Giáo Trình Internet và Thương Mại Điện Tử Phần 1 của TS. Hà Văn Sang và ThS. Phan Phước Long

Giáo trình Internet và thương mại điện tử phần 1 của TS Hà Văn Sang và ThS Phan Phước Long cung cấp kiến thức cơ bản và ứng dụng thực tiễn.

• Tác giả: TS. Hà Văn Sang
• Trường học: Học viện Tài chính
• Chuyên ngành: Thương mại điện tử
• Đề tài: Giáo Trình Thương Mại Điện Tử và Internet - Phần 1
• Loại tài liệu: Giáo trình
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC HÌNH ẢNH
• DANH MỤC BẢNG BIỂU
• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: INTERNET: CƠ SỞ HẠ TẦNG CNTT
• 1.1. Giới thiệu về mạng máy tính
• 1.2. Tổng quan về Internet
• 1.2.1. Khái niệm Internet
• 1.2.2. Lịch sử phát triển của internet
• 2. CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN VỀ THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ
• 3. CHƯƠNG 3: GIAO DỊCH ĐIỆN TỬ VÀ HỢP ĐỒNG ĐIỆN TỬ
• 4. CHƯƠNG 4: THANH TOÁN ĐIỆN TỬ
• 5. CHƯƠNG 5: MARKETING VỚI THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ
• 6. CHƯƠNG 6: MỘT SỐ VẤN ĐỀ VỀ AN NINH BẢO MẬT
• 7. CHƯƠNG 7: XÂY DỰNG ỨNG DỤNG TMĐT TRONG DOANH NGHIỆP
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về Giáo Trình Thương Mại Điện Tử và Internet

Giáo trình "Thương mại điện tử và Internet" cung cấp cái nhìn tổng quan về các khái niệm cơ bản và ứng dụng của thương mại điện tử trong bối cảnh hiện đại. Tài liệu này không chỉ phục vụ cho sinh viên mà còn cho các nhà quản lý và doanh nhân. Nội dung được biên soạn bởi các chuyên gia hàng đầu trong lĩnh vực, đảm bảo tính chính xác và cập nhật.

1.1. Khái niệm cơ bản về Thương mại điện tử

Thương mại điện tử (TMĐT) là quá trình mua bán hàng hóa và dịch vụ qua Internet. Nó bao gồm nhiều hình thức như B2B, B2C, và C2C, giúp doanh nghiệp tiếp cận khách hàng một cách hiệu quả hơn.

1.2. Lịch sử phát triển của Internet

Internet đã trải qua nhiều giai đoạn phát triển từ những năm 1960 đến nay. Sự phát triển này đã tạo ra nền tảng cho thương mại điện tử, giúp kết nối hàng triệu người dùng trên toàn cầu.

II. Những Thách Thức trong Thương mại điện tử hiện nay

Thương mại điện tử đang đối mặt với nhiều thách thức như an ninh mạng, bảo mật thông tin và sự cạnh tranh khốc liệt. Những vấn đề này cần được giải quyết để đảm bảo sự phát triển bền vững của ngành.

2.1. An ninh mạng trong Thương mại điện tử

An ninh mạng là một trong những vấn đề quan trọng nhất trong TMĐT. Các doanh nghiệp cần áp dụng các biện pháp bảo mật để bảo vệ thông tin khách hàng và dữ liệu giao dịch.

2.2. Sự cạnh tranh trong thị trường TMĐT

Thị trường thương mại điện tử ngày càng trở nên cạnh tranh hơn. Doanh nghiệp cần có chiến lược marketing hiệu quả để thu hút và giữ chân khách hàng.

III. Phương pháp Giải quyết Vấn đề trong Thương mại điện tử

Để vượt qua các thách thức, doanh nghiệp cần áp dụng các phương pháp và công nghệ hiện đại. Việc tối ưu hóa quy trình và sử dụng công nghệ thông tin là rất cần thiết.

3.1. Tối ưu hóa quy trình kinh doanh

Tối ưu hóa quy trình giúp doanh nghiệp tiết kiệm chi phí và nâng cao hiệu quả hoạt động. Việc áp dụng công nghệ thông tin vào quản lý sẽ giúp cải thiện quy trình làm việc.

3.2. Sử dụng công nghệ thông tin trong TMĐT

Công nghệ thông tin đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển thương mại điện tử. Các công cụ như SEO, marketing trực tuyến giúp doanh nghiệp tiếp cận khách hàng hiệu quả hơn.

IV. Ứng dụng Thực tiễn của Thương mại điện tử

Thương mại điện tử đã được áp dụng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực như bán lẻ, dịch vụ tài chính và giáo dục. Những ứng dụng này không chỉ giúp doanh nghiệp tăng trưởng mà còn cải thiện trải nghiệm của khách hàng.

4.1. Thương mại điện tử trong lĩnh vực bán lẻ

Bán lẻ trực tuyến đang trở thành xu hướng chính. Các doanh nghiệp cần xây dựng website thân thiện và tối ưu hóa trải nghiệm người dùng để thu hút khách hàng.

4.2. Ứng dụng TMĐT trong dịch vụ tài chính

Dịch vụ tài chính trực tuyến đang phát triển mạnh mẽ. Các ngân hàng và tổ chức tài chính cần cung cấp dịch vụ an toàn và tiện lợi cho khách hàng.

V. Kết luận và Tương lai của Thương mại điện tử

Thương mại điện tử sẽ tiếp tục phát triển mạnh mẽ trong tương lai. Các doanh nghiệp cần nắm bắt xu hướng và áp dụng công nghệ mới để duy trì vị thế cạnh tranh.

5.1. Xu hướng phát triển của TMĐT

Xu hướng phát triển của thương mại điện tử sẽ tập trung vào việc cải thiện trải nghiệm khách hàng và áp dụng công nghệ mới như AI và Big Data.

5.2. Tương lai của Thương mại điện tử tại Việt Nam

Thương mại điện tử tại Việt Nam đang trên đà phát triển. Các doanh nghiệp cần đầu tư vào công nghệ và chiến lược marketing để tận dụng cơ hội này.

Nội dung chính

GIÁO TRÌNH INTERNET VÀ THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ – HỌC VIỆN TÀI CHÍNH

Tổng quan về giáo trình

Giáo trình Internet và Thương mại điện tử do Nhà xuất bản Tài chính ấn hành năm 2021, được biên soạn bởi tập thể giảng viên Học viện Tài chính dưới sự đồng chủ biên của TS. Hà Văn Sang và ThS. Phan Phước Long, cùng sự tham gia của các tác giả: TS. GVC Vũ Bá Anh, ThS. Hoàng Hải Xanh, ThS. GVC Đồng Thị Ngọc Lan, ThS. Nguyễn Sĩ Thiệu, ThS. Trần Thị Hương, ThS. Nguyễn Văn Thanh và ThS. Nguyễn Đình Sơn Thành.

Trong chương trình đào tạo đại học khối ngành Kinh tế, Tài chính – Ngân hàng, Kế toán và Hệ thống thông tin kinh tế, học phần đóng vai trò là môn học cơ sở ngành và chuyên ngành quan trọng, trang bị hệ thống tri thức giao thoa giữa công nghệ thông tin và quản trị kinh doanh hiện đại.

Về chuẩn đầu ra, tài liệu hướng tới việc cung cấp cho người học:

• Nền tảng hạ tầng mạng máy tính, giao thức truyền thông và điện toán đám mây;
• Khung pháp lý và các quy tắc giao dịch, ký kết hợp đồng điện tử;
• Cơ chế vận hành của các hệ thống thanh toán, giải pháp tiếp thị trực tuyến và bảo mật thông tin;
• Kỹ năng phân tích, hoạch định và triển khai ứng dụng thương mại điện tử trong doanh nghiệp.

Giáo trình được kết cấu thành 07 chương mạch lạc, tiếp cận từ kiến trúc hạ tầng kỹ thuật (Internet, viễn thông), cơ sở pháp lý – quy trình nghiệp vụ (giao dịch, hợp đồng, thanh toán), công cụ kinh doanh (tiếp thị, phân tích dữ liệu), các giải pháp kiểm soát rủi ro an ninh cho đến phương pháp xây dựng một hệ thống thương mại điện tử hoàn chỉnh.

Điểm đặc thù của giáo trình là sự gắn kết chặt chẽ giữa nguyên lý công nghệ thông tin với bối cảnh kinh tế số tại Việt Nam, cập nhật kịp thời hệ thống văn bản quy phạm pháp luật và minh họa cụ thể thông qua nền tảng mã nguồn mở nopCommerce.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi

Các chương và chủ đề chính

Nội dung cuốn sách được tổ chức thành 07 chương với cấu trúc phát triển từ tầng hạ tầng vật lý đến tầng ứng dụng nghiệp vụ:

• Chương 1: Internet: Cơ sở hạ tầng CNTT: Phân tích mạng máy tính (phân loại theo khoảng cách: LAN, MAN, WAN, GAN; theo cấu trúc: Bus, Star, Ring; các thiết bị NIC, Hub/Switch, Router, Gateway, Modem). Trình bày lịch sử phát triển Internet qua 3 giai đoạn (Khởi đầu 1961–1974, Phát triển 1975–1995, Thương mại hóa từ 1995); bộ giao thức TCP/IP 4 tầng (Vật lý, Mạng, Giao vận, Ứng dụng); địa chỉ IPv4/IPv6; hệ thống DNS; mô hình Client/Server; nền tảng di động và 3 mô hình điện toán đám mây (IaaS, PaaS, SaaS) kèm dịch vụ hạ tầng AWS.
• Chương 2: Tổng quan về Thương mại điện tử: Khái niệm, kiến trúc, phân loại mô hình (B2B, B2C, C2C...); lợi ích, hạn chế; thực trạng phát triển tại Việt Nam và các quốc gia (Mỹ, Trung Quốc, khu vực Đông Nam Á); các căn cứ pháp lý: Luật Quản lý thuế 2019, Nghị định số 10/2020/NĐ-CP, Quyết định số 645/QĐ-TTg về Kế hoạch tổng thể phát triển TMĐT quốc gia giai đoạn 2021–2025.
• Chương 3: Giao dịch điện tử và Hợp đồng điện tử: Nguyên tắc, các hành vi bị cấm trong giao dịch điện tử; bản chất chữ ký số, chứng thư số; quy trình tạo lập và xác thực chữ ký điện tử; sự khác biệt giữa hợp đồng điện tử và hợp đồng truyền thống; quy trình giao kết và thực hiện hợp đồng điện tử.
• Chương 4: Thanh toán điện tử: Điều kiện, vai trò và quy trình xử lý giao dịch thẻ tín dụng trực tuyến, ví điện tử thông minh, thanh toán mạng xã hội ngang hàng (P2P), thẻ trả trước, tiền điện tử kỹ thuật số, an toàn mã hóa bảo mật và thanh toán hóa đơn điện tử.
• Chương 5: Marketing với Thương mại điện tử: Khái niệm tiếp thị Internet, tiếp thị kỹ thuật số; chiến lược tiếp thị dựa trên sản phẩm và dựa trên khách hàng; các hình thức quảng cáo (quảng cáo hiển thị, quảng cáo đan xen, SEO, CRM tự động, Affiliate Marketing, Viral Marketing); công nghệ Web log, Cookie, Big Data, Kho dữ liệu (Data Warehouse), Khai thác dữ liệu (Data Mining) và quản trị định giá tên miền.
• Chương 6: Một số vấn đề về an ninh bảo mật: Quản lý rủi ro an ninh mạng máy tính; nhận diện các mối đe dọa (mã độc, xâm nhập trái phép, trộm cắp thông tin thẻ, tấn công từ chối dịch vụ DoS/DDoS, website giả mạo, spam, nghe lén, an ninh IoT và đám mây); các giải pháp kỹ thuật gồm mã hóa khóa bí mật (khóa đối xứng), mã hóa khóa công khai (khóa bất đối xứng), chứng thực điện tử và tường lửa.
• Chương 7: Xây dựng ứng dụng TMĐT trong doanh nghiệp: Phương pháp tiếp cận hệ thống trong vòng đời phát triển phần mềm (SDLC: Lập kế hoạch, Phân tích hệ thống, Thiết kế, Xây dựng, Kiểm thử, Triển khai và Bảo trì); phân tích SWOT; lựa chọn phần cứng, phần mềm máy chủ web; tối ưu hóa hiệu suất website; phát triển ứng dụng di động; hướng dẫn cài đặt, cấu hình, quản trị nền tảng mã nguồn mở nopCommerce.

Kiến thức nền tảng được xây dựng

Giáo trình cung cấp hệ thống lý thuyết chuẩn mực và đa ngành:

1. Lý thuyết mạng và truyền thông: Nguyên lý chuyển mạch gói (Packet Switching); phân tầng chức năng trong mô hình TCP/IP; cơ chế định tuyến qua giao thức cổng biên (BGP); hệ thống quản lý tên miền phân tán hình cây (DNS); các đặc tính cơ bản của điện toán đám mây theo tiêu chuẩn NIST (Self-service, Broad network access, Resource pooling, Rapid elasticity, Measured service).
2. Nguyên lý mật mã học và an toàn dữ liệu: Cơ chế sinh khóa và mã hóa dữ liệu; hàm băm và cấu trúc chứng thư số; mô hình bảo mật giao dịch trực tuyến và quy trình quản trị rủi ro an ninh mạng.
3. Kinh tế học số và Pháp luật giao dịch: Các quy định pháp luật điều chỉnh thông điệp dữ liệu, căn cứ xác thực nghĩa vụ pháp lý của chữ ký số và điều khoản hợp đồng trên không gian mạng.

Kỹ năng phát triển

• Kỹ năng kỹ thuật (Technical skills): Cấu hình tên miền, thiết lập và thao tác trên nền tảng ứng dụng thương mại điện tử nopCommerce; đánh giá và lựa chọn giải pháp phần cứng, phần mềm máy chủ (Web server, Application server, Database server).
• Kỹ năng phân tích (Analytical skills): Phân tích mô hình kinh doanh, mô hình doanh thu; tính toán và đánh giá hiệu quả chi phí quảng cáo trực tuyến; phân tích nhật ký web (Web log) và dữ liệu hành vi người tiêu dùng.
• Kỹ năng tác nghiệp thực tế (Practical competencies): Xây dựng quy trình xử lý đơn hàng, tích hợp cổng thanh toán trực tuyến, lập kế hoạch quản trị rủi ro an ninh và giao kết hợp đồng điện tử đúng quy định pháp luật.

---

Phương pháp giảng dạy và học tập

Giáo trình được thiết kế theo phương pháp tiếp cận hệ thống (Systems Approach), dẫn dắt người học từ việc thấu hiểu bản chất kỹ thuật tầng dưới đến việc quản trị các hoạt động kinh doanh tầng trên.

Về cấu trúc sư phạm, mỗi chương đều mở đầu bằng các khái niệm cơ bản, diễn giải chi tiết qua các sơ đồ dòng dữ liệu (data flow) hoặc quy trình logic, và kết thúc bằng hệ thống Câu hỏi ôn tập (được bố trí ở cuối các chương tại các trang 85, 131, 167, 213, 291, 353, 427) nhằm phục vụ công tác tự đánh giá và thảo luận nhóm.

Tài liệu sử dụng nhiều bảng phân loại và sơ đồ quy trình chuẩn hóa:

• Mô hình hóa trực quan: Sơ đồ chuyển mạch gói (Hình 1.2), Kiến trúc TCP/IP (Hình 1.3), Quy trình tạo lập và xác thực chữ ký số (Hình 3.3), Sơ đồ quy trình xử lý giao dịch thẻ tín dụng trực tuyến (Hình 4.2), Mô hình quản lý quan hệ khách hàng CRM (Hình 5.1).
• Bảng biểu so sánh: So sánh đặc điểm các mô hình điện toán đám mây công cộng, riêng tư và lai (Bảng 1.4); Danh mục chi tiết các nhóm dịch vụ Web của Amazon (Bảng 1.2 và 1.3); Bảng so sánh phương pháp mã hóa khóa bí mật và mã hóa khóa công khai (Bảng 6.3).
• Phương pháp đánh giá và tự học: Người học có thể sử dụng giáo trình để thực hiện bài tập lớn hoặc đề án môn học: từ khâu phân tích SWOT, xác định chi phí, lựa chọn phần cứng/phần mềm máy chủ cho đến cài đặt, quản trị thực tế một website thương mại điện tử hoàn chỉnh dựa trên nopCommerce.

---

Điểm nổi bật và cập nhật

Giáo trình tích hợp nhiều dữ liệu và văn bản chính sách mang tính thời sự:

1. Khung pháp lý chuyên ngành tại Việt Nam: Tích hợp các văn bản pháp luật điều chỉnh trực tiếp hoạt động thương mại điện tử và kinh tế số: Luật Quản lý thuế 2019 (nghĩa vụ thuế đối với kinh doanh trực tuyến), Nghị định số 10/2020/NĐ-CP (điều kiện kinh doanh vận tải ứng dụng hợp đồng điện tử), Quyết định số 645/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Kế hoạch tổng thể phát triển thương mại điện tử quốc gia giai đoạn 2021–2025.
2. Dữ liệu thực trạng công nghệ và thị trường: Trích dẫn các số liệu thống kê cụ thể: Tỷ lệ ứng dụng địa chỉ IPv6 tại Việt Nam đạt khoảng 40% (xếp thứ 2 khu vực ASEAN và thứ 8 toàn cầu theo APNIC); số liệu năm 2019 với 61,73 triệu người truy cập Internet qua thiết bị di động trên tổng số 64 triệu người dùng Internet tại Việt Nam (chiếm 96%); dữ liệu chi tiêu quảng cáo trực tuyến tại Việt Nam và Hoa Kỳ.
3. Các xu hướng công nghệ mới: Khảo sát chi tiết hệ sinh thái dịch vụ điện toán đám mây Amazon Web Services (AWS) từ dịch vụ điện toán (EC2, ELB), dịch vụ lưu trữ (S3, Glacier), cơ sở dữ liệu (DynamoDB, Redshift, RDS), phân tích dữ liệu lớn (EMR, Kinesis) đến dịch vụ di động và quản trị danh tính (Cognito, IAM); phân tích ứng dụng của Big Data, Khai thác dữ liệu, và các thách thức an ninh đối với Internet vạn vật (IoT).
4. Tính ứng dụng thực tiễn: Không dừng lại ở mô tả lý thuyết chung, giáo trình đưa nội dung hướng dẫn sử dụng và quản trị hệ thống thương mại điện tử thực tế nopCommerce vào chương trình giảng dạy.

---

Đối tượng sử dụng giáo trình

• Sinh viên bậc đại học và sau đại học: Tài liệu phục vụ trực tiếp cho sinh viên các ngành Kinh tế, Quản trị kinh doanh, Tài chính – Ngân hàng, Kế toán, Hệ thống thông tin quản lý và Thương mại điện tử tại Học viện Tài chính cũng như các trường đại học khối kinh tế khác.
• Yêu cầu kiến thức tiên quyết (Prerequisites): Người học cần hoàn thành các học phần nền tảng gồm Tin học đại cương (hoặc Tin học ứng dụng), Nguyên lý kinh tế học, Quản trị học cơ bản và Pháp luật kinh tế để tiếp thu tốt các nội dung về hạ tầng mạng, mô hình kinh doanh và hợp đồng điện tử.
• Giảng viên chuyên ngành: Sử dụng làm tài liệu giảng dạy chính khóa, định hình khung bài giảng, thiết kế bài tập thực hành, đề tài thảo luận nhóm và xây dựng ngân hàng đề thi đánh giá học phần.
• Cán bộ quản lý, người kinh doanh và nghiên cứu: Làm tài liệu tra cứu các quy định pháp luật về giao dịch điện tử, chữ ký số, phương thức thanh toán an toàn và quy trình từng bước lập kế hoạch dự án triển khai website bán hàng cho doanh nghiệp.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Giáo trình này phù hợp với ai?

Giáo trình được biên soạn phục vụ giảng viên, sinh viên các trường đại học khối ngành kinh tế – tài chính, đồng thời là tài liệu tham khảo chuyên môn cho các cán bộ quản lý doanh nghiệp, chuyên viên phát triển dự án công nghệ và cá nhân nghiên cứu về kinh tế số.

2. Cần kiến thức nền nào để học?

Người học cần nắm vững kiến thức tin học văn phòng cơ bản, khái niệm chung về mạng máy tính, các nguyên lý kinh tế học cơ bản và kiến thức tổng quan về pháp luật thương mại.

3. Điểm khác biệt của giáo trình so với các tài liệu TMĐT thuần túy?

Giáo trình không chỉ đề cập tới các khía cạnh kinh doanh hay marketing đơn thuần mà phân tích sâu cấu trúc hạ tầng công nghệ (giao thức TCP/IP, điện toán đám mây AWS, mã hóa bảo mật), gắn với hệ thống pháp lý Việt Nam hiện hành (Luật Quản lý thuế 2019, Quyết định 645/QĐ-TTg) và hướng dẫn thực thi trên nền tảng ứng dụng cụ thể nopCommerce.

4. Làm sao để tự học hiệu quả?

Người học nên kết hợp đọc lý thuyết từng chương với việc trả lời toàn bộ hệ thống câu hỏi ôn tập ở cuối mỗi chương; nghiên cứu kỹ các bảng đối chiếu công nghệ (Cloud, mã hóa); đồng thời thực hành cài đặt, phân tích các module chức năng trên phần mềm nopCommerce theo quy trình phát triển hệ thống tại Chương 7.

5. Có tài liệu bổ trợ nào kèm theo?

Giáo trình cung cấp sẵn Danh mục từ viết tắt Anh – Việt chuẩn hóa (trang 11–12), Danh mục hình ảnh mô tả quy trình kỹ thuật (trang 13–14), Danh mục bảng biểu so sánh (trang 15) và Danh mục tài liệu tham khảo chuyên ngành (trang 429).

---

Kết luận

Giáo trình Internet và Thương mại điện tử (NXB Tài chính, 2021) cung cấp khung tri thức học thuật hoàn chỉnh, chuẩn hóa về mặt lý thuyết và cụ thể hóa trong thực tiễn triển khai kinh tế số.

Lộ trình tiếp thu kiến thức được tổ chức khoa học qua 4 giai đoạn logic:

1. Nắm vững hạ tầng kỹ thuật: Nghiên cứu mạng máy tính, giao thức TCP/IP, địa chỉ IP và dịch vụ điện toán đám mây (Chương 1).
2. Thấu hiểu nghiệp vụ và pháp lý: Nghiên cứu kiến trúc TMĐT, giao dịch điện tử, chữ ký số, hợp đồng điện tử và hệ thống thanh toán trực tuyến (Chương 2, 3, 4).
3. Quản trị rủi ro và tiếp thị: Phân tích chiến lược marketing số, dữ liệu lớn, quản lý rủi ro an ninh mạng và các kỹ thuật mã hóa dữ liệu (Chương 5, 6).
4. Triển khai ứng dụng thực tế: Thực hiện quy trình phân tích, thiết kế, lựa chọn phần cứng/phần mềm và vận hành hệ thống nopCommerce cho doanh nghiệp (Chương 7).

Hệ thống bảng biểu, sơ đồ hóa quy trình và câu hỏi ôn tập cuối mỗi chương là nguồn học liệu chuẩn mực, hỗ trợ người học xây dựng nền tảng vững chắc trong lĩnh vực công nghệ thông tin và thương mại điện tử.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1. INTERNET: CƠ SỞ HẠ TẦNG CNTT 1.1 Giới thiệu về mạng máy tính 1.1 Mạng máy tính Mạng máy tính (computer network) là một tập hợp các máy tính được kết nối với nhau bởi đường truyền vật lý theo một cấu trúc nào đó nhằm mục đích dùng chung (chia sẻ) nguồn tài nguyên và đáp ứng một số yêu cầu của người dùng.2 Vai trò của mạng máy tính Mạng máy tính đã trở nên quá quen thuộc đối với hầu hết mọi người, trong mọi lĩnh vực như khoa học, quân sự, quốc phòng, thương mại, dịch vụ, giáo dục. Việc kết nối máy tính thành mạng đã mang lại những lợi ích như: - Dùng chung tài nguyên như thiết bị phần cứng, chương trình, dữ liệu. Ví dụ: Chia sẻ máy in, bộ nhớ, ổ đĩa và nhiều thiết bị khác để người dùng trên mạng có thề dùng chung; Có thể cài đặt phần mềm lên máy tính để người dùng trên mạng dùng chung; Điều này giúp tiết kiệm đáng kể nguồn tài nguyên;.

- Mạng máy tính có thể giúp doanh nghiệp phát triển, cho phép lưu trữ dữ liệu kinh doanh quan trọng ở một vị trí tập trung. 21 - Nâng cao chất lượng và hiệu quả khai thác thông tin: khi thông tin có thể được sử dụng chung thì nó mang lại cho người sử dụng khả năng tổ chức lại công việc.3 Phân loại mạng máy tính Có nhiều cách phân loại mạng máy tính dựa theo tiêu chí phân loại khác nhau. Sau đây là phân loại mạng máy tính có dây. Phân loại mạng máy tính dựa trên khoảng cách địa lý: - Mạng cục bộ (Local Area Network - LAN): có phạm vi hẹp, bán kính khoảng vài chục km.

- Mạng đô thị (Metropolitan Area Network - MAN): phạm vi rộng hơn, với bán kính nhỏ hơn 100km. - Mạng diện rộng (Wide Area Network - WAN): phạm vi mạng có thể vượt biên giới quốc gia, lục địa. - Mạng toàn cầu(Global Area Network - GAN): phạm vi trải rộng trên toàn thế giới. Phân loại mạng máy tính dựa trên kiến trúc mạng - Mạng kiểu Bus (Bus Topology): Các máy tính đều được nối vào một đường truyền chính.

Đường truyền chính này được giới hạn hai đầu bởi một loại đầu nối đặc biệt gọi là đầu cuối (terminator). - Mạng hình Sao (Star Topology): Đây là mô hình mạng đơn giản nhưng thông dụng nhất. Mạng này bao gồm một thiết bị trung tâm là bộ chuyển mạch (switch hay hub), hoạt động giống như một tổng đài cho phép thực hiện việc nhận và truyền dữ liệu từ trạm này tới các trạm khác. 22 - Mạng Vòng tròn (Ring Topology): Là mô hình mạng mà một nút được kết nối chính xác với 2 nút khác tạo thành một vòng tròn tín hiệu.4 Thành phần của một mạng máy tính - Card giao diện mạng: (NIC – Network Interface card) là một thiết bị tích hợp sẵn hoặc có thể là một thiết bị rời được cắm vào bo mạch chủ của máy tính để kết nối các máy vào mạng.

- Bộ chuyển mạch mạng (hub hay switch) là thiết bị trung tâm cho phép các máy giao tiếp với nhau bằng giao thức mạng. - Bộ định tuyến (router): là thiết bị mạng có chức năng chuyển tiếp gói dữ liệu giữa các mạng máy tính. Có thể hiểu, bộ định tuyến thực hiện "chỉ đạo giao thông" trên Internet và ghép nối những mạng cục bộ sử dụng cùng giao thức với nhau. - Cổng nối (gateway) là thiết bị phép nối ghép hai loại giao thức với nhau.

Ví dụ: kết nối mạng sử dụng giao thức IP và mạng sử dụng giao thức IPX, Novell, DECnet, SNA. hoặc với một giao thức nào đó thì Gateway sẽ chuyển đổi từ loại giao thức này sang loại khác. Với mạng cục bộ cần phải có cáp mạng (cable) hoặc điểm truy cập (accesspoint) để cung cấp truy cập không dây. Modem là thiết bị để kết nối một máy tính vào internet thông qua đường dây điện thoại, đường truyền lõi đồng hoặc cáp quang.

Chức năng của modem là đổi tín hiệu số (digital) thành tín hiệu tương tự (analog) và ngược lại.2 Tổng quan về Internet 1.1 Khái niệm Internet (Inter-network) là hệ thống kết nối các mạng máy tính khác nhau nằm rải rộng khắp toàn cầu. Các mạng liên kết với nhau dựa trên bộ giao thức (như là ngôn ngữ giao tiếp) TCP/IP (Transmision Control Protocol–Internet Protocol): Giao thức điều khiển truyền dẫn-giao thức Internet. Bộ giao thức này cho phép mọi máy tính liên kết, giao tiếp với nhau theo một ngôn ngữ máy tính thống nhất giống như một ngôn ngữ quốc tế (ví dụ như Tiếng Anh) mà mọi người sử dụng để giao tiếp.2 Lịch sử phát triển của internet Lịch sử của Internet có thể được chia thành ba giai đoạn (xem Hình 1. Trong giai đoạn khởi đầu từ năm 1961 đến 1974, ba thành phần cơ bản xây dựng nên internet là phần cứng chuyển mạch gói, giao thức truyền thông được gọi là TCP/IP và mô hình máy khách/máy chủ.

Ba thành phần này đã được khái niệm hóa và sau đó triển khai với phần cứng và phần mềm thực tế. Mục đích ban đầu của Internet, là kết nối các máy tính của các trường đại học với nhau. Kiểu liên lạc một-một giữa các trường trước đây chỉ có thể thông qua hệ thống điện thoại hoặc mạng riêng thuộc sở hữu của các nhà sản xuất máy tính. Trong giai đoạn phát triển từ năm 1975 đến năm 1995, các tổ chức lớn như Bộ Quốc phòng Mỹ (DoD) và Quỹ Khoa học Quốc gia (NSF) đã tài trợ và tham gia thúc đẩy cho sự ra đời và phát triển của Internet.

Khi các khái niệm cơ bản của Internet đã được định nghĩa trong một số dự án nghiên cứu 24 được chính phủ hỗ trợ, DoD đã đóng góp 1 triệu đô la để tiếp tục phát triển thành một hệ thống liên lạc quân sự mạnh có tên là ARPANET. Năm 1986, NSF phát triển và mở rộng mạng Internet cho người dân (lúc đó gọi là NSFNET). GĐ Khởi đầu GĐ Phát triển GĐ Thương mại hóa [1961-1974] [1974-1995] [1995-2010] Hình 1.1 Các giai đoạn phát triển của Internet. Trong giai đoạn thương mại hóa từ năm 1995 đến nay, chính phủ Mỹ khuyến khích các tập đoàn tư nhân tiếp quản và mở rộng đường trục Internet cũng như dịch vụ trên đó.1 để biết rõ hơn về sự phát triển của Internet từ năm 1961.1 Internet phát triển theo dòng thời gian Năm Sự kiện Tầm quan trọng Giai đoạn 1:khởi đầu 1961 Leonard Khái niệm chuyển mạch gói Kleinrock (MIT) được đưa ra.

xuất bản một bài báo về mạng chuyển đổi gói. Licklider Nhu cầu có một mạng máy (MIT) viết bản tính toàn cầu đưa sinh ra. ghi nhớ kêu gọi xây dựng một 25 mạng máy tính kết nối nhiều khu vực. 1969 BBN Khái niệm về mạng chuyển Technologies đã mạch gói tiến gần hơn tới ký hợp đồng thực tế vật lý.

ARPA để xây dựng ARPANET. 1969 Tin nhắn chuyển Phần cứng truyền thông bên gói đầu tiên được dưới Internet được triển khai gửi trên lần đầu tiên. ARPANET ban ARPANET từ đầu bao gồm bốn bộ định UCLA đến tuyến (sau đó được gọi là Bộ Stanford. xử lý tin nhắn giao diện (IMP)) tại UCLA, Stanford, UCSB và Đại học Utah.

1972 E-mail được phát Ứng dụng đầu tiên trên minh bởi Ray Internet đã ra đời. Tomlinson của BBN. Larry Roberts viết chương trình tiện ích e-mail đầu tiên cho phép liệt kê, chuyển tiếp và trả lời e-mail. 1973 Bob Metcalfe Mô hình Máy khách/máy (Xerox PARC chủ được phát minh.

26 Labs) phát minh Ethernet cho phép phát triển ra mạng Ethernet mạng cục bộ và điện toán và mạng cục bộ. máy khách/máy chủ trong đó hàng ngàn máy tính để bàn đầy đủ chức năng có thể được kết nối vào mạng khoảng cách ngắn (<1.000 mét) để chia sẻ tệp, chạy ứng dụng và gửi tin nhắn. 1974 Mạng kiến trúc TCP/IP được phát minh. mở, khái niệm Nền tảng khái niệm cho một mạng và TCP/IP giao thức truyền thông được trình bày chung duy nhất có khả năng trong một bài báo kết nối bất kỳ trong số hàng của VintCerf ngàn mạng và máy tính cục (Stanford) và bộ khác nhau và một sơ đồ BobKahn (BBN).

địa chỉ chung cho tất cả các máy tính được kết nối với mạng. Trước đó, máy tính chỉ có thể giao tiếp nếu chúng có chung kiến trúc mạng độc quyền. Với TCP/IP, máy tính và mạng có thể hoạt động cùng nhau bất kể hệ điều hành cục bộ hoặc giao thức mạng. 27 GIAI ĐOẠN 2: 1975-1995 1977 Lawrence CSNET là mạng tiên phong Landweber giới dành cho các trường đại học thiệu CSNET ở Mỹ và các nhóm nghiên (Mạng khoa học cứu máy tính công nghiệp máy tính).

không thể kết nối trực tiếp với ARPANET và là một cột mốc quan trọng trên con đường phát triển Internet toàn cầu. 1980 TCP/IP chính Tổ chức điện toán lớn nhất thức được chấp trên thế giới áp dụng công nhận làm giao nghệ mạng TCP/IP và thức truyền thông chuyển mạch gói. tiêu chuẩn DoD. 1980 Máy tính cá nhân Các máy tính để bàn cá nhân được phát minh.

của Altair, Apple và IBM được phát minh. Những máy tính này trở thành nền tảng cho Internet ngày nay, với hàng triệu người truy cập Internet và Web. 1984 Apple Computer Khái niệm về các tài liệu phát hành chương siêu liên kết trực tuyến cho trình Hyper Card phép người dùng chuyển từ như một phần của trang này sang trang khác hoạt động giao được giới thiệu thương mại. diện người dùng 28 đồ họa.

Hệ thống có tên Macintosh. 1984 Hệ thống tên DNS cung cấp một hệ thống miền(DNS) được thân thiện với người dùng để giới thiệu. dịch địa chỉ IP thành các từ mà mọi người có thể dễ dàng hiểu được. 1989 Tim Berners-Lee Khái niệm về một dịch vụ hỗ của CERN ở Thụy trợ Internet có tên World Sĩ đề xuất một Wide Web dựa trên các mạng lưới các tài trang HTML đã ra đời.

Web liệu siêu liên kết được xây dựng từ các trang trên toàn thế giới tài liệu tạo ra bằng ngôn ngữ dựa trên một ngôn đánh dấu, với các siêu liên ngữ đánh dấu phổ kết cho phép truy cập dễ biến được gọi là dàng giữa các trang. HTML siêu ngôn ngữ đánh dấu siêu văn bản. 1990 NSF lên kế hoạch Khái niệm về một mạng và nhận trách Internet dân sự của người Bỉ nhiệm xây dựng mở cho tất cả mọi người một mạng Internet được hiện thực hóa thông dân sự và tạo ra qua tài trợ phi quân sự của NSFNET. ARPANET ngừng hoạt động.

29 1993 Trình duyệt web Mosaic giúp người dùng dễ đồ họa đầu tiên có dàng kết nối với các tài liệu tên là Mosaic HTML ở bất cứ đâu trên được phát minh Web. bởi Marc Andreessen và những người khác tại Trung tâm ứng dụng siêu máy tính quốc gia tại Đại học Illinois. 1994 Andreessen và Trình duyệt web thương mại Jim Clark thành đầu tiên có tên lập Tập đoàn NetsNetscape.