CHƯƠNG I. KIÕn thøc chung vÒ c«ng nghÖ th«ng tin vµ truyÒn th«ng Bµi 1.1 Th«ng tin vµ xö lý th«ng tin 1. Th«ng tin Th«ng tin ®-îc coi lµ th«ng b¸o cã liªn quan ®Õn kªnh truyÒn, phô thuéc vµo nguån th«ng b¸o, n¬i nhËn tin vµ sù nhiÔu tin. §Ó xö lý th«ng tin ng-êi ta cã thÓ dïng tiÕng nãi, ch÷ viÕt hay c¸c ph-¬ng tiÖn hiÖn ®¹i.
D÷ liÖu Nh÷ng th«ng tin cô thÓ trong mét c«ng nghÖ xö lý tin ®-îc gäi lµ d÷ liÖu. Xö lý th«ng tin Qu¸ tr×nh xö lý th«ng tin gåm: - T×m kiÕm, thu thËp th«ng tin. - Xö lý th«ng tin. - L-u tr÷ th«ng tin.
PhÇn cøng, phÇn mÒm vµ c«ng nghÖ th«ng tin 1. PhÇn cøng PhÇn cøng gåm nh÷ng ®èi t-îng h÷u h×nh, c¸c linh kiÖn, chi tiÕt l¾p r¸p thµnh m¸y tÝnh nh-: b¶n m¹ch chÝnh, vi m¹ch, d©y c¸p nèi m¹ch, bé nhí mµn h×nh, m¸y in,. PhÇn mÒm PhÇn mÒm lµ c¸c ch-¬ng tr×nh dïng ®Ó ®iÒu khiÓn ho¹t ®éng cña m¸y tÝnh, xö lý d÷ liÖu phôc vô cho mét øng dông cô thÓ trong ho¹t ®éng kinh tÕ, s¶n xuÊt, an ninh, quèc phßng. C«ng nghÖ th«ng tin Lµ tËp hîp c¸c ph-¬ng ph¸p khoa häc, c¸c ph-¬ng tiÖn khoa häc kü thuËt, c¸c ph-¬ng tÞªn vµ c«ng cô kü thuËt hiÖn ®¹i nh»m tæ chøc khai th¸c vµ sö dông cã hiÖu qu¶ c¸c nguån tµi nguyªn th«ng tin phong phó vµ tiÒm n¨ng trong mäi lÜnh vùc ho¹t ®éng cña con ng-êi vµ x· héi.
2 Giáo trình: Tin học Trang 2 Tài liệu lưu hành nội bộ - Biện soạn: Lê Thị Thu Hương - Khoa CNTT - Trường Cao nghề Hà Nam Bµi 2. CÊu tróc c¬ b¶n cña hÖ thèng m¸y tÝnh 2. §¬n vÞ xö lý trung t©m (CPU) Bé xö lý trung t©m lµ bé n·o cña m¸y tÝnh. Nã cã chøc n¨ng thi hµnh ch-¬ng tr×nh l-u trong bé nhí chÝnh b»ng c¸ch t×m n¹p lÖnh, kiÓm tra chóng råi thi hµnh tõng lÖnh.
Khèi xö lý trung t©m - CPU gåm: + Khèi tÝnh to¸n sè häc vµ logic (ALU - Arithmetic Logic Unit). ThiÕt bÞ nhËp ThiÕt bÞ nhËp bao gåm: chuét, bµn phÝm, m¸y quÐt… 2. ThiÕt bÞ xuÊt ThiÕt bÞ xuÊt bao gåm: mµ h×nh, m¸y in, loa… 2. Bé nhí vµ thiÕt bÞ l-u tr÷ - Bé nhí lµ bé n·o cña m¸y tÝnh dïng ®Ó l-u tr÷ lÖnh sÏ thi hµnh vµ d÷ liÖu.
- Ph©n lo¹i bé nhí: + Bé nhí trong gåm ROM (Read Only Memory – bé nhí chØ ®äc) vµ RAM (Random Access Memory bé nhí võa ®äc võa ghi) + Bé nhí ngoµi gåm ®Üa cøng, USB, ®Üa tõ, b¨ng tõ, ®Üa CD. PhÇn mÒm hÖ thèng PhÇn mÒm hÖ thèng lµ nh÷ng ch-¬ng tr×nh dïng ®Ó khëi ®éng m¸y tÝnh vµ t¹o m«i tr-êng cho ng-êi sö dông m¸y. PhÇn mÒm øng dông PhÇn mÒm øng dông lµ nh÷ng ch-¬ng tr×nh dïng xö lý d÷ liÖu phôc vô cho mét øng dông cô thÓ nµo ®ã. C¸c giao diÖn víi ng-êi sö dông Giao diÖn cña phÇn mÒm víi ng-êi sö dông lµ giao diÖn d-íi d¹ng cöa sæ (window), chøa c¸c thùc ®¬n vµ c¸c hép tho¹i.
MultiMedia Lµ truyÒn th«ng ®a ph-¬ng tiÖn, tån t¹i d-íi d¹ng sè. 3 Giáo trình: Tin học Trang 3 Tài liệu lưu hành nội bộ - Biện soạn: Lê Thị Thu Hương - Khoa CNTT - Trường Cao nghề Hà Nam Nã bao gåm: v¨n b¶n, h×nh ho¹, ho¹t ¶nh, h×nh chôp, ©m thanh, phim. BiÓu diÔn th«ng tin trong m¸y tÝnh 3. BiÓu diÔn th«ng tin trong m¸y tÝnh Trong m¸y tÝnh ®iÖn tö cã thÓ biÓu diÔn hai tr¹ng th¸i cña linh kiÖn ®iÖn tö: ®ãng hoÆc më hay cßn gäi lµ c¸c tr¹ng th¸i logic møc “0” hoÆc møc “1”.
V× vËy ®Ó biÓu diÔn mét sè trong m¸y tÝnh ph¶i dïng hÖ ®Õm c¬ sè 2 (hÖ nhÞ ph©n). HÖ ®Õm c¬ sè hai lµ hÖ ®Õm dïng c¸c ch÷ sè 0 vµ 1 ®Ó biÓu diÔn gi¸ trÞ cña c¸c sè. Mçi ch÷ sè trong mét sè nhÞ ph©n ®¹i diÖn cho mét bit th«ng tin. §¬n vÞ th«ng tin vµ dung l-îng bé nhí §¬n vÞ ®o th«ng tin nhá nhÊt ®-îc gäi lµ bit (1Byte=8bit).
Trong tin häc cßn sö dông mét sè ®¬n vÞ béi cña Byte. 1 ký tù = 1 Byte Kilo Byte(KB): 1 KB = 1024 Byte = 210 Byte Mega Byte (MB): 1 MB = 1024 KB = 210 KB Giga Byte (GB): 1GB = 1024 MB = 210 MB Tetra Byte (TB): 1TB = 1024 GB = 210 GB 4 Giáo trình: Tin học Trang 4 Tài liệu lưu hành nội bộ - Biện soạn: Lê Thị Thu Hương - Khoa CNTT - Trường Cao nghề Hà Nam CHƯƠNG II. hÖ ®iÒu hµnh MS - DOS 4. MS - DOS lµ g×? Lµ viÕt t¾t cña ch÷ MicroSoft Disk Operateing System, lµ hÖ ®iÒu hµnh ®¬n nhiÖm 16 bÝt dïng cho c¸c m¸y vi tÝnh.
NhiÖm vô chÝnh cña hÖ ®iÒu hµnh lµ qu¶n lý bé nhí, qu¶n lý c¸c qu¸ tr×nh xö lý tin trong hÖ thèng, qu¶n lý c¸c thiÕt bÞ ngo¹i vi, cÊu h×nh hÖ thèng. Tªn æ ®Üa vµ dÊu ®îi lÖnh Theo qui ®Þnh cña MS - DOS, mçi æ ®Üa ®-îc kÝ hiÖu bëi mét ch÷ c¸i vµ dÊu “:” (dÊu hai chÊm), trong ®ã æ ®Üa mÒm kÝ hiÖu lµ A, B, æ ®Üa cøng b¾t ®Çu tõ ký tù C. VÝ dô æ cøng chia lµm 3 æ sÏ lµ C, D vµ E,… DÊu ®îi lÖnh lµ tËp hîp mét nhãm ký tù do ng-êi dïng tù ®Æt, cã thÓ lµ tªn æ ®Üa, tªn th- môc hiÖn thêi. Sau dÊu ®îi lÖnh th-êng xuÊt hiÖn mét dÊu ng¹ch ngang nhÊp nh¸y gäi lµ con trá.
Kh¸i niÖm - Lµ tËp hîp c¸c d÷ liÖu cã liªn quan ®Õn nhau ®-îc chøa trªn mét vïng vµ ®Æt mét tªn riªng. - Tªn tÖp gåm hai phÇn: tªn tÖp vµ phÇn më réng, gi÷a hai phÇn ®-îc ng¨n c¸ch nhau bëi dÊu chÊm (. C¸c lÖnh víi tÖp - T¹o tÖp míi - Copy con Có ph¸p: COPY CON [æ ®Üa][®-êng dÉn]<tªn tÖp> VÝ dô: T¹o tÖp vanban.txt trong th- môc TAILIEU: C:\ TAILIEU >COPY CON vanban.txt Chó ý: Ghi l¹i néi dung so¹n th¶o b»ng phÝm Ctrl+Z hoÆc F6 . - Xem néi dung tÖp - TYPE Có ph¸p: TYPE [æ ®Üa][®-êng dÉn]<tªn tÖp> 5 Giáo trình: Tin học Trang 5 Tài liệu lưu hành nội bộ - Biện soạn: Lê Thị Thu Hương - Khoa CNTT - Trường Cao nghề Hà Nam VÝ dô: Xem néi dung tÖp vanban.txt võa so¹n, t¹i dÊu nh¾c cña DOS ta gâ lÖnh: C:\>TYPE TAILIEU \ vanban.txt - §æi tªn tÖp - REN Có ph¸p: REN [æ ®Üa][®-êng dÉn]<tªn tÖp cò> <tªn tÖp míi> VÝ dô: ®æi tªn tÖp vanban.txt trong th- môc TAILIEU thµnh tÖp congvan.vns ta gâ lÖnh nh- sau: C:\>REN TAILIEU \ vanban.vns - Sao chÐp tÖp - COPY Có ph¸p: COPY [æ ®Üa 1][®-êng dÉn1]<]<tªn tÖp nguån> [æ ®Üa 2][®-êng dÉn 2]<<tªn tÖp ®Ých> VÝ dô: Sao chÐp tÖp vanban.txt tõ th- môc TAILIEU sang æ ®Üa F vµ ®æi tªn thµnh file Baitap.txt: C:\> COPY TAILIEU \vanban.txt - Xãa tÖp - DEL Có ph¸p: DEL [æ ®Üa][®-êng dÉn]<tªn tÖp> VÝ dô: Xãa tÖp vanban.txt trong th- môc THUVIEN: C:\>DEL THUVIEN\vanban.
Kh¸i niÖm Th- môc lµ mét miÒn ®Ó chøa c¸c tÖp hoÆc th- môc con. C¸c lÖnh víi th- môc - T¹o th- môc - MD Có ph¸p: MD [æ ®Üa][®-êng dÉn]<Tªn th- môc> Chó ý: Khi t¹o th- môc trong DOS th× ph¶i t¹o th- môc cha truíc vµ t¹o th- môc con sau. Mçi lÇn chØ t¹o ®-îc 1 th- môc. VÝ dô: T¹o th- môc THUVIEN trong th- môc gèc æ C.
C:\>MD THUVIEN - ChuyÓn th- môc - CD Có ph¸p 1: CD [æ ®Üa][®-êng dÉn]<Tªn th- môc> Có ph¸p 2: CD. ( Ra khái th- môc hiÖn thêi) 6 Giáo trình: Tin học Trang 6 Tài liệu lưu hành nội bộ - Biện soạn: Lê Thị Thu Hương - Khoa CNTT - Trường Cao nghề Hà Nam Có ph¸p 3: CD\ ( VÒ th- môc gèc) VÝ dô1: ChuyÓn tõ th- môc gèc C sang th- môc THUVIEN. C:\>CD THUVIEN VÝ dô 2: Ra khái th- môc SACH C:\THUVIEN\ SACH>CD. - Xem néi dung th- môc - DIR Có ph¸p: DIR [æ ®Üa][®-êng dÉn] [Tªn th- môc][/p][/w] DIR/P: xem tõng trang mµn h×nh.
DIR/W: hiÖn theo chiÒu däc mµn h×nh, c¸c tÖp chØ hiÖn tªn. VÝ dô: C:\>DIR TAILIEU - Xãa th- môc - RD Có ph¸p: RD [æ ®Üa][®-êng dÉn] <Tªn th- môc> VÝ dô: xo¸ th- môc SACH C:\>RD THUVIEN\SACH Chó ý: Th- môc chØ xo¸ ®-îc khi nã lµ rçng (kh«ng chøa bÊt kú th- môc con nµo hay bÊt kú mét tÖp nµo). Th- môc xo¸ kh«ng ph¶i lµ th- môc hiÖn thêi. LÖnh ®Þnh d¹ng ®Üa FORMAT Có ph¸p: FORMAT [æ ®Üa] VÝ dô: §Þnh d¹ng l¹i æ ®Üa D C:\FORMAT D: Chó ý: Ph¶i c©n nh¾c kü tr-íc khi thùc hiÖn lÖnh format æ ®Üa bëi nÕu thùc hiÖn th× sÏ xo¸ tÊt c¶ d÷ liÖu trªn æ bÞ format.
LÖnh t¹o ®Üa khëi ®éng Có ph¸p: SYS [æ ®Üa] VÝ dô: T¹o ®Üa A lµ ®Üa khëi ®éng C:\SYS A: 7 Giáo trình: Tin học Trang 7 Tài liệu lưu hành nội bộ - Biện soạn: Lê Thị Thu Hương - Khoa CNTT - Trường Cao nghề Hà Nam Bµi 5. Giíi thiÖu Windows 5. Windows lµ g×? Windows lµ hÖ ®iÒu hµnh dïng trong m«i tr-êng ®å häa cho phÐp ng-êi dïng kiÓm tra tèt h¬n vµ n©ng cao hiÖu suÊt sö dông m¸y vi tÝnh. Nhê giao diÖn ®å häa mµ ng-êi dïng cã thÓ ch¹y nhiÒu øng dông cïng mét lóc, dÔ dµng chuyÓn tõ øng dông nµy sang øng dông kh¸c.
HÖ ®iÒu hµnh Windows lµ phÇn mÒm cña h·ng Microsoft, nã liªn tôc ®-îc n©ng cÊp, c¶i tiÕn cho phï hîp víi phÇn cøng vµ nhu cÇu cña ng-êi sö dông. Windows XP thùc hiÖn nhiÖm vô ®iÒu khiÓn phÇn cøng cña m¸y tÝnh, lµm nÒn cho c¸c ch-¬ng tr×nh øng dông kh¸c ch¹y, qu¶n lý viÖc l-u th«ng tin trªn c¸c æ ®Üa, cung cÊp kh¶ n¨ng kÕt nèi vµ trao ®æi th«ng tin gi÷a c¸c m¸y tÝnh. Khëi ®éng vµ tho¸t khái Windows XP 5.1 Khëi ®éng BËt nót Power vµ bËt nót mµn h×nh.2 Tho¸t khái Win XP Chän Start ->Turn Off Computer (h×nh 1), xuÊt hiÖn hép héi tho¹i (h×nh 2) chän Turn Off Computer. H×nh 1 H×nh 2 * Chó ý: Tr-íc khi t¾t m¸y ph¶i l-u d÷ liÖu vµ tho¸t khái tÊt c¶ c¸c ch-¬ng tr×nh øng dông ®ang më sau ®ã thùc hiÖn theo quy t¾c t¾t m¸y ë trªn nÕu kh«ng cã thÓ mÊt d÷ liÖu vµ kh«ng an toµn cho m¸y tÝnh.
8 Giáo trình: Tin học Trang 8 Tài liệu lưu hành nội bộ - Biện soạn: Lê Thị Thu Hương - Khoa CNTT - Trường Cao nghề Hà Nam 5. Desktop Destop lµ mµn h×nh nÒn th-êng cã c¸c biÓu t-îng sau: 5. My computer Dïng ®Ó qu¶n lý tµi nguyªn (æ ®Üa, th môc, tÖp …) trong m¸y tÝnh. Recycle bin Dïng ®Ó chøa c¸c ®èi t-îng (th- môc, tÖp, .) bÞ xo¸ lÇn 1 cña m¸y tÝnh.
My Documents Dïng ®Ó chøa c¸c ®èi tîng mÆc ®Þnh s½n nh tÖp v¨n b¶n, b¶ng tÝnh, ¶nh, … 5.
