Giáo Trình Tài Chính Doanh Nghiệp Dùng Cho Ngoài Ngành - Tái Bản Lần Thứ Ba Phần 1

Giáo trình kinh tế về tài chính doanh nghiệp dùng cho ngoài ngành tái bản lần thứ ba phần 1, biên soạn theo chương trình đào tạo chuẩn, hệ thống hóa kiến thức từ cơ bản đến nâng

• Tác giả: PGS. Luu Thi Huong
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Quốc Dân
• Chuyên ngành: Tài Chính - Ngân Hàng
• Đề tài: Giáo Trình Tài Chính Doanh Nghiệp - Tái Bản Lần 3 Phần 1
• Loại tài liệu: giáo trình
• Năm xuất bản: 2009
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP
• 1.1. Khái niệm và phân loại doanh nghiệp
• 1.2. Cơ sở tài chính doanh nghiệp và dòng tiền
• 1.3. Các nội dung cơ bản quản lý tài chính doanh nghiệp

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Giáo Trình Tài Chính Doanh Nghiệp

Giáo trình 'Tài Chính Doanh Nghiệp - Tái Bản Lần 3 Phần 1' cung cấp cái nhìn tổng quan về tài chính doanh nghiệp. Nội dung giáo trình được biên soạn nhằm phục vụ cho việc giảng dạy và nghiên cứu trong lĩnh vực quản lý tài chính. Cuốn sách này không chỉ là tài liệu học tập mà còn là nguồn tham khảo quý giá cho các nhà quản lý và sinh viên ngành tài chính và ngân hàng.

1.1. Mục Tiêu Của Giáo Trình Tài Chính Doanh Nghiệp

Mục tiêu chính của giáo trình là giúp người học hiểu rõ về quản lý tài chính trong doanh nghiệp. Nội dung bao gồm các khái niệm cơ bản và ứng dụng thực tiễn trong phân tích tài chính.

1.2. Đối Tượng Sử Dụng Giáo Trình

Giáo trình này được thiết kế cho sinh viên ngành tài chính doanh nghiệp và các chuyên gia trong lĩnh vực quản lý tài chính. Nó cũng hữu ích cho những ai muốn nâng cao kiến thức về tài chính và đầu tư.

II. Vấn Đề Trong Quản Lý Tài Chính Doanh Nghiệp

Quản lý tài chính trong doanh nghiệp gặp nhiều thách thức, từ việc lập kế hoạch tài chính đến việc kiểm soát chi phí. Những vấn đề này ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp. Việc hiểu rõ các vấn đề này là rất quan trọng để đưa ra các giải pháp phù hợp.

2.1. Thách Thức Trong Lập Kế Hoạch Tài Chính

Lập kế hoạch tài chính là một trong những thách thức lớn nhất mà doanh nghiệp phải đối mặt. Việc dự đoán doanh thu và chi phí không chính xác có thể dẫn đến rủi ro tài chính nghiêm trọng.

2.2. Kiểm Soát Chi Phí Trong Doanh Nghiệp

Kiểm soát chi phí là yếu tố quan trọng trong quản lý tài chính. Doanh nghiệp cần có các biện pháp hiệu quả để giảm thiểu chi phí mà vẫn đảm bảo chất lượng sản phẩm và dịch vụ.

III. Phương Pháp Quản Lý Tài Chính Hiệu Quả

Để quản lý tài chính hiệu quả, doanh nghiệp cần áp dụng các phương pháp khoa học và thực tiễn. Những phương pháp này không chỉ giúp tối ưu hóa nguồn lực mà còn nâng cao khả năng cạnh tranh trên thị trường.

3.1. Phân Tích Tài Chính Định Kỳ

Phân tích tài chính định kỳ giúp doanh nghiệp theo dõi tình hình tài chính và đưa ra quyết định kịp thời. Việc này bao gồm việc đánh giá các chỉ số tài chính quan trọng như lợi nhuận, chi phí và dòng tiền.

3.2. Lập Ngân Sách Hiệu Quả

Lập ngân sách là một phần quan trọng trong quản lý tài chính. Doanh nghiệp cần xây dựng ngân sách chi tiết để kiểm soát chi phí và tối ưu hóa nguồn lực.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Tài Chính Doanh Nghiệp

Giáo trình không chỉ dừng lại ở lý thuyết mà còn cung cấp các ứng dụng thực tiễn trong tài chính doanh nghiệp. Những ví dụ thực tế giúp người học dễ dàng hình dung và áp dụng kiến thức vào thực tiễn.

4.1. Các Mô Hình Tài Chính Trong Doanh Nghiệp

Các mô hình tài chính giúp doanh nghiệp dự đoán và phân tích tình hình tài chính. Việc áp dụng các mô hình này giúp tối ưu hóa quy trình ra quyết định.

4.2. Kết Quả Nghiên Cứu Từ Thực Tiễn

Nghiên cứu từ thực tiễn cho thấy rằng việc áp dụng các phương pháp tài chính hiện đại có thể cải thiện đáng kể hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp.

V. Kết Luận Về Tài Chính Doanh Nghiệp

Giáo trình 'Tài Chính Doanh Nghiệp - Tái Bản Lần 3 Phần 1' là tài liệu quý giá cho việc nghiên cứu và giảng dạy trong lĩnh vực tài chính doanh nghiệp. Nó không chỉ cung cấp kiến thức lý thuyết mà còn hướng dẫn thực hành hiệu quả.

5.1. Tương Lai Của Quản Lý Tài Chính

Tương lai của quản lý tài chính doanh nghiệp sẽ tiếp tục phát triển với sự hỗ trợ của công nghệ. Các công cụ phân tích tài chính hiện đại sẽ giúp doanh nghiệp đưa ra quyết định chính xác hơn.

5.2. Khuyến Nghị Đối Với Doanh Nghiệp

Doanh nghiệp cần thường xuyên cập nhật kiến thức và áp dụng các phương pháp quản lý tài chính mới để duy trì sự cạnh tranh và phát triển bền vững.

Nội dung chính

Tổng quan về giáo trình

Giáo trình Tài chính doanh nghiệp (Dùng cho ngoài ngành) do PGS. Lưu Thị Hương và PGS. Vũ Duy Hào đồng chủ biên, được biên soạn bởi tập thể giảng viên Bộ môn Tài chính doanh nghiệp thuộc Khoa Ngân hàng – Tài chính, Trường Đại học Kinh tế Quốc dân (Hà Nội). Xuất bản tại Nhà xuất bản Đại học Kinh tế Quốc dân năm 2009 (tái bản lần thứ ba có sửa đổi, bổ sung), ấn phẩm giữ vị trí học phần cơ sở khối ngành kinh tế bắt buộc hoặc tự chọn đối với sinh viên bậc đại học và học viên cao học thuộc các ngành kinh tế, quản trị kinh doanh phi tài chính.

Mục tiêu học tập của giáo trình là trang bị cho người học hệ thống lý thuyết quản lý tài chính doanh nghiệp nền tảng trong nền kinh tế thị trường, đồng thời xây dựng năng lực đối chiếu lý thuyết với thực tế cơ chế quản lý tài chính doanh nghiệp tại Việt Nam. Thông qua đó, người học có thể nhận diện, phân tích và ứng dụng các nguyên tắc điều hành tài chính vào các đơn vị sản xuất, kinh doanh cụ thể.

Cấu trúc giáo trình được thiết kế theo hướng tiếp cận kép: xem xét cơ chế quản lý tài chính từ giác độ bên ngoài (chủ nợ, cổ đông, Nhà nước) và từ giác độ bên trong của nhà quản lý điều hành trực tiếp. Trong đó, quan điểm của nhà quản lý nội bộ được đặt làm trọng tâm. Cách tiếp cận này giúp đơn giản hóa các mô hình định lượng chuyên sâu, tập trung vào bản chất kinh tế của các dòng tiền, cơ cấu vốn và quản trị ngân quỹ tác nghiệp.

Điểm đặc sắc của giáo trình thể hiện ở tính chuẩn mực về mặt học thuật và tính ứng dụng thực tế. Nội dung lý thuyết luôn được gắn liền với hệ thống biểu mẫu biểu diễn số liệu liên hoàn, phản ánh trực tiếp các quy định pháp luật và chế độ quản lý tài chính doanh nghiệp hiện hành tại Việt Nam.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi

Các chương/chủ đề chính

Cấu trúc nội dung giáo trình được triển khai qua các chương trọng tâm với tính logic tịnh tiến chặt chẽ:

• Chương 1: Tổng quan về tài chính doanh nghiệp: Thiết lập nền tảng lý luận về khái niệm, phân loại hình thức tổ chức kinh doanh (kinh doanh cá thể - sole proprietorship, kinh doanh góp vốn - partnership, công ty - corporation); phân tích môi trường hoạt động và 4 nhóm quan hệ tài chính chủ yếu (với Nhà nước, thị trường tài chính, các thị trường khác, và quan hệ nội bộ). Chương này làm rõ cơ sở tài chính thông qua mối quan hệ giữa "dự trữ" (stock) và "dòng" (flow), phân biệt dòng tiền đối trọng (trực tiếp, có kỳ hạn, đa dạng) và dòng tiền độc lập; xác định 3 quyết định tài chính trọng tâm (dự toán vốn đầu tư dài hạn, xác lập cơ cấu vốn, quản trị tài sản lưu động) và 7 nguyên tắc quản trị tài chính căn bản.
• Chương 2: Quản lý thu chi trong doanh nghiệp: Khảo sát chi tiết cơ chế tạo lập doanh thu theo từng lĩnh vực ngành nghề; phương pháp phân loại chi phí sản xuất và chi phí lưu thông; kỹ thuật xác định giá thành sản phẩm cùng công thức xác định mức giảm giá thành cho các sản phẩm so sánh được: $$\Delta z = \sum_{i=1}^{n} Q_{1i}(z_{1i} - z_{0i})$$ Nội dung chương trình bày phương pháp tính các sắc thuế chủ yếu (thuế Giá trị gia tăng theo phương pháp khấu trừ và trực tiếp, thuế Tiêu thụ đặc biệt, thuế Thu nhập doanh nghiệp); quy trình phân phối lợi nhuận và trích lập các quỹ theo Nghị định số 199/2004/NĐ-CP; quy trình lập bảng dự toán thu - chi và cân đối ngân quỹ ngắn hạn theo từng tháng.
• Chương 3: Phân tích tài chính doanh nghiệp: Hướng dẫn kỹ thuật đọc, kiểm tra và khai thác hệ thống báo cáo tài chính doanh nghiệp chuẩn mực theo quy định của Bộ Tài chính, bao gồm Bảng cân đối kế toán, Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh (Mẫu số B02 - DN) và Báo cáo lưu chuyển tiền tệ.

Progression logic của giáo trình đi từ việc nhận thức bản chất thể chế và nguyên tắc chuyển động của luồng tiền (Chương 1), tiến tới các kỹ thuật tác nghiệp quản lý thu - chi, tính thuế, phân phối lợi nhuận và lập ngân quỹ vi mô (Chương 2), sau đó tích hợp toàn bộ kết quả vận động tài chính vào hệ thống báo cáo tổng hợp để tiến hành đánh giá thực trạng doanh nghiệp (Chương 3).

Kiến thức nền tảng được xây dựng

• Hệ thống lý thuyết cơ sở: Giáo trình xây dựng nền tảng dựa trên lý thuyết thị trường tài chính hiệu quả (efficient market), lý thuyết đánh đổi rủi ro - lợi nhuận (risk-return tradeoff), lý thuyết giá trị thời gian của tiền (time value of money), và mô hình quan hệ giữa tài sản thực với tài sản tài chính (trái quyền và nợ).
• Các nguyên tắc quản lý cốt lõi: Bảy nguyên tắc điều hành tài chính được hệ thống hóa gồm:
  1. Nguyên tắc đánh đổi rủi ro và lợi nhuận.
  2. Nguyên tắc giá trị thời gian của tiền (sử dụng chi phí cơ hội làm tỷ lệ chiết khấu).
  3. Nguyên tắc chi trả (chú trọng dòng tiền thực nhập/xuất quỹ và dòng tiền sau thuế hơn là lợi nhuận kế toán thuần túy).
  4. Nguyên tắc sinh lời và duy trì lợi thế cạnh tranh.
  5. Nguyên tắc thị trường có hiệu quả (giá cả chứng khoán phản ánh đầy đủ thông tin công khai).
  6. Nguyên tắc gắn kết lợi ích người quản lý với lợi ích cổ đông.
  7. Nguyên tắc tính toán tác động của thuế gắn liền với hành vi đạo đức và trách nhiệm xã hội.
• Khung phân tích chuẩn mực (Essential Frameworks): Mô hình chuyển hóa "Dòng vật chất $\leftrightarrow$ Dòng tiền" kết nối trực tiếp hai công cụ kế toán căn bản: Bảng cân đối kế toán (phản ánh trạng thái tài sản và nguồn vốn tại một thời điểm) và Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh / Báo cáo lưu chuyển tiền tệ (phản ánh sự vận động qua một thời kỳ).

Kỹ năng phát triển

• Kỹ năng kỹ thuật (Technical skills): Kỹ năng lập bảng tính thu ngân quỹ (Biểu 2.1, 2.2), bảng chi ngân quỹ (Biểu 2.5, 2.6) và bảng cân đối ngân quỹ chi tiết (Biểu 2.7); kỹ năng tính toán nghĩa vụ thuế GTGT theo chuỗi giá trị và thuế TNDN; tính toán định lượng chỉ tiêu hạ giá thành kế hoạch và thực tế.
• Kỹ năng phân tích (Analytical skills): Đánh giá mức độ lệch pha giữa luồng tiền vào và luồng tiền ra; phân tích ảnh hưởng của đòn bẩy nợ và chi phí lãi vay đến thu nhập chịu thuế; nhận diện các yếu tố tác động đến kết cấu chi phí sản xuất trong doanh nghiệp.
• Năng lực thực hành (Practical competencies): Năng lực tổng hợp số liệu từ các hoạt động thu chi ngân quỹ hàng tháng để tái lập các chỉ tiêu trên Bảng cân đối kế toán rút gọn (Biểu 2.9) tại thời điểm kết thúc kỳ kế toán.

---

Phương pháp giảng dạy và học tập

Giáo trình áp dụng phương pháp sư phạm kết hợp giữa diễn giải lý thuyết thể chế và mô hình hóa qua biểu bảng thực hành. Khác với các tài liệu thuần túy định lượng, giáo trình tiếp cận các vấn đề quản lý tài chính dưới góc nhìn điều hành kinh tế thực tiễn, giúp sinh viên ngoài chuyên ngành dễ dàng liên hệ các quyết định sản xuất - thương mại với biến động của dòng tiền.

Hệ thống bài tập tình huống trong giáo trình được xây dựng theo mô hình ca học liên hoàn (continuous case study). Điển hình là trường hợp thực hành của "Cơ sở thương nghiệp Minh Hoa" kéo dài xuyên suốt Chương 2:

• Mô hình hóa kế hoạch thu tiền bán hàng 3 tháng đầu năm theo phương thức 50% thu ngay, 50% thu vào tháng kế tiếp kết hợp xử lý nợ phải thu đầu kỳ (Biểu 2.2).
• Tính toán chi mua hàng, chi trả lương, chi phí quản lý, khấu hao TSCĐ và trích nộp các sắc thuế (VAT tính trực tiếp 15% trên lãi gộp, thuế TNDN 45%) (Biểu 2.6).
• Lập bảng cân đối ngân quỹ hàng tháng, xử lý bài toán thâm hụt/dư thừa tiền mặt, hoàn trả nợ gốc và lãi vay ngân hàng 2%/tháng (Biểu 2.7).
• Tổng hợp toàn bộ các kết quả dòng tiền để lập Bảng cân đối kế toán ngày 31/3 (Biểu 2.9).

Hệ thống câu hỏi ôn tập cuối mỗi chương được thiết kế nhằm kiểm tra khả năng phân biệt bản chất các khái niệm: phân biệt chi phí sản xuất với giá thành sản phẩm; phân biệt dòng tiền thực nhập/xuất quỹ với doanh thu, chi phí kế toán; nhận diện cơ chế phân phối lợi nhuận áp dụng cho từng mô hình sở hữu.

Đối với hoạt động tự học, giáo trình định hướng người học nghiên cứu kỹ các sơ đồ dòng tiền, tự giải lại các bài toán mẫu dạng bảng tính nhiều kỳ và kiểm tra tính cân đối kế toán giữa phần Tài sản và Nguồn vốn để nắm vững bản chất luân chuyển vốn.

---

Điểm nổi bật và cập nhật

Giáo trình Tài chính doanh nghiệp (Dùng cho ngoài ngành) bản tái bản lần thứ ba chứa đựng các điểm cập nhật và đặc thù học thuật:

• Cập nhật quy định pháp lý: Bổ sung cơ chế quản lý tài chính và phân phối lợi nhuận sau thuế của doanh nghiệp nhà nước theo quy định tại Điều 27 Nghị định số 199/2004/NĐ-CP (ngày 03/12/2004). Nội dung quy định rõ tỷ lệ trích nộp 10% vào quỹ dự phòng tài chính (cho đến khi bằng 25% vốn điều lệ), trích tối thiểu 30% vào quỹ đầu tư phát triển, trích tối đa 5% lập quỹ thưởng ban quản lý điều hành (khống chế mức trần 500 triệu đồng đối với công ty có Hội đồng quản trị và 200 triệu đồng đối với công ty không có Hội đồng quản trị), cũng như các tiêu chí trích lập quỹ khen thưởng, phúc lợi gắn với hiệu quả bảo toàn vốn nhà nước.
• Tiếp cận thể chế kinh tế thị trường hiện đại: Làm rõ cấu trúc quản trị của mô hình công ty cổ phần (corporation) – hình thức tổ chức tách bạch giữa quyền sở hữu (cổ đông) và quyền điều hành (ban giám đốc). Giáo trình phân tích vai trò kiểm soát của đại hội đồng cổ đông, vấn đề chi phí đại diện và cơ chế quản trị tài chính nhằm hướng đến mục tiêu tối đa hóa giá trị thị trường của cổ phiếu.
• Mô tả chi tiết doanh thu theo đặc thù ngành: Hệ thống hóa toàn diện nội dung xác định doanh thu cho 9 loại hình hoạt động sản xuất - kinh doanh trong nền kinh tế Việt Nam: sản xuất khai khoáng/chế biến, xây dựng, vận tải, thương nghiệp, dịch vụ đại lý/ủy thác, dịch vụ tiêu dùng, kinh doanh tiền tệ, bảo hiểm, cho thuê tài sản và hoạt động biểu diễn nghệ thuật/thể thao.
• Gắn kết chính sách thuế vào quyết định kinh doanh: Tích hợp Luật Thuế Giá trị gia tăng (áp dụng từ năm 1999) và Luật Thuế Thu nhập doanh nghiệp vào các bài toán phân tích dòng tiền sau thuế, xác định rõ vai trò của chi phí lãi vay như một khoản chi chắn thuế hợp pháp.

---

Đối tượng sử dụng giáo trình

Giáo trình được biên soạn phục vụ các nhóm đối tượng và mục đích học thuật cụ thể:

• Sinh viên đại học và học viên cao học ngoài ngành: Dành cho sinh viên từ năm thứ hai trở đi hoặc học viên các chương trình sau đại học thuộc khối ngành Kinh tế và Quản trị kinh doanh (Quản trị kinh doanh tổng hợp, Kinh tế quốc tế, Marketing, Quản trị nhân lực, Kế toán, Thương mại, Kinh tế đầu tư,...) không thuộc chuyên ngành sâu Tài chính - Ngân hàng.
• Yêu cầu kiến thức tiên quyết (Prerequisites): Người học cần hoàn thành các học phần cơ sở bao gồm: Kinh tế học vi mô, Kinh tế học vĩ mô, Nguyên lý kế toán (hoặc Kế toán đại cương) và Pháp luật kinh tế đại cương để có thể tiếp thu thuận lợi các nội dung về hạch toán dòng tiền và cơ chế phân phối lợi nhuận.
• Giảng viên các trường đại học: Sử dụng làm tài liệu giảng dạy chính thức cho học phần Tài chính doanh nghiệp (thời lượng 2 đến 3 tín chỉ) dành cho hệ đào tạo phi chuyên ngành; khai thác hệ thống dữ liệu ví dụ thực hành liên hoàn để tổ chức thảo luận, kiểm tra và hướng dẫn bài tập nhóm.
• Nhà quản lý và bạn đọc tự học (Reference): Là tài liệu tham khảo cho các giám đốc điều hành, cán bộ quản lý dự án, kỹ sư kinh tế cần bổ sung phương pháp lập kế hoạch ngân quỹ ngắn hạn, phương pháp kiểm soát chi phí - giá thành và kỹ năng đọc hiểu báo cáo tài chính phục vụ quản trị doanh nghiệp.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Giáo trình này phù hợp với đối tượng người học nào?

Giáo trình được biên soạn chuyên biệt cho sinh viên bậc đại học, học viên cao học các ngành kinh tế phi tài chính và các nhà quản lý doanh nghiệp cần nắm vững kiến thức quản trị tài chính mang tính ứng dụng thực tế.

2. Người học cần chuẩn bị kiến thức nền tảng nào trước khi tiếp cận giáo trình?

Người học cần nắm vững kiến thức cơ bản về kinh tế học vi mô (nguyên lý cung - cầu, chi phí sản xuất), nguyên lý kế toán (kỹ thuật ghi nhận tài sản, nguồn vốn, doanh thu, chi phí) và các kiến thức căn bản về văn bản quy phạm pháp luật doanh nghiệp.

3. Giáo trình này có điểm gì khác biệt so với giáo trình Tài chính doanh nghiệp chuyên ngành?

Giáo trình lược bỏ các mô hình định lượng toán tài chính chuyên sâu và các kỹ thuật định giá phái sinh phức tạp; thay vào đó, sách tập trung phân tích bản chất kinh tế của các dòng tiền, cơ chế quản lý thu - chi tác nghiệp, tính toán thuế và kỹ năng lập ngân quỹ theo đúng quy định pháp luật Việt Nam.

4. Phương pháp tự học giáo trình như thế nào để đạt hiệu quả cao?

Người học nên tiếp cận tuần tự theo 3 bước:

1. Nắm vững 7 nguyên tắc tài chính và sơ đồ chu chuyển dòng tiền ở Chương 1.
2. Tự thực hành giải lại toàn bộ các biểu mẫu tính toán dòng tiền, tính thuế và phân phối lợi nhuận trong bài tập tình huống cơ sở Minh Hoa ở Chương 2.
3. Đối chiếu số liệu ngân quỹ vào hệ thống các Báo cáo tài chính ở Chương 3.

5. Giáo trình có đề cập đến các văn bản pháp luật và biểu mẫu tài chính cụ thể nào?

Giáo trình tích hợp các văn bản pháp luật như Luật Doanh nghiệp, Luật Thuế GTGT, Luật Thuế TNDN, Nghị định số 199/2004/NĐ-CP (Điều 27 về phân phối lợi nhuận doanh nghiệp nhà nước) và hệ thống Báo cáo tài chính doanh nghiệp chuẩn mực (trong đó có Mẫu số B02 - DN).

---

Kết luận

Giáo trình Tài chính doanh nghiệp (Dùng cho ngoài ngành) do PGS. Lưu Thị Hương và PGS. Vũ Duy Hào đồng chủ biên là tài liệu học thuật cơ sở, chuẩn mực hóa các nguyên lý quản lý tài chính doanh nghiệp trong nền kinh tế thị trường gắn với bối cảnh thể chế Việt Nam. Giá trị cốt lõi của giáo trình nằm ở phương pháp tiếp cận dòng tiền thực tế, hệ thống bài tập thực hành biểu bảng liên hoàn và sự rõ ràng trong việc hệ thống hóa các quy định quản lý thu chi, phân phối lợi nhuận.

Lộ trình học tập đề xuất cho người học gồm ba giai đoạn: (1) Thiết lập nhận thức về 7 nguyên tắc tài chính và cơ chế vận động của dòng tiền; (2) Thực hành kỹ năng kỹ thuật về quản lý thu, chi, tính thuế, phân phối lợi nhuận và cân đối ngân quỹ ngắn hạn; (3) Khai thác thông tin từ hệ thống Báo cáo tài chính doanh nghiệp để phục vụ việc ra quyết định điều hành. Để củng cố kiến thức, người học nên tham khảo thêm các chuẩn mực kế toán Việt Nam (VAS), hệ thống văn bản pháp luật thuế hiện hành và các quy chế tài chính doanh nghiệp mới nhất.

Trích đoạn nội dung tài liệu

T R U O N G D A I H O C K IN H T E Q U O C D A N KH O A N G A N H A N G - TAI C H IN H D o n g c h u b ie n : PGS. LUU THj HUO NG PGS. VU DUY HAO TAI CHINH DOANH NGHIEP ■ (DUNG CHO NGOAI NGANH) Tai ban Ian thu ba c6 svca doi, bo sung NHA XUA'TBAN DAI HQC KINHT£ Qu6 c DAN HA N0> - 2009 l 6 i g i6 i ra p ieu qua Kju-ct-n ly tdi chinh doanh nghiep Id H mot van de trong tam quyet dinh hiey qua kinh doanh cua doanh nghiep. Du cho doanh nghiep ditcfc to chitc theo bat ky hinh thiic nao, kinh doanh trong bat cijC llnh vtfc nao, cac hoat dong tai chinh cua doanh nghiep cung nhtf nguyen tac quan ly tai chinh doanh nghiep, ve ccf ban, la, n h ii nhau.

Bdi vay, mon hoc "Tai chinh doanh nghiep" ludn dUOc chu trong trong chuctng trinh dao tao dai hoc va tren dai hoc thuoc chuyen nganh Tai chinh - Ngan hang. Tuy nhien, quan ly tai chinh doanh nghiep khong chi la van de cua cac chuyen gia tai chinh ma con la sit quan tam cua cac nha kinh te thuoc nhieu llnh vitc. Vi le do, Bo mon Tai chinh doanh nghiep bien soan va gidi thieu cuon 'T a i c h in h d o a n h n g h iep " phuc vu hoc tap cua hoc vien ngoai chuyen nganh Tai chinh - Ngan hang. Trong giao trinh nay, cac tac gia de cap tdi nhQng van de can thiet va ccf ban nhat ve quan ly tdi chinh doanh nghiep trong nen kinh te thi trUbng.

Tren ccf sd do giup ngiidi doc co dittic nhitng hieu biet co tinh "ly thuyet" ve quan ly tdi chinh doanh nghiep va "doi chieu" vdi thiic te quan ly tdi chinh doanh nghiep d Viet N am hien nay, ting dun,; kinh nghiem quan ly tdi chinh doanh nghiep trong n in kinh te thi trititng vao mot doanh nghiep cu the m a ngitcfi doc quan tam. 3 C uon giao trin h ditac bien soan tren ccf sd ke thi/a cac giao trin h cua Bo m on va sach th a m khdo ve Tai ch in h d o a n h ngh iep da x u a t ban. T rong Ian tdi ban d a u tien nay, cac tac g ia d a ch in h siia, bo su n g m ot so chi tiet d e n o i dung cuon sach m ang tin h cap nhat. C h u n g tdi chan thanh cam cm va m o n g tiep tuc n h a n diiUc nhitng y kien dong gop cua ban doc d e l d n tdi ban sau cuon sach ducfc hoan chinh hem.

X in trdn trong gicri thieu cung ban doc. 5 0 M6N TAI CHM DOANH NGHIEP 4 Chutdng 1 TO N G Q U A N VE TAI C H IN H D O A N H NGHIEP • Tai chinh doanh nghiep la gi va vai tro cua quan ly tai chinh trong doanh nghiep quan trong nhir the nao? Muc tieu cua quan ly tai chinh la gi? Hoat d6ng tai chinh doanh nghiep khdng th£ tach roi cac quan he trao d6i t6n tai giua cac doanh nghi£p, cac don vj kinh te, do do, khong th£ xem xet tai chinh cua cac doanh nghiep neu khong dat chung trong m6t m6i trucmg nha't dinh. D o la nhirng van d6 trong tam c£n dupe lam rd tnroc khi nghien cun tai chinh doanh nghiep va quan ly tai chinh doanh nghiep. Day cung chinh la nhiing noi dung chu yeu dupe de cap trong chucrng nay.

K h ai niem va p h an loai Doanh nghiep la chu the kinh te doc lap, co tu cach phap nhan, hoat dong kinh doanh tren thj trucmg nham lam tang gia tri cua chu so huu. Doanh nghiep la mot cach thuc t6 chtic hoat dong kinh te cua nhi£u ca nhan. Co nhieu hoat d6ng kinh te chi co th£ thuc hien dupe boi cac doanh nghiep chir khong phai cac ca nhan. 6 Viet Nam, theo Luat doanh nghiep: doanh nghiep la t6 chtfc kinh te co ten rieng, co tai san, co tru so giao dich 6n dinh, dupe dang ky kinh doanh theo quy dinh cua phap luat nham muc dich thuc hi^n cac hoat d6ng kinh doanh - turc la thuc hiSn m6t, m6{ s6' hoac ta't ca c£c c6ng doan cua qua trinh d3u tu, tCr san xuat den tifeu thu san ph£m hoac cung ting dich vu tren thi 5 trucmg nham muc dich sinh loi.

Cac doanh nghiep 0 Viet bao gorr>: Doanh nghiep Nha nude, c6ng ty c6 phan, cong ty trach nhiem hiru han. cong ty h<^> danh, c6ng ty lien doanh, doanh nghiep tu nhan. Trong n6n kinh te thi trucmg, cac doanh nghiep bao gdm cac chu thfc kinh doanh sau day: - Kinh doanh ca th£ (sole proprietorship) - Kinh doanh gop v6n (pamership) - C6ng ty (corporation) K in h d o an h ca the 1. La loai hlnh duoc thanh lap dcm gian nhat, kh6ng can phai co di£u 16 chinh thuc va it chiu su quan ly cua Nha nude.

Khong phai tra thue thu nhap doanh nghifip, tat ca loi nhuan bi tinh thue thu nhap ca nhan. Chu doanh nghiep chiu trach nhifim v6 han d6i vdi cac nghla vu va cac khoan ncf, kh6ng co su tach biet giQa tai san ca nhan va tai san cua doanh nghiep. Then gian hoat ddng cua doanh nghiep phu thu6c vao tu6i tho cua nguoi chu. Kha nang thu hut v<5n bi han ch£ boi kha nang cua ngudi chu.

Kinh doanh gop von 1. Vi6c thanh lap doanh nghiep nay d6 dang va chi phi thanh lap tha’p. D6i vdi cac hap d6ng phiic tap can phai duoc viet tay. M6t s6 trucmg hop can co gi£y phep kinh doanh.

Cac thanh vien chinh thiic (general partners) co trach nhifim v6 han vdi cac khoan no. M6i thanh vi£n cd trach nhidm d6i vdi phan tuong ung vdi p h in v6'n gop. N£u nhu mfit thanh vien khdng hoan thanh trach nhifim tra n o cua m inh, p h in cdn lad se do cac thanh vien khac hoan tra. Doanh nghiep tan vo khi mot trong cac thanh vien chinh thurc chel hay rut von.

Kha nang v<5 von han che. Lai tir hoat dong kinh doanh cua cac thanh vien phai chiu thue thu nhap ca nhan. Cong ty Cong ty la loai h'inh doanh nghiep ma cr do co sir ket hop ba loai I d ich: cac cd dong (chu so him), cua hoi d6ng quan tri va cua cac nha quan ly. Theo truy£n thdng, co ddng ki£m soat toan bo phircfng hudng, chinh sach va hoat dong cua cdng ty.

C6 ddng Mu nen hoi dong quan tri, sau do hoi d6ng quan tri lira chon ban quan ly. Cac nha quan ly quan ly hoat dong cua cong ty theo cach thurc mang lai lpi ich tot nhat cho c6 ddng. ViSc tach rcfi quy^n sd hiru khoi cac nha quan ly mang lai cho cdng ty cac ini the so vdi kinh doanh ca th£ va gop vdn: 1. Quygn sd hiru co the de dang chuyen cho cd ddng mdi.

Sir t6n tai cua cdng ty khdng phu thudc vao six thay ddi s6 lupng cd ddng. Trach nhiem cua cd ddng chi gidi han d phin vdn ma c6 d6ng gop vao cdng ty (trach nhiem hflu han). Mdi loai hlnh doanh nghiep cd nhttng uu, nhupc di&n rieng va phu hop vdi quy mo va trinh dd phat trie’n nhat dinh. H£u h£t cac doanh nghiep ldn hoat ddng vdi tu cach la cac cdng ty.

Day la loai hlnh phat trien nh£t cua doanh nghiep. Tuy nhien, trong pham vi nghiftn ciiu, cd th£ coi tit ca cac loai h'inh dd la doanh nghiep. V I nguyen tac, ndi dung quan ly tai ctrinh doanh nghiep la nhu nhau. Mdi tnidng hoat dong cua doanh nghiep D£ dat dupe mure doanh lpi mong mudn, doanh nghiep can phai cd nhung quy6t dinh v6 td chutc hoat ddng san xu£t va van hanh qua trin h tra o d d i.

Moi quy€t dinh deu phai g in ket vdi mdi 7 truong xung quanh. Bao quanh doanh nghiep la mot moi truong kinh te - xa hoi phiic tap va luon bien dong. Co the k£ den mdt so yeu to khach quan tac dong true tiep tai hoat dong cua doanh nghiep. Doanh nghiep luon phai doi d iu voi cong nghe.

Su phat tri£n cua cong nghe la mot yeu to gop phin thav d6i phuong thiic san xuSt, tao ra nhiSu ky thuat moi diin den nhirng thay ddi manh me trong quan ly tai chinh doanh nghiep. Doanh nghiep la doi tuong quan ly cua Nha nude. Su that chat hay ndi long hoat dong cua doanh nghiep dupe dieu chinh bang lu&t va cac van ban quy pham phap luSt, bang ca che quan ly tai chinh. Doanh nghiep trong nen kinh te thi truong phai du tlnh duoc kha nang xay ra rui ro, dac biet la rui ro tai chinh de co cach ung pho kip thoi va dung d4n.

Doanh nghiep, vcfi sue ep cua thi truong canh tranh, phai chuyen dan tir chien luoc trong cung c 6 dien sang chien luoc trong cau hien dai. Nhirng doi hoi v£ chit luong, m iu ma, gia ca hang hoa, ve chat lupng dich vu ngay cang cao han, tinh te han cua khach hang budc cac doanh nghiep phai thucmg xuyen thay doi chrnh sach san phftm, dam bao san xua't - kinh doanh co hieu qua va chat luong cao. Doanh nghiep thuong phai dap ung duoc doi hoi cua cac doi tac ve mure von chu so huu trong co ca'u von. Su tang, giam von chu so huu co tac dong dang ke tai hoat dong cua doanh nghiep, dac biet trong cac dieu kien kinh te khac nhau.

Muon phat trien ben virng, cac doanh nghiep phai lam chu va du doan truoc dupe su thay ddi cua mdi truong de s in sang thich nghi vdi no. Trong mdi trucmg do, quan he tai chinh cua doanh nghiep dupe the hien rift phong phu va da dang. KHAI NI$)M TAI CHINH DOANH NGHI$P Tiki chinh doanh nghiep dupe hi£u l i nh(2ng quan he gia tn giOa doanh nghiep vdi c ic did th£ trong n£n kinh te. C ic quan he tai chinh doanh nghiep chu yeu bao g6m: Quan he giua doanh ngluep vai Nha ntfoc Day la moi quan he phat sinh khi doanh nghiep thuc hien nghla vu thue doi vdi Nha nude, khi Nha nude gop von vao doanh nghiep.

Quan he giffa doanh nghiep vdi thi truong tdi chinh Quan he nay dircrc the’ hien thong qua viec doanh nghiep tim kiem cac ngu6n tai tra. Tren thj trudng tai chinh, doanh nghiep co the vay ngan han de dap ung nhu cau von ngan han, co the phat hanh co phieu va trai phieu de dap ung nhu cau von dai han. Ngupc lai, doanh nghiep phai tra lai vay va von vay, tra lai co phan cho cac nha tai trp.