợp giải thích (positivism & interpretivism), triển khai theo thiết kế phương pháp hỗn hợp tuần tự (sequential mixed methods design).

Mẫu nghiên cứu gồm 25 doanh nghiệp cổ phần sản xuất bánh kẹo điển hình tại Hà Nội, được chọn lựa theo phương pháp chọn mẫu định mức có chủ đích (purposive sampling) với tiêu chí: hoạt động sản xuất liên tục từ 2014 – 2018, quy mô dây chuyền công nghiệp hoàn chỉnh, cơ cấu tổ chức phòng kế toán rõ ràng và sẵn sàng cung cấp dữ liệu kiểm chứng.

Quy trình nghiên cứu rigorous

Quy trình thu thập dữ liệu áp dụng nguyên tắc tam giác giác hóa (Triangulation) đa chiều:

• Tam giác hóa nguồn dữ liệu: Thu thập từ tài liệu lưu trữ nội bộ (bảng định mức, lưu đồ chứng từ, báo cáo dự toán), số liệu Tổng cục Thống kê, và dữ liệu điều tra thực địa.
• Công cụ thu thập dữ liệu chuyên sâu:
  • Bảng hỏi số 1 (Nghiên cứu định tính): Thiết kế hơn 70 câu hỏi đóng và mở, tập trung khảo sát Kế toán trưởng về thực trạng 5 phân hệ tổ chức dữ liệu, lưu đồ luân chuyển chứng từ, quy trình phân bổ chi phí và mức độ tích hợp phần mềm.
  • Bảng hỏi số 2 (Nghiên cứu định lượng): Thang đo Likert 5 mức độ (từ 1: Rất không đồng ý đến 5: Rất đồng ý), phân bổ tới 3 nhóm đối tượng: Nhà quản trị cấp cao (Hội đồng quản trị, Ban Tổng Giám đốc), Kế toán trưởng, và Chuyên viên kế toán phần hành.
• Kiểm soát độ tin cậy và giá trị: Kiểm tra độ giá trị nội dung (content validity) qua phỏng vấn thử nghiệm chuyên gia kế toán đầu ngành; đánh giá độ tin cậy thang đo thông qua hệ số Cronbach's Alpha (yêu cầu $\alpha \ge 0.70$ và hệ số tương quan biến - tổng $Corrected\ Item-Total\ Correlation \ge 0.30$).

Data và phân tích

Quy trình phân tích dữ liệu định lượng được thực hiện trên phần mềm SPSS 20.0 qua các bước thống kê nâng cao:

1. Kiểm định độ tin cậy thang đo (Cronbach's Alpha): Loại bỏ các biến quan sát không đạt chuẩn để đảm bảo tính đơn hướng của các khái niệm nghiên cứu.
2. Phân tích nhân tố khám phá (EFA): Sử dụng phương pháp trích Principal Axis Factoring với phép xoay Promax (hoặc Principal Components với Varimax), kiểm định điều kiện $KMO \ge 0.50$, kiểm định Bartlett có ý nghĩa thống kê ($p < 0.001$), hệ số tải nhân tố (Factor Loading) $> 0.50$, và tổng phương sai trích (Cumulative Variance Explained) $> 50%$.
3. Phân tích Hồi quy Đa biến (Multiple Linear Regression): Kiểm định các giả định hồi quy bao gồm kiểm tra đa cộng tuyến (hệ số phóng đại phương sai $VIF < 2.0$, chấp nhận Tolerance $> 0.5$), kiểm định phân phối chuẩn phần dư, và kiểm tra phương sai sai số thay đổi.

Phát hiện đột phá và implications

Những phát hiện then chốt

Kết quả phân tích định tính từ hơn 70 chỉ báo và phân tích định lượng trên mẫu doanh nghiệp bánh kẹo Hà Nội làm sáng tỏ 4 phát hiện thực chứng có tính đột phá:

1. Nút thắt thu thập và phân loại dữ liệu đầu vào: Các doanh nghiệp cổ phần sản xuất bánh kẹo Hà Nội hiện chủ yếu chỉ thu thập dữ liệu tài chính lịch sử phục vụ báo cáo tài chính và kê khai thuế. Hệ thống thông tin phi tài chính (tỷ lệ hao hụt nguyên vật liệu tự nhiên trong môi trường nướng/đóng gói, năng suất vận hành giờ máy, chỉ số khiếu nại khách hàng theo lô hàng) gần như bị bỏ ngỏ. Việc lưu trữ dữ liệu giấy cồng kềnh chiếm hơn 60% quy trình, gây chậm trễ nghiêm trọng trong truy xuất thông tin phân tích.
2. Sự thiếu liên kết trong quy trình xây dựng định mức và lập dự toán: Đa số doanh nghiệp áp dụng mô hình dự toán tĩnh và áp đặt từ trên xuống (Top-down budgeting). Báo cáo phân tích biến động chi phí thực tế so với định mức chỉ được lập định kỳ theo quý hoặc năm dưới hình thức tổng hợp sơ sài, không phân tích nguyên nhân sai lệch do giá mua nguyên liệu hay do lãng phí định mức lượng tại phân xưởng. Tiêu thức phân bổ chi phí sản xuất chung còn mang tính cào bằng theo chi phí nhân công trực tiếp, làm méo mó giá thành từng dòng bánh kẹo chuyên biệt.
3. Hiện trạng phân mảnh công nghệ và nguy cơ an ninh dữ liệu: Mức độ ứng dụng CNTT dừng lại ở các phần mềm kế toán tài chính độc lập, chưa tích hợp hệ thống hoạch định nguồn lực doanh nghiệp (ERP). Thiếu cơ chế phân quyền ma trận dẫn đến tình trạng chồng chéo dữ liệu và nguy cơ rò rỉ bí mật công thức sản xuất, chi phí giá thành vào tay đối thủ cạnh tranh.
4. Bằng chứng thực nghiệm về các nhân tố chi phối: Phân tích hồi quy xác nhận cả 5 nhân tố trong mô hình đều có mối quan hệ đồng biến có ý nghĩa thống kê ($p < 0.05$) với mức độ hoàn thiện tổ chức HTTT KTQT. Trong đó, Cam kết của Nhà quản trị cấp cao và Điều kiện ứng dụng CNTT là hai nhân tố có trọng số tác động ($\beta$) lớn nhất.

Implications đa chiều

• Về mặt học thuật và lý thuyết: Khẳng định tính tương thích cao của Lý thuyết Tình huống và Mô hình Hệ thống Thông tin trong việc giải thích cấu trúc kế toán quản trị tại các doanh nghiệp ngành hàng tiêu dùng nhanh (FMCG) ở các nền kinh tế đang phát triển.
• Về mặt phương pháp luận: Cung cấp bộ công cụ khảo sát chuẩn hóa gồm 2 bảng hỏi chi tiết và quy trình tam giác hóa định tính - định lượng có thể nhân rộng để đánh giá hệ thống kế toán tại các ngành sản xuất chế biến khác như đồ uống, sữa, dệt may và hóa mỹ phẩm.
• Về ứng dụng thực tiễn cho doanh nghiệp:
  • Tái thiết kế quy trình luân chuyển chứng từ số hóa, áp dụng hệ thống mã hóa thống nhất (Coding system) theo trung tâm trách nhiệm (Cost center, Profit center, Investment center).
  • Áp dụng phương pháp phân bổ chi phí dựa trên cơ sở hoạt động (Activity-Based Costing - ABC) và xây dựng định mức biến phí - định phí chi tiết cho từng dây chuyền sản xuất bánh quy, kẹo cứng, kẹo mềm.
  • Đầu tư tích hợp các phân hệ ERP và xây dựng kho cơ sở dữ liệu tập trung (Data Warehouse) phục vụ truy vấn thời gian thực.
• Về chính sách và thể chế: Bộ Tài chính cần sớm ban hành Thông tư mới thay thế Thông tư 53/2006/TT-BTC, đưa ra các khung hướng dẫn kỹ thuật chi tiết về tổ chức HTTT KTQT số hóa và cơ chế bảo mật dữ liệu quản trị cho cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam.

Limitations và Future Research

Mặc dù đạt được những đóng góp học thuật và thực tiễn vững chắc, luận án thừa nhận 3 hạn chế mang tính điều kiện biên:

1. Giới hạn về không gian và cỡ mẫu: Nghiên cứu tập trung vào 25 doanh nghiệp cổ phần sản xuất bánh kẹo trên địa bàn Hà Nội. Mặc dù các doanh nghiệp này chiếm thị phần đại diện lớn, nhưng tính khái quát hóa cho toàn bộ các doanh nghiệp bánh kẹo tại miền Trung và miền Nam (với các đặc thù chuỗi cung ứng khác biệt) cần được kiểm chứng thêm.
2. Giới hạn về dữ liệu chuỗi thời gian: Dữ liệu khảo sát phản ánh giai đoạn 2014 – 2018. Sự phát triển đột phá của công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI), điện toán đám mây và phân tích dữ liệu lớn (Big Data Analytics) trong giai đoạn hiện nay mở ra những bối cảnh công nghệ mới cần được cập nhật.
3. Độ bao phủ của các biến số tác động: Mô hình tập trung vào 5 nhân tố nội bộ và công nghệ, chưa đi sâu phân tích ảnh hưởng của áp lực thể chế cạnh tranh quốc tế (Institutional pressures) và văn hóa tổ chức (Organizational culture).

Chương trình nghiên cứu tiếp theo (Future Research Agenda) mở ra 4 hướng đi:

• Mở rộng phạm vi khảo sát liên vùng (Hà Nội, Đà Nẵng, TP. Hồ Chí Minh) và so sánh chéo giữa doanh nghiệp bánh kẹo nội địa với các tập đoàn FDI (Mondelēz Kinh Đô, Lotte Bibica, Orion, Perfetti Van Melle).
• Ứng dụng mô hình cấu trúc tuyến tính bình phương bé nhất từng phần (PLS-SEM) để phân tích các mối quan hệ trung gian và điều tiết phức tạp giữa chuyển đổi số, chất lượng thông tin KTQT và hiệu quả tài chính bền vững (ESG performance).
• Nghiên cứu cơ chế tích hợp AI và Machine Learning vào hệ thống dự báo nhu cầu thị trường và tự động hóa lập dự toán chi phí sản xuất linh hoạt.

Tác động và ảnh hưởng

Luận án tạo ra giá trị lan tỏa sâu rộng trên 4 trụ cột chính:

Lĩnh vực tác động	Biểu hiện cụ thể và Chỉ số lượng hóa
Học thuật & Đào tạo	Đóng góp nguồn tài liệu tham khảo chuẩn mực cho các chương trình đào tạo Thạc sĩ, Tiến sĩ ngành Kế toán - Hệ thống thông tin; ước tính tiềm năng trích dẫn cao trong các nghiên cứu về hệ thống thông tin quản lý và kế toán thực nghiệm tại Việt Nam và Đông Nam Á.
Chuyển đổi Ngành công nghiệp	Cung cấp cẩm nang thực thi tái cấu trúc phòng kế toán cho hơn 30 doanh nghiệp sản xuất bánh kẹo quy mô lớn; giúp tối ưu hóa từ 5 – 12% chi phí sản xuất chung và rút ngắn 40% thời gian tổng hợp báo cáo quản trị định kỳ.
Hoạch định Thể chế	Cung cấp bằng chứng thực tiễn khách quan phục vụ Cục Quản lý Giám sát Kế toán, Kiểm toán (Bộ Tài chính) và Hội Kế toán & Kiểm toán Việt Nam (VAA) trong việc xây dựng khung khổ pháp lý và cẩm nang hướng dẫn thực hành KTQT chuẩn mực.
Hội nhập Quốc tế	Nâng cao năng lực cạnh tranh của các thương hiệu bánh kẹo nội địa Việt Nam trước áp lực thâu tóm từ các tập đoàn đa quốc gia, bảo vệ thị phần sản xuất trong nước và thúc đẩy xuất khẩu sang thị trường ASEAN.

Đối tượng hưởng lợi

• Nghiên cứu sinh và Giảng viên chuyên ngành Kế toán - HTTT: Thụ hưởng khung lý thuyết tích hợp 5 thành phần hoàn chỉnh, hệ thống thang đo đã được kiểm định độ tin cậy và các khoảng trống nghiên cứu gợi mở để tiếp tục phát triển đề tài.
• Nhà quản trị cấp cao và Ban Điều hành doanh nghiệp sản xuất: Nhận được cơ sở khoa học và phương pháp luận sắc bén để đánh giá toàn diện hiệu quả HTTT KTQT nội bộ, từ đó quyết định phân bổ nguồn vốn hợp lý cho đầu tư công nghệ ERP và chuẩn hóa quy trình ra quyết định.
• Kế toán trưởng và Chuyên viên Kế toán quản trị: Nắm vững công thức, lưu đồ và biểu mẫu cụ thể trong việc tổ chức thu thập dữ liệu, phân loại chi phí, tính giá thành theo phương pháp tiên tiến và thiết lập hệ thống báo cáo dự toán phục vụ điều hành.
• Các tổ chức tư vấn giải pháp CNTT và ERP: Thấu hiểu sâu sắc các yêu cầu nghiệp vụ kế toán quản trị đặc thù của ngành sản xuất bánh kẹo để tùy biến các giải pháp phần mềm phù hợp với thực tiễn doanh nghiệp Việt Nam.

Câu hỏi chuyên sâu

1. Đóng góp lý thuyết độc đáo nhất của luận án là gì và đã mở rộng lý thuyết nào? Luận án đã mở rộng căn bản Lý thuyết Tình huống (Contingency Theory) và Lý thuyết Hệ thống Tổng quát (General Systems Theory) bằng cách tích hợp đồng thời 5 thành phần tổ chức HTTT KTQT nội bộ (Dữ liệu, Xử lý - Cung cấp, CNTT, Kiểm soát, Nhân lực) với 5 nhân tố tình huống bên ngoài và tổ chức (Đặc điểm SXKD, Cơ cấu tổ chức, Quản trị cấp cao, Tư vấn, CNTT) trong một mô hình cấu trúc thống nhất cho ngành công nghiệp thực phẩm.

2. Điểm đổi mới phương pháp luận khi so sánh với các nghiên cứu tiền nhiệm? So với các nghiên cứu định tính thuần túy trước đây tại Việt Nam (Hồ Mỹ Hạnh, 2013; Vũ Bá Anh, 2015; Nguyễn Hoàng Dũng, 2017), luận án tạo đột phá bằng thiết kế phương pháp hỗn hợp tuần tự: kết hợp phân tích chiều sâu thực trạng từ hơn 70 câu hỏi định tính với phân tích hồi quy định lượng trên phần mềm SPSS 20.0, áp dụng các kiểm định khắt khe về độ tin cậy thang đo (Cronbach's Alpha, EFA) và kiểm định đa cộng tuyến, loại trừ các thiên lệch nghiên cứu.

3. Phát hiện bất ngờ và có ý nghĩa thực tiễn nhất từ dữ liệu là gì? Phát hiện bất ngờ nhất là mặc dù 100% doanh nghiệp khảo sát đều nhận thức được tầm quan trọng sống còn của thông tin quản trị trong bối cảnh cạnh tranh M&A gay gắt, nhưng trên 80% vẫn duy trì phương pháp phân bổ chi phí sản xuất chung cào bằng thủ công và chưa tích hợp hệ thống phần mềm kế toán với dữ liệu sản xuất phân xưởng, dẫn đến sai lệch thông tin biên lợi nhuận của từng dòng sản phẩm.

4. Nghiên cứu có cung cấp quy trình nhân bản (Replication Protocol) hoàn chỉnh không? Có. Toàn bộ quy trình thiết kế 2 bộ câu hỏi điều tra, quy trình chọn mẫu 25 doanh nghiệp, các công thức toán học xác định định mức - dự toán - điểm hòa vốn và quy trình xử lý định lượng trên SPSS được mô tả chi tiết, minh bạch, cho phép các nhà nghiên cứu độc lập dễ dàng tái lập và kiểm chứng trong các ngành công nghiệp chế biến tương đương.

5. Lộ trình nghiên cứu 10 năm tới được phác thảo như thế nào? Lộ trình 10 năm định hướng phát triển mô hình HTTT KTQT thông minh (Smart MAIS) tích hợp công nghệ Dữ liệu lớn (Big Data), Trí tuệ nhân tạo (AI) và Điện toán đám mây, hướng đến xây dựng hệ thống kế toán quản trị dự báo tự động (Predictive Management Accounting) và tích hợp các chỉ số phát triển bền vững ESG trong toàn bộ chuỗi cung ứng thực phẩm.

Kết luận

Luận án tiến sĩ đã hoàn thành xuất sắc các mục tiêu nghiên cứu đặt ra, khẳng định 5 đóng góp học thuật và thực tiễn cốt lõi:

1. Hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận: Định nghĩa chuẩn xác bản chất, vai trò, nguyên tắc (Thống nhất, Phù hợp, Tiết kiệm - Hiệu quả) và 3 nhóm tiêu chí đánh giá chất lượng HTTT KTQT trong doanh nghiệp sản xuất.
2. Chuẩn hóa mô hình tổ chức 5 thành phần: Đề xuất chi tiết mô hình tổ chức HTTT KTQT bao gồm: Tổ chức dữ liệu đầu vào, Tổ chức xử lý và cung cấp thông tin, Tổ chức ứng dụng CNTT, Tổ chức kiểm soát, và Tổ chức nhân lực.
3. Đánh giá thực chứng sâu sắc: Phân tích toàn diện thực trạng tổ chức HTTT KTQT tại 25 doanh nghiệp cổ phần sản xuất bánh kẹo trên địa bàn Hà Nội giai đoạn 2014 – 2018, chỉ rõ các nút thắt công nghệ và quản trị.
4. Xác lập mô hình định lượng 5 nhân tố: Kiểm định thành công mức độ tác động của Đặc điểm SXKD, Cơ cấu tổ chức, Nhà quản trị cấp cao, Nhà tư vấn bên ngoài và Ứng dụng CNTT đến tổ chức hệ thống.
5. Hệ thống giải pháp đồng bộ và khả thi: Đề xuất các giải pháp kỹ thuật, quy trình và chính sách có giá trị thực tiễn cao, giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh và tối ưu hóa chi phí điều hành trong kỷ nguyên số.

Trích đoạn nội dung tài liệu

PHẦN MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu Với sự phát triển mạnh mẽ của khoa học kế toán, KTQT cũng từng bước phát triển và thông tin do HTTT KTQT cung cấp ngày càng trở nên hữu ích. HTTT KTQT cho thấy vai trò không thể thiếu trong hoạt động quản lý của mỗi doanh nghiệp. HTTT KTQT trước hết được xem như là công cụ giúp các nhà quản trị xây dựng kế hoạch và lập dự toán hoạt động sản xuất kinh doanh cũng như tổ chức các nguồn lực để thực hiện các kế hoạch và dự toán đã lập.

Bên cạnh đó, HTTT KTQT là biện pháp giúp các nhà quản trị kiểm tra, đánh giá quá trình và kết quả hoạt động, nhận diện các sai lệch, từ đó xác định nguyên nhân và tìm ra các giải pháp hữu hiệu nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động. HTTT KTQT còn là nguồn thông tin giúp ích cho các nhà quản trị ra các quyết định đúng đắn và kịp thời, nắm bắt những cơ hội mà thị trường mang lại. Đặc biệt, các doanh nghiệp Việt Nam đang đón nhận một làn sóng công nghệ mới do cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ 4 đem lại, HTTT KTQT cần có sự thích nghi, đổi mới để đáp ứng ngày càng tốt hơn nhu cầu thông tin của nhà quản trị doanh nghiệp. Mặc dù đóng vai trò quan trọng như vậy, tuy nhiên tổ chức KTQT nói chung và tổ chức HTTT KTQT nói riêng vẫn chưa thực sự được quan tâm một cách đúng mức cả từ phía các cơ quan ban hành luật Nhà nước cũng như tại các doanh nghiệp.

Về phía các cơ quan Nhà nước, năm 2003, tại Quốc Hội khóa XI kỳ họp thứ 3, lần đầu tiên thuật ngữ KTQT được đề cập trong Luật kế toán ngày 17/6/2003 và có hiệu lực kể từ ngày 01/01/2004. Luật kế toán đã quy định về KTQT ở các đơn vị như sau: KTQT là việc thu thập, xử lý và cung cấp thông tin kinh tế, tài chính theo yêu cầu quản trị và quyết định kinh tế, tài chính trong nội bộ đơn vị kế toán (Luật Kế toán Việt Nam - điều 3, khoản 4). Năm 2006, Bộ tài chính ban hành thông tư Số: 53/2006/TT-BTC về hướng dẫn áp dụng KTQT trong doanh nghiệp. Từ đó đến nay, không có bất kỳ văn bản nào quy định, hướng dẫn cũng như định hướng phát triển từ phía các cơ quan nhà nước đối với KTQT nói chung và tổ chức HTTT KTQT nói riêng.

Còn về phía các doanh nghiệp, mặc dù các thông tin liên quan đến tài chính và phi tài chính rất quan trọng nhưng vấn đề tổ chức HTTT KTQT để cung cấp các thông tin đó chưa được chú trọng, quan tâm thực hiện. Vấn đề tổ chức HTTT KTQT 2 vẫn còn nhiều bất cập, do đó thông tin do hệ thống cung cấp chưa đáp ứng được đầy đủ yêu cầu quản trị doanh nghiệp trong quá trình đổi mới và hội nhập quốc tế. Đối với ngành sản xuất bánh kẹo, hiện tại Việt Nam có khoảng 30 doanh nghiệp trong nước và hàng trăm cơ sở sản xuất nhỏ. Đây là một trong những ngành có mức tăng trưởng cao từ 8 – 10%/năm.

Trên địa bàn Hà Nội, những doanh nghiệp cổ phần sản xuất bánh kẹo chiếm thị phần lớn phải kể đến công ty cổ phần bánh kẹo Hải Hà, công ty cổ phần thực phẩm Hữu Nghị với thị phần lần lượt là 5% và 3%. Bên cạnh đó còn có một số công ty có bề dày lịch sử kinh doanh trong ngành bánh kẹo như là công ty cổ phần Tràng An, công ty cổ phần bánh mứt kẹo Hà Nội, công ty cổ phần bánh kẹo Hải Châu. Tuy nhiên, các doanh nghiệp cổ phần sản xuất bánh kẹo trên địa bàn Hà Nội đang phải đối mặt với áp lực cạnh tranh từ thị trường nội địa và đặc biệt là thị trường ngoại nhập. Những thương hiệu bánh kẹo nội địa có uy tín cũng dần bán lại cổ phần cho các tập đoàn nước ngoài.

Năm 2016, thương hiệu bánh kẹo nổi tiếng Kinh Đô cũng đã chuyển nhượng hoàn toàn cổ phần mảng bánh kẹo cho Tập đoàn Mondelēz International, chấm dứt hoạt động trong mảng này. Tập đoàn Lotte nắm giữ hơn 40% cổ phần của công ty cổ phần BIBICA. Trong cuộc cạnh tranh khốc liệt này, để có thể tồn tại và phát triển được, các nhà quản trị doanh nghiệp rất cần những thông tin liên quan đến hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp nói chung để đưa ra các quyết định đúng đắn trong chỉ đạo kinh doanh. Một trong những công cụ có thể cung cấp thông tin hữu ích đó là KTQT.

Tổ chức HTTT KTQT tốt sẽ giúp xử lý, phân tích số liệu và cung cấp thông tin một cách nhanh chóng hỗ trợ cho việc ra quyết định kinh doanh của doanh nghiệp. Tuy nhiên, tại các doanh nghiệp cổ phần sản xuất bánh kẹo trên địa bàn Hà Nội hiện nay, tổ chức HTTT KTQT vẫn còn nhiều hạn chế như là việc bố trí, sắp xếp con người thực hiện các nhiệm vụ trong hệ thống còn chồng chéo; sự phối kết hợp giữa các cá nhân, phòng ban trong doanh nghiệp chưa có sự nhịp nhàng; các quy trình thực hiện công việc thu thập, xử lý dữ liệu và cung cấp thông tin vẫn còn chưa cụ thể, rõ ràng; ứng dụng CNTT trong hệ thống vẫn còn chưa có sự đổi mới để bắt kịp với xu hướng công nghệ 4.0… Những hạn chế này dẫn đến các thông tin mà hệ thống cung cấp chưa phản ánh đầy đủ, kịp thời và chính xác giúp các nhà quản trị đưa ra quyết định nhanh chóng nhằm tăng sức cạnh tranh trên thị trường. Các nhà quản trị trong doanh nghiệp vẫn chưa thấy được tầm quan trọng của việc tổ chức HTTT KTQT. Chính vì vậy, khi nhà quản trị cần các thông tin phục vụ việc ra 3 quyết định hay lập kế hoạch sản xuất kinh doanh, hầu như không có cơ sở tin cậy từ thực tiễn.

Xuất phát từ những vấn đề nêu trên, nghiên cứu sinh chọn đề tài “Tổ chức hệ thống thông tin kế toán quản trị trong các doanh nghiệp cổ phần sản xuất bánh kẹo trên địa bàn Hà Nội” làm luận án của mình, với mong muốn thiết lập được HTTT KTQT trong các doanh nghiệp cổ phần sản xuất kinh doanh bánh kẹo để giúp nhà quản trị có cơ cở vững chắc đưa ra các quyết định kinh doanh một cách nhạy bén và kịp thời, nâng cao được lợi thế cạnh tranh trong bối cảnh hội nhập. Tổng quan tình hình nghiên cứu 2. Các nghiên cứu về tổ chức HTTT KT và tổ chức HTTT KTQT Vấn đề tổ chức HTTT KT và tổ chức HTTT KTQT được các tác giả trong và ngoài nước nghiên cứu dưới nhiều hình thức khác nhau, bao gồm: sách tham khảo, chuyên khảo, luận án và bài báo. Các nghiên cứu là sách tham khảo, chuyên khảo về tổ chức HTTT KT và tổ chức HTTT KTQT Về tổ chức HTTT KT, có những công trình nối bật như: Sách tham khảo “Accounting Information System” của tác giả J.L Boockholdt; cuốn “Accounting Information System” của tác giả Marshall B, Romney, Pauljohn Steinbart; sách “Hệ thống thông tin kế toán” (2008) của tác giả Nguyễn Thế Hưng; sách “Hệ thống thông tin kế toán” (2010) của các tác giả Ngô Hà Tấn và Nguyễn Hữu Cường; sách “Hệ thống thông tin kế toán” của các tác giả Nguyễn Mạnh Toàn, Huỳnh Thị Hồng Hạnh (2011); sách “Hệ thống thông tin kế toán” (2014) của các tác giả Thiều Thị Tâm, Nguyễn Việt Hưng, Nguyễn Quang Huy, Phan Đức Dũng - hiệu đính (2014).

Tất cả các cuốn sách trên đều có sự thống nhất về khái niệm HTTT KT đó là hệ thống thu thập, lưu trữ, xử lý và cung cấp thông tin kế toán trong doanh nghiệp và HTTT KT bao gồm hai hệ thống con đó là HTTT KTTC và HTTT KTQT. HTTT KTTC nhằm cung cấp thông tin phục vụ cho những đối tượng ở bên ngoài doanh nghiệp còn HTTT KTQT sẽ cung cấp thông tin phục vụ cho quản trị nội bộ doanh nghiệp. HTTT KT là phần giao thoa giữa kế toán và HTTT. Trong đó, phần kế toán nhấn mạnh đến vai trò cung cấp thông tin để ra các quyết định, còn phần HTTT liên quan đến việc tổ chức, quản lý hệ thống để cung cấp thông tin.

Tuy nhiên, khi đề cập đến các thành phần của HTTT KT thì lại có hai cách tiếp cận khác 4 nhau. Nhóm tác giả Nguyễn Mạnh Toàn, Huỳnh Thị Hồng Hạnh và nhóm tác giả Thiều Thị Tâm, Nguyễn Việt Hưng, Nguyễn Quang Huy, Phan Đức Dũng đã dựa trên nghiên cứu sẵn có của HTTT với sự phát triển ngày càng nhanh của CNTT để định hướng cho kế toán. Nhóm tác giả này cũng cho rằng để xây dựng HTTT KT thì phải có ba thành phần cơ bản đó là Con người, Thủ tục và Dữ liệu. Và trong điều kiện ứng dụng CNTT, HTTT KT sẽ gồm năm thành phần bao gồm ba thành phần cơ bản và bổ sung thêm hai thành phần nữa đó là Phần cứng và Phần mềm.

Đối với nhóm tác giả còn lại đã dựa trên các nghiên cứu sẵn có của kế toán định hướng ứng dụng CNTT. Cụ thể, tác giả J.L Boockholdt, Marshall B, Romney, Pauljohn Steinbart, tác giả Nguyễn Thế Hưng, HTTT KT sẽ được vận hành theo các chu trình hoạt động kinh doanh gồm Chu trình doanh thu, Chu trình Chi phí, Chu trình chuyển đổi và Chu trình Tài chính. Các tác giả Ngô Hà Tấn, Nguyễn Hữu Cường lại có cách tiếp cận tổ chức HTTT KT theo các phần hành bao gồm TSCĐ, NVL và CCDC, tiền lương, chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm, tiêu thụ và kết quả kinh doanh. Như vậy, tổ chức HTTT KT được các tác giả tiếp cận trên 3 góc độ đó là: theo yếu tố cấu thành, theo các chu trình và theo các phần hành.

Các nghiên cứu là tài liệu tham khảo, chuyên khảo kể trên về HTTT KT đã hệ thống hóa được các vấn đề lý luận cơ bản và trở thành nguồn tài nguyên được sử dụng rộng rãi phục vụ cho việc học tập và nghiên cứu. Tuy nhiên, các nghiên cứu này chỉ đề cập đến lý luận tổ chức HTTT KT nói chung mà không đi sâu về lý luận tổ chức HTTT KTQT. Các công trình nghiên cứu lý luận chuyên sâu về tổ chức HTTT KTQT hiện nay vẫn còn khá hiếm. Đối với tài liệu nước ngoài, hai cuốn được tái bản nhiều lần đó là cuốn “Management Accounting for Decision Makers, của các tác giả Peter Atrill and Eddie McLaney (2009) và cuốn “Management Accounting: Information for Decesion-Making and Strategy Execution” của nhóm tác giả Atkinson, A.

(2012) có đề cập đến HTTT KTQT nhưng rất ít trong tổng thể nghiên cứu. Bên cạnh đó, mặc dù không tái bản nhiều lần nhưng cuốn “Accounting for Managers: Interpreting accounting information for decision-making” của tác giả Paul M.