T R U O N G D A I H O C K IN H T E Q U O C D A N KH O A N G A N H A N G - TAI C H IN H D o n g c h u b ie n : PGS. LUU THj HUO NG PGS. VU DUY HAO TAI CHINH DOANH NGHIEP ■ (DUNG CHO NGOAI NGANH) Tai ban Ian thu ba c6 svca doi, bo sung NHA XUA'TBAN DAI HQC KINHT£ Qu6 c DAN HA N0> - 2009 l 6 i g i6 i ra p ieu qua Kju-ct-n ly tdi chinh doanh nghiep Id H mot van de trong tam quyet dinh hiey qua kinh doanh cua doanh nghiep. Du cho doanh nghiep ditcfc to chitc theo bat ky hinh thiic nao, kinh doanh trong bat cijC llnh vtfc nao, cac hoat dong tai chinh cua doanh nghiep cung nhtf nguyen tac quan ly tai chinh doanh nghiep, ve ccf ban, la, n h ii nhau.
Bdi vay, mon hoc "Tai chinh doanh nghiep" ludn dUOc chu trong trong chuctng trinh dao tao dai hoc va tren dai hoc thuoc chuyen nganh Tai chinh - Ngan hang. Tuy nhien, quan ly tai chinh doanh nghiep khong chi la van de cua cac chuyen gia tai chinh ma con la sit quan tam cua cac nha kinh te thuoc nhieu llnh vitc. Vi le do, Bo mon Tai chinh doanh nghiep bien soan va gidi thieu cuon 'T a i c h in h d o a n h n g h iep " phuc vu hoc tap cua hoc vien ngoai chuyen nganh Tai chinh - Ngan hang. Trong giao trinh nay, cac tac gia de cap tdi nhQng van de can thiet va ccf ban nhat ve quan ly tdi chinh doanh nghiep trong nen kinh te thi trUbng.
Tren ccf sd do giup ngiidi doc co dittic nhitng hieu biet co tinh "ly thuyet" ve quan ly tdi chinh doanh nghiep va "doi chieu" vdi thiic te quan ly tdi chinh doanh nghiep d Viet N am hien nay, ting dun,; kinh nghiem quan ly tdi chinh doanh nghiep trong n in kinh te thi trititng vao mot doanh nghiep cu the m a ngitcfi doc quan tam. 3 C uon giao trin h ditac bien soan tren ccf sd ke thi/a cac giao trin h cua Bo m on va sach th a m khdo ve Tai ch in h d o a n h ngh iep da x u a t ban. T rong Ian tdi ban d a u tien nay, cac tac g ia d a ch in h siia, bo su n g m ot so chi tiet d e n o i dung cuon sach m ang tin h cap nhat. C h u n g tdi chan thanh cam cm va m o n g tiep tuc n h a n diiUc nhitng y kien dong gop cua ban doc d e l d n tdi ban sau cuon sach ducfc hoan chinh hem.
X in trdn trong gicri thieu cung ban doc. 5 0 M6N TAI CHM DOANH NGHIEP 4 Chutdng 1 TO N G Q U A N VE TAI C H IN H D O A N H NGHIEP • Tai chinh doanh nghiep la gi va vai tro cua quan ly tai chinh trong doanh nghiep quan trong nhir the nao? Muc tieu cua quan ly tai chinh la gi? Hoat d6ng tai chinh doanh nghiep khdng th£ tach roi cac quan he trao d6i t6n tai giua cac doanh nghi£p, cac don vj kinh te, do do, khong th£ xem xet tai chinh cua cac doanh nghiep neu khong dat chung trong m6t m6i trucmg nha't dinh. D o la nhirng van d6 trong tam c£n dupe lam rd tnroc khi nghien cun tai chinh doanh nghiep va quan ly tai chinh doanh nghiep. Day cung chinh la nhiing noi dung chu yeu dupe de cap trong chucrng nay.
K h ai niem va p h an loai Doanh nghiep la chu the kinh te doc lap, co tu cach phap nhan, hoat dong kinh doanh tren thj trucmg nham lam tang gia tri cua chu so huu. Doanh nghiep la mot cach thuc t6 chtic hoat dong kinh te cua nhi£u ca nhan. Co nhieu hoat d6ng kinh te chi co th£ thuc hien dupe boi cac doanh nghiep chir khong phai cac ca nhan. 6 Viet Nam, theo Luat doanh nghiep: doanh nghiep la t6 chtfc kinh te co ten rieng, co tai san, co tru so giao dich 6n dinh, dupe dang ky kinh doanh theo quy dinh cua phap luat nham muc dich thuc hi^n cac hoat d6ng kinh doanh - turc la thuc hiSn m6t, m6{ s6' hoac ta't ca c£c c6ng doan cua qua trinh d3u tu, tCr san xuat den tifeu thu san ph£m hoac cung ting dich vu tren thi 5 trucmg nham muc dich sinh loi.
Cac doanh nghiep 0 Viet bao gorr>: Doanh nghiep Nha nude, c6ng ty c6 phan, cong ty trach nhiem hiru han. cong ty h<^> danh, c6ng ty lien doanh, doanh nghiep tu nhan. Trong n6n kinh te thi trucmg, cac doanh nghiep bao gdm cac chu thfc kinh doanh sau day: - Kinh doanh ca th£ (sole proprietorship) - Kinh doanh gop v6n (pamership) - C6ng ty (corporation) K in h d o an h ca the 1. La loai hlnh duoc thanh lap dcm gian nhat, kh6ng can phai co di£u 16 chinh thuc va it chiu su quan ly cua Nha nude.
Khong phai tra thue thu nhap doanh nghifip, tat ca loi nhuan bi tinh thue thu nhap ca nhan. Chu doanh nghiep chiu trach nhifim v6 han d6i vdi cac nghla vu va cac khoan ncf, kh6ng co su tach biet giQa tai san ca nhan va tai san cua doanh nghiep. Then gian hoat ddng cua doanh nghiep phu thu6c vao tu6i tho cua nguoi chu. Kha nang thu hut v<5n bi han ch£ boi kha nang cua ngudi chu.
Kinh doanh gop von 1. Vi6c thanh lap doanh nghiep nay d6 dang va chi phi thanh lap tha’p. D6i vdi cac hap d6ng phiic tap can phai duoc viet tay. M6t s6 trucmg hop can co gi£y phep kinh doanh.
Cac thanh vien chinh thiic (general partners) co trach nhifim v6 han vdi cac khoan no. M6i thanh vi£n cd trach nhidm d6i vdi phan tuong ung vdi p h in v6'n gop. N£u nhu mfit thanh vien khdng hoan thanh trach nhifim tra n o cua m inh, p h in cdn lad se do cac thanh vien khac hoan tra. Doanh nghiep tan vo khi mot trong cac thanh vien chinh thurc chel hay rut von.
Kha nang v<5 von han che. Lai tir hoat dong kinh doanh cua cac thanh vien phai chiu thue thu nhap ca nhan. Cong ty Cong ty la loai h'inh doanh nghiep ma cr do co sir ket hop ba loai I d ich: cac cd dong (chu so him), cua hoi d6ng quan tri va cua cac nha quan ly. Theo truy£n thdng, co ddng ki£m soat toan bo phircfng hudng, chinh sach va hoat dong cua cdng ty.
C6 ddng Mu nen hoi dong quan tri, sau do hoi d6ng quan tri lira chon ban quan ly. Cac nha quan ly quan ly hoat dong cua cong ty theo cach thurc mang lai lpi ich tot nhat cho c6 ddng. ViSc tach rcfi quy^n sd hiru khoi cac nha quan ly mang lai cho cdng ty cac ini the so vdi kinh doanh ca th£ va gop vdn: 1. Quygn sd hiru co the de dang chuyen cho cd ddng mdi.
Sir t6n tai cua cdng ty khdng phu thudc vao six thay ddi s6 lupng cd ddng. Trach nhiem cua cd ddng chi gidi han d phin vdn ma c6 d6ng gop vao cdng ty (trach nhiem hflu han). Mdi loai hlnh doanh nghiep cd nhttng uu, nhupc di&n rieng va phu hop vdi quy mo va trinh dd phat trie’n nhat dinh. H£u h£t cac doanh nghiep ldn hoat ddng vdi tu cach la cac cdng ty.
Day la loai hlnh phat trien nh£t cua doanh nghiep. Tuy nhien, trong pham vi nghiftn ciiu, cd th£ coi tit ca cac loai h'inh dd la doanh nghiep. V I nguyen tac, ndi dung quan ly tai ctrinh doanh nghiep la nhu nhau. Mdi tnidng hoat dong cua doanh nghiep D£ dat dupe mure doanh lpi mong mudn, doanh nghiep can phai cd nhung quy6t dinh v6 td chutc hoat ddng san xu£t va van hanh qua trin h tra o d d i.
Moi quy€t dinh deu phai g in ket vdi mdi 7 truong xung quanh. Bao quanh doanh nghiep la mot moi truong kinh te - xa hoi phiic tap va luon bien dong. Co the k£ den mdt so yeu to khach quan tac dong true tiep tai hoat dong cua doanh nghiep. Doanh nghiep luon phai doi d iu voi cong nghe.
Su phat tri£n cua cong nghe la mot yeu to gop phin thav d6i phuong thiic san xuSt, tao ra nhiSu ky thuat moi diin den nhirng thay ddi manh me trong quan ly tai chinh doanh nghiep. Doanh nghiep la doi tuong quan ly cua Nha nude. Su that chat hay ndi long hoat dong cua doanh nghiep dupe dieu chinh bang lu&t va cac van ban quy pham phap luSt, bang ca che quan ly tai chinh. Doanh nghiep trong nen kinh te thi truong phai du tlnh duoc kha nang xay ra rui ro, dac biet la rui ro tai chinh de co cach ung pho kip thoi va dung d4n.
Doanh nghiep, vcfi sue ep cua thi truong canh tranh, phai chuyen dan tir chien luoc trong cung c 6 dien sang chien luoc trong cau hien dai. Nhirng doi hoi v£ chit luong, m iu ma, gia ca hang hoa, ve chat lupng dich vu ngay cang cao han, tinh te han cua khach hang budc cac doanh nghiep phai thucmg xuyen thay doi chrnh sach san phftm, dam bao san xua't - kinh doanh co hieu qua va chat luong cao. Doanh nghiep thuong phai dap ung duoc doi hoi cua cac doi tac ve mure von chu so huu trong co ca'u von. Su tang, giam von chu so huu co tac dong dang ke tai hoat dong cua doanh nghiep, dac biet trong cac dieu kien kinh te khac nhau.
Muon phat trien ben virng, cac doanh nghiep phai lam chu va du doan truoc dupe su thay ddi cua mdi truong de s in sang thich nghi vdi no. Trong mdi trucmg do, quan he tai chinh cua doanh nghiep dupe the hien rift phong phu va da dang. KHAI NI$)M TAI CHINH DOANH NGHI$P Tiki chinh doanh nghiep dupe hi£u l i nh(2ng quan he gia tn giOa doanh nghiep vdi c ic did th£ trong n£n kinh te. C ic quan he tai chinh doanh nghiep chu yeu bao g6m: Quan he giua doanh ngluep vai Nha ntfoc Day la moi quan he phat sinh khi doanh nghiep thuc hien nghla vu thue doi vdi Nha nude, khi Nha nude gop von vao doanh nghiep.
Quan he giffa doanh nghiep vdi thi truong tdi chinh Quan he nay dircrc the’ hien thong qua viec doanh nghiep tim kiem cac ngu6n tai tra. Tren thj trudng tai chinh, doanh nghiep co the vay ngan han de dap ung nhu cau von ngan han, co the phat hanh co phieu va trai phieu de dap ung nhu cau von dai han. Ngupc lai, doanh nghiep phai tra lai vay va von vay, tra lai co phan cho cac nha tai trp.