Giáo Trình Quản Trị Logistics Dành Cho Ngành Kinh Tế, Logistics Và Quản Trị Kinh Doanh

Giáo trình kinh tế về logistics quyển 4 dùng cho ngành kinh tế logistics và quản trị kinh doanh đặng đình đào, biên soạn theo chương trình đào tạo chuẩn, hệ thống hóa kiến thức từ

• Tác giả: Đặng Đình Đào
• Người hướng dẫn: PGS. Bùi Đức Hùng
• Trường học: Đại học Bách Khoa Hà Nội
• Chuyên ngành: Quản trị logistics
• Đề tài: Giáo Trình Quản Trị Logistics: Hướng Dẫn Toàn Diện Cho Ngành Kinh Tế
• Loại tài liệu: Giáo trình
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI NÓI ĐẦU
• 10. CHƯƠNG 10: HỆ THỐNG THÔNG TIN LOGISTICS
• 10.1. Khái quát về công nghệ thông tin logistics
• 10.2. Các công nghệ sử dụng trong logistics
• 10.3. Mô hình hệ thống công nghệ thông tin trong doanh nghiệp
• 10.4. Hệ thống thông tin logistics (Logistics Information System - LIS)
• 10.5. Khái niệm hệ thống thông tin logistics
• 10.6. Cấu trúc LIS
• 10.7. Dữ liệu logistics
• 11. CHƯƠNG 11: QUẢN TRỊ DỊCH VỤ KHÁCH HÀNG
• 11.1. Khái niệm dịch vụ khách hàng
• 11.2. Quản lý chất lượng toàn hộ và dịch vụ khách hàng
• 11.3. Thành phần của dịch vụ khách hàng
• 11.4. Xây dựng chiến lược dịch vụ khách hàng
• 11.5. Tiêu chuẩn đánh giá dịch vụ khách hàng
• 11.6. Hoàn thiện hoạt động dịch vụ khách hàng
• 12. CHƯƠNG 12: NHỮNG ĐIỀU CẦN BIẾT TRONG QUẢN TRỊ LOGISTICS
• 12.1. Các cam kết của Việt Nam trong Tổ chức Thương mại thế giới (WTO)
• 12.2. Vận tải hàng hóa quốc tế hàng đường biển (trừ vận tải nội địa)
• 12.3. Dịch vụ xếp dỡ Container
• 12.4. Dịch vụ thông quan
• 12.5. Dịch vụ hải container
• 12.6. Dịch vụ hỗ trợ tất cả các phương thức vận tải
• 12.7. Dịch vụ vận tải đường bộ
• 12.8. Dịch vụ vận tải đường sắt
• 12.9. Dịch vụ vận tải đường thủy nội địa
• 12.10. Dịch vụ vận tải hàng không
• 12.11. Dịch vụ chuyển phát
• 12.12. Dịch vụ phân phối
• 12.13. Các thỏa thuận khu vực
• 12.14. Hiệp định vận tải qua biên giới GMS
• 12.15. Hiệp định khung ASEAN về tạo thuận lợi cho hàng hóa quá cảnh
• 12.16. Hiệp định khung ASEAN về vận tải đa phương thức
• 12.17. Một số tập quán quốc tế
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về Giáo Trình Quản Trị Logistics cho Ngành Kinh Tế

Giáo trình Quản trị Logistics là tài liệu quan trọng cho sinh viên ngành kinh tế, logistics và quản trị kinh doanh. Tài liệu này không chỉ cung cấp kiến thức lý thuyết mà còn hướng dẫn thực hành trong quản lý chuỗi cung ứng. Nội dung giáo trình được biên soạn bởi các chuyên gia hàng đầu, nhằm đáp ứng nhu cầu học tập và giảng dạy ngày càng cao trong lĩnh vực này.

1.1. Mục tiêu của Giáo Trình Quản Trị Logistics

Giáo trình nhằm trang bị cho sinh viên kiến thức về quản lý logistics, từ đó giúp họ hiểu rõ hơn về chuỗi cung ứng và các hoạt động logistics trong doanh nghiệp.

1.2. Đối tượng sử dụng Giáo Trình Quản Trị Logistics

Tài liệu này phù hợp cho sinh viên, giảng viên và các nhà quản lý trong lĩnh vực logistics, cung cấp kiến thức cần thiết để nâng cao hiệu quả công việc.

II. Những Thách Thức trong Quản Trị Logistics Hiện Nay

Quản trị logistics đối mặt với nhiều thách thức trong bối cảnh kinh tế toàn cầu hóa. Các doanh nghiệp cần phải tối ưu hóa quy trình để giảm chi phí và nâng cao hiệu quả. Những thách thức này bao gồm việc quản lý rủi ro, áp dụng công nghệ mới và duy trì chất lượng dịch vụ.

2.1. Quản lý rủi ro trong logistics

Rủi ro trong logistics có thể đến từ nhiều nguồn khác nhau, bao gồm thiên tai, biến động thị trường và sự thay đổi trong quy định pháp lý. Doanh nghiệp cần có chiến lược để giảm thiểu những rủi ro này.

2.2. Áp dụng công nghệ trong quản trị logistics

Công nghệ thông tin đóng vai trò quan trọng trong việc tối ưu hóa quy trình logistics. Việc áp dụng các hệ thống thông tin logistics giúp doanh nghiệp theo dõi và quản lý hàng hóa hiệu quả hơn.

III. Phương Pháp Tối Ưu Hóa Quản Trị Logistics Hiệu Quả

Để tối ưu hóa quản trị logistics, doanh nghiệp cần áp dụng các phương pháp hiện đại như Lean Logistics và Six Sigma. Những phương pháp này giúp giảm thiểu lãng phí và nâng cao hiệu suất làm việc.

3.1. Lean Logistics Giảm thiểu lãng phí

Lean Logistics tập trung vào việc loại bỏ các hoạt động không cần thiết trong chuỗi cung ứng, từ đó giảm chi phí và thời gian giao hàng.

3.2. Six Sigma Cải tiến quy trình

Phương pháp Six Sigma giúp doanh nghiệp cải tiến quy trình thông qua việc phân tích dữ liệu và giảm thiểu sai sót, từ đó nâng cao chất lượng dịch vụ.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn của Quản Trị Logistics trong Doanh Nghiệp

Quản trị logistics không chỉ là lý thuyết mà còn có nhiều ứng dụng thực tiễn trong doanh nghiệp. Việc áp dụng các chiến lược logistics hiệu quả giúp doanh nghiệp nâng cao khả năng cạnh tranh và đáp ứng nhu cầu khách hàng.

4.1. Quản lý kho và phân phối hàng hóa

Quản lý kho hiệu quả giúp doanh nghiệp tối ưu hóa không gian lưu trữ và giảm thiểu chi phí vận chuyển. Các hệ thống quản lý kho hiện đại giúp theo dõi hàng tồn kho và tối ưu hóa quy trình phân phối.

4.2. Dịch vụ khách hàng trong logistics

Dịch vụ khách hàng là yếu tố quan trọng trong logistics. Doanh nghiệp cần đảm bảo rằng hàng hóa được giao đúng thời gian và chất lượng, từ đó nâng cao sự hài lòng của khách hàng.

V. Kết Luận và Tương Lai của Quản Trị Logistics

Quản trị logistics sẽ tiếp tục phát triển và đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế toàn cầu. Các doanh nghiệp cần phải thích ứng với những thay đổi trong công nghệ và thị trường để duy trì lợi thế cạnh tranh.

5.1. Xu hướng tương lai trong quản trị logistics

Tương lai của quản trị logistics sẽ tập trung vào việc áp dụng công nghệ mới như trí tuệ nhân tạo và tự động hóa để nâng cao hiệu quả và giảm chi phí.

5.2. Tầm quan trọng của đào tạo trong logistics

Đào tạo nhân viên là yếu tố quan trọng để nâng cao năng lực quản lý logistics. Doanh nghiệp cần đầu tư vào đào tạo để đảm bảo nhân viên có đủ kỹ năng và kiến thức cần thiết.

Nội dung chính

GIỚI THIỆU HỌC THUẬT: GIÁO TRÌNH QUẢN TRỊ LOGISTICS (QUYỂN 4)

Tổng quan về giáo trình (250-300 từ)

Giáo trình Quản trị Logistics (Dành cho ngành Kinh tế, Logistics và Quản trị kinh doanh) do tập thể tác giả gồm GS. Đặng Đình Đào, PGS. Trần Văn Bão, TS. Phạm Cảnh Huy và TS. Đặng Thị Thúy Hồng đồng chủ biên, được Nhà xuất bản Bách Khoa Hà Nội phát hành năm 2024 (Số QĐXB: 249/QĐ-ĐHBK-BKHN; ISBN: 978-604-488-446-2). Trong cấu trúc chương trình đào tạo đại học và sau đại học thuộc khối ngành kinh tế, quản trị và chuỗi cung ứng, đây là học phần chuyên môn cốt lõi, cung cấp hệ thống lý thuyết và phương pháp quản trị luồng vận động vật chất và dòng thông tin từ điểm xuất phát đến điểm tiêu thụ cuối cùng.

Mục tiêu học tập của giáo trình hướng đến việc trang bị cho người học tư duy tối ưu hóa toàn cục, loại bỏ tư tưởng cục bộ làm tổn hại đến hiệu quả chuỗi cung ứng. Giáo trình tập trung vào việc quản trị cả hai mảng hoạt động cơ bản: Logistics đầu vào (Inbound Logistics) và Logistics đầu ra (Outbound Logistics). Toàn bộ công trình gồm 12 chương, được phân chia thành 4 quyển ấn bản điện tử. Trong đó, Quyển 4 bao gồm 3 chương trọng tâm (Chương 10, 11 và 12), tiếp cận chuyên sâu vào ba trụ cột: hạ tầng công nghệ thông tin logistics, quản trị dịch vụ khách hàng và khung khổ pháp lý cùng các cam kết quốc tế của Việt Nam.

Điểm đặc sắc của giáo trình là sự kết hợp chặt chẽ giữa các mô hình học thuật kinh điển (như mô hình hệ thống thông tin của Ballou, Neng Chiu) với các dữ liệu thể chế thực chứng (cam kết WTO, các hiệp định khung ASEAN, hiệp định tiểu vùng GMS), giúp người học tiếp cận logistics dưới cả góc độ kỹ thuật quản trị lẫn hành lang pháp lý quốc tế.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi (500-600 từ)

Các chương/chủ đề chính

Cấu trúc Quyển 4 tập trung vào 3 chương chuyên đề với tính liên kết logic chặt chẽ:

• Chương 10: Hệ thống thông tin logistics (LIS) (ThS. Phạm Thảo, ThS. Nguyễn Quỳnh Mai biên soạn): Cung cấp nền tảng công nghệ và hệ thống dữ liệu trong quản trị chuỗi cung ứng. Nội dung phân tích các công nghệ nhận dạng và truyền thông tự động: Mã vạch (Barcode), Trao đổi dữ liệu điện tử (EDI), Nhận dạng qua tần số vô tuyến (RFID) và truyền thông thời gian thực (Real-time communication). Chương này mô tả cấu trúc LIS theo mô hình của Neng Chiu (1995), tích hợp giữa luồng vật lý, luồng thông tin và luồng điều khiển; đồng thời chi tiết hóa 10 hệ thống phân mềm ứng dụng gồm: quản lý đặt hàng, nhận hàng, kho bãi (WMS), chọn hàng (áp dụng quy tắc FIFO, FEFO), dịch chuyển hàng hóa, tiền xử lý và tập hợp, sắp xếp và trộn hàng, kiểm tra tồn kho, lập kế hoạch định tuyến vận tải (TMS) và quy trình xử lý đơn hàng 4 bước.
• Chương 11: Quản trị dịch vụ khách hàng (TS. Nguyễn Minh Ngọc, TS. Phạm Thị Hường, ThS. Lê Thùy Dương biên soạn): Phân tích dịch vụ khách hàng dưới 3 góc độ: chức năng quản lý, tiêu thức đánh giá định lượng và triết lý hoạt động gắn với Quản lý chất lượng toàn diện (TQM - Đúng ngay từ lần đầu). Cấu trúc dịch vụ được chia thành 3 giai đoạn: trước giao dịch (chính sách, cấu trúc tổ chức, độ linh hoạt), trong giao dịch (mức độ tồn kho, chu kỳ đặt hàng, tính chính xác, chuyển tải) và sau giao dịch (bảo hành, xử lý khiếu nại, hoàn trả, thay thế sản phẩm). Chương này trình bày 4 phương pháp xây dựng chiến lược: Đánh giá so sánh (Benchmarking), Phân tích phản ứng hết hàng, Phân tích đánh đổi Chi phí/Doanh số (Trade-off), Phân tích ABC/Nguyên lý Pareto (80/20) và quy trình Kiểm toán dịch vụ khách hàng (Customer Service Audit) qua 4 bước.
• Chương 12: Những điều cần biết trong quản trị logistics (TS. Nguyễn Thị Diệu Chi, ThS. Vũ Đức Minh, ThS. Trần Hoàng Kiên biên soạn): Hệ thống hóa cam kết của Việt Nam trong Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) đối với 11 phân ngành dịch vụ logistics (vận tải biển quốc tế, xếp dỡ container, thông quan, bãi container, dịch vụ hỗ trợ, vận tải đường bộ, đường sắt, đường thủy nội địa, hàng không, chuyển phát, phân phối); cùng các thỏa thuận khu vực như Hiệp định vận tải qua biên giới Tiểu vùng Mê Kông mở rộng (GMS), Hiệp định khung ASEAN về tạo thuận lợi cho hàng hóa quá cảnh và vận tải đa phương thức.

Progression logic của giáo trình đi từ hạ tầng dữ liệu kỹ thuật số (Chương 10) làm cơ sở vận hành, chuyển sang giao diện thực thi chất lượng đầu ra với khách hàng (Chương 11), và hoàn thiện bằng khuôn khổ pháp lý, chuẩn mực thương mại quốc tế (Chương 12).

Kiến thức nền tảng được xây dựng

• Lý thuyết hệ thống thông tin logistics theo Ballou (1993): Định nghĩa LIS là hệ thống con của hệ thống thông tin quản lý, cấu thành từ 3 phân đoạn: nhập dữ liệu, xử lý và xuất báo cáo.
• Mô hình logistics tích hợp của Neng Chiu (1995): Phân định ranh giới và mối tương tác giữa các phân hệ chức năng nội bộ (Tài chính - kế toán, Tiếp thị, Sản xuất, Mua sắm) và các đối tượng bên ngoài (Khách hàng, Nhà cung cấp, Đơn vị vận chuyển).
• Triết lý quản trị chất lượng toàn bộ (TQM): Nguyên tắc cung cấp dịch vụ "đúng ngay từ lần đầu" nhằm tối ưu chi phí giữ chân khách hàng.
• Nguyên lý phân loại Pareto và mô hình ABC: Quy luật 80/20 phân định mức độ quan trọng của các nhóm khách hàng và danh mục sản phẩm để phân bổ mức dịch vụ tối ưu.

Kỹ năng phát triển

• Kỹ năng kỹ thuật (Technical skills): Nhận diện và thiết lập các chuẩn giao tiếp dữ liệu EDI, ứng dụng RFID, vận hành sơ đồ luồng dữ liệu LIS và xử lý quy trình đơn hàng 4 giai đoạn.
• Kỹ năng phân tích (Analytical skills): Đo lường chu kỳ đặt hàng, tính toán sự đánh đổi chi phí/doanh thu, phân tích dữ liệu kiểm toán dịch vụ nội bộ và bên ngoài.
• Năng lực thực thi thực tế (Practical competencies): Xây dựng chính sách dịch vụ khách hàng, hoạch định tuyến vận tải, xử lý thủ tục lưu kho theo nguyên tắc FIFO/FEFO và tra cứu, áp dụng các điều khoản cam kết WTO, hiệp định GMS/ASEAN trong hợp đồng vận tải đa phương thức.

---

Phương pháp giảng dạy và học tập (300-350 từ)

Giáo trình được thiết kế theo phương pháp tiếp cận quy trình và phân tích định lượng, kết hợp giữa diễn giải lý thuyết và sơ đồ hóa hệ thống (như Sơ đồ luồng trao đổi dữ liệu EDI, Mô hình Neng Chiu 1995, Mô hình phân loại 3 nhóm yếu tố dịch vụ khách hàng).

Cuối mỗi chương, nhóm tác giả biên soạn hệ thống Câu hỏi ôn tập và thảo luận có tính bao quát cao:

• Cuối Chương 10: Tập trung vào 4 nhóm vấn đề cốt lõi: công nghệ logistics, khái niệm LIS, hệ thống phần mềm ứng dụng và vai trò của LIS trong doanh nghiệp.
• Cuối Chương 11 và 12: Đặt ra các câu hỏi thảo luận về xây dựng tiêu chuẩn đánh giá dịch vụ khách hàng, phương pháp kiểm toán dịch vụ và phân tích các cam kết mở cửa thị trường dịch vụ logistics của Việt Nam.

Đối với phần bài tập và thực hành, giáo trình cung cấp cơ sở để xây dựng các tình huống nghiên cứu (Case studies) mô phỏng hoạt động phân tích phản ứng của khách hàng khi xảy ra tình trạng hết hàng, bài toán lựa chọn phương thức vận chuyển dựa trên chi phí tiêu chuẩn, và quy trình xử lý đơn hàng từ lúc tiếp nhận đến khi hoàn tất hóa đơn tài chính.

Về phương pháp đánh giá, tài liệu hỗ trợ giảng viên kiểm tra kiến thức đa chiều: từ đánh giá khả năng hiểu cấu trúc dữ liệu LIS, năng lực áp dụng nguyên lý Pareto/ABC trong phân loại khách hàng, đến khả năng ghi nhớ và đối chiếu các cam kết vận tải quốc tế. Để tự học hiệu quả, người học cần kết hợp việc đọc văn bản với việc đối chiếu các sơ đồ chức năng, tự trả lời câu hỏi ôn tập và liên hệ trực tiếp với các hiệp định thương mại hiện hành.

---

Điểm nổi bật và cập nhật (250-300 từ)

Giáo trình Quản trị Logistics (Quyển 4) cập nhật các nội dung học thuật và thực tiễn đáp ứng yêu cầu hiện đại hóa chuỗi cung ứng:

1. Hệ thống hóa sâu sắc công nghệ thông tin logistics: Giáo trình không tiếp cận công nghệ thông tin một cách rời rạc mà tổ chức thành một cấu trúc LIS hoàn chỉnh. Các công nghệ mới như RFID, truyền thông thời gian thực và quản lý đơn hàng tự động được đặt trong mối quan hệ tương tác trực tiếp với các phân hệ WMS và TMS.
2. Chuẩn hóa các cam kết quốc tế và thể chế khu vực: Chương 12 của giáo trình cập nhật chi tiết các nội dung cam kết mở cửa thị trường của Việt Nam trong WTO đối với 11 phân ngành logistics, từ vận tải biển, xếp dỡ, thông quan đến chuyển phát và phân phối. Đồng thời, giáo trình tích hợp các văn kiện pháp lý khu vực như Hiệp định tạo thuận lợi vận tải qua biên giới GMS và các Hiệp định khung ASEAN về vận tải đa phương thức và hàng quá cảnh.
3. Gắn kết lý thuyết quản trị với dữ liệu vận hành thực tế: Các nguyên lý quản trị dịch vụ khách hàng được gắn liền với các công cụ kiểm toán (Audit) 4 bước và phương pháp phân tích đánh đổi chi phí/doanh số, phản ánh đúng bài toán tối ưu hóa mà các doanh nghiệp logistics tại Việt Nam đang đối mặt.

---

Đối tượng sử dụng giáo trình (200-250 từ)

Giáo trình được biên soạn phục vụ các nhóm đối tượng cụ thể trong hệ thống giáo dục đại học và nghiên cứu chuyên môn:

• Sinh viên đại học và học viên cao học: Dành cho sinh viên từ năm thứ ba trở đi và học viên cao học thuộc các ngành Kinh tế, Logistics và Quản lý chuỗi cung ứng, Quản trị kinh doanh, Kinh doanh quốc tế và Hệ thống thông tin quản lý.
• Điều kiện tiên quyết (Prerequisites): Người học cần hoàn thành các học phần nền tảng gồm Kinh tế vi mô, Quản trị học đại cương, Nguyên lý Marketing, Thống kê kinh doanh và Nhập môn Tin học quản lý để tiếp thu tốt các khái niệm phân tích đánh đổi và cấu trúc dữ liệu.
• Giảng viên và nhà nghiên cứu: Sử dụng làm tài liệu giảng dạy chính thức cho học phần Quản trị Logistics, Quản trị chuỗi cung ứng hoặc các chuyên đề chuyên sâu về Hệ thống thông tin và Dịch vụ khách hàng; làm cơ sở xây dựng đề cương chi tiết môn học.
• Nhà quản trị và chuyên viên doanh nghiệp: Tài liệu tham khảo cho các nhà quản lý kho bãi, chuyên viên điều phối giao vận và cán bộ hoạch định chính sách khách hàng trong việc tái cấu trúc quy trình dịch vụ và ứng dụng phần mềm logistics.

---

Câu hỏi thường gặp (250-300 từ)

1. Giáo trình này phù hợp với ai?

Giáo trình phù hợp với sinh viên đại học, học viên sau đại học khối ngành Kinh tế, Logistics, Quản trị kinh doanh, cũng như các giảng viên, nhà nghiên cứu và cán bộ quản lý đang trực tiếp điều hành hoạt động logistics tại các doanh nghiệp.

2. Cần kiến thức nền nào để học?

Người học cần có kiến thức cơ sở về Quản trị học, Marketing căn bản, Thống kê kinh tế và Tin học đại cương để hiểu rõ các phương pháp phân tích Pareto, kiểm toán dịch vụ và cấu trúc dữ liệu hệ thống thông tin.

3. Điểm khác biệt với giáo trình khác?

Khác với các tài liệu chỉ tập trung vào nghiệp vụ kho vận đơn thuần, giáo trình phân tách rõ 3 luồng vận hành (vật lý, thông tin, điều khiển), chi tiết hóa 10 hệ thống phần mềm con của LIS và hệ thống hóa toàn bộ cam kết WTO cùng các hiệp định ASEAN/GMS của Việt Nam.

4. Làm sao để tự học hiệu quả?

Người học nên bám sát tiến trình: đọc hiểu khái niệm và phân loại $\rightarrow$ phân tích sơ đồ mô hình hóa (Hình 10.1 đến 10.4 và Hình 11.1) $\rightarrow$ giải quyết các câu hỏi ôn tập cuối mỗi chương $\rightarrow$ liên hệ thực tế quy trình xử lý đơn hàng tại doanh nghiệp.

5. Có tài liệu bổ trợ nào kèm theo?

Giáo trình cung cấp danh mục tài liệu tham khảo chuyên khảo trong và ngoài nước ở trang 393-394, hệ thống hóa các văn bản cam kết quốc tế chính thức và các sơ đồ cấu trúc dữ liệu LIS chuẩn mực.

---

Kết luận (150 từ)

Giáo trình Quản trị Logistics (Quyển 4) của tập thể tác giả do GS. Đặng Đình Đào, PGS. Trần Văn Bão, TS. Phạm Cảnh Huy và TS. Đặng Thị Thúy Hồng đồng chủ biên (Nhà xuất bản Bách Khoa Hà Nội, 2024) là tài liệu học thuật chuẩn mực, cung cấp hệ thống tri thức hoàn chỉnh về công nghệ thông tin logistics, quản trị dịch vụ khách hàng và thể chế logistics quốc tế.

Lộ trình tiếp cận kiến thức đề xuất cho người học bao gồm: xây dựng nền tảng từ kiến trúc LIS (Chương 10) $\rightarrow$ hoàn thiện quy trình thiết lập tiêu chuẩn và kiểm toán dịch vụ khách hàng (Chương 11) $\rightarrow$ vận dụng các quy định WTO, ASEAN và GMS vào quản trị vận tải quốc tế (Chương 12). Để mở rộng kiến thức, người học nên kết hợp nghiên cứu danh mục tài liệu tham khảo chuyên ngành tại trang 393-394 của giáo trình.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương IO - HỆ THỐNG THÚNG TIN LOGISTICS Hệ thống dữ liệu logistics làm nhiệm vụ thu thập, xử lý, lưu trữ dữ liệu trong nội bộ từng tô’ chức thuộc hệ thống logistics, dữ liệu trong từng bộ phận chức năng của doanh nghiệp logistic, dữ liệu trong từng khâu của dây chuyên cung úng. Với bâ't kỳ hoạt động nào, dữ liệu cần phải được làm chủ, quản lý, kiếm soát, đo lường, dự báo, tối ưu hóa và theo dõi. Ngoài ra, nó cũng cần phải được nắm bắt, lưu trữ, phân tích, sử dụng, chia sẻ và truyển tải theo một thứ tụ đế trở thành co sở cho việc ra quyết định lũệu quả ở mọi cấp độ tô’ chức và ở mọi giai đoạn của chuỗi cung úng. Do đó, cần có sự trao đổi qua lại giữa dòng dữ liệu, dòng sàn phẩm, và dòng tiến tệ trong chuỗi cung úng.

Trong hệ thống dữ liệu phức tạp dó, việc xử lý các đơn đặt hàng của khách hàng là trung tâm của toàn bộ hệ thong logistic. Tốc độ và chât lượng của luồng dữ liệu đê xử lý đơn đặt hàng tác động trực tiếp đêh chi phí và hiệu quà của toàn bộ quá trình. Nếu dữ liệu được trao đổi nhanh chóng và chính xác thì hoạt động sẽ hiệu quả còn nêu trao đổi dữ liệu chậm chạp, sai sót sẽ làm tăng các khoản chi phí luu kho, lun bãi, vận tải. Hệ thống dữ liệu là yếu tố không thê’ thay thế trong việc hoạch định và kiếm soát hệ thong logistics.

Thông qua hệ thống thông tin logistics, dữ liệu được ghi nhận, lun trữ và phục vụ cho các báo cáo. Các dữ liệu này được đưa vào từ nhiều nguồn thông tín như: Dữ liệu Chuanff IO - HỆ THÓNG THÚNG TIN LOGISTICS 319 vê' ngành, lĩnh vực; Dữ liệu tù công ty; Dữ liệu từ quá trình đặt hàng của khách hàng (dữ liệu khách hàng, dữ liệu thanh toán, dử liệu vận chuyến, dữ liệu kho, dữ liệu hàng hóa, dữ liệu tín dụng khách hàng, trạng thái đon hàng,.) Các dữ liệu này được tập trung và hợp nhát trong một hệ thống chung. Có thê phân chia dữ liệu đưa vào thành các nhóm: Nhóm dữ liệu xử lý đon hàng; Nhóm dữ liệu điều hành; Nhóm dữ liệu ngành bên ngoài; Nhóm dữ liệu quàn lý; Dữ liệu vê' công ty; Nhóm dữ liệu trích xuất báo cáo.4: Dữ liệu LIS Trong đó: 320 Chuang IO - HỆ THỐNG THÚNG TIN LOGISTICS - Dữ liệu điều hành gồm: Thông tin thanh toán, vận chuyên; Lịch sử vận chuyển; Thông tin hàng tồn kho; Thông tin di chuyên hàng hóa; Thông tin tín dụng. - Dữ liệu ngành: Thông tin về thị phận; thông tin hàng tổn kho; thông tin cung câp sản phấm; xu hướng nhân khấu học; xu hướng kinh tế.

- Dữ liệu quản lý: Thông tin và dữ liệu nhằm đáp ứng cạnh tranh; Dự báo bán hàng; Xu hướng tương lai; Thị trường mới. - Dữ liệu công ty: Các dữ liệu vê' chi phí lưu kho; Chi phí các hoạt động logistics; Các dữ liệu theo dõi và các chi phí tiêu chuẩn. - Thông tin tổng hợp báo cáo: Báo cáo vê' hiệu suất đặt hàng; Hiệu suất chuyên hàng; Thiệt hại và trả hàng; Theo dõi và dự báo sàn phẩm; Báo cáo chi phí và hiệu năng. Như vậy có thế thấy, hệ thống dữ liệu logistics là một một bộ phận của hệ thống dữ liệu toàn doanh nghiệp.

Nó hướng tới những vâh đê' đặc thù của quá trình ra các quyết định vê' sô' lượng và quy mô của mạng lưới cơ sở logistics, vê' hoạt động mua và dự trữ hàng hóa, vê' việc lựa chọn phương thức vận chuyến và đơn vị vận tải phù hợp. Hệ thống dữ liệu là một nguồn tài nguyên quan trọng với các doanh nghiệp nói chung và với các doanh nghiệp trong lĩnh vực logistics nói riêng. Dữ liệu cũng giúp cho doanh nghiệp thấy được các hoạt động logistics một cách rõ nét, Chuang IO - HÊ THỐNG THÙNG TIN LOGISTICS 321 nhờ đó nhà quản trị có thê cải thiện tốt hơn trong quá trình thực hiện. Một sô'lợi ích Có thế thây, dữ liệu trong quản trị logistics là chất kết dính hoạt động logistics trong các nỗ lực hợp nhát của nhà quản trị.

Dữ liệu này cung cấp cơ sở cho các quyết định lập kê'hoạch, thực thi và kiếm tra hiệu quả hoạt động logistics. Nếu không quản trị tốt dữ liệu, các nhà quản trị logistics không thể biết được khách hàng muốn gì, cần dự trữ bao nhiêu và khi nào cần sản xuâ't và vận chuyên. Hệ thống dữ liệu logistics giúp các nhà quản lý nắm vững dữ liệu về biến động cua nhu cầu, thị trường và nguồn cung ứng. Điều này giúp cho nhà quàn trị chủ động được kê'hoạch mua hàng, giao hàng, dự trữ, mua dịch vụ vận tái một cách hợp lí thỏa mãn yêu cầu của khách hàng với mức chi phí thấp nhât.

LIS góp phần đám bảo việc sử dụng linh hoạt các hoạt động logistics, xây dựng chương trình logistics hiệu quả, chi rõ thời gian, không gian và phương pháp vận hành các chu kỳ hoạt động trong logistics. LIS cũng có thê’ mang lại một sô' lợi ích như: tăng tầm nhìn và kiếm soát sản phẩm; Tạo ra lợi thê' cạnh tranh; Mang lại giá trị kinh tê' cao hơn thông qua việc giảm chi phí và tăng doanh thu; Kết nổi trực tiếp với khách hàng. 322 Chuang /ơ - HÊ THỐNG THÙNG TIN LOGISTICS Việc triển khai đầy đủ các công nghệ mói và hệ thống dữ liệu sẽ giúp doanh nghiệp quản lý một cách đổng bộ các hoạt động nghiệp vụ, mang lại lợi ích lâu dài và bền vũng cho doanh nghiệp. Các hệ thống phân mềm ứng dụng trong logistics 10.

Tống quan các hệ thống trong hệ thông thông tin logistics Hệ thống dữ liệu logistics bao gổm dữ liệu từ nhiều hệ thống con và có thể trao đổi dữ liệu với các hệ thống bên ngoài. Các hệ thống còn tham gia vào hệ thống dữ liệu logistics là: hệ thống quản lý đặt hàng, hệ thống quàn lý nhận hàng, hệ thống quản lý kho bãi, hệ thôhg quàn lý chọn hàng, hệ thống quản lý dịch chuyển hàng hóa, hệ thống tiền xử lý và tập hợp hàng hóa, hệ thông sắp xếp và trộn hàng, hệ thống kiểm tra, hệ thống lập kế hoạch định tuyến vận tái, hệ thôhg xử lý đơn hàng. Các hệ thôhg này trao đổi dữ liệu trực tiếp với hệ thống dữ liệu logistics và nhận các dữ liệu điều khiển ngược lại nhằm đâm bảo quá trình theo dõi cung ứng hàng hóa hiệu quả. Các hệ thôhg này cũng trao đổi dữ liệu vật lý theo quy trinh nghiệp vụ của từng doanh nghiệp.

Bên cạnh đó, còn có các hệ thống bên ngoài trao đôì dữ liệu với hệ thống dữ liệu logistics là: hệ thống quản lý vận tài, Chuang IO - HỆ THỐNG THÙNG TIN LOGISTICS 323 hệ thống của nhà cung câ'p và hệ thống các cửa hàng bán buôn, bán lẻ, siêu thị. Phần tiếp theo sẽ trình bày về các hệ thống trong hệ thống dữ liệu logistics Hộ thống các cưa háng bán buôn, bán lẻ, Hệ thống các sMu thi nhà cung cap Phan hộ Hỗ thông quản M đột quản lý Phân he hàng Phân hệ xử vận tải quân ly lý đơn hãng nhan MM n hệ lap Phân hê kể hoạch quân lý đinh tuyên kho Mi Hộ (hoiw vân tải (hổng tin I ogistics Phân hộ Phân hê quân lý kiểm tra chọn MM Phàn hê Phân hê sáp quản lý Phan hê xếp và trộn dich chuyên tiền xứ lý và hàng hang tập hợp hàng ^——<uồng vật lý ► ---------- Luồng thông tin---------►. Luồng điều khiển —► Nguồn: Neng Chiu (1995) Hình 10. Các hệ thống và luỗng dữ liệu trong hệ thống dữ liệu logistics 10.

Hệ thống quản lý đặt hàng Hệ thống này có vai trò quản lý dữ liệu trong chuỗi hoạt động đặt hàng như: ước lượng và đánh giá nhu cầu 324 Chương IO - HÊ THỐNG THŨNG TIN LOGISTICS cho từng mặt hàng cụ thể; quyết định loại sản phẩm và sản phấm sẽ đặt mua; lựa chọn nhà cung cap; thỏa thuận mua hàng về giá, số lượng, phưong thức đóng gói, phưomg thức thanh toán và giao hàng.; đặt hàng; đánh giá các nhà cung câp. Hệ thống quản lý đặt hàng có liên hệ mật thiết với hệ thống quản lý nhận hàng, hệ thống quản lý kho bãi cũng như hệ thống quản lý của nhà cung cap. Tuy nhiên hệ thống quản lý đặt hàng không bao gồm các hoạt động quản lý kho bãi và kiểm soát châ't lượng hàng. Hệ thống (Ịuản lý nhận hàng Hệ thống này nhằm quản lý các hoạt động: kiếm tra hàng hóa nhập phù họp với dữ liệu kĩ thuật cú a hàng đặt; kiếm tra các thiết bị được sử dụng đã được chuẩn bị một cách chính xác theo quy định và hướng dẫn của nhà sản xuâ't, yêu cầu của công việc,.; kiếm tra khu vực được sử dụng đê’ nhận hàng đã đạt yêu cẩu về chỗ trôhg và đảm bào an toàn.

Đồng thời hệ thống này có nhiệm vụ mô tà phưong pháp đúng để xử lý, di chuyên và xếp hàng xuống; sử dụng các thiết bị phù họp đê’ nâng, di chuyên và xếp hàng sao đúng với các thủ tục và thực tiễn của tô’ chức. Sau khi kiểm tra hàng hóa đã được dỡ xuống một cách an toàn, phù hợp với yêu cẩu lưu trữ thì hoàn thành tất câ các giấy tờ cần thiết một cách chính xác. Chương JO - HỆ THỐNG THÚNG TIN LOGISTICS 325 10. Hệ thông quản lý kho bãi Hệ thống quản lý kho bãi đảm bào duy trì việc cập nhật lượng hàng giao từ nhà cung cấp và lượng hàng đặt của khách hàng giúp lưu trữ hàng tổn kho theo thời gian thực.

Hoạt động tích lũy hàng tồn cho phép kho hàng hoạt động như một bộ đệm, cân bằng về cung và cẩu lưu trữ theo các kế hoạt đột xuất hay dài hạn. Việc duy trì số lượng hàng tồn kho như một kế hoạch dự phòng đảm bảo đáp ứng các đơn hàng đầy đú và đúng thời gian cũng như việc đặt hàng cho nhà cung cấp một cách kịp thời. Hệ thông quản lý kho bãi còn lưu trữ các dữ liệu về quy mô kho, các khu vực kho chứa từng loại hàng hóa, các dữ liệu tài nguyên sẵn dùng của kho như máy móc, thiết bị kho, nhân viên kho. Hệ thống quản lý chọn hàng Dựa vào các đơn hàng đã được chuẩn bị và và xử lý trước, hệ thống quàn lý chọn hàng sẽ nhặt và gom hàng trong kho.

Việc nhặt hàng được thực hiện theo các tiêu chí như: quy mô đơn hàng, mức độ khấn cấp của dơn hàng, và sự ràng buộc giữa các đơn hàng. Việc lấy hàng tuân theo các quy tắc như: vào trước lấy trước - FIFO (First-In- First-Out) hay hết hạn trước sẽ lấy trước - FEFO (First Expired First Out),.