Tổ chức hệ thống thông tin kế toán quản trị trong doanh nghiệp sản xuất bánh kẹo tại Hà Nội

Hệ thống thông tin kế toán quản trị (HTTT KTQT) đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp thông tin cho các nhà quản trị… 259 trang · Học viện Tài chính.

• Trường học: Học viện Tài chính
• Chuyên ngành: Kế toán
• Đề tài: Hệ thống thông tin kế toán quản trị cho doanh nghiệp sản xuất bánh kẹo tại Hà Nội
• Loại tài liệu: luận án
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• PHẦN MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu
• 1.2. Tổng quan tình hình nghiên cứu
• 1.2.1. Các nghiên cứu về tổ chức HTTT KT và tổ chức HTTT KTQT
• 1.2.1.1. Các nghiên cứu là sách tham khảo, chuyên khảo về tổ chức HTTT KT và tổ chức HTTT KTQT
• 1.2.1.2. Các nghiên cứu là luận án về tổ chức HTTT KT và tổ chức HTTT KTQT
• 1.2.1.3. Các nghiên cứu là các bài báo về tổ chức HTTT KT và tổ chức HTTT KTQT
• 1.2.2. Các nghiên cứu về các yếu tố ảnh hưởng đến tổ chức HTTT KT và tổ chức HTTT KTQT

Tóm tắt

I. Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu

Hệ thống thông tin kế toán quản trị (HTTT KTQT) đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp thông tin cho các nhà quản trị doanh nghiệp. Đặc biệt trong ngành sản xuất bánh kẹo tại Hà Nội, nơi có sự cạnh tranh khốc liệt, việc tổ chức HTTT KTQT hiệu quả là cần thiết để đưa ra quyết định kịp thời và chính xác. Các doanh nghiệp sản xuất bánh kẹo hiện nay đang phải đối mặt với nhiều thách thức từ thị trường nội địa và quốc tế. Do đó, việc cải thiện HTTT KTQT sẽ giúp các nhà quản trị có được thông tin cần thiết để tối ưu hóa quy trình sản xuất và quản lý chi phí. Theo Luật Kế toán Việt Nam, HTTT KTQT được định nghĩa là việc thu thập, xử lý và cung cấp thông tin kinh tế, tài chính phục vụ cho quản trị nội bộ. Tuy nhiên, thực tế cho thấy rằng nhiều doanh nghiệp vẫn chưa chú trọng đến việc tổ chức HTTT KTQT một cách bài bản, dẫn đến việc thông tin không đầy đủ và kịp thời. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp trong bối cảnh hội nhập quốc tế.

II. Tổng quan tình hình nghiên cứu

Nghiên cứu về tổ chức HTTT KT và HTTT KTQT đã được nhiều tác giả trong và ngoài nước thực hiện. Các công trình nghiên cứu này chủ yếu tập trung vào việc xác định các thành phần của HTTT KTQT, bao gồm con người, thủ tục và dữ liệu. Một số tác giả đã chỉ ra rằng HTTT KTQT không chỉ đơn thuần là việc thu thập và xử lý thông tin mà còn bao gồm các chức năng như kiểm soát và lưu trữ thông tin. Các nghiên cứu cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc ứng dụng công nghệ thông tin trong HTTT KTQT, đặc biệt là trong bối cảnh cách mạng công nghiệp 4.0. Tuy nhiên, các nghiên cứu hiện tại vẫn còn thiếu những phân tích sâu về tổ chức HTTT KTQT trong các doanh nghiệp sản xuất bánh kẹo, điều này tạo ra khoảng trống cho các nghiên cứu tiếp theo. Việc tổ chức HTTT KTQT hiệu quả sẽ giúp doanh nghiệp nâng cao khả năng cạnh tranh và đáp ứng tốt hơn nhu cầu của thị trường.

III. Các yếu tố ảnh hưởng đến tổ chức HTTT KTQT

Nhiều yếu tố ảnh hưởng đến việc tổ chức HTTT KTQT trong doanh nghiệp sản xuất bánh kẹo. Đầu tiên, sự tham gia của các nhà quản trị trong việc thiết kế và vận hành hệ thống là rất quan trọng. Các nghiên cứu cho thấy rằng sự tham gia này không chỉ giúp cải thiện chất lượng thông tin mà còn tăng cường tính hiệu quả của hệ thống. Thứ hai, việc ứng dụng công nghệ thông tin hiện đại, như hệ thống ERP, cũng đóng vai trò quan trọng trong việc tối ưu hóa quy trình thu thập và xử lý dữ liệu. Cuối cùng, việc đào tạo nhân viên và nâng cao nhận thức về tầm quan trọng của HTTT KTQT cũng là yếu tố quyết định đến sự thành công của hệ thống. Các doanh nghiệp cần chú trọng đến việc xây dựng một môi trường làm việc mà trong đó thông tin được chia sẻ và sử dụng một cách hiệu quả.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Đề tài luận án tiến sĩ: "Tổ chức hệ thống thông tin kế toán quản trị trong các doanh nghiệp cổ phần sản xuất bánh kẹo trên địa bàn Hà Nội". Luận án thuộc chuyên ngành Kế toán, tiếp cận theo hướng nghiên cứu kết hợp giữa phương pháp định tính và phương pháp định lượng.

Tính cấp thiết và khoảng trống nghiên cứu

Hệ thống thông tin kế toán quản trị (HTTT KTQT) đóng vai trò là công cụ giúp các nhà quản trị xây dựng kế hoạch, lập dự toán hoạt động sản xuất kinh doanh, tổ chức các nguồn lực, kiểm tra, đánh giá quá trình và kết quả hoạt động, nhận diện sai lệch để tìm giải pháp nâng cao hiệu quả và ra các quyết định kinh doanh. Trong bối cảnh cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ 4, HTTT KTQT cần thích nghi và đổi mới để đáp ứng nhu cầu thông tin quản trị.

Tuy nhiên, việc tổ chức HTTT KTQT tại Việt Nam còn nhiều bất cập từ cả hai phía:

• Về phía cơ quan Nhà nước: Năm 2003, Quốc hội khóa XI (kỳ họp thứ 3) lần đầu tiên đưa thuật ngữ KTQT vào Luật Kế toán ngày 17/6/2003 (có hiệu lực từ 01/01/2004), xác định KTQT là việc thu thập, xử lý và cung cấp thông tin kinh tế, tài chính theo yêu cầu quản trị và quyết định kinh tế, tài chính trong nội bộ đơn vị kế toán (Điều 3, Khoản 4). Đến năm 2006, Bộ Tài chính ban hành Thông tư số 53/2006/TT-BTC hướng dẫn áp dụng KTQT trong doanh nghiệp. Sau đó, không có thêm văn bản quy định hay hướng dẫn định hướng phát triển nào đối với KTQT và tổ chức HTTT KTQT.
• Về phía các doanh nghiệp sản xuất bánh kẹo tại Hà Nội: Ngành bánh kẹo Việt Nam có khoảng 30 doanh nghiệp trong nước và hàng trăm cơ sở nhỏ, tốc độ tăng trưởng đạt từ 8 – 10%/năm. Tại Hà Nội, các công ty cổ phần chiếm thị phần lớn gồm Công ty cổ phần bánh kẹo Hải Hà (5%), Công ty cổ phần thực phẩm Hữu Nghị (3%), cùng các đơn vị có lịch sử lâu năm như Công ty cổ phần Tràng An, Công ty cổ phần bánh mứt kẹo Hà Nội, Công ty cổ phần bánh kẹo Hải Châu. Doanh nghiệp đang chịu sức ép cạnh tranh gay gắt từ thị trường nội địa và ngoại nhập; nhiều thương hiệu lớn đã chuyển nhượng vốn (Kinh Đô chuyển nhượng mảng bánh kẹo cho Tập đoàn Mondelēz International năm 2016; Tập đoàn Lotte sở hữu hơn 40% cổ phần tại BIBICA). Tại các doanh nghiệp cổ phần sản xuất bánh kẹo trên địa bàn Hà Nội, tổ chức HTTT KTQT còn bộc lộ các hạn chế: phân công nhân sự chồng chéo; phối hợp giữa các phòng ban thiếu nhịp nhàng; quy trình thu thập, xử lý và cung cấp thông tin chưa rõ ràng; ứng dụng công nghệ thông tin (CNTT) chưa bắt kịp xu thế 4.0; nhà quản trị thiếu cơ sở dữ liệu tin cậy phục vụ ra quyết định.

Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu

• Mục tiêu nghiên cứu: Nghiên cứu đề xuất giải pháp hoàn thiện tổ chức HTTT KTQT tại các doanh nghiệp cổ phần sản xuất bánh kẹo trên địa bàn Hà Nội nhằm đáp ứng yêu cầu quản trị trong bối cảnh hội nhập quốc tế và thực hiện cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ 4.
• Nhiệm vụ nghiên cứu:
  1. Nghiên cứu làm sáng tỏ các vấn đề lý luận về tổ chức HTTT KTQT trong các doanh nghiệp sản xuất theo cách tiếp cận đa chiều (thành phần hệ thống, nội dung KTQT, chức năng thông tin, bối cảnh công nghệ 4.0 và tích hợp thông tin ERP), làm rõ các yêu cầu, nội dung và yếu tố ảnh hưởng.
  2. Phân tích, đánh giá thực trạng tổ chức HTTT KTQT và các yếu tố ảnh hưởng đến HTTT KTQT trong các doanh nghiệp cổ phần sản xuất bánh kẹo trên địa bàn Hà Nội.
  3. Đề xuất các giải pháp hoàn thiện tổ chức HTTT KTQT tại các doanh nghiệp này.

Câu hỏi nghiên cứu

1. Các yêu cầu đặt ra đối với tổ chức HTTT KTQT, nội dung tổ chức HTTT KTQT, các yếu tố ảnh hưởng đến tổ chức HTTT KTQT trong các doanh nghiệp sản xuất là gì?
2. Thực trạng tổ chức HTTT KTQT và các yếu tố ảnh hưởng đến tổ chức HTTT KTQT tại các doanh nghiệp cổ phần sản xuất bánh kẹo trên địa bàn Hà Nội hiện nay như thế nào?
3. Giải pháp cần thiết để hoàn thiện tổ chức HTTT KTQT tại các doanh nghiệp cổ phần sản xuất bánh kẹo trên địa bàn Hà Nội là gì?
4. Để có thể thực hiện các giải pháp, cần có những kiến nghị gì đối với Nhà nước, cơ quan chức năng và các doanh nghiệp cổ phần bánh kẹo trên địa bàn Hà Nội?

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

• Đối tượng nghiên cứu: Những vấn đề lý luận cơ bản về tổ chức HTTT KTQT, các yếu tố ảnh hưởng đến tổ chức HTTT KTQT trong các doanh nghiệp sản xuất; thực trạng tổ chức HTTT KTQT và các yếu tố ảnh hưởng tại các doanh nghiệp sản xuất kinh doanh bánh kẹo.
• Phạm vi nghiên cứu:
  • Nội dung: Lý luận và thực tiễn về tổ chức HTTT KTQT trong doanh nghiệp sản xuất.
  • Không gian: Khảo sát 25 doanh nghiệp cổ phần sản xuất bánh kẹo trên địa bàn Hà Nội, tiêu biểu như: Công ty cổ phần bánh mứt kẹo Hà Nội, Công ty cổ phần bánh mứt kẹo Bảo Minh, Công ty cổ phần bánh kẹo Hải Châu, Công ty cổ phần thực phẩm Hữu Nghị, Công ty cổ phần đầu tư và thương mại Tràng An, Công ty cổ phần bánh kẹo ANCO, Công ty cổ phần bánh kẹo Hải Hà, Công ty cổ phần bánh kẹo Hải Minh.
  • Thời gian: Giai đoạn thu thập dữ liệu và nghiên cứu từ năm 2014 đến năm 2018.

---

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Luận án tổng quan hệ thống các công trình nghiên cứu trong và ngoài nước liên quan đến hệ thống thông tin kế toán (HTTT KT) và HTTT KTQT theo các nhóm tài liệu:

Nhóm công trình	Tác giả và năm công bố	Nội dung chính và cách tiếp cận
Sách, chuyên khảo về HTTT KT	J.L. Boockholdt; Marshall B. Romney, Paul J. Steinbart; Nguyễn Thế Hưng (2008); Ngô Hà Tấn, Nguyễn Hữu Cường (2010); Nguyễn Mạnh Toàn, Huỳnh Thị Hồng Hạnh (2011); Thiều Thị Tâm, Nguyễn Việt Hưng, Nguyễn Quang Huy, Phan Đức Dũng (2014)	Thống nhất khái niệm HTTT KT gồm HTTT kế toán tài chính (KTTC) và HTTT KTQT. Tiếp cận theo 3 hướng: (1) Yếu tố cấu thành (Con người, Thủ tục, Dữ liệu, Phần cứng, Phần mềm); (2) Chu trình kinh doanh (Doanh thu, Chi phí, Chuyển đổi, Tài chính); (3) Phần hành kế toán (TSCĐ, NVL-CCDC, Tiền lương, Chi phí-Giá thành, Tiêu thụ-Kết quả).
Sách, chuyên khảo về HTTT KTQT	Peter Atrill, Eddie McLaney (2009); Atkinson (2012); Paul M. Collier (2003)	Paul M. Collier đưa ra mô hình 4 bước: xác định, ghi nhận, phân tích và báo cáo thông tin phục vụ người ra quyết định. Các tài liệu trong nước chủ yếu phân biệt KTTC - KTQT, ít đi sâu vào HTTT KTQT.
Luận án tiếp cận theo chức năng	Trần Thị Nhung (2016); Nguyễn Hoàng Dũng (2017); Trần Thị Quỳnh Giang (2018); Hoàng Thị Huyền (2018)	Trần Thị Nhung xác định 4 chức năng (thu nhận, xử lý, cung cấp, lưu trữ). Nguyễn Hoàng Dũng mở rộng thành 6 chức năng gắn với ERP. Trần Thị Quỳnh Giang gắn với ERP ngành thép. Hoàng Thị Huyền xác định 4 hệ thống con trong quản trị chi phí xây lắp.
Luận án tiếp cận theo yếu tố và vai trò	Vũ Bá Anh (2015); Hồ Mỹ Hạnh (2013); Đặng Thị Thúy Hà (2016); Nguyễn Thị Hồng (2016); Nguyễn Thành Hưng (2017)	Vũ Bá Anh xác định 5 thành phần (Con người, Dữ liệu, Thủ tục, Phần cứng, Phần mềm). Hồ Mỹ Hạnh phân tích mối liên hệ chi phí quá khứ - hiện tại - tương lai theo trung tâm trách nhiệm. Đặng Thị Thúy Hà, Nguyễn Thị Hồng, Nguyễn Thành Hưng kết hợp quy trình với yếu tố cấu thành và kiểm soát nội bộ.
Bài báo về tính hữu ích của HTTT	Zina Gaidienë, Rimvydas Skyrius (2006); Mahdi Salehi (2010); Ngô Thị Thu Hằng, Lê Thị Kim Sơn, Nguyễn Thị Thùy Dung (2013)	Gaidienë & Skyrius khẳng định nhận thức của nhà quản lý về thông tin KTQT cao hơn kế toán viên. Salehi nghiên cứu tại Iran về độ chính xác báo cáo. Ngô Thị Thu Hằng và cộng sự khảo sát 100 DNN&V tại Hà Nội chứng minh HTTT KT làm giảm gian lận, sai sót.
Nghiên cứu yếu tố ảnh hưởng đến thiết kế	Jong-Min Choe (1998); Mahmoud Al-Eqab và cộng sự (2011); Jihene Ghorbel (2016)	Choe khảo sát 78 doanh nghiệp Hàn Quốc (450 phiếu) về nhiệm vụ bất định và sự tham gia người dùng. Al-Eqab khảo sát 220 công ty tại Jordan thấy CNTT và chiến lược ảnh hưởng mạnh. Ghorbel khảo sát 221 doanh nghiệp Tunisia xác định quy mô, cơ cấu tổ chức, hồ sơ nhà quản trị có tác động.
Nghiên cứu yếu tố ảnh hưởng đến vận hành	Jong-Min Choe (1996); Siti Kurnia Rahayu (2012); Ahmad Al-Hiyari và cộng sự (2013); Widia Astuty (2015); Fitriasari Nurhidayati và cộng sự (2017)	Choe phân tích 8 yếu tố bằng tương quan Pearson. Rahayu khảo sát 31 đơn vị thuế ở Bandung/Jakarta. Al-Hiyari nghiên cứu tại ĐH Utara Malaysia. Astuty nghiên cứu môi trường, đạo đức, văn hóa. Nurhidayati tổng hợp 36 bài báo trên Google Scholar.
Nghiên cứu nhân tố trong nước	Định tính: Hồ Mỹ Hạnh (2013 - 5 yếu tố), Vũ Bá Anh (2015 - 6 yếu tố), Nguyễn Hoàng Dũng (2017 - 6 yếu tố). Định lượng: Tô Hồng Thiên (2017 - 7 yếu tố, hồi quy còn 4 yếu tố tác động), Nguyễn Thành Hưng (2017 - 4 yếu tố, yếu tố phương tiện hỗ trợ không có tác động).	Luận án trong nước sử dụng định lượng kiểm định mô hình còn ít, phần lớn tập trung định tính ở các ngành viễn thông, đại học, may mặc, xi măng, logistics, đá ốp lát.

Khoảng trống nghiên cứu luận án xác định

1. Về nội dung: Các nghiên cứu trước chưa làm rõ những yêu cầu cụ thể đặt ra đối với việc tổ chức HTTT KTQT. Rất ít công trình xem xét tổ chức HTTT KTQT theo xu hướng công nghệ 4.0, hệ thống hoạch định nguồn lực doanh nghiệp (ERP) và dữ liệu lớn.
2. Về phương pháp: Các công trình trong nước chủ yếu dùng phương pháp định tính. Thiếu vắng các nghiên cứu xây dựng mô hình và kiểm định định lượng các nhân tố tác động đến tổ chức HTTT KTQT trong doanh nghiệp sản xuất.
3. Về phạm vi: Chưa có công trình nào nghiên cứu chuyên sâu về tổ chức HTTT KTQT tại các doanh nghiệp cổ phần sản xuất bánh kẹo trên địa bàn thành phố Hà Nội.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở lý thuyết và khung phân tích

• Khái niệm HTTT KTQT: Kế thừa quan điểm tiếp cận hệ thống của K. Laudon (2012), K. Hall (2011), Simon Bell (1996), Vũ Bá Anh và Đào Văn Thành (2002), Nguyễn Văn Chung (2015), luận án xác định HTTT KTQT là một hệ thống bao gồm các yếu tố kết hợp với nhau thành một thể thống nhất, có cấu trúc nhất định, cùng làm nhiệm vụ thu thập, xử lý, lưu trữ, phân phối dữ liệu về thông tin tài chính và phi tài chính nhằm mục tiêu cung cấp thông tin hữu ích cho các nhà quản trị trong doanh nghiệp.
• Bản chất của HTTT KTQT: Là sự liên kết giữa 5 yếu tố cấu thành: Nhân lực, Dữ liệu, Quy trình thực hiện, CNTT và Kiểm soát hệ thống. Mối liên kết này biểu hiện ra ngoài bằng quá trình thu thập, xử lý, phân tích dữ liệu và cung cấp thông tin phục vụ 3 chức năng quản trị: hoạch định, kiểm soát và ra quyết định.
• Yêu cầu đối với tổ chức HTTT KTQT:
  • Chất lượng thông tin (Bảng 1.1): Chính xác (không sai sót, từ dữ liệu tin cậy), Đầy đủ (đủ rộng và sâu, không bỏ sót), Thích hợp (phù hợp nhu cầu ra quyết định), Súc tích (cô đọng, rõ ràng).
  • Chất lượng dịch vụ (Bảng 1.2): Kịp thời (đáp ứng thường xuyên, liên tục, đúng lúc), Bảo mật (phân quyền truy cập an toàn).
  • Hiệu quả hệ thống (Bảng 1.3): Mức độ phù hợp với đặc điểm hoạt động sản xuất kinh doanh và Năng suất công việc của người vận hành.
• Nguyên tắc tổ chức: (1) Nguyên tắc thống nhất; (2) Nguyên tắc phù hợp; (3) Nguyên tắc tiết kiệm và hiệu quả.

Quy trình và phương pháp nghiên cứu

Quy trình nghiên cứu gồm 3 giai đoạn: Thu thập dữ liệu $\rightarrow$ Xử lý dữ liệu $\rightarrow$ Chuyển tải dữ liệu.

[Vấn đề nghiên cứu: Tổ chức HTTT KTQT trong các DNCPSXBK trên địa bàn Hà Nội]
                                ↓
        [Mục tiêu, đối tượng và phạm vi nghiên cứu]
                                ↓
       [Phương pháp nghiên cứu định tính và định lượng]
        (Nghiên cứu tài liệu, điều tra bảng hỏi, phỏng vấn)
                                ↓
        ↓                                               ↓
[Xử lý định tính]                               [Xử lý định lượng]
(Công cụ Word, Excel, sơ đồ, bảng biểu)         (Phần mềm SPSS, mã hóa, thống kê)
                                ↓
[Nghiên cứu làm rõ lý luận] → [Đánh giá thực trạng] → [Giải pháp và kiến nghị]

• Phương pháp thu thập dữ liệu:
  • Nghiên cứu tài liệu: Thu thập từ các tạp chí (Công thương, Khoa học Thương mại, Information & Management, Journal of Business Finance & Accounting, IJEF), văn bản Bộ Tài chính (Luật Kế toán 2003, Thông tư 53/2006/TT-BTC, Thông tư 200/2014/TT-BTC), số liệu Tổng cục Thống kê, sổ kế toán và báo cáo quản trị nội bộ doanh nghiệp.
  • Phỏng vấn: Phỏng vấn chuyên gia tại các viện nghiên cứu, trường đại học, bộ ngành; phỏng vấn trực tiếp kế toán viên, kế toán trưởng, ban lãnh đạo doanh nghiệp (sử dụng câu hỏi chuẩn bị trước và câu hỏi mở, ghi âm, ghi chép).
  • Điều tra bảng hỏi:
    • Bảng hỏi 1 (Định tính): Hơn 70 câu hỏi đóng và mở khảo sát thực trạng 5 nội dung tổ chức HTTT KTQT, đối tượng khảo sát là Kế toán trưởng tại các doanh nghiệp cổ phần sản xuất bánh kẹo Hà Nội.
    • Bảng hỏi 2 (Định lượng): Khảo sát các yếu tố ảnh hưởng bằng thang đo Likert 5 mức độ, đối tượng gồm nhà quản trị cấp cao, kế toán trưởng, nhân viên kế toán.
• Phương pháp xử lý dữ liệu:
  • Xử lý định tính: Sử dụng Microsoft Word và Excel để phân loại, mã hóa, tổng hợp bảng biểu, sơ đồ.
  • Xử lý định lượng: Sử dụng phần mềm SPSS 20.0 thực hiện kiểm định độ tin cậy thang đo bằng Cronbach’s Alpha, phân tích nhân tố khám phá EFA (kiểm tra hệ số KMO, Bartlett's Sig), phân tích hồi quy đa biến kiểm định mô hình 5 nhân tố ảnh hưởng.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Lý luận chung về tổ chức hệ thống thông tin kế toán quản trị trong các doanh nghiệp sản xuất

Chương 1 hệ thống hóa các vấn đề lý luận nền tảng, làm rõ vai trò của HTTT KTQT trong việc lập kế hoạch/dự toán, tổ chức thực hiện, kiểm tra đánh giá và ra quyết định. Tác giả đề xuất khung mô hình tổ chức HTTT KTQT gồm 5 nội dung cốt lõi:

  ↓                 ↓               ↓               ↓                  ↓
[1. Dữ liệu     [2. Xử lý &     [3. Ứng dụng    [4. Kiểm soát    [5. Nhân lực
 đầu vào KTQT]   cung cấp thông   CNTT]           HTTT KTQT]       HTTT KTQT]
                 tin KTQT]

1. Tổ chức dữ liệu đầu vào KTQT: Thực hiện qua quy trình 4 bước:
   • Xác định loại dữ liệu: Thu thập dữ liệu tài chính, phi tài chính, quá khứ và dự báo về hoạt động mua hàng, sản xuất, bán hàng, đầu tư; phân loại theo nhu cầu thông tin của 3 cấp quản trị (Cấp cao: chiến lược, tổng hợp, phi cấu trúc; Cấp trung: chiến thuật; Cấp cơ sở: tác nghiệp, chi tiết, có cấu trúc).
   • Xác định nguồn dữ liệu: Nguồn bên trong (phòng ban sản xuất, kỹ thuật, bán hàng, mua hàng), nguồn từ hệ thống tích hợp ERP và nguồn bên ngoài (khách hàng, đối thủ, cơ chế chính sách).
   • Xác định cách thức thu thập: Tiếp nhận và kiểm tra tài liệu chứng từ kế toán và báo cáo (vận dụng Điều 117 Thông tư 200/2014/TT-BTC về quyền chủ động thiết kế chứng từ).
   • Xác định cách thức hệ thống hóa dữ liệu: Xây dựng hệ thống tài khoản kế toán chi tiết và hệ thống bộ mã (mã liên tiếp, mã khối, mã gợi nhớ) để tích hợp vào cơ sở dữ liệu (CSDL) tập trung.
   • Tổ chức lưu trữ dữ liệu: Lưu trữ trên giấy (hồ sơ, sổ sách theo kỳ) và lưu trữ trên tập tin máy tính (phân loại thành tập tin nghiệp vụ và tập tin chính).
2. Tổ chức xử lý, cung cấp thông tin KTQT: Quy trình 3 bước (Truy vấn dữ liệu $\rightarrow$ Xác định phương pháp xử lý $\rightarrow$ Lập báo cáo KTQT) phục vụ 5 mục tiêu quản lý:
   • Xây dựng định mức:
     • Định mức chi phí NVL trực tiếp = Định mức lượng $\times$ Định mức giá.
     • Định mức chi phí Nhân công trực tiếp = Định mức lượng $\times$ Định mức giá.
     • Định mức chi phí Sản xuất chung (SXC) = Biến phí SXC định mức + Định phí SXC định mức.
     • Phân tích hòa vốn: Sản lượng hòa vốn = Tổng định phí / Số dư đảm phí đơn vị; Doanh thu hòa vốn = Sản lượng hòa vốn $\times$ Đơn giá bán.
   • Lập dự toán tổng thể: Trình tự bắt đầu từ Dự toán tiêu thụ $\rightarrow$ Dự toán sản xuất (gồm Dự toán NVL, Nhân công, SXC) $\rightarrow$ Dự toán giá thành sản xuất, Giá vốn hàng bán, Chi phí bán hàng, Chi phí QLDN $\rightarrow$ Dự toán Báo cáo kết quả HĐKD, Dự toán Bảng CĐKT, Dự toán Lưu chuyển tiền tệ và Dự toán vốn. Áp dụng các mô hình lập dự toán: từ trên xuống, từ dưới lên, hoặc thỏa thuận.
   • Kiểm soát thực hiện: Tổ chức xử lý dữ liệu chi phí thực tế phát sinh để kiểm soát chi phí sản xuất và tính giá thành.
   • Kiểm tra, đánh giá và hỗ trợ ra quyết định: Xử lý phân tích chênh lệch giữa định mức/dự toán với thực hiện; cung cấp thông tin cho quyết định kinh doanh ngắn hạn và dài hạn.
   • Cung cấp và phản hồi thông tin: Thiết lập hệ thống báo cáo quản trị định kỳ và đột xuất.
3. Tổ chức ứng dụng CNTT: Trang bị phần cứng, phần mềm kế toán/ERP và mạng truyền thông nhằm tự động hóa quy trình thu nhận, xử lý và chia sẻ dữ liệu.
4. Tổ chức kiểm soát HTTT KTQT: Thiết lập quy chế phân quyền truy cập, kiểm soát dữ liệu đầu vào, bảo mật và an toàn dữ liệu máy chủ.
5. Tổ chức nhân lực HTTT KTQT: Bố trí nhân sự vận hành, đào tạo chuyên môn kế toán quản trị và kỹ năng ứng dụng công nghệ.

Chương 2: Thực trạng tổ chức hệ thống thông tin kế toán quản trị trong các doanh nghiệp cổ phần sản xuất bánh kẹo trên địa bàn Hà Nội

Chương 2 trình bày kết quả phân tích thực trạng tại 25 doanh nghiệp cổ phần sản xuất bánh kẹo trên địa bàn Hà Nội:

• Đặc điểm hoạt động sản xuất kinh doanh: Ngành sản xuất bánh kẹo có tính thời vụ cao (tập trung dịp Tết, Trung thu), nguyên vật liệu đa dạng và có hạn sử dụng ngắn, quy trình sản xuất liên tục và đóng gói tự động.
• Thực trạng các nội dung tổ chức HTTT KTQT:
  • Dữ liệu đầu vào: Thu thập chủ yếu dựa trên chứng từ KTTC truyền thống; việc xây dựng bộ mã quản trị còn mang tính tự phát, chưa đồng bộ giữa các phân hệ; dữ liệu phi tài chính và dữ liệu dự báo chưa được thu thập đầy đủ.
  • Xử lý và cung cấp thông tin: Việc xây dựng định mức kỹ thuật còn lạc hậu; dự toán kinh doanh chủ yếu lập dạng tĩnh từ trên xuống, chưa áp dụng dự toán linh hoạt; báo cáo phân tích chi phí và phân tích chênh lệch phục vụ kiểm soát thực hiện còn sơ sài.
  • Ứng dụng CNTT: Đa phần sử dụng các phần mềm kế toán đóng gói đơn lẻ, chưa liên kết tích hợp toàn diện với các bộ phận sản xuất, kho và bán hàng (chưa triển khai hệ thống ERP đồng bộ).
  • Kiểm soát hệ thống: Kiểm soát nội bộ đối với dữ liệu KTQT còn lỏng lẻo, chưa có quy định bảo mật và phân quyền truy cập chặt chẽ.
  • Tổ chức nhân lực: Chưa tổ chức bộ phận KTQT độc lập; nhân viên kế toán kiêm nhiệm cả KTTC và KTQT, trình độ phân tích thông tin quản trị còn hạn chế.
• Kết quả kiểm định mô hình định lượng các yếu tố ảnh hưởng: Luận án kiểm định mô hình gồm 5 nhân tố ảnh hưởng đến tổ chức HTTT KTQT: (1) Đặc điểm tổ chức SXKD, (2) Cơ cấu tổ chức doanh nghiệp, (3) Nhà quản trị cấp cao, (4) Nhà tư vấn bên ngoài, (5) Điều kiện ứng dụng CNTT. Kết quả phân tích độ tin cậy Cronbach's Alpha, EFA và hồi quy đa biến trên SPSS xác nhận mức độ tác động của các nhân tố đến chất lượng tổ chức HTTT KTQT tại các doanh nghiệp khảo sát.

Chương 3: Giải pháp hoàn thiện tổ chức hệ thống thông tin kế toán quản trị trong các doanh nghiệp cổ phần sản xuất bánh kẹo trên địa bàn Hà Nội

Chương 3 đề xuất hệ thống giải pháp đồng bộ gắn với bối cảnh CMCN 4.0:

• Hoàn thiện dữ liệu đầu vào: Chuẩn hóa quy trình lập và luân chuyển chứng từ theo Thông tư 200/2014/TT-BTC; thiết kế hệ thống bộ mã nhận diện thống nhất (mã sản phẩm, mã nguyên vật liệu, mã trung tâm chi phí); mở rộng thu thập dữ liệu phi tài chính và dữ liệu thị trường.
• Hoàn thiện quy trình xử lý và hệ thống báo cáo KTQT:
  • Cập nhật định mức chi phí nguyên vật liệu, nhân công và chi phí chung theo từng ca sản xuất và dòng sản phẩm;
  • Áp dụng quy trình lập dự toán tổng thể theo mô hình thỏa thuận, kết hợp xây dựng dự toán linh hoạt thích ứng với biến động sản lượng thời vụ;
  • Thiết kế hệ thống báo cáo KTQT nội bộ chi tiết: Báo cáo thực hiện chi phí, Báo cáo phân tích chênh lệch chi phí theo trung tâm trách nhiệm, Báo cáo điểm hòa vốn cho từng nhóm sản phẩm bánh kẹo.
• Nâng cấp hạ tầng CNTT và ứng dụng ERP: Từng bước triển khai phần mềm quản trị tích hợp ERP kết nối dữ liệu giữa kho, phân xưởng sản xuất, phòng kinh doanh và bộ phận kế toán.
• Hoàn thiện kiểm soát và an toàn hệ thống: Xây dựng quy chế phân quyền truy cập dữ liệu theo chức năng, thực hiện sao lưu định kỳ và kiểm soát nhập liệu đầu vào.
• Kiện toàn tổ chức nhân lực: Phân định rõ trách nhiệm KTQT trong phòng kế toán, đào tạo nâng cao năng lực phân tích dữ liệu cho nhân viên kế toán.
• Các kiến nghị:
  • Với Bộ Tài chính và cơ quan quản lý: Ban hành tài liệu hướng dẫn cụ thể về tổ chức HTTT KTQT thay thế Thông tư 53/2006/TT-BTC, chuẩn hóa mẫu biểu báo cáo quản trị nội bộ.
  • Với các doanh nghiệp cổ phần sản xuất bánh kẹo: Ban lãnh đạo cần nâng cao nhận thức về vai trò của HTTT KTQT, đầu tư thích đáng cho hạ tầng CNTT và đào tạo nguồn nhân lực.

---

Kết quả và những đóng góp mới

Đóng góp về mặt lý luận

1. Hệ thống hóa và làm sáng tỏ cơ sở lý luận về tổ chức HTTT KTQT trong các doanh nghiệp sản xuất theo cách tiếp cận đa chiều (kết hợp các thành phần hệ thống, nội dung KTQT, chức năng thông tin và bối cảnh CNTT 4.0).
2. Xây dựng khung tiêu chí đánh giá tổ chức HTTT KTQT gồm 3 nhóm: chất lượng thông tin, chất lượng dịch vụ và hiệu quả hệ thống; xác lập 3 nguyên tắc tổ chức: thống nhất, phù hợp, tiết kiệm và hiệu quả.
3. Đề xuất mô hình lý thuyết tổ chức HTTT KTQT gồm 5 nội dung: (1) Tổ chức dữ liệu đầu vào; (2) Tổ chức xử lý, cung cấp thông tin; (3) Tổ chức ứng dụng CNTT; (4) Tổ chức kiểm soát hệ thống; (5) Tổ chức nhân lực.
4. Xây dựng mô hình 5 nhóm nhân tố ảnh hưởng đến tổ chức HTTT KTQT trong doanh nghiệp sản xuất bánh kẹo (Đặc điểm tổ chức SXKD, Cơ cấu tổ chức, Nhà quản trị cấp cao, Nhà tư vấn bên ngoài, Điều kiện ứng dụng CNTT).

Đóng góp về mặt thực tiễn

1. Phản ánh bức tranh toàn diện và chỉ ra các điểm nghẽn trong tổ chức HTTT KTQT tại 25 doanh nghiệp cổ phần sản xuất bánh kẹo trên địa bàn Hà Nội giai đoạn 2014 – 2018.
2. Kiểm định thực nghiệm mức độ ảnh hưởng của các yếu tố tác động đến tổ chức HTTT KTQT bằng công cụ định lượng SPSS 20.0, tạo cơ sở khoa học cho công tác quản trị.
3. Cung cấp hệ thống giải pháp chi tiết về quy trình lập định mức, dự toán tổng thể, phân tích chi phí và thiết kế mẫu biểu báo cáo KTQT phù hợp với đặc thù sản xuất bánh kẹo.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế: Luận án giới hạn phạm vi khảo sát thực nghiệm tại 25 doanh nghiệp cổ phần sản xuất bánh kẹo trên địa bàn thành phố Hà Nội trong khung thời gian 2014 – 2018, chưa mở rộng khảo sát trên phạm vi toàn quốc và các loại hình doanh nghiệp khác (như công ty TNHH hay doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài).
• Hướng nghiên cứu tiếp: Mở rộng nghiên cứu thực nghiệm mô hình tổ chức HTTT KTQT tích hợp ERP sang các ngành công nghiệp chế biến thực phẩm khác và khảo sát so sánh trên các địa bàn kinh tế trọng điểm khác của Việt Nam.

---

Giá trị tham khảo

• Đối với doanh nghiệp sản xuất bánh kẹo: Ban giám đốc và Kế toán trưởng có thể sử dụng khung 5 nội dung, công thức định mức chi phí và quy trình lập dự toán tổng thể để tái cấu trúc hệ thống thông tin kế toán nội bộ.
• Đối với nghiên cứu sinh, giảng viên chuyên ngành Kế toán - Hệ thống thông tin: Cung cấp tài liệu tham khảo về phương pháp luận nghiên cứu kết hợp định tính (bảng hỏi >70 câu) và định lượng (SPSS, EFA, hồi quy) trong lĩnh vực HTTT KTQT.
• Đối với cơ quan quản lý Nhà nước (Bộ Tài chính): Cung cấp dữ liệu thực tiễn phục vụ việc nghiên cứu, ban hành các thông tư, văn bản hướng dẫn áp dụng kế toán quản trị trong doanh nghiệp.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Cơ sở pháp lý về kế toán quản trị tại Việt Nam được luận án viện dẫn gồm những văn bản nào?

Luận án viện dẫn hai văn bản nền tảng: Luật Kế toán ngày 17/6/2003 (có hiệu lực từ 01/01/2004, Điều 3 Khoản 4 định nghĩa thuật ngữ KTQT) và Thông tư số 53/2006/TT-BTC của Bộ Tài chính hướng dẫn áp dụng KTQT trong doanh nghiệp. Ngoài ra, luận án đề cập đến Điều 117 Thông tư 200/2014/TT-BTC quy định quyền chủ động xây dựng biểu mẫu chứng từ kế toán của doanh nghiệp.

2. Mô hình tổ chức HTTT KTQT do tác giả đề xuất gồm những nội dung cấu thành nào?

Mô hình tổ chức HTTT KTQT gồm 5 nội dung: (1) Tổ chức dữ liệu đầu vào KTQT; (2) Tổ chức xử lý, cung cấp thông tin KTQT; (3) Tổ chức ứng dụng công nghệ thông tin; (4) Tổ chức kiểm soát HTTT KTQT; (5) Tổ chức nhân lực HTTT KTQT.

3. Luận án khảo sát thực trạng tại các doanh nghiệp bánh kẹo cụ thể nào ở Hà Nội?

Tác giả khảo sát 25 doanh nghiệp cổ phần sản xuất bánh kẹo trên địa bàn Hà Nội, trong đó có các đơn vị tiêu biểu: Công ty cổ phần bánh mứt kẹo Hà Nội, Công ty cổ phần bánh mứt kẹo Bảo Minh, Công ty cổ phần bánh kẹo Hải Châu, Công ty cổ phần thực phẩm Hữu Nghị, Công ty cổ phần đầu tư và thương mại Tràng An, Công ty cổ phần bánh kẹo ANCO, Công ty cổ phần bánh kẹo Hải Hà và Công ty cổ phần bánh kẹo Hải Minh.

4. Mô hình định lượng các yếu tố ảnh hưởng đến tổ chức HTTT KTQT gồm những nhân tố nào?

Mô hình định lượng gồm 5 yếu tố ảnh hưởng: (1) Đặc điểm tổ chức sản xuất kinh doanh; (2) Cơ cấu tổ chức doanh nghiệp; (3) Nhà quản trị cấp cao; (4) Nhà tư vấn bên ngoài; (5) Điều kiện ứng dụng công nghệ thông tin.

5. Tiêu chuẩn đánh giá chất lượng thông tin KTQT được xác định qua những tiêu chí nào?

Chất lượng thông tin KTQT được đánh giá qua 4 tiêu chí: Chính xác (tính toán chính xác, trung thực, không sai sót từ dữ liệu tin cậy), Đầy đủ (không bỏ sót, đủ rộng và sâu), Thích hợp (phù hợp với nhu cầu và mục tiêu ra quyết định), và Súc tích (thể hiện cô đọng, rõ ràng, dễ nắm bắt).

---

Kết luận

Luận án đã giải quyết toàn diện vấn đề lý luận và thực tiễn về tổ chức HTTT KTQT trong các doanh nghiệp sản xuất bánh kẹo trên địa bàn Hà Nội. Tác giả đã xây dựng thành công khung mô hình tổ chức 5 nội dung, xác lập các tiêu chí đánh giá và kiểm định định lượng 5 nhóm nhân tố ảnh hưởng. Các giải pháp và kiến nghị được đề xuất có căn cứ khoa học, bám sát đặc thù công nghệ sản xuất bánh kẹo và định hướng chuyển đổi số theo xu thế cách mạng công nghiệp 4.0.

Trích đoạn nội dung tài liệu

PHẦN MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu Với sự phát triển mạnh mẽ của khoa học kế toán, KTQT cũng từng bước phát triển và thông tin do HTTT KTQT cung cấp ngày càng trở nên hữu ích. HTTT KTQT cho thấy vai trò không thể thiếu trong hoạt động quản lý của mỗi doanh nghiệp. HTTT KTQT trước hết được xem như là công cụ giúp các nhà quản trị xây dựng kế hoạch và lập dự toán hoạt động sản xuất kinh doanh cũng như tổ chức các nguồn lực để thực hiện các kế hoạch và dự toán đã lập.

Bên cạnh đó, HTTT KTQT là biện pháp giúp các nhà quản trị kiểm tra, đánh giá quá trình và kết quả hoạt động, nhận diện các sai lệch, từ đó xác định nguyên nhân và tìm ra các giải pháp hữu hiệu nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động. HTTT KTQT còn là nguồn thông tin giúp ích cho các nhà quản trị ra các quyết định đúng đắn và kịp thời, nắm bắt những cơ hội mà thị trường mang lại. Đặc biệt, các doanh nghiệp Việt Nam đang đón nhận một làn sóng công nghệ mới do cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ 4 đem lại, HTTT KTQT cần có sự thích nghi, đổi mới để đáp ứng ngày càng tốt hơn nhu cầu thông tin của nhà quản trị doanh nghiệp. Mặc dù đóng vai trò quan trọng như vậy, tuy nhiên tổ chức KTQT nói chung và tổ chức HTTT KTQT nói riêng vẫn chưa thực sự được quan tâm một cách đúng mức cả từ phía các cơ quan ban hành luật Nhà nước cũng như tại các doanh nghiệp.

Về phía các cơ quan Nhà nước, năm 2003, tại Quốc Hội khóa XI kỳ họp thứ 3, lần đầu tiên thuật ngữ KTQT được đề cập trong Luật kế toán ngày 17/6/2003 và có hiệu lực kể từ ngày 01/01/2004. Luật kế toán đã quy định về KTQT ở các đơn vị như sau: KTQT là việc thu thập, xử lý và cung cấp thông tin kinh tế, tài chính theo yêu cầu quản trị và quyết định kinh tế, tài chính trong nội bộ đơn vị kế toán (Luật Kế toán Việt Nam - điều 3, khoản 4). Năm 2006, Bộ tài chính ban hành thông tư Số: 53/2006/TT-BTC về hướng dẫn áp dụng KTQT trong doanh nghiệp. Từ đó đến nay, không có bất kỳ văn bản nào quy định, hướng dẫn cũng như định hướng phát triển từ phía các cơ quan nhà nước đối với KTQT nói chung và tổ chức HTTT KTQT nói riêng.

Còn về phía các doanh nghiệp, mặc dù các thông tin liên quan đến tài chính và phi tài chính rất quan trọng nhưng vấn đề tổ chức HTTT KTQT để cung cấp các thông tin đó chưa được chú trọng, quan tâm thực hiện. Vấn đề tổ chức HTTT KTQT 2 vẫn còn nhiều bất cập, do đó thông tin do hệ thống cung cấp chưa đáp ứng được đầy đủ yêu cầu quản trị doanh nghiệp trong quá trình đổi mới và hội nhập quốc tế. Đối với ngành sản xuất bánh kẹo, hiện tại Việt Nam có khoảng 30 doanh nghiệp trong nước và hàng trăm cơ sở sản xuất nhỏ. Đây là một trong những ngành có mức tăng trưởng cao từ 8 – 10%/năm.

Trên địa bàn Hà Nội, những doanh nghiệp cổ phần sản xuất bánh kẹo chiếm thị phần lớn phải kể đến công ty cổ phần bánh kẹo Hải Hà, công ty cổ phần thực phẩm Hữu Nghị với thị phần lần lượt là 5% và 3%. Bên cạnh đó còn có một số công ty có bề dày lịch sử kinh doanh trong ngành bánh kẹo như là công ty cổ phần Tràng An, công ty cổ phần bánh mứt kẹo Hà Nội, công ty cổ phần bánh kẹo Hải Châu. Tuy nhiên, các doanh nghiệp cổ phần sản xuất bánh kẹo trên địa bàn Hà Nội đang phải đối mặt với áp lực cạnh tranh từ thị trường nội địa và đặc biệt là thị trường ngoại nhập. Những thương hiệu bánh kẹo nội địa có uy tín cũng dần bán lại cổ phần cho các tập đoàn nước ngoài.

Năm 2016, thương hiệu bánh kẹo nổi tiếng Kinh Đô cũng đã chuyển nhượng hoàn toàn cổ phần mảng bánh kẹo cho Tập đoàn Mondelēz International, chấm dứt hoạt động trong mảng này. Tập đoàn Lotte nắm giữ hơn 40% cổ phần của công ty cổ phần BIBICA. Trong cuộc cạnh tranh khốc liệt này, để có thể tồn tại và phát triển được, các nhà quản trị doanh nghiệp rất cần những thông tin liên quan đến hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp nói chung để đưa ra các quyết định đúng đắn trong chỉ đạo kinh doanh. Một trong những công cụ có thể cung cấp thông tin hữu ích đó là KTQT.

Tổ chức HTTT KTQT tốt sẽ giúp xử lý, phân tích số liệu và cung cấp thông tin một cách nhanh chóng hỗ trợ cho việc ra quyết định kinh doanh của doanh nghiệp. Tuy nhiên, tại các doanh nghiệp cổ phần sản xuất bánh kẹo trên địa bàn Hà Nội hiện nay, tổ chức HTTT KTQT vẫn còn nhiều hạn chế như là việc bố trí, sắp xếp con người thực hiện các nhiệm vụ trong hệ thống còn chồng chéo; sự phối kết hợp giữa các cá nhân, phòng ban trong doanh nghiệp chưa có sự nhịp nhàng; các quy trình thực hiện công việc thu thập, xử lý dữ liệu và cung cấp thông tin vẫn còn chưa cụ thể, rõ ràng; ứng dụng CNTT trong hệ thống vẫn còn chưa có sự đổi mới để bắt kịp với xu hướng công nghệ 4.0… Những hạn chế này dẫn đến các thông tin mà hệ thống cung cấp chưa phản ánh đầy đủ, kịp thời và chính xác giúp các nhà quản trị đưa ra quyết định nhanh chóng nhằm tăng sức cạnh tranh trên thị trường. Các nhà quản trị trong doanh nghiệp vẫn chưa thấy được tầm quan trọng của việc tổ chức HTTT KTQT. Chính vì vậy, khi nhà quản trị cần các thông tin phục vụ việc ra 3 quyết định hay lập kế hoạch sản xuất kinh doanh, hầu như không có cơ sở tin cậy từ thực tiễn.

Xuất phát từ những vấn đề nêu trên, nghiên cứu sinh chọn đề tài “Tổ chức hệ thống thông tin kế toán quản trị trong các doanh nghiệp cổ phần sản xuất bánh kẹo trên địa bàn Hà Nội” làm luận án của mình, với mong muốn thiết lập được HTTT KTQT trong các doanh nghiệp cổ phần sản xuất kinh doanh bánh kẹo để giúp nhà quản trị có cơ cở vững chắc đưa ra các quyết định kinh doanh một cách nhạy bén và kịp thời, nâng cao được lợi thế cạnh tranh trong bối cảnh hội nhập. Tổng quan tình hình nghiên cứu 2. Các nghiên cứu về tổ chức HTTT KT và tổ chức HTTT KTQT Vấn đề tổ chức HTTT KT và tổ chức HTTT KTQT được các tác giả trong và ngoài nước nghiên cứu dưới nhiều hình thức khác nhau, bao gồm: sách tham khảo, chuyên khảo, luận án và bài báo. Các nghiên cứu là sách tham khảo, chuyên khảo về tổ chức HTTT KT và tổ chức HTTT KTQT Về tổ chức HTTT KT, có những công trình nối bật như: Sách tham khảo “Accounting Information System” của tác giả J.L Boockholdt; cuốn “Accounting Information System” của tác giả Marshall B, Romney, Pauljohn Steinbart; sách “Hệ thống thông tin kế toán” (2008) của tác giả Nguyễn Thế Hưng; sách “Hệ thống thông tin kế toán” (2010) của các tác giả Ngô Hà Tấn và Nguyễn Hữu Cường; sách “Hệ thống thông tin kế toán” của các tác giả Nguyễn Mạnh Toàn, Huỳnh Thị Hồng Hạnh (2011); sách “Hệ thống thông tin kế toán” (2014) của các tác giả Thiều Thị Tâm, Nguyễn Việt Hưng, Nguyễn Quang Huy, Phan Đức Dũng - hiệu đính (2014).

Tất cả các cuốn sách trên đều có sự thống nhất về khái niệm HTTT KT đó là hệ thống thu thập, lưu trữ, xử lý và cung cấp thông tin kế toán trong doanh nghiệp và HTTT KT bao gồm hai hệ thống con đó là HTTT KTTC và HTTT KTQT. HTTT KTTC nhằm cung cấp thông tin phục vụ cho những đối tượng ở bên ngoài doanh nghiệp còn HTTT KTQT sẽ cung cấp thông tin phục vụ cho quản trị nội bộ doanh nghiệp. HTTT KT là phần giao thoa giữa kế toán và HTTT. Trong đó, phần kế toán nhấn mạnh đến vai trò cung cấp thông tin để ra các quyết định, còn phần HTTT liên quan đến việc tổ chức, quản lý hệ thống để cung cấp thông tin.

Tuy nhiên, khi đề cập đến các thành phần của HTTT KT thì lại có hai cách tiếp cận khác 4 nhau. Nhóm tác giả Nguyễn Mạnh Toàn, Huỳnh Thị Hồng Hạnh và nhóm tác giả Thiều Thị Tâm, Nguyễn Việt Hưng, Nguyễn Quang Huy, Phan Đức Dũng đã dựa trên nghiên cứu sẵn có của HTTT với sự phát triển ngày càng nhanh của CNTT để định hướng cho kế toán. Nhóm tác giả này cũng cho rằng để xây dựng HTTT KT thì phải có ba thành phần cơ bản đó là Con người, Thủ tục và Dữ liệu. Và trong điều kiện ứng dụng CNTT, HTTT KT sẽ gồm năm thành phần bao gồm ba thành phần cơ bản và bổ sung thêm hai thành phần nữa đó là Phần cứng và Phần mềm.

Đối với nhóm tác giả còn lại đã dựa trên các nghiên cứu sẵn có của kế toán định hướng ứng dụng CNTT. Cụ thể, tác giả J.L Boockholdt, Marshall B, Romney, Pauljohn Steinbart, tác giả Nguyễn Thế Hưng, HTTT KT sẽ được vận hành theo các chu trình hoạt động kinh doanh gồm Chu trình doanh thu, Chu trình Chi phí, Chu trình chuyển đổi và Chu trình Tài chính. Các tác giả Ngô Hà Tấn, Nguyễn Hữu Cường lại có cách tiếp cận tổ chức HTTT KT theo các phần hành bao gồm TSCĐ, NVL và CCDC, tiền lương, chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm, tiêu thụ và kết quả kinh doanh. Như vậy, tổ chức HTTT KT được các tác giả tiếp cận trên 3 góc độ đó là: theo yếu tố cấu thành, theo các chu trình và theo các phần hành.

Các nghiên cứu là tài liệu tham khảo, chuyên khảo kể trên về HTTT KT đã hệ thống hóa được các vấn đề lý luận cơ bản và trở thành nguồn tài nguyên được sử dụng rộng rãi phục vụ cho việc học tập và nghiên cứu. Tuy nhiên, các nghiên cứu này chỉ đề cập đến lý luận tổ chức HTTT KT nói chung mà không đi sâu về lý luận tổ chức HTTT KTQT. Các công trình nghiên cứu lý luận chuyên sâu về tổ chức HTTT KTQT hiện nay vẫn còn khá hiếm. Đối với tài liệu nước ngoài, hai cuốn được tái bản nhiều lần đó là cuốn “Management Accounting for Decision Makers, của các tác giả Peter Atrill and Eddie McLaney (2009) và cuốn “Management Accounting: Information for Decesion-Making and Strategy Execution” của nhóm tác giả Atkinson, A.

(2012) có đề cập đến HTTT KTQT nhưng rất ít trong tổng thể nghiên cứu. Bên cạnh đó, mặc dù không tái bản nhiều lần nhưng cuốn “Accounting for Managers: Interpreting accounting information for decision-making” của tác giả Paul M.