Giáo Trình Thương Mại Điện Tử Ngành Quản Trị Doanh Nghiệp Vừa Và Nhỏ Trung Cấp

Khám phá giáo trình thương mại điện tử dành cho nghề quản trị doanh nghiệp vừa và nhỏ trung cấp, giúp nâng cao kỹ năng và kiến thức cần thiết.

• Tác giả: Nguyễn Thị Như Hằng
• Trường học: Trường Cao Đẳng Cộng Đồng Đồng Tháp
• Chuyên ngành: Quản Trị Doanh Nghiệp Vừa Và Nhỏ
• Đề tài: Giáo Trình Thương Mại Điện Tử Cho Doanh Nghiệp Vừa Và Nhỏ
• Loại tài liệu: giáo trình
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Đồng Tháp

Mục lục chi tiết

• LỜI GIỚI THIỆU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ
• 1.1. Khái niệm, bản chất và đặc trưng của TMĐT
• 1.1.1. Khái niệm TMĐT
• 1.1.2. Đặc trưng của TMĐT
• 1.2. Sự khác biệt giữa TMĐT và thương mại truyền thống
• 1.2.1. Khác biệt về công nghệ
• 1.2.2. Khác biệt về tiến trình mua bán
• 1.2.3. Khác biệt về thị trường
• 1.2.4. Bài tập về sự khác biệt giữa TMĐT và thương mại truyền thống
• 1.3. Lợi ích của TMĐT
• 1.3.1. Lợi ích và những vấn đề đặt ra đối với TMĐT
• 1.3.1.1. Lợi ích đối với doanh nghiệp
• 1.3.1.2. Lợi ích đối với người tiêu dùng
• 1.3.1.3. Lợi ích đối với xã hội
• 1.3.1.4. Những vấn đề đặt ra đối với TMĐT
• 1.3.1.4.1. Những vấn đề về mặt kĩ thuật
• 1.3.1.4.2. Những vấn đề về thương mại
• 1.4. Tác động của TMĐT
• 1.4.1. Tác động đến hoạt động marketing
• 1.4.2. Thay đổi mô hình kinh doanh
• 1.4.3. Tác động đến hoạt động sản xuất
• 1.4.4. Tác động đến hoạt động tài chính, kế toán
• 1.4.5. Tác động đến hoạt động ngoại thương
• 1.4.6. Thảo luận về tác động của TMĐT
• 1.5. Cơ sở kinh tế xã hội của TMĐT
• 1.5.1. Khái niệm, vai trò của cơ sở hạ tầng kinh tế - xã hội trong TMĐT
• 1.5.2. Những yếu tố kinh tế - xã hội ảnh hưởng tới TMĐT
• 1.5.2.1. Các yếu tố kinh tế
• 1.5.2.2. Các yếu tố văn hóa - xã hội
• 1.5.3. Những yêu cầu về hạ tầng cơ sở kinh tế - xã hội cho thực hiện TMĐT
• 1.5.4. Tạo lập môi trường kinh tế - xã hội cho thực hiện TMĐT
• 1.5.5. Hạ tầng cơ sở kinh tế - xã hội cho phát triển TMĐT ở VN
• 2. CHƯƠNG 2: MỘT SỐ MÔ HÌNH THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ TIÊU BIỂU
• 2.1. Mô hình kinh doanh TMĐT B2C
• 2.1.1. Khái quát về TMĐT B2C
• 2.1.2. Quy trình bán hàng TMĐT B2C
• 2.1.3. Các công cụ hỗ trợ khách hàng khi mua trực tuyến
• 2.1.3.1. Tổng đài ảo
• 2.1.3.2. Tổng đài chat
• 2.2. Mô hình kinh doanh TMĐT B2B
• 2.2.1. Khái niệm và đặc điểm TMĐT B2B
• 2.2.2. Đối tượng tham gia TMĐT B2B
• 2.2.3. Các loại hình TMĐT B2B
• 2.2.3.1. Mô hình B2B trung gian
• 2.2.3.2. Mô hình B2B thiên bên mua
• 2.2.3.3. Mô hình B2B thiên bên bán
• 2.2.3.4. Mô hình B2B thương mại hợp tác
• 2.2.4. Xây dựng hệ thống TMĐT của doanh nghiệp
• 2.3. Mô hình kinh doanh TMĐT C2C
• 2.3.1. Khái niệm và đặc điểm TMĐT C2C
• 2.3.2. Những hoạt động chính trong mô hình C2C
• 2.3.3. Lợi ích của mô hình C2C
• 2.3.4. Ưu nhược điểm của mô hình C2C
• 2.3.4.1. Nhược điểm
• 2.4. Bài tập về so sánh các mô hình kinh doanh TMĐT
• 3. CHƯƠNG 3: THANH TOÁN TRONG THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ
• 3.1. Khái niệm thanh toán điện tử
• 3.2. Lợi ích của thanh toán điện tử
• 3.2.1. Lợi ích chung
• 3.2.2. Lợi ích đối với ngân hàng
• 3.2.3. Lợi ích đối với khách hàng
• 3.3. Các hình thức thanh toán điện tử cơ bản
• 3.3.1. Thanh toán điện tử bằng thẻ thông minh
• 3.3.2. Thanh toán qua ví điện tử
• 3.3.3. Thanh toán bằng điện thoại thông minh
• 3.3.4. Sử dụng cổng thanh toán điện tử
• 3.4. Thực hành một số hình thức thanh toán điện tử
• 4. CHƯƠNG 4: MARKETING ĐIỆN TỬ (E-MARKETING)
• 4.1. Marketing trong thời đại công nghệ thông tin và TMĐT
• 4.2. Nghiên cứu thị trường trên Internet (Thực hành)
• 4.3. Quảng cáo trên Internet
• 4.3.1. Các hình thức quảng cáo trên Internet
• 4.3.2. Quản lý quảng cáo trên Internet
• 4.3.3. Thực hành quảng cáo trên Internet
• 4.4. Khái quát về Marketing B2B
• 4.5. Xây dựng chiến lược Marketing B2B hiệu quả
• 4.6. Khái quát về Marketing B2C
• 4.7. Xây dựng chiến lược Marketing B2C hiệu quả
• 5. CHƯƠNG 5: SÀN GIAO DỊCH THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ
• 5.1. Khái niệm và vai trò của sàn giao dịch TMĐT
• 5.1.1. Khái niệm sàn giao dịch TMĐT
• 5.1.2. Vai trò của sàn giao dịch TMĐT
• 5.2. Các đặc trưng cơ bản của sàn giao dịch TMĐT
• 5.3. Phân loại sàn giao dịch TMĐT
• 5.4. Lợi ích kinh doanh qua sàn giao dịch TMĐT
• 5.4.1. Đối với người tiêu dùng
• 5.4.2. Với các tổ chức, doanh nghiệp, thương nhân buôn bán
• 5.5. Các phương thức giao dịch tại sàn giao dịch TMĐT
• 5.6. Thực hành giao dịch trên sàn giao dịch TMĐT
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về Giáo Trình Thương Mại Điện Tử Cho Doanh Nghiệp Vừa Và Nhỏ

Giáo trình Thương mại điện tử cho doanh nghiệp vừa và nhỏ cung cấp kiến thức cơ bản về thương mại điện tử, giúp sinh viên hiểu rõ về các mô hình kinh doanh hiện đại. Trong bối cảnh công nghệ phát triển nhanh chóng, việc nắm vững kiến thức này là rất cần thiết. Giáo trình không chỉ phục vụ cho sinh viên mà còn là tài liệu tham khảo cho các doanh nghiệp nhỏ trong việc áp dụng thương mại điện tử vào hoạt động kinh doanh.

1.1. Khái niệm và Đặc trưng của Thương Mại Điện Tử

Thương mại điện tử (TMĐT) là việc mua bán hàng hóa và dịch vụ qua internet. Đặc trưng của TMĐT bao gồm tính toàn cầu, khả năng hoạt động 24/7 và sự tiện lợi trong giao dịch. Những đặc điểm này giúp doanh nghiệp vừa và nhỏ tiếp cận thị trường rộng lớn hơn.

1.2. Lợi ích của Thương Mại Điện Tử Đối Với Doanh Nghiệp Vừa Và Nhỏ

TMĐT mang lại nhiều lợi ích cho doanh nghiệp vừa và nhỏ như giảm chi phí, mở rộng thị trường và cải thiện hiệu quả kinh doanh. Doanh nghiệp có thể tiếp cận khách hàng mới mà không cần đầu tư lớn vào cơ sở hạ tầng.

II. Những Thách Thức Trong Việc Áp Dụng Thương Mại Điện Tử

Mặc dù thương mại điện tử mang lại nhiều lợi ích, nhưng doanh nghiệp vừa và nhỏ cũng phải đối mặt với nhiều thách thức. Những thách thức này bao gồm việc thiếu hụt nguồn lực, khó khăn trong việc xây dựng thương hiệu trực tuyến và vấn đề bảo mật thông tin.

2.1. Thiếu Hụt Nguồn Lực và Kỹ Năng

Nhiều doanh nghiệp vừa và nhỏ không có đủ nguồn lực để đầu tư vào công nghệ và đào tạo nhân viên. Điều này dẫn đến việc họ không thể tận dụng tối đa lợi ích của thương mại điện tử.

2.2. Vấn Đề Bảo Mật Thông Tin

Bảo mật thông tin là một trong những mối quan tâm lớn nhất của doanh nghiệp khi tham gia vào thương mại điện tử. Việc bảo vệ dữ liệu khách hàng và thông tin giao dịch là rất quan trọng để duy trì lòng tin của khách hàng.

III. Phương Pháp Triển Khai Thương Mại Điện Tử Hiệu Quả

Để triển khai thương mại điện tử hiệu quả, doanh nghiệp vừa và nhỏ cần có chiến lược rõ ràng. Việc lựa chọn mô hình kinh doanh phù hợp và sử dụng các công cụ hỗ trợ là rất quan trọng.

3.1. Lựa Chọn Mô Hình Kinh Doanh Phù Hợp

Doanh nghiệp cần xác định mô hình kinh doanh TMĐT phù hợp với sản phẩm và thị trường mục tiêu. Các mô hình như B2C, B2B hay C2C đều có những ưu điểm riêng.

3.2. Sử Dụng Công Cụ Hỗ Trợ Thương Mại Điện Tử

Việc sử dụng các công cụ như website, mạng xã hội và các nền tảng thương mại điện tử giúp doanh nghiệp tiếp cận khách hàng hiệu quả hơn. Các công cụ này cũng hỗ trợ trong việc quản lý và tối ưu hóa quy trình bán hàng.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Thương Mại Điện Tử Trong Doanh Nghiệp Vừa Và Nhỏ

Thương mại điện tử đã được áp dụng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực, từ bán lẻ đến dịch vụ. Doanh nghiệp vừa và nhỏ có thể học hỏi từ các mô hình thành công để áp dụng vào thực tiễn.

4.1. Ví Dụ Thành Công Trong Thương Mại Điện Tử

Nhiều doanh nghiệp vừa và nhỏ đã thành công trong việc áp dụng thương mại điện tử, như các cửa hàng trực tuyến và dịch vụ giao hàng. Họ đã tận dụng công nghệ để mở rộng thị trường và tăng doanh thu.

4.2. Kết Quả Nghiên Cứu Về Thương Mại Điện Tử

Nghiên cứu cho thấy rằng doanh nghiệp áp dụng thương mại điện tử có khả năng tăng trưởng doanh thu cao hơn so với những doanh nghiệp không áp dụng. Điều này chứng tỏ rằng TMĐT là một yếu tố quan trọng trong chiến lược kinh doanh hiện đại.

V. Kết Luận Về Giáo Trình Thương Mại Điện Tử Cho Doanh Nghiệp Vừa Và Nhỏ

Giáo trình thương mại điện tử cho doanh nghiệp vừa và nhỏ không chỉ cung cấp kiến thức lý thuyết mà còn hướng dẫn thực hành. Việc áp dụng thương mại điện tử là cần thiết để doanh nghiệp tồn tại và phát triển trong môi trường cạnh tranh hiện nay.

5.1. Tương Lai Của Thương Mại Điện Tử

Thương mại điện tử sẽ tiếp tục phát triển mạnh mẽ trong tương lai. Doanh nghiệp cần cập nhật xu hướng mới và công nghệ để không bị bỏ lại phía sau.

5.2. Khuyến Nghị Đối Với Doanh Nghiệp Vừa Và Nhỏ

Doanh nghiệp vừa và nhỏ nên đầu tư vào công nghệ và đào tạo nhân viên để nâng cao khả năng cạnh tranh. Việc xây dựng thương hiệu trực tuyến cũng là một yếu tố quan trọng để thu hút khách hàng.

Nội dung chính

TỔNG QUAN VỀ GIÁO TRÌNH THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ (MÃ HỌC PHẦN: CKT417)

Tổng quan về giáo trình

Giáo trình Thương mại điện tử (Mã môn học: CKT417) là học liệu phục vụ đào tạo ngành Quản trị doanh nghiệp vừa và nhỏ (trình độ Trung cấp) và là học phần bắt buộc thuộc khối kiến thức chuyên ngành trong chương trình đào tạo Cao đẳng ngành Quản trị kinh doanh tại Trường Cao đẳng Cộng đồng Đồng Tháp. Tài liệu được ban hành chính thức theo Quyết định số 323/QĐ-CĐCĐ-ĐT ngày 06 tháng 8 năm 2019 của Hiệu trưởng nhà trường, do tác giả Nguyễn Thị Như Hằng làm Chủ biên (hoàn thiện bản thảo ngày 14 tháng 5 năm 2017).

Về mục tiêu đào tạo (learning outcomes), học phần cung cấp hệ thống kiến thức toàn diện giúp người học:

• Phân biệt bản chất và so sánh các mô hình kinh doanh trực tuyến ($B2C$, $B2B$, $C2C$).
• Trình bày hệ thống các phương thức thanh toán điện tử hiện hành.
• Nhận diện các hình thức Marketing điện tử ($E\text{-}Marketing$).
• Vận dụng quy trình khai thác sàn giao dịch thương mại điện tử vào hoạt động kinh tế thực tế.
• Rèn luyện kỹ năng giải quyết tình huống, thuyết trình chuyên môn và hình thành năng lực tự chủ trong môi trường kinh doanh số.

Về mặt cấu trúc, giáo trình được thiết kế với tổng thời lượng 40 giờ định mức, phân bổ khoa học thành 14 giờ lý thuyết và 28 giờ dành cho thực hành, thí nghiệm, thảo luận, bài tập cùng 2 giờ kiểm tra - thi kết thúc học phần. Nội dung học phần chia làm 5 chương chuyên đề: Tổng quan về thương mại điện tử; Một số mô hình thương mại điện tử tiêu biểu; Thanh toán trong thương mại điện tử; Marketing điện tử; và Sàn giao dịch thương mại điện tử.

Điểm đặc sắc của giáo trình nằm ở việc kết hợp hài hòa giữa cơ sở lý luận kinh tế - hạ tầng xã hội với các tình huống thực tiễn gắn liền với các nền tảng công nghệ thông tin tại Việt Nam và quốc tế.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi

Các chương và chủ đề chính

Giáo trình phân bố nội dung qua 5 chương chuyên sâu, bảo đảm tính logic tiệm tiến từ tổng quan môi trường vĩ mô đến quy trình tác nghiệp vi mô:

[Chương 1: Tổng quan TMĐT]
[Chương 2: Các mô hình TMĐT (B2C, B2B, C2C)]
[Chương 3: Thanh toán trong TMĐT]
[Chương 4: Marketing điện tử (E-Marketing)]
[Chương 5: Sàn giao dịch TMĐT]

• Chương 1: Tổng quan về thương mại điện tử (Mã CKT417-01, 5 giờ: 3 LT - 2 TH)
  Tập trung định nghĩa thương mại điện tử theo nghĩa hẹp và nghĩa rộng (theo các tổ chức $EU$, $OECD$, $UNCTAD$); phân tích 5 đặc trưng bản chất (tính gắn liền $ICT$, hình thức giao dịch qua mạng, thị trường phi biên giới, sự tham gia của bên thứ ba chứng thực/mạng, giao dịch liên tục 24/7); hệ thống hóa sự khác biệt giữa thương mại điện tử và thương mại truyền thống thông qua Bảng so sánh 8 bước tiến trình mua bán. Chương này cũng phân tích lợi ích 3 chiều (Doanh nghiệp, Người tiêu dùng, Xã hội), các rào cản kỹ thuật - thương mại, tác động đến tái cấu trúc doanh nghiệp ($ERP$, rút ngắn chu kỳ sản phẩm) và yêu cầu thiết lập cơ sở hạ tầng kinh tế - xã hội tại Việt Nam.

• Chương 2: Một số mô hình thương mại điện tử tiêu biểu (Mã CKT417-02, 9 giờ: 5 LT - 4 TH)
  Phân tích 3 mô hình kinh doanh nền tảng:

  • Mô hình $B2C$ (Business to Consumer): Bản chất, quy trình bán hàng 3 bước (Tiếp cận khách hàng, Thực hiện bán hàng, Phân tích đánh giá kết quả) và 4 công cụ hỗ trợ trực tuyến gồm Tổng đài ảo công nghệ $VoIP$, Tổng đài Live Chat, Hệ thống Email Server, và Hóa đơn điện tử.
  • Mô hình $B2B$ (Business to Business): Xác định các thực thể tham gia và phân loại 4 hình thức vận hành ($B2B$ trung gian, $B2B$ thiên bên mua, $B2B$ thiên bên bán, $B2B$ thương mại hợp tác qua các Chợ điện tử/$e\text{-}marketplaces$).
  • Mô hình $C2C$ (Consumer to Consumer): Khái niệm, 4 nhóm hoạt động chủ đạo (Đấu giá, Giao dịch trao đổi thông tin/hàng hóa, Dịch vụ hỗ trợ xác thực/thanh toán qua PayPal, Giao dịch tài sản số/tài sản ảo), cùng những phân tích về rủi ro thiếu niềm tin theo khảo sát của $VINASTAS$ và Cục Thương mại điện tử và Công nghệ thông tin (Bộ Công Thương).

• Chương 3: Thanh toán trong thương mại điện tử (Mã CKT417-03, 8 giờ: 4 LT - 4 TH)
  Trình bày khái niệm, cơ chế lƣu chuyển dòng tiền số và lợi ích đối với hệ thống ngân hàng thương mại lẫn người tiêu dùng; phân tích chi tiết 4 hình thức thanh toán trực tuyến: Thẻ thông minh (Smart card tích hợp chip vi xử lý), Ví điện tử, Thanh toán qua điện thoại thông minh (Mobile banking), và Cổng thanh toán điện tử trung gian.

• Chương 4: Marketing điện tử (E-Marketing) (8 giờ: 4 LT - 4 TH)
  Trình bày các hoạt động nghiên cứu thị trường qua Internet; các hình thức và phương thức quản lý quảng cáo trực tuyến (quảng cáo từ khóa); xây dựng chiến lược $E\text{-}Marketing$ riêng biệt cho mô hình $B2B$ và mô hình $B2C$.

• Chương 5: Sàn giao dịch thương mại điện tử (8 giờ: 4 LT - 4 TH)
  Cung cấp định nghĩa, vai trò, đặc trưng cơ bản, phương pháp phân loại sàn giao dịch trực tuyến, các lợi ích thương mại và quy trình thực hiện các phương thức giao dịch thực tế trên sàn.

Kiến thức nền tảng được xây dựng

Nội dung giáo trình củng cố hệ thống lý thuyết nền tảng gồm:

1. Khung lý thuyết thể chế và hạ tầng kinh tế - xã hội: Phân tích sự tương tác giữa chính sách quản lý nhà nước, hệ thống tiêu chuẩn kỹ thuật số hóa, mạng lưới viễn thông, độ ổn định điện năng và thói quen tiêu dùng tiền mặt.
2. Khung nguyên lý vận hành mô hình kinh doanh số: Quy tắc phân định luồng hàng hóa, luồng thông tin và dòng tiền theo chủ thể tham gia giao dịch ($B2C$, $B2B$, $C2C$).
3. Khung pháp lý hợp đồng và giao dịch từ xa: Các tiêu chí quy chuẩn theo Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trong thương mại điện tử (xác thực danh tính bên bán, cấu thành giá, bảo mật chữ ký số, điều kiện đổi trả hàng hóa).

Kỹ năng phát triển

Thông qua giáo trình, người học được trang bị các nhóm kỹ năng cụ thể:

• Kỹ năng kỹ thuật (Technical skills): Thực hiện thành thạo các thao tác thanh toán qua ví điện tử, cổng thanh toán trực tuyến; vận hành giao diện mua bán trên sàn thương mại điện tử; thiết lập quy trình quản lý thông báo, hóa đơn điện tử.
• Kỹ năng phân tích (Analytical skills): So sánh ưu - nhược điểm của các kênh phân phối trực tuyến so với truyền thống; phân tích hành vi khách hàng số; đánh giá hiệu quả chiến dịch tiếp thị và quản lý rủi ro giao dịch.
• Kỹ năng tác nghiệp và giải quyết vấn đề (Practical competencies): Xây dựng kế hoạch triển khai kênh thương mại điện tử (đăng ký tên miền, tổ chức chuỗi cung ứng, chọn nhà lưu trữ web); xử lý khiếu nại và bảo vệ dữ liệu khách hàng.

---

Phương pháp giảng dạy và học tập

Giáo trình áp dụng phương pháp sư phạm định hướng thực hành (practice-oriented approach) với tỷ lệ phân bổ thời lượng 1:2 (14 giờ lý thuyết : 28 giờ thực hành và thảo luận). Cụ thể:

• Tiếp cận sư phạm (Pedagogical approach): Giảng viên đóng vai trò định hướng lý thuyết khung, cung cấp sơ đồ quy trình và đặt vấn đề; sinh viên chủ động tiếp cận thông tin, xử lý tình huống thông qua các phiên thảo luận nhóm tại lớp.
• Bài tập và tình huống thực tiễn (Case studies):
  • Tình huống tối ưu hóa chuỗi cung ứng và giảm chi phí lưu kho linh kiện hàng tỷ USD của Ford Motor.
  • Chiến lược tiếp cận khách hàng dựa trên cảm xúc qua chiến dịch truyền thông của Biti's Hunter.
  • Cơ chế tạo lập khuyến mại, hỗ trợ phí vận chuyển và tương tác giữ chân người dùng của Shopee, Tiki, Sendo.
  • Khảo sát các vụ việc lừa đảo qua mạng không có địa chỉ thực theo dữ liệu của VINASTAS.
• Bài tập thực hành (Practical exercises):
  • Thực hành lập bảng so sánh quy trình mua bán truyền thống và điện tử theo Bảng 1.
  • Thực hành giao dịch trên Cổng thông tin điện tử của Tổng cục Thuế (thuedientu.gdt.gov.vn).
  • Thao tác quy trình thanh toán trên ví điện tử, ngân hàng di động và cổng thanh toán trung gian.
• Phương pháp đánh giá (Assessment methods):
  • Đánh giá thường xuyên dựa trên tính chủ động phát biểu, tham gia giải quyết bài tập tình huống và thảo luận nhóm.
  • 01 bài kiểm tra định kỳ (1 giờ) đánh giá mức độ tiếp thu kiến thức các chương nền tảng.
  • 01 bài thi kết thúc môn học (1 giờ) đánh giá tổng hợp khả năng vận dụng lý thuyết và kỹ năng giải quyết tình huống thực tế.
• Hướng dẫn tự học (Self-study guidelines): Sinh viên cần hoàn thành các câu hỏi ôn tập cuối mỗi chương, chủ động tìm hiểu các công cụ hỗ trợ khách hàng thực tế (Live chat, hệ thống tổng đài điện toán đám mây), và tra cứu các văn bản pháp luật hiện hành điều chỉnh giao dịch trực tuyến.

---

Điểm nổi bật và cập nhật

Giáo trình thể hiện các nội dung cập nhật sát thực tế phát triển của ngành thương mại điện tử tại thời điểm biên soạn:

1. Hệ thống hóa toàn diện các giải pháp công nghệ hỗ trợ: Giáo trình cập nhật chi tiết các giải pháp quản trị hiện đại như Tổng đài ảo trên nền tảng điện toán đám mây tích hợp giao thức $VoIP$, các hệ thống phần mềm $ERP$ tích hợp đa chức năng trên web giúp rút ngắn tới 50% vòng đời sản phẩm, và giải pháp Hóa đơn điện tử giúp tiết giảm 80% chi phí xuất hóa đơn.
2. Tích hợp khung pháp lý giao dịch từ xa: Đưa ra danh mục các điều khoản bắt buộc của hợp đồng giao dịch điện tử theo quy định của Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng (tên, địa chỉ các bên, cấu thành giá chi tiết kèm thuế/phí, điều kiện vận chuyển, chính sách trả hàng và hoàn tiền).
3. Phân tích khách quan các rào cản nội tại của thị trường Việt Nam: Giáo trình không né tránh mà chỉ rõ các thách thức: hạ tầng mã hóa quốc gia chưa hoàn thiện, tỷ lệ sử dụng tiền mặt còn chiếm ưu thế, năng lực nhân lực $IT$ chuyên môn sâu chưa đáp ứng đầy đủ, và nguy cơ mất an toàn thông tin dữ liệu thẻ tín dụng.
4. Chuyển đổi tư duy quản trị: Nhấn mạnh sự chuyển dịch mang tính bản chất từ chiến lược Marketing "Đẩy" (Push) trong thương mại truyền thống sang Marketing "Kéo" (Pull) có tính cá biệt hóa cao theo nhu cầu từng cá nhân trong thương mại điện tử.

---

Đối tượng sử dụng giáo trình

Nhóm đối tượng	Phạm vi và Mục đích sử dụng
Sinh viên chuyên ngành	Sinh viên hệ Cao đẳng ngành Quản trị kinh doanh, sinh viên hệ Trung cấp ngành Quản trị doanh nghiệp vừa và nhỏ sử dụng làm giáo trình học tập bắt buộc cho học phần CKT417.
Sinh viên khối ngành Kinh tế	Sinh viên các trường đại học, cao đẳng thuộc nhóm ngành Kinh tế, Marketing, Quản trị thương mại sử dụng làm tài liệu tham khảo chuyên ngành.
Cán bộ quản lý & Doanh nghiệp	Cán bộ quản lý, chuyên viên kinh doanh tại các doanh nghiệp vừa và nhỏ dùng làm tài liệu tham khảo phục vụ quá trình chuyển đổi số và lập kế hoạch kinh doanh trực tuyến.

Yêu cầu kiến thức tiên quyết (Prerequisites):
Người học cần trang bị kiến thức cơ sở về Tin học văn phòng cơ bản, Quản trị học đại cương, Nguyên lý Marketing và Kinh tế học vi mô trước khi tham gia học phần này.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Giáo trình này phù hợp với ai?

Tài liệu được biên soạn phục vụ chính thức cho sinh viên trình độ Trung cấp Quản trị doanh nghiệp vừa và nhỏ, sinh viên Cao đẳng Quản trị kinh doanh tại Trường Cao đẳng Cộng đồng Đồng Tháp; đồng thời là tài liệu tham khảo cho người làm công tác quản lý kinh doanh.

2. Cần kiến thức nền nào để học?

Người học cần hoàn thành các học phần tin học đại cương, nắm vững kỹ năng sử dụng Internet và các nguyên lý quản trị kinh doanh cơ bản.

3. Điểm khác biệt của giáo trình này là gì?

Giáo trình phân bổ dung lượng thực hành chiếm ưu thế (65% tổng số giờ), cung cấp các phân tích về thể chế kinh tế - xã hội Việt Nam và hệ thống hóa chi tiết các công cụ tác nghiệp thực tế (Tổng đài $VoIP$, $Email\text{ }Server$, Cổng thanh toán).

4. Làm sao để tự học hiệu quả?

Người học cần trả lời đầy đủ hệ thống câu hỏi ôn tập sau mỗi chương, tự giác thực hiện các bài tập so sánh mô hình và trực tiếp thao tác thử nghiệm trên các cổng dịch vụ công trực tuyến và các sàn thương mại điện tử thực tế.

5. Giáo trình có những tài liệu bổ trợ nào kèm theo?

Tài liệu tích hợp hệ thống danh mục bảng so sánh tiến trình mua bán (Bảng 1), các hình ảnh sơ đồ mô hình giao dịch ($B2C$, $B2B$, $C2C$), sơ đồ quy trình $E\text{-}Marketing$, quảng cáo từ khóa và danh mục tài liệu tham khảo chuyên ngành.

---

Kết luận

Giáo trình Thương mại điện tử (CKT417) của Trường Cao đẳng Cộng đồng Đồng Tháp là học liệu chuyên khảo có cấu trúc mạch lạc, bảo đảm tính quy chuẩn học thuật và tính ứng dụng nghề nghiệp.

Tài liệu thiết lập lộ trình học tập logic: $$\text{Nhận thức môi trường tổng quan} \longrightarrow \text{Phân tích mô hình kinh doanh} \longrightarrow \text{Thực thi kỹ thuật thanh toán & Marketing} \longrightarrow \text{Vận hành sàn giao dịch}$$

Đây là tài liệu phục vụ hiệu quả công tác đào tạo chính khóa cũng như nghiên cứu ứng dụng cho các cá nhân và doanh nghiệp quan tâm đến lĩnh vực kinh doanh số.

Trích đoạn nội dung tài liệu

UỶ BAN NHÂN DÂN TỈNH ĐỒNG THÁP TRƢỜNG CAO ĐẲNG CỘNG ĐỒNG ĐỒNG THÁP GIÁO TRÌNH MÔN HỌC: THƢƠNG MẠI ĐIỆN TỬ NGÀNH, NGHỀ: QUẢN TRỊ DN VỪA VÀ NHỎ TRÌNH ĐỘ: TRUNG CẤP (Ban hành kèm theo Quyết định số: 323/QĐ-CĐCĐ-ĐT, ngày 6 tháng 8 năm 2019 của Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Cộng Đồng Đồng Tháp) Đồng Tháp, năm 2019 TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể đƣợc phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo. Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm. i LỜI GIỚI THIỆU Khoa học, công nghệ cao đã làm nền tảng cho sự ra đời và phát triển nền kinh tế tri thức từ thập niên 70 của thế kỷ XX. Giữa sự phát triển như vũ bão của công nghệ thông tin cùng với các thiết bị hiện đại thì sự ra đời và ngày càng phổ biến của thương mại điện tử cũng là điều tất yếu.

Mô hình kinh doanh trên toàn cầu tiếp tục thay đổi đáng kể với sự ra đời của thương mại điện tử. Nhiều quốc gia trên thế giới cũng đã đóng góp vào sự phát triển của thương mại điện tử. Chúng ta đang sống trong “thế giới phẳng”, quốc tế hóa, toàn cầu hóa, chính vì vậy mà thương mại điện tử đã trở thành yếu tố cần thiết của chiến lược kinh doanh và là chất xúc tác mạnh mẽ cho sự phát triển kinh tế. Hiện nay trong xu thế toàn cầu hóa, hội nhập kinh tế quốc tế, với thương mại điện tử, việc kinh doanh đã khắc phục được những rào cản cả về không gian và thời gian, giúp cho hoạt động kinh doanh được tiến hành mọi lúc, mọi nơi tạo điều kiện trong trao đổi mua bán, thuận lợi cho cả doanh nghiệp lẫn người tiêu dùng trong trao đổi mua, bán.

Dưới góc độ người tiêu dùng, thương mại điện tử giúp mua sắm thuận tiện các hàng hóa và các dịch vụ ở mọi nơi trên thế giới. Dưới góc độ doanh nghiệp,thương mại điện tử góp phần hình thành những mô hình kinh doanh mới, giảm chi phí, nâng cao hiệu quả kinh doanh. Thương mại điện tử đang phát triển với tốc độ theo cấp số nhân. Một số lĩnh vực ứng dụng thương mại điện tử tiêu biểu như: ngân hàng điện tử, marketing trực tuyến, đào tạo trực tuyến, đại học điện tử, thư viện điện tử, chính phủ điện tử, tài liệu tự động hóa trong chuỗi cung ứng và dịch vụ, ứng dụng văn phòng trực tuyến, giỏ mua hàng trực tuyến, mua sắm và theo dõi hóa đơn hàng hóa… Giáo trình nhằm phục vụ cho việc học tập và nghiên cứu của sinh viên Trường Cao đẳng Cộng đồng Đồng Tháp.

Ngoài ra, giáo trình này còn có thể được sử dụng làm tài liệu tham khảo cho sinh viên các trường đại học, cao đẳng trên cả nước và các cán bộ làm công tác quản lý, kinh doanh thương mại điện tử. Đồng Tháp, ngày14 tháng 5 năm 2017 Chủ biên Nguyễn Thị Như Hằng ii MỤC LỤC Trang LỜI GIỚI THIỆU. ii CHƢƠNG 1:TỔNG QUAN VỀ THƢƠNG MẠI ĐIỆN TỬ. Khái niệm, bản chất và đặc trƣng của TMĐT.

Khái niệm TMĐT. Đặc trƣng của TMĐT. Sự khác biệt giữa TMĐT và thƣơng mại truyền thống. Khác biệt về công nghệ.

Khác biệt về tiến trình mua bán. Khác biệt về thị trƣờng. Bài tập về sự khác biệt giữa TMĐT và thƣơng mại truyền thống. Lợi ích của TMĐT.

Lợi ích và những vấn đề đặt ra đối với TMĐT .1 Lợi ích đối với doanh nghiệp. Lợi ích đối với ngƣời tiêu dùng .3 Lợi ích đối với xã hội. Những vấn đề đặt ra đối với TMĐT. Những vấn đề về mặt kĩ thuật.

Những vấn đề về thƣơng mại:. Tác động của TMĐT. Tác động đến hoạt động marketing. Thay đổi mô hình kinh doanh.

Tác động đến hoạt động sản xuất. Tác động đến hoạt động tài chính, kế toán. Tác động đến hoạt động ngoại thƣơng. Thảo luận về tác động của TMĐT.

Cơ sở kinh tế xã hội của TMĐT. Khái niệm, vai trò của cơ sở hạ tầng kinh tế - xã hội trong TMĐT. Những yếu tố kinh tế - xã hội ảnh hƣởng tới TMĐT. Các yếu tố kinh tế.

Các yếu tố văn hóa - xã hội. Những yêu cầu về hạ tầng cơ sở kinh tế - xã hội cho thực hiện TMĐT. Tạo lập môi trƣờng kinh tế - xã hội cho thực hiện TMĐT. Hạ tầng cơ sở kinh tế - xã hội cho phát triển TMĐT ở VN.

18 CHƢƠNG 2: MỘT SỐ MÔ HÌNH THƢƠNG MẠI ĐIỆN TỬ TIÊU BIỂU. Mô hình kinh doanh TMĐT B2C. Khái quát về TMĐT B2C. Quy trình bán hàng TMĐT B2C.

Các công cụ hỗ trợ khách hàng khi mua trực tuyến. Tổng đài ảo. Tổng đài chat. Mô hình kinh doanh TMĐT B2B.

Khái niệm và đặc điểm TMĐT B2B. Đối tƣợng tham gia TMĐT B2B. Các loại hình TMĐT B2B. Mô hình B2B trung gian.

Mô hình B2B thiên bên mua. Mô hình B2B thiên bên bán. Mô hình B2B thƣơng mại hợp tác. Xây dựng hệ thống TMĐT của doanh nghiệp.

Mô hình kinh doanh TMĐT C2C. Khái niệm và đặc điểm TMĐT C2C. Những hoạt động chính trong mô hình C2C. Lợi ích của mô hình C2C.

Ƣu nhƣợc điểm của mô hình C2C. Nhƣợc điểm. Bài tập về so sánh các mô hình kinh doanh TMĐT. 33 CHƢƠNG 3: THANH TOÁN TRONG THƢƠNG MẠI ĐIỆN TỬ.

Khái niệm thanh toán điện tử. Lợi ích của thanh toán điện tử .1 Lợi ích chung. Lợi ích đối với ngân hàng. Lợi ích đối với khách hàng.

Các hình thức thanh toán điện tử cơ bản. Thanh toán điện tử bằng thẻ thông minh. Thanh toán qua ví điện tử. Thanh toán bằng điện thoại thông minh.

Sử dụng cổng thanh toán điện tử. Thực hành một số hình thức thanh toán điện tử. 39 CHƢƠNG 4: MARKETING ĐIỆN TỬ (E-MARKETING). Marketing trong thời đại công nghệ thông tin và TMĐT.

Nghiên cứu thị trƣờng trên Internet (Thực hành). Quảng cáo trên Internet. Các hình thức quảng cáo trên Internet. Quản lý quảng cáo trên Internet.

Thực hành quảng cáo trên Internet. Khái quát về Marketing B2B. Xây dựng chiến lƣợc Marketing B2B hiệu quả. Khái quát về Marketing B2C.

Xây dựng chiến lƣợc Marketing B2C hiệu quả. 46 CHƢƠNG 5: SÀN GIAO DỊCH THƢƠNG MẠI ĐIỆN TỬ. Khái niệm và vai trò của sàn giao dịch TMĐT. Khái niệm sàn giao dịch TMĐT.

Vai trò của sàn giao dịch TMĐT. Các đặc trƣng cơ bản của sàn giao dịch TMĐT. Phân loại sàn giao dịch TMĐT. Lợi ích kinh doanh qua sàn giao dịch TMĐT.

Đối với ngƣời tiêu dùng:. Với các tổ chức, doanh nghiệp, thƣơng nhân buôn bán. Các phƣơng thức giao dịch tại sàn giao dịch TMĐT. Thực hành giao dịch trên sàn giao dịch TMĐT.

53 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 54 vi DANH MỤC BẢNG, HÌNH, SƠ ĐỒ Trang Bảng 1. Tiến trình mua bán trong TMĐT và Thương mại truyền thống. Hình minh họa mô hình B2C.

Hình minh họa mô hình B2B. Hình minh họa mô hình C2C .1: Một số hoạt động chính trong marketing điện tử. Hình minh họa Quảng cáo với từ khóa. 40 vii DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT TMĐT Thƣơng mại điện tử viii GIÁO TRÌNH MÔN HỌC Tên môn học: THƢƠNG MẠI ĐIỆN TỬ Mã môn học: CKT417 Vị trí, tính chất, ý nghĩa và vai trò của môn học: - Vị trí: Môn học Thƣơng mại điện tử (TMĐT) là môn học bắt buộc trong khối kiến thức chuyên ngành chƣơng trình đào tạo cao đẳng ngành Quản trị kinh doanh - Tính chất: Môn học Thƣơng mại điện tử cung cấp những kiến thức cơ bản cho sinh viên về các mô hình kinh doanh TMĐT, thanh toán TMĐT và sàn giao dịch TMĐT.

- Ý nghĩa và vai trò của môn học: Thông qua môn học Thƣơng mại điện tử, sinh viên sẽ tiếp cận gần hơn với xu thế kinh doanh mới bằng các phƣơng tiện điện tử. Đây cũng là cơ hội giúp các em có nhiều lựa chọn cho nghề nghiệp sau khi ra trƣờng. Mục tiêu của môn học: - Về kiến thức: + Phân biệt và so sánh các mô hình kinh doanh TMĐT B2C, B2B, C2C + Trình bày đƣợc các phƣơng thức thanh toán TMĐT + Trình bày đƣợc các hình thức Marketing điện tử + Ứng dụng sàn giao dịch TMĐT trong kinh doanh - Về kỹ năng: + Vận dụng các kỹ năng thực hiện thanh toán điện tử và giao dịch TMĐT + Ứng dụng kỹ năng thuyết trình qua việc giải quyết các tình huống - Về năng lực tự chủ và trách nhiệm: + Có ý thức tích cực, chủ động trong quá trình học tập và làm việc. + Hình thành tƣ duy vận dụng sáng tạo các kiến thức đã học.

Nội dung của môn học: Thời gian (giờ) Thực hành, Số TT Tên chƣơng, mục Tổng Lý thí nghiệm, Kiểm số thuyết thảo luận, tra bài tập ix 1 Chƣơng 1: 5 3 2 0 Tổng quan về thƣơng mại điện tử 2 Chƣơng 2: 9 5 4 0 Một số mô hình thƣơng mại điện tử tiêu biểu 3 Chƣơng 3: 8 4 4 0 Thanh toán trong thƣơng mại điện tử 4 Chƣơng 4: 8 4 4 0 marketing điện tử (E-Marketing) 5 Chƣơng 5: 8 4 4 0 Sàn giao dịch thƣơng mại điện tử 6 Kiểm tra 1 1 7 Thi kết thúc môn học 1 1 Cộng 40 14 28 2 x CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ THƢƠNG MẠI ĐIỆN TỬ Mã chƣơng CKT417-01 Giới thiệu: Thƣơng mại điện tử đề cập đến việc mua và bán hàng hóa hoặc dịch vụ bằng internet, và chuyển tiền và dữ liệu để thực hiện các giao dịch này. Mục tiêu: - Kiến thức: + Trình bày đƣợc khái niệm cơ bản về TMĐT; + Phân tích những lợi ích và hạn chế về TMĐT; - Kỹ năng: Mô tả một số số liệu thống kê, đánh giá về TMĐT ở Việt Nam hiện nay. - Năng lực tự chủ và trách nhiệm: Có ý thức tích cực, chủ động trong quá trình học tập, phát biểu ý kiến đóng góp xây dựng bài. Khái niệm, bản chất và đặc trƣng của TMĐT 1.

Khái niệm TMĐT Thƣơng mại điện tử đƣợc biết đến với nhiều tên gọi khác nhau, nhƣ “thƣơng mại điện tử” (Electronic commerce), “thƣơng mại trực tuyến” (online trade), “thƣơng mại không giấy tờ” (paperless commerce) hoặc “kinh doanh điện tử” (E- Business). Tuy nhiên, “thƣơng mại điện tử” vẫn là tên gọi phổ biến nhất và đƣợc dùng thống nhất trong các văn bản hay công trình nghiên cứu của các tổ chức hay các nhà nghiên cứu.