Giáo trình môn học Tin học nghề Quản trị mạng máy tính Trường Cao đẳng Nghề Hà Nam 2017

Giáo trình tin học nghề quản trị mạng máy tính cao đẳng cung cấp kiến thức và kỹ năng cần thiết cho sinh viên trong lĩnh vực công nghệ thông tin.

• Tác giả: Lê Thị Thu Hương
• Trường học: Trường Cao nghề Hà Nam
• Chuyên ngành: Quản Trị Mạng Máy Tính
• Đề tài: Giáo Trình Tin Học Nghề Quản Trị Mạng Máy Tính Cao Đẳng
• Loại tài liệu: Giáo Trình
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nam

Tóm tắt

I. Tổng quan về giáo trình tin học nghề quản trị mạng máy tính cao đẳng

Giáo trình tin học nghề quản trị mạng máy tính cao đẳng là tài liệu quan trọng giúp sinh viên nắm vững kiến thức và kỹ năng cần thiết trong lĩnh vực công nghệ thông tin. Tài liệu này không chỉ cung cấp lý thuyết mà còn hướng dẫn thực hành, giúp sinh viên áp dụng kiến thức vào thực tế. Nội dung giáo trình được biên soạn dựa trên nhu cầu thực tiễn của ngành công nghiệp công nghệ thông tin hiện nay.

1.1. Mục tiêu của giáo trình tin học nghề

Giáo trình nhằm trang bị cho sinh viên những kiến thức cơ bản về quản trị mạng máy tính, từ lý thuyết đến thực hành. Sinh viên sẽ hiểu rõ về các thành phần của hệ thống mạng và cách thức hoạt động của chúng.

1.2. Đối tượng sử dụng giáo trình

Giáo trình này được thiết kế cho sinh viên cao đẳng chuyên ngành công nghệ thông tin và những người muốn nâng cao kỹ năng trong lĩnh vực quản trị mạng.

II. Những thách thức trong quản trị mạng máy tính hiện nay

Quản trị mạng máy tính đối mặt với nhiều thách thức, từ việc bảo mật thông tin đến việc duy trì hiệu suất mạng. Các vấn đề như tấn công mạng, virus, và sự cố phần cứng là những mối đe dọa thường gặp. Để giải quyết những vấn đề này, người quản trị cần có kiến thức vững vàng và kỹ năng xử lý tình huống hiệu quả.

2.1. Vấn đề bảo mật mạng

Bảo mật mạng là một trong những thách thức lớn nhất. Các cuộc tấn công mạng ngày càng tinh vi, yêu cầu người quản trị phải liên tục cập nhật kiến thức về an ninh mạng.

2.2. Quản lý hiệu suất mạng

Duy trì hiệu suất mạng ổn định là một nhiệm vụ quan trọng. Người quản trị cần phải theo dõi và tối ưu hóa các thành phần của hệ thống để đảm bảo hoạt động trơn tru.

III. Phương pháp giảng dạy trong giáo trình tin học nghề

Giáo trình tin học nghề quản trị mạng máy tính cao đẳng áp dụng nhiều phương pháp giảng dạy hiện đại, bao gồm lý thuyết kết hợp thực hành. Điều này giúp sinh viên không chỉ hiểu mà còn có khả năng áp dụng kiến thức vào thực tế.

3.1. Phương pháp học tập tích cực

Sinh viên được khuyến khích tham gia vào các hoạt động nhóm và thảo luận, giúp nâng cao khả năng làm việc nhóm và giải quyết vấn đề.

3.2. Thực hành trên thiết bị thực tế

Giáo trình cung cấp cơ hội cho sinh viên thực hành trên các thiết bị mạng thực tế, từ đó giúp họ nắm vững kỹ năng cần thiết cho công việc sau này.

IV. Ứng dụng thực tiễn của giáo trình trong ngành công nghệ thông tin

Giáo trình tin học nghề quản trị mạng máy tính cao đẳng không chỉ là tài liệu học tập mà còn là nguồn tài liệu tham khảo quý giá cho các chuyên gia trong ngành. Những kiến thức và kỹ năng được trang bị giúp sinh viên tự tin hơn khi bước vào thị trường lao động.

4.1. Cơ hội nghề nghiệp

Sinh viên tốt nghiệp có thể làm việc trong nhiều lĩnh vực khác nhau như quản trị hệ thống, an ninh mạng, và phát triển phần mềm.

4.2. Nhu cầu thị trường lao động

Ngành công nghệ thông tin đang phát triển mạnh mẽ, tạo ra nhiều cơ hội việc làm cho những người có kỹ năng quản trị mạng.

V. Kết luận và tương lai của giáo trình tin học nghề

Giáo trình tin học nghề quản trị mạng máy tính cao đẳng là một tài liệu thiết yếu cho sinh viên trong thời đại công nghệ số. Với sự phát triển không ngừng của công nghệ, giáo trình cần được cập nhật thường xuyên để đáp ứng nhu cầu của thị trường.

5.1. Tương lai của giáo trình

Giáo trình sẽ tiếp tục được cải tiến để phù hợp với xu hướng công nghệ mới, đảm bảo sinh viên luôn được trang bị kiến thức hiện đại.

5.2. Định hướng phát triển

Định hướng phát triển giáo trình sẽ tập trung vào việc nâng cao kỹ năng thực hành và khả năng ứng dụng công nghệ mới trong quản trị mạng.

Nội dung chính

Tổng quan về giáo trình

Giáo trình Môn học: Tin học là tài liệu học tập lưu hành nội bộ do tác giả Lê Thị Thu Hương thuộc Khoa Công nghệ thông tin biên soạn, được ban hành kèm theo Quyết định của Hiệu trưởng Trường Cao đẳng nghề Hà Nam (Sở Lao động - Thương binh và Xã hội tỉnh Hà Nam) vào năm 2017. Giáo trình được thiết kế dành riêng cho trình độ Cao đẳng thuộc nghề Quản trị mạng máy tính, giữ vai trò học phần cơ sở ngành bắt buộc nhằm trang bị hệ thống kiến thức nền tảng về phần cứng, hệ điều hành, cấu trúc mạng và các công cụ ứng dụng văn phòng thiết yếu.

Mục tiêu học tập (learning outcomes) của tài liệu tập trung vào ba trọng tâm:

1. Nhận biết và phân loại được các thành phần cấu trúc máy tính, đơn vị đo lường thông tin và nguyên lý xử lý dữ liệu.
2. Nắm vững cơ chế vận hành của hệ điều hành dạng dòng lệnh (MS-DOS) và giao diện đồ họa (Windows), cấu trúc liên kết mạng máy tính và phương thức khai thác tài nguyên Internet.
3. Làm chủ kỹ năng soạn thảo, hiệu chỉnh văn bản trên Microsoft Word và kỹ năng phân tích, tính toán, xử lý dữ liệu bảng tính trên Microsoft Excel.

Cấu trúc giáo trình triển khai theo mô hình tiếp cận tuyến tính từ phần cứng, hệ điều hành, mạng truyền thông đến các phần mềm ứng dụng chuyên biệt. Điểm đặc sắc của tài liệu là tính định hướng thực hành nghề nghiệp rõ nét; mọi nội dung lý thuyết đều được ánh xạ trực tiếp thành các cú pháp lệnh cụ thể, tham số cấu hình hệ thống và các bảng mẫu dữ liệu kế toán, tiền lương, quản lý kết quả học tập mang tính ứng dụng thực tế.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi

Các chương/chủ đề chính

Nội dung giáo trình được phân bổ qua các chương và bài học trọng tâm với trình tự logic chặt chẽ:

• Chương I: Kiến thức chung về công nghệ thông tin và truyền thông: Giới thiệu khái niệm thông tin, dữ liệu và quy trình 3 giai đoạn xử lý thông tin (tìm kiếm/thu thập, xử lý, lưu trữ). Trình bày cấu trúc phần cứng máy tính gồm khối xử lý trung tâm (CPU chứa khối số học và logic ALU), thiết bị nhập (chuột, bàn phím, máy quét), thiết bị xuất (màn hình, máy in, loa), bộ nhớ trong (ROM, RAM) và bộ nhớ ngoài (đĩa cứng, USB, đĩa từ, băng từ, đĩa CD). Phân định phần mềm hệ thống, phần mềm ứng dụng, hệ thống đa phương tiện (Multimedia) và quy tắc biểu diễn thông tin theo hệ đếm cơ số 2 (hệ nhị phân), các đơn vị đo dung lượng từ Bit, Byte đến KB, MB, GB, TB dựa trên lũy thừa $2^{10}$.
• Chương II: Hệ điều hành MS-DOS và Môi trường đồ họa Windows:
  • Phần MS-DOS: Định nghĩa hệ điều hành đơn nhiệm 16-bit, quy ước đặt tên ổ đĩa (A, B cho đĩa mềm; C, D, E cho đĩa cứng), dấu đợi lệnh và con trỏ. Hướng dẫn toàn diện các cú pháp quản trị tệp (COPY CON tạo tệp và kết thúc bằng Ctrl+Z/F6, TYPE xem nội dung, REN đổi tên, COPY sao chép, DEL xóa tệp) và quản trị thư mục (MD tạo thư mục, CD chuyển đổi thư mục, DIR xem danh mục kèm tham số /p, /w, RD xóa thư mục rỗng) cùng các lệnh đĩa như FORMAT, SYS.
  • Phần Windows (Windows XP): Chuyển giao sang môi trường đa nhiệm đồ họa; giới thiệu các thành phần Desktop (My Computer, Recycle Bin, My Documents, Internet Explorer), thanh tác vụ Taskbar, Menu Start và kỹ thuật quản lý dữ liệu trực quan theo cấu trúc cây thông qua Windows Explorer.
• Chương III: Mạng máy tính và Khai thác Internet: Khái niệm liên kết mạng và hệ thống phân loại toàn diện: theo phạm vi địa lý (LAN, MAN, WAN, GAN); theo kỹ thuật quản lý tương tác (mạng ngang hàng Peer-to-Peer, mạng phân quyền Client/Server); theo cấu trúc liên kết (mô hình tuyến tính Bus, mô hình vòng Ring). Phân tích cấu tạo và nguyên lý hoạt động của các thiết bị mạng: Card mạng (NIC), Hub (Passive, Active, Intelligent), MODEM, Repeater, Bridge, Router (định tuyến dựa trên địa chỉ phân lớp mạng), Gateway (chuyển đổi giao thức đa tầng OSI). Giới thiệu cách thức khai thác dịch vụ World Wide Web dựa trên siêu văn bản (hypertext), giao thức TCP và dịch vụ thư điện tử (Mail).
• Chương IV: Phần mềm ứng dụng - Microsoft Word và Microsoft Excel:
  • Microsoft Word: Giao diện thanh công cụ (Standard, Formatting, Ruler, Menu Bar); hệ thống phím tắt điều hướng (Ctrl+Home, Ctrl+End, PageUp, PageDown); các thao tác định dạng Font, Size, Font Style, nhóm hiệu ứng (Strikethrough, Superscript, Subscript, Shadow, Outline, Emboss, Engrave, Hidden, Small Caps); kỹ thuật thao tác khối văn bản; quy trình chèn và hiệu chỉnh bảng biểu (giới hạn tối đa 63 cột, 32.767 dòng, cấu hình Table Properties, Border and Shading).
  • Microsoft Excel: Cấu trúc Workbook và Sheet (chuẩn 256 cột, 65.536 dòng, độ rộng mặc định 9 ký tự, chiều cao dòng mặc định 12 point); cơ chế nhập và phân loại dữ liệu (số, chuỗi ký tự, ngày tháng, công thức); nguyên lý tham chiếu địa chỉ (tương đối, tuyệt đối dùng ký tự $, hỗn hợp, chuyển đổi nhanh bằng phím F4); xử lý các mã thông báo lỗi (#VALUE!, #NUM!, #REF!, #NAME?, #N/A). Giáo trình cung cấp hệ thống hàm phong phú: nhóm số học (ABS, SQRT, INT, PI, MOD, ROUND, SUM, SUMPRODUCT, AVERAGE, MAX, MIN), nhóm logic/điều kiện (IF, SUMIF, COUNTIF, AND, OR, NOT), nhóm ngày tháng (WEEKDAY, DAY, MONTH, YEAR, DAYS360), nhóm thống kê (COUNT, COUNTA, RANK), nhóm chuỗi ký tự (LEFT, RIGHT, MID, LEN, LOWER, UPPER, PROPER, TRIM, FIND, SEARCH, SUBSTITUTE) và nhóm hàm dò tìm liên kết (VLOOKUP, HLOOKUP với hai phương thức dò tìm chính xác 0 hoặc gần đúng 1).

Kiến thức nền tảng được xây dựng

• Lý thuyết thông tin và kiến trúc máy tính cơ bản: Bản chất của tín hiệu số nhị phân, quy tắc mã hóa bit/byte và cấu trúc phần cứng của hệ thống tính toán (khối ALU, phân cấp bộ nhớ ROM/RAM/bộ nhớ ngoài).
• Nguyên lý quản trị hệ điều hành và tệp tin: Cơ chế quản lý tài nguyên máy tính từ dạng dòng lệnh giao tiếp trực tiếp với phần cứng (MS-DOS) đến giao diện đa nhiệm hướng đối tượng (Windows).
• Mô hình truyền thông và phân cấp mạng: Khung phân loại mạng máy tính theo địa lý, hình học kết nối (Topology) và chức năng của các thiết bị chuyển tiếp tín hiệu tương ứng với các tầng truyền thông.
• Mô hình dữ liệu dạng bảng: Cơ chế tổ chức dữ liệu theo tọa độ ô/vùng, nguyên lý ưu tiên toán tử tính toán và giải thuật dò tìm tham chiếu giữa các mảng dữ liệu.

Kỹ năng phát triển

• Kỹ năng kỹ thuật (Technical skills): Thành thạo thao tác lệnh CLI trong DOS để quản lý tệp và cấu hình đĩa khởi động; thao tác trên cây thư mục Windows Explorer; định dạng văn bản đúng quy cách kỹ thuật; vận dụng chính xác các hàm mẫu (Function Wizard) trong bảng tính Excel.
• Kỹ năng phân tích (Analytical skills): Nhận định đúng lỗi logic công thức trong Excel; phân tích cấu trúc điều kiện lồng nhau (IF kết hợp AND/OR); xác định cấu trúc bảng dữ liệu để lựa chọn phương thức dò tìm phù hợp giữa VLOOKUP và HLOOKUP.
• Năng lực thực hành nghề nghiệp (Practical competencies): Xây dựng các biểu mẫu tính lương, bảng thống kê điểm thi tuyển sinh, bảng theo dõi kết toán ngoại tệ; chuẩn bị các tài liệu văn bản hành chính theo đúng thể thức; định dạng dữ liệu số và tiền tệ theo tiêu chuẩn quốc tế hoặc ký hiệu VND.

---

Phương pháp giảng dạy và học tập

Tiếp cận sư phạm (Pedagogical approach)

Giáo trình áp dụng phương pháp sư phạm hướng dẫn từng bước (step-by-step instruction) kết hợp song song giữa lý thuyết nguyên lý và quy trình thao tác minh họa. Mỗi khái niệm phần mềm hay câu lệnh đều đi kèm:

• Cú pháp chuẩn.
• Ý nghĩa các tham số, đối số.
• Các bước thao tác qua menu, hộp thoại hoặc phím tắt.
• Ví dụ số liệu cụ thể kèm kết quả hiển thị thực tế trên màn hình.

Bài tập và bài tập thực hành (Practical exercises)

Tài liệu bố trí hệ thống bài tập thực hành ứng dụng trực tiếp các bài toán hành chính và kỹ thuật:

• Thực hành hệ điều hành: Tạo cây thư mục phân cấp (THUVIEN\SACH), tạo tệp văn bản bằng COPY CON vanban.txt, thực hiện sao chép, đổi tên sang congvan.vns, định dạng đĩa với FORMAT D:.
• Thực hành soạn thảo: Soạn thảo văn bản hoàn chỉnh có áp dụng chia khối, chèn bảng biểu định kích thước cột/hàng, thiết lập đường viền khung Border and Shading.
• Thực hành bảng tính Excel:
  • Thiết lập công thức tính tiền đổi ngoại tệ (Đô la Mỹ, Yên Nhật, Đô la Úc) với tỉ giá cố định thông qua địa chỉ tuyệt đối $C$1.
  • Xử lý bảng kết quả tuyển sinh: Đánh giá kết quả "Đậu"/"Hỏng" bằng hàm IF, tính tổng điểm môn Toán $\ge 9$ bằng hàm SUMIF, đếm số lượng điểm 9 bằng hàm COUNTIF.
  • Xây dựng bảng thanh toán lương theo 3 loại công lao động (Loại A: 20.000 đ/công, Loại B: 10.000 đ/công, Loại C: 5.000 đ/công) sử dụng hàm VLOOKUP kết hợp địa chỉ tuyệt đối vùng bảng dò $A$1:$B$3.
  • Xếp thứ hạng điểm trung bình học tập bằng hàm RANK, tách họ tên bằng tổ hợp hàm LEFT và FIND.

Phương pháp đánh giá (Assessment methods)

Việc đánh giá kết quả học tập của người học được thực hiện dựa trên:

1. Kiểm tra lý thuyết: Đánh giá mức độ ghi nhớ và hiểu biết về khái niệm CNTT, cấu trúc CPU, các thiết bị mạng, quy ước đơn vị đo bộ nhớ.
2. Kiểm tra thực hành trực tiếp trên máy vi tính: Đánh giá tốc độ và độ chính xác khi nhập liệu, kỹ năng sử dụng phím tắt, khả năng thao tác lệnh DOS, định dạng bảng biểu Word và kết quả tính toán dữ liệu trên bảng tính Excel không để phát sinh các lỗi kỹ thuật (#VALUE!, #N/A).

Hướng dẫn tự học (Self-study guidelines)

• Đọc kỹ phần giải thích cú pháp hàm và các lưu ý kỹ thuật (ví dụ: cách nhập dữ liệu chuỗi có dấu nháy đơn ', nhập công thức bắt đầu bằng dấu =, dấu phân cách hàng nghìn và phần thập phân).
• Tái lập lại các bảng tính mẫu trong giáo trình trên phần mềm máy tính cá nhân để đối chiếu kết quả trả về.
• Tập nhận biết và sửa chữa các lỗi công thức thông dụng dựa vào các mã báo lỗi được giáo trình hệ thống hóa.

---

Điểm nổi bật và cập nhật

• Tính nền tảng và chuẩn hóa cấu trúc: Giáo trình được biên soạn và chuẩn hóa theo chương trình đào tạo nghề Quản trị mạng máy tính năm 2017 của Trường Cao đẳng nghề Hà Nam. Tài liệu chú trọng bảo toàn các khối kiến thức cốt lõi kinh điển của khoa học máy tính: từ các lệnh thao tác cấp thấp trên DOS đến nguyên lý điều khiển phần cứng của Windows.
• Gắn liền với kiến thức chuyên ngành Quản trị mạng: Khác với các tài liệu tin học đại cương thuần túy, chương mạng máy tính trong giáo trình phân tích sâu cấu tạo phần cứng mạng (các loại Hub: Passive, Active, Intelligent; nguyên lý hoạt động của Repeater, Bridge, Router và Gateway chuyển đổi đa tầng giao thức OSI) tạo bước đệm trực tiếp cho các môn học chuyên sâu của ngành Quản trị mạng.
• Đầy đủ các trường hợp sử dụng hàm chi tiết: Cung cấp chi tiết sự khác biệt về kết quả khi thay đổi tham số hàm, điển hình như việc giải thích rõ cơ chế trả về kết quả hoặc phát sinh lỗi #N/A của hàm VLOOKUP khi cách dò là 1 (danh sách phải sắp xếp tăng dần) so với cách dò 0 (danh sách không cần sắp xếp, tìm kiếm chính xác tuyệt đối).
• Tích hợp hệ thống phím tắt và thao tác chuẩn xác: Liệt kê đầy đủ các tổ hợp phím tắt chức năng (Alt+Tab, Ctrl+Home, Ctrl+End, F2, F4, Ctrl+Z, Ctrl+A) giúp tối ưu hóa hiệu suất thao tác trên máy vi tính.

---

Đối tượng sử dụng giáo trình

• Sinh viên mục tiêu: Sinh viên theo học hệ Cao đẳng nghề ngành Quản trị mạng máy tính, Công nghệ thông tin tại Trường Cao đẳng nghề Hà Nam và các trường cao đẳng kỹ thuật - nghề nghiệp có khung chương trình đào tạo tương đương.
• Yêu cầu tiên quyết (Prerequisites): Môn học không yêu cầu người học phải có kiến thức lập trình hay kỹ thuật máy tính chuyên sâu từ trước. Sinh viên chỉ cần nắm được các thao tác tư duy logic cơ bản và khả năng sử dụng các thiết bị ngoại vi thông thường.
• Giảng viên chuyên ngành: Sử dụng làm đề cương và tài liệu giảng dạy chính thức cho học phần Tin học cơ sở; làm căn cứ xây dựng ngân hàng bài tập thực hành trên phòng máy và đề thi đánh giá hết môn.
• Học viên tự học và tra cứu: Phù hợp cho những người bắt đầu làm quen với tin học muốn nắm vững kiến thức hệ thống máy tính một cách bài bản, tra cứu nhanh cú pháp các hàm Excel và các lệnh điều khiển hệ thống cơ bản.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Giáo trình này phù hợp với đối tượng người học nào?

Giáo trình được biên soạn phục vụ trực tiếp cho sinh viên trình độ Cao đẳng nghề ngành Quản trị mạng máy tính của Trường Cao đẳng nghề Hà Nam, đồng thời phù hợp với người học các ngành kỹ thuật cần trang bị kiến thức tin học cơ sở và tin học văn phòng.

2. Người học có cần kiến thức nền tảng nào trước khi tiếp cận tài liệu?

Không. Giáo trình bắt đầu từ những khái niệm căn bản nhất về thông tin, dữ liệu, phần cứng máy tính và hướng dẫn chi tiết từng thao tác sử dụng chuột, bàn phím trước khi chuyển sang các nội dung chuyên môn phức tạp hơn.

3. Giáo trình này có điểm gì khác biệt so với các giáo trình tin học đại cương thông thường?

Tài liệu bổ sung nội dung quản trị dòng lệnh hệ điều hành đơn nhiệm MS-DOS và đi sâu vào cấu trúc các thiết bị phần cứng mạng (NIC, Hub, Modem, Repeater, Bridge, Router, Gateway theo mô hình OSI), tạo sự liên kết chặt chẽ với chuyên ngành Quản trị mạng máy tính.

4. Phương pháp tự học giáo trình này trên máy tính như thế nào để đạt hiệu quả?

Người học cần thực hành tuần tự theo các bước được mô tả trong sách: tự gõ các dòng lệnh trong môi trường Command Prompt (DOS), thực hiện phân loại và định dạng dữ liệu trong Excel, đặc biệt chú ý quan sát sự thay đổi của công thức khi sử dụng phím F4 để chuyển đổi giữa các loại địa chỉ ô (tương đối, tuyệt đối, hỗn hợp).

5. Có tài liệu bổ trợ nào kèm theo giáo trình không?

Giáo trình được sử dụng cùng các bài tập thực hành trên máy vi tính tại phòng thực hành của Khoa CNTT - Trường Cao đẳng nghề Hà Nam và các tệp dữ liệu mẫu dạng .txt, .doc, .xls đi kèm trong quá trình giảng dạy trên lớp.

---

Kết luận

Giáo trình Môn học: Tin học của Trường Cao đẳng nghề Hà Nam là tài liệu đào tạo nội bộ mang tính sư phạm chuẩn mực, kết hợp hài hòa giữa kiến thức khoa học máy tính nền tảng và kỹ năng ứng dụng văn phòng thực tế. Giáo trình xây dựng một lộ trình học tập logic: bắt đầu từ việc hiểu cấu trúc phần cứng và biểu diễn thông tin nhị phân $\rightarrow$ tiếp cận quản trị hệ thống qua dòng lệnh MS-DOS và giao diện Windows $\rightarrow$ nắm vững nguyên lý thiết bị mạng và Internet $\rightarrow$ làm chủ kỹ năng xử lý dữ liệu chuyên nghiệp trên Microsoft Word và Microsoft Excel. Để mở rộng kiến thức, người học có thể tham khảo thêm các tài liệu chuyên sâu về Quản trị mạng nâng cao, các kiến trúc giao thức mạng và các phiên bản phần mềm văn phòng cập nhật.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG I. KIÕn thøc chung vÒ c«ng nghÖ th«ng tin vµ truyÒn th«ng Bµi 1.1 Th«ng tin vµ xö lý th«ng tin 1. Th«ng tin Th«ng tin ®-îc coi lµ th«ng b¸o cã liªn quan ®Õn kªnh truyÒn, phô thuéc vµo nguån th«ng b¸o, n¬i nhËn tin vµ sù nhiÔu tin. §Ó xö lý th«ng tin ng-êi ta cã thÓ dïng tiÕng nãi, ch÷ viÕt hay c¸c ph-¬ng tiÖn hiÖn ®¹i.

D÷ liÖu Nh÷ng th«ng tin cô thÓ trong mét c«ng nghÖ xö lý tin ®-îc gäi lµ d÷ liÖu. Xö lý th«ng tin Qu¸ tr×nh xö lý th«ng tin gåm: - T×m kiÕm, thu thËp th«ng tin. - Xö lý th«ng tin. - L-u tr÷ th«ng tin.

PhÇn cøng, phÇn mÒm vµ c«ng nghÖ th«ng tin 1. PhÇn cøng PhÇn cøng gåm nh÷ng ®èi t-îng h÷u h×nh, c¸c linh kiÖn, chi tiÕt l¾p r¸p thµnh m¸y tÝnh nh-: b¶n m¹ch chÝnh, vi m¹ch, d©y c¸p nèi m¹ch, bé nhí mµn h×nh, m¸y in,. PhÇn mÒm PhÇn mÒm lµ c¸c ch-¬ng tr×nh dïng ®Ó ®iÒu khiÓn ho¹t ®éng cña m¸y tÝnh, xö lý d÷ liÖu phôc vô cho mét øng dông cô thÓ trong ho¹t ®éng kinh tÕ, s¶n xuÊt, an ninh, quèc phßng. C«ng nghÖ th«ng tin Lµ tËp hîp c¸c ph-¬ng ph¸p khoa häc, c¸c ph-¬ng tiÖn khoa häc kü thuËt, c¸c ph-¬ng tÞªn vµ c«ng cô kü thuËt hiÖn ®¹i nh»m tæ chøc khai th¸c vµ sö dông cã hiÖu qu¶ c¸c nguån tµi nguyªn th«ng tin phong phó vµ tiÒm n¨ng trong mäi lÜnh vùc ho¹t ®éng cña con ng-êi vµ x· héi.

2 Giáo trình: Tin học Trang 2 Tài liệu lưu hành nội bộ - Biện soạn: Lê Thị Thu Hương - Khoa CNTT - Trường Cao nghề Hà Nam Bµi 2. CÊu tróc c¬ b¶n cña hÖ thèng m¸y tÝnh 2. §¬n vÞ xö lý trung t©m (CPU) Bé xö lý trung t©m lµ bé n·o cña m¸y tÝnh. Nã cã chøc n¨ng thi hµnh ch-¬ng tr×nh l-u trong bé nhí chÝnh b»ng c¸ch t×m n¹p lÖnh, kiÓm tra chóng råi thi hµnh tõng lÖnh.

Khèi xö lý trung t©m - CPU gåm: + Khèi tÝnh to¸n sè häc vµ logic (ALU - Arithmetic Logic Unit). ThiÕt bÞ nhËp ThiÕt bÞ nhËp bao gåm: chuét, bµn phÝm, m¸y quÐt… 2. ThiÕt bÞ xuÊt ThiÕt bÞ xuÊt bao gåm: mµ h×nh, m¸y in, loa… 2. Bé nhí vµ thiÕt bÞ l-u tr÷ - Bé nhí lµ bé n·o cña m¸y tÝnh dïng ®Ó l-u tr÷ lÖnh sÏ thi hµnh vµ d÷ liÖu.

- Ph©n lo¹i bé nhí: + Bé nhí trong gåm ROM (Read Only Memory – bé nhí chØ ®äc) vµ RAM (Random Access Memory bé nhí võa ®äc võa ghi) + Bé nhí ngoµi gåm ®Üa cøng, USB, ®Üa tõ, b¨ng tõ, ®Üa CD. PhÇn mÒm hÖ thèng PhÇn mÒm hÖ thèng lµ nh÷ng ch-¬ng tr×nh dïng ®Ó khëi ®éng m¸y tÝnh vµ t¹o m«i tr-êng cho ng-êi sö dông m¸y. PhÇn mÒm øng dông PhÇn mÒm øng dông lµ nh÷ng ch-¬ng tr×nh dïng xö lý d÷ liÖu phôc vô cho mét øng dông cô thÓ nµo ®ã. C¸c giao diÖn víi ng-êi sö dông Giao diÖn cña phÇn mÒm víi ng-êi sö dông lµ giao diÖn d-íi d¹ng cöa sæ (window), chøa c¸c thùc ®¬n vµ c¸c hép tho¹i.

MultiMedia Lµ truyÒn th«ng ®a ph-¬ng tiÖn, tån t¹i d-íi d¹ng sè. 3 Giáo trình: Tin học Trang 3 Tài liệu lưu hành nội bộ - Biện soạn: Lê Thị Thu Hương - Khoa CNTT - Trường Cao nghề Hà Nam Nã bao gåm: v¨n b¶n, h×nh ho¹, ho¹t ¶nh, h×nh chôp, ©m thanh, phim. BiÓu diÔn th«ng tin trong m¸y tÝnh 3. BiÓu diÔn th«ng tin trong m¸y tÝnh Trong m¸y tÝnh ®iÖn tö cã thÓ biÓu diÔn hai tr¹ng th¸i cña linh kiÖn ®iÖn tö: ®ãng hoÆc më hay cßn gäi lµ c¸c tr¹ng th¸i logic møc “0” hoÆc møc “1”.

V× vËy ®Ó biÓu diÔn mét sè trong m¸y tÝnh ph¶i dïng hÖ ®Õm c¬ sè 2 (hÖ nhÞ ph©n). HÖ ®Õm c¬ sè hai lµ hÖ ®Õm dïng c¸c ch÷ sè 0 vµ 1 ®Ó biÓu diÔn gi¸ trÞ cña c¸c sè. Mçi ch÷ sè trong mét sè nhÞ ph©n ®¹i diÖn cho mét bit th«ng tin. §¬n vÞ th«ng tin vµ dung l-îng bé nhí §¬n vÞ ®o th«ng tin nhá nhÊt ®-îc gäi lµ bit (1Byte=8bit).

Trong tin häc cßn sö dông mét sè ®¬n vÞ béi cña Byte. 1 ký tù = 1 Byte Kilo Byte(KB): 1 KB = 1024 Byte = 210 Byte Mega Byte (MB): 1 MB = 1024 KB = 210 KB Giga Byte (GB): 1GB = 1024 MB = 210 MB Tetra Byte (TB): 1TB = 1024 GB = 210 GB 4 Giáo trình: Tin học Trang 4 Tài liệu lưu hành nội bộ - Biện soạn: Lê Thị Thu Hương - Khoa CNTT - Trường Cao nghề Hà Nam CHƯƠNG II. hÖ ®iÒu hµnh MS - DOS 4. MS - DOS lµ g×? Lµ viÕt t¾t cña ch÷ MicroSoft Disk Operateing System, lµ hÖ ®iÒu hµnh ®¬n nhiÖm 16 bÝt dïng cho c¸c m¸y vi tÝnh.

NhiÖm vô chÝnh cña hÖ ®iÒu hµnh lµ qu¶n lý bé nhí, qu¶n lý c¸c qu¸ tr×nh xö lý tin trong hÖ thèng, qu¶n lý c¸c thiÕt bÞ ngo¹i vi, cÊu h×nh hÖ thèng. Tªn æ ®Üa vµ dÊu ®îi lÖnh Theo qui ®Þnh cña MS - DOS, mçi æ ®Üa ®-îc kÝ hiÖu bëi mét ch÷ c¸i vµ dÊu “:” (dÊu hai chÊm), trong ®ã æ ®Üa mÒm kÝ hiÖu lµ A, B, æ ®Üa cøng b¾t ®Çu tõ ký tù C. VÝ dô æ cøng chia lµm 3 æ sÏ lµ C, D vµ E,… DÊu ®îi lÖnh lµ tËp hîp mét nhãm ký tù do ng-êi dïng tù ®Æt, cã thÓ lµ tªn æ ®Üa, tªn th- môc hiÖn thêi. Sau dÊu ®îi lÖnh th-êng xuÊt hiÖn mét dÊu ng¹ch ngang nhÊp nh¸y gäi lµ con trá.

Kh¸i niÖm - Lµ tËp hîp c¸c d÷ liÖu cã liªn quan ®Õn nhau ®-îc chøa trªn mét vïng vµ ®Æt mét tªn riªng. - Tªn tÖp gåm hai phÇn: tªn tÖp vµ phÇn më réng, gi÷a hai phÇn ®-îc ng¨n c¸ch nhau bëi dÊu chÊm (. C¸c lÖnh víi tÖp - T¹o tÖp míi - Copy con Có ph¸p: COPY CON [æ ®Üa][®-êng dÉn]<tªn tÖp>  VÝ dô: T¹o tÖp vanban.txt trong th- môc TAILIEU: C:\ TAILIEU >COPY CON vanban.txt  Chó ý: Ghi l¹i néi dung so¹n th¶o b»ng phÝm Ctrl+Z hoÆc F6 . - Xem néi dung tÖp - TYPE Có ph¸p: TYPE [æ ®Üa][®-êng dÉn]<tªn tÖp> 5 Giáo trình: Tin học Trang 5 Tài liệu lưu hành nội bộ - Biện soạn: Lê Thị Thu Hương - Khoa CNTT - Trường Cao nghề Hà Nam VÝ dô: Xem néi dung tÖp vanban.txt võa so¹n, t¹i dÊu nh¾c cña DOS ta gâ lÖnh: C:\>TYPE TAILIEU \ vanban.txt  - §æi tªn tÖp - REN Có ph¸p: REN [æ ®Üa][®-êng dÉn]<tªn tÖp cò> <tªn tÖp míi> VÝ dô: ®æi tªn tÖp vanban.txt trong th- môc TAILIEU thµnh tÖp congvan.vns ta gâ lÖnh nh- sau: C:\>REN TAILIEU \ vanban.vns - Sao chÐp tÖp - COPY Có ph¸p: COPY [æ ®Üa 1][®-êng dÉn1]<]<tªn tÖp nguån> [æ ®Üa 2][®-êng dÉn 2]<<tªn tÖp ®Ých> VÝ dô: Sao chÐp tÖp vanban.txt tõ th- môc TAILIEU sang æ ®Üa F vµ ®æi tªn thµnh file Baitap.txt: C:\> COPY TAILIEU \vanban.txt  - Xãa tÖp - DEL Có ph¸p: DEL [æ ®Üa][®-êng dÉn]<tªn tÖp>  VÝ dô: Xãa tÖp vanban.txt trong th- môc THUVIEN: C:\>DEL THUVIEN\vanban.

Kh¸i niÖm Th- môc lµ mét miÒn ®Ó chøa c¸c tÖp hoÆc th- môc con. C¸c lÖnh víi th- môc - T¹o th- môc - MD Có ph¸p: MD [æ ®Üa][®-êng dÉn]<Tªn th- môc>  Chó ý: Khi t¹o th- môc trong DOS th× ph¶i t¹o th- môc cha truíc vµ t¹o th- môc con sau. Mçi lÇn chØ t¹o ®-îc 1 th- môc. VÝ dô: T¹o th- môc THUVIEN trong th- môc gèc æ C.

C:\>MD THUVIEN  - ChuyÓn th- môc - CD Có ph¸p 1: CD [æ ®Üa][®-êng dÉn]<Tªn th- môc>  Có ph¸p 2: CD.  ( Ra khái th- môc hiÖn thêi) 6 Giáo trình: Tin học Trang 6 Tài liệu lưu hành nội bộ - Biện soạn: Lê Thị Thu Hương - Khoa CNTT - Trường Cao nghề Hà Nam Có ph¸p 3: CD\  ( VÒ th- môc gèc) VÝ dô1: ChuyÓn tõ th- môc gèc C sang th- môc THUVIEN. C:\>CD THUVIEN  VÝ dô 2: Ra khái th- môc SACH C:\THUVIEN\ SACH>CD.  - Xem néi dung th- môc - DIR Có ph¸p: DIR [æ ®Üa][®-êng dÉn] [Tªn th- môc][/p][/w]  DIR/P: xem tõng trang mµn h×nh.

DIR/W: hiÖn theo chiÒu däc mµn h×nh, c¸c tÖp chØ hiÖn tªn. VÝ dô: C:\>DIR TAILIEU  - Xãa th- môc - RD Có ph¸p: RD [æ ®Üa][®-êng dÉn] <Tªn th- môc>  VÝ dô: xo¸ th- môc SACH C:\>RD THUVIEN\SACH  Chó ý: Th- môc chØ xo¸ ®-îc khi nã lµ rçng (kh«ng chøa bÊt kú th- môc con nµo hay bÊt kú mét tÖp nµo). Th- môc xo¸ kh«ng ph¶i lµ th- môc hiÖn thêi. LÖnh ®Þnh d¹ng ®Üa FORMAT Có ph¸p: FORMAT [æ ®Üa] VÝ dô: §Þnh d¹ng l¹i æ ®Üa D C:\FORMAT D:  Chó ý: Ph¶i c©n nh¾c kü tr-íc khi thùc hiÖn lÖnh format æ ®Üa bëi nÕu thùc hiÖn th× sÏ xo¸ tÊt c¶ d÷ liÖu trªn æ bÞ format.

LÖnh t¹o ®Üa khëi ®éng Có ph¸p: SYS [æ ®Üa] VÝ dô: T¹o ®Üa A lµ ®Üa khëi ®éng C:\SYS A:  7 Giáo trình: Tin học Trang 7 Tài liệu lưu hành nội bộ - Biện soạn: Lê Thị Thu Hương - Khoa CNTT - Trường Cao nghề Hà Nam Bµi 5. Giíi thiÖu Windows 5. Windows lµ g×? Windows lµ hÖ ®iÒu hµnh dïng trong m«i tr-êng ®å häa cho phÐp ng-êi dïng kiÓm tra tèt h¬n vµ n©ng cao hiÖu suÊt sö dông m¸y vi tÝnh. Nhê giao diÖn ®å häa mµ ng-êi dïng cã thÓ ch¹y nhiÒu øng dông cïng mét lóc, dÔ dµng chuyÓn tõ øng dông nµy sang øng dông kh¸c.

HÖ ®iÒu hµnh Windows lµ phÇn mÒm cña h·ng Microsoft, nã liªn tôc ®-îc n©ng cÊp, c¶i tiÕn cho phï hîp víi phÇn cøng vµ nhu cÇu cña ng-êi sö dông. Windows XP thùc hiÖn nhiÖm vô ®iÒu khiÓn phÇn cøng cña m¸y tÝnh, lµm nÒn cho c¸c ch-¬ng tr×nh øng dông kh¸c ch¹y, qu¶n lý viÖc l-u th«ng tin trªn c¸c æ ®Üa, cung cÊp kh¶ n¨ng kÕt nèi vµ trao ®æi th«ng tin gi÷a c¸c m¸y tÝnh. Khëi ®éng vµ tho¸t khái Windows XP 5.1 Khëi ®éng BËt nót Power vµ bËt nót mµn h×nh.2 Tho¸t khái Win XP Chän Start ->Turn Off Computer (h×nh 1), xuÊt hiÖn hép héi tho¹i (h×nh 2) chän Turn Off Computer. H×nh 1 H×nh 2 * Chó ý: Tr-íc khi t¾t m¸y ph¶i l-u d÷ liÖu vµ tho¸t khái tÊt c¶ c¸c ch-¬ng tr×nh øng dông ®ang më sau ®ã thùc hiÖn theo quy t¾c t¾t m¸y ë trªn nÕu kh«ng cã thÓ mÊt d÷ liÖu vµ kh«ng an toµn cho m¸y tÝnh.

8 Giáo trình: Tin học Trang 8 Tài liệu lưu hành nội bộ - Biện soạn: Lê Thị Thu Hương - Khoa CNTT - Trường Cao nghề Hà Nam 5. Desktop Destop lµ mµn h×nh nÒn th-êng cã c¸c biÓu t-îng sau: 5. My computer Dïng ®Ó qu¶n lý tµi nguyªn (æ ®Üa, th­ môc, tÖp …) trong m¸y tÝnh. Recycle bin Dïng ®Ó chøa c¸c ®èi t-îng (th- môc, tÖp, .) bÞ xo¸ lÇn 1 cña m¸y tÝnh.

My Documents Dïng ®Ó chøa c¸c ®èi t­îng mÆc ®Þnh s½n nh­ tÖp v¨n b¶n, b¶ng tÝnh, ¶nh, … 5.