Giáo Trình Quản Lý và Xử Lý Chất Thải Rắn, Chất Thải Nguy Hại

Giáo trình nghiên cứu quản lý và xử lý chất thải rắn chất thải nguy hại, trình bày lý thuyết rõ ràng, minh họa ví dụ thực tế, phù hợp sinh viên .

• Tác giả: Trần Thị Thúy Nhàn
• Trường học: Trường Đại Học Công Nghiệp Thực Phẩm Tp. Hcm
• Chuyên ngành: Ngành Môi Trường
• Đề tài: Quản Lý Và Xử Lý Chất Thải Rắn, Chất Thải Nguy Hại
• Loại tài liệu: Giáo Trình
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Tp. Hcm

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT, KÝ HIỆU
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC HÌNH VÀ ĐỒ THỊ
• 1. Chương 1: Tổng quan về chất thải rắn
• 1.1. Các định nghĩa và thuật ngữ
• 1.2. Tổng quan về hệ thống quản lý CTR
• 1.3. Nguồn phát sinh CTR
• 1.4. Phân loại CTR
• 1.4.1. Cách phân loại CTR
• 1.4.2. Phân loại CTR tại nguồn
• 1.5. Thành phần, tính chất của CTR
• 1.5.1. Thành phần của CTR
• 1.5.2. Tính chất của CTR
• 1.5.2.1. Tính chất vật lý
• 1.5.2.2. Tính chất hóa học
• 1.5.2.3. Tính chất sinh học
• 1.5.3. Sự biến đổi đặc tính lý, hoá, và sinh học của CTR
• 1.6. Khối lượng, tốc độ phát sinh CTR
• 1.6.1. Phương pháp xác định khối lượng CTR
• 1.6.1.1. Phương pháp phân tích khối lượng – thể tích
• 1.6.1.2. Phương pháp đếm tải
• 1.6.1.3. Phương pháp cân bằng vật liệu
• 1.6.2. Các yếu tố ảnh hưởng đến tốc độ phát sinh chất thải
• 1.6.2.1. Ảnh hưởng của các hoạt động tái sinh và giảm thiểu khối lượng CTR tại nguồn
• 1.6.2.2. Ảnh hưởng của luật pháp và thái độ của công chúng
• 1.6.2.3. Ảnh hưởng của mức thu nhập
• 1.6.2.4. Ảnh hưởng của các yếu tố địa lý và tự nhiên
• 1.7. Câu hỏi, bài tập
• 2. Chương 2: Hệ thống thu gom, trung chuyển và vận chuyển chất thải rắn
• 2.1. Hệ thống thu gom CTR
• 2.1.1. Giới thiệu chung về hệ thống thu gom
• 2.1.2. Các loại dịch vụ thu gom CTR
• 2.1.2.1. Hệ thống thu gom CTR chưa phân loại tại nguồn
• 2.1.2.2. Hệ thống thu gom CTR đã phân loại tại nguồn
• 2.1.3. Các loại hệ thống thu gom
• 2.1.3.1. Hệ thống container di động (HCS - Hauled Container System)
• 2.1.3.2. Hệ thống container cố định (SCS - Stationary Container System)
• 2.1.4. Phân tích hệ thống thu gom
• 2.1.4.1. Hệ thống container di động
• 2.1.4.2. Hệ thống container cố định
• 2.1.5. Vạch tuyến thu gom
• 2.2. Trạm trung chuyển
• 2.2.1. Chức năng của trạm trung chuyển
• 2.2.2. Phân loại trạm trung chuyển
• 2.3. Phương tiện và phương pháp vận chuyển
• 2.3.1. Phương tiện vận chuyển
• 2.3.2. Phương pháp vận chuyển
• 2.4. Tình hình thu gom, vận chuyển CTR ở Tp. HCM
• 2.5. Câu hỏi, bài tập
• 3. Chương 3: Thu hồi và tái chế chất thải rắn
• 3.1. Cơ hội thu hồi, tái chế vật liệu thải
• 3.1.1. Lợi ích của quá trình thu hồi và tái chế vật liệu thải
• 3.1.2. Hệ thống quá trình thu hồi vật liệu thô và các sản phẩm chuyển hóa
• 3.1.3. Hoạt động thu hồi, tái chế và tái sử dụng phế liệu trên thế giới và Việt Nam
• 3.2. Chế biến các dẫn xuất thiêu đốt
• 3.2.1. Các quy trình công nghệ sản xuất RDF
• 3.2.1.1. Sản xuất fRDF
• 3.2.1.2. Sản xuất cRDF
• 3.2.1.3. Sản xuất dRDF
• 3.2.1.4. Lưu trữ sản phẩm fRDF
• 3.2.2. Vận hành dây chuyền sản xuất RDF (Lê Đức Trung, 2014)
• 3.2.2.1. Các vấn đề liên quan đến nguyên liệu đầu vào
• 3.2.2.2. Các vấn đề liên quan đến thiết bị
• 3.3. Câu hỏi ôn tập
• 4. Chương 4: Kỹ thuật xử lý chất thải rắn
• 4.1. Giới thiệu chung
• 4.1.1. Mục đích của quá trình xử lý
• 4.1.2. Cơ sở lựa chọn phương pháp xử lý
• 4.1.3. Cơ sở pháp lý liên quan đến định hướng xử lý CTR
• 4.2. Phương pháp cơ học
• 4.2.1. Phương pháp phân loại CTR
• 4.2.2. Giảm kích thước
• 4.3. Phương pháp xử lý bằng nhiệt
• 4.3.1. Phương pháp đốt
• 4.3.1.1. Các yếu tố tác động đến quá trình đốt chất thải
• 4.3.1.2. Những quy định về tiêu chuẩn chất lượng
• 4.3.1.3. Các loại lò đốt chất thải
• 4.3.2. Quá trình nhiệt phân
• 4.3.2.1. Nguyên lý đốt nhiệt phân
• 4.3.3. Quá trình khí hóa
• 4.3.3.1. Nguyên lý quá trình khí hóa
• 4.3.3.2. Ưu nhược điểm của quá trình khí hóa
• 4.4. Phương pháp sinh học
• 4.4.1. Công nghệ sản xuất khí sinh học (Biogas)
• 4.4.1.1. Mục đích, lợi ích và giới hạn của công nghệ Biogas
• 4.4.1.2. Các phản ứng sinh hóa và vi sinh vật tham gia
• 4.4.1.3. Các điều kiện môi trường của quá trình Biogas
• 4.4.2. Công nghệ sản xuất phân hữu cơ (Compost)
• 4.4.2.1. Động học quá trình phân hủy hiếu khí chất thải rắn hữu cơ
• 4.4.2.2. Vi sinh vật và các yếu tố ảnh hưởng đến quá trình phân hủy chất hữu cơ
• 4.4.2.3. Các dạng công nghệ sản xuất compost
• 4.5. Bãi chôn lấp CTR
• 4.5.1. Giới thiệu chung về phương pháp chôn lấp CTR
• 4.5.2. Qui trình chôn lấp
• 4.5.2.1. Phương pháp chôn lấp trải trên bề mặt
• 4.5.2.2. Phương pháp mương rãnh (phương pháp đào rãnh)
• 4.5.3. Các phản ứng xảy ra trong bãi chôn lấp
• 4.5.3.1. Sự phát sinh khí
• 4.5.3.2. Sự thay đổi lượng khí theo thời gian
• 4.5.4. Phân loại BCL và phương pháp chôn lấp
• 4.5.4.1. Theo cấu trúc
• 4.5.4.2. Theo chức năng
• 4.5.5. Kiểm soát nước rò rỉ từ BCL
• 4.5.5.1. Sự biến đổi thành phần nước rò rỉ
• 4.5.5.2. Mô tả các thành phần cân bằng nước trong bãi rác vệ sinh
• 4.5.6. Kiểm soát khí từ BCL
• 4.5.7. Đóng cửa và giám sát chất lượng môi trường BCL
• 4.5.7.1. Quan trắc môi trường
• 4.5.7.2. Kiểm tra chất lượng công trình về mặt môi trường
• 4.5.7.3. Tái sử dụng diện tích BCL
• 4.6. Câu hỏi ôn tập
• 5. Chương 5: Tổng quan về chất thải nguy hại
• 5.1. Các khái niệm và thuật ngữ
• 5.2. Nguồn phát sinh CTNH
• 5.3. Phân loại CTNH
• 5.3.1. Phân định, phân loại CTNH ở Việt Nam
• 5.3.2. Phân loại theo UNEP
• 5.3.3. Phân loại theo nguồn phát sinh
• 5.3.4. Phân loại theo đặc điểm chất thải nguy hại
• 5.3.5. Phân loại theo mức độ độc hại
• 5.3.6. Hệ thống phân loại theo danh sách US-EPA
• 5.4. Thành phần, tính chất của CTNH
• 5.4.1. Thành phần CTNH
• 5.4.2. Tính chất CTNH
• 5.5. Câu hỏi ôn tập
• 6. Chương 6: Vấn đề an toàn trong thu gom, lưu giữ và vận chuyển chất thải nguy hại
• 6.1. Thu gom, đóng gói và dán nhãn CTNH
• 6.1.1. Các loại bao gói và vật chứa CTNH
• 6.1.2. Dán nhãn và cảnh báo chất thải nguy hại
• 6.2. An toàn trong lưu giữ chất thải nguy hại
• 6.2.1. Lựa chọn vị trí kho lưu giữ chất thải nguy hại
• 6.2.2. Các yêu cầu chung đối với kho lưu giữ
• 6.2.3. Các nguyên tắc thiết kế kho lưu giữ chất thải nguy hại
• 6.2.4. Lưu giữ chất thải nguy hại bên ngoài nhà kho
• 6.2.5. Chuẩn bị, phòng ngừa và ghi chép, lưu giữ sổ sách
• 6.3. An toàn trong vận chuyển chất thải nguy hại
• 6.3.1. Các nhóm chất thải nguy hại có thể vận chuyển
• 6.3.2. Các yêu cầu chung đối với vận chuyển chất thải nguy hại
• 6.3.3. Yêu cầu về phương tiện vận chuyển chất thải nguy hại
• 6.3.4. Các loại phương tiện vận chuyển chất thải nguy hại
• 6.3.5. Chất và bốc dỡ CTNH
• 6.3.6. Ứng phó sự cố và các tình huống khẩn cấp
• 6.4. Câu hỏi ôn tập
• 7. Chương 7: Kỹ thuật xử lý chất thải nguy hại
• 7.1. Giới thiệu chung
• 7.1.1. Cơ sở lựa chọn công nghệ xử lý CTNH
• 7.2. Thu hồi và tái chế CTNH
• 7.2.1. Thu hồi và tái chế vật liệu chất dẻo
• 7.2.2. Thu hồi và tái chế vật liệu cao su
• 7.2.3. Thu hồi và tái chế các sản phẩm khác
• 7.3. Xử lý chất thải nguy hại bằng biện pháp cố định và đóng rắn
• 7.3.1. Một số khái niệm
• 7.3.2. Các loại chất thải được xử lý bằng biện pháp cố định hóa rắn
• 7.3.3. Các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng áp dụng công nghệ cố định hóa rắn
• 7.3.4. Các tiêu chuẩn cần đạt của chất thải sau khi đóng rắn
• 7.3.5. Các phương án hóa rắn
• 7.3.6. Ưu và nhược điểm của biện pháp hóa rắn
• 7.3.7. Một số chất thường dùng để hóa rắn chất thải nguy hại
• 7.3.8. Lựa chọn quy trình công nghệ cố định hóa rắn
• 7.3.9. Chôn lấp chất thải nguy hại sau khi cố định hóa rắn
• 7.4. Xử lý chất thải nguy hại bằng phương pháp đốt
• 7.4.1. Các loại chất thải được xử lý theo phương pháp đốt
• 7.4.2. Cơ chế của quá trình đốt
• 7.4.3. Thải bỏ tro cặn chất thải nguy hại
• 7.5. Xử lý chất thải nguy hại bằng phương pháp sinh học
• 7.5.1. Xử lý chất thải nguy hại bằng phương pháp hiếu khí
• 7.5.2. Xử lý chất thải nguy hại bằng phương pháp kị khí
• 7.5.3. Xử lý chất thải nguy hại ở thể rắn
• 7.6. Chôn lấp an toàn chất thải nguy hại
• 7.6.1. Danh mục các loại chất thải nguy hại được phép chôn lấp
• 7.6.2. Các yêu cầu cơ bản đối với bãi chôn lấp chất thải nguy hại
• 7.6.3. Quy mô bãi chôn lấp chất thải nguy hại
• 7.6.4. Nguyên tắc thiết kế bãi chôn lấp chất thải rắn nguy hại
• 7.6.5. Các loại bãi chôn lấp CTNH
• 7.6.6. Quan trắc chất lượng môi trường tại khu vực xung quanh bãi chôn lấp CTNH
• 7.7. Câu hỏi ôn tập
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về Giáo Trình Quản Lý và Xử Lý Chất Thải Rắn Nguy Hại

Giáo trình "Quản lý và xử lý chất thải rắn, chất thải nguy hại" cung cấp kiến thức cơ bản về nguồn gốc, thành phần và tính chất của chất thải. Tài liệu này không chỉ phục vụ cho việc giảng dạy mà còn giúp sinh viên hiểu rõ hơn về các phương pháp quản lý chất thải hiệu quả. Việc nắm vững nội dung giáo trình sẽ giúp sinh viên áp dụng vào thực tiễn, từ đó nâng cao khả năng quản lý chất thải trong tương lai.

1.1. Nội dung chính của giáo trình

Giáo trình bao gồm các chương về tổng quan chất thải, hệ thống thu gom, và các phương pháp xử lý chất thải. Mỗi chương đều được thiết kế để cung cấp kiến thức chuyên sâu và thực tiễn cho sinh viên.

1.2. Đối tượng sử dụng giáo trình

Giáo trình này được biên soạn dành cho sinh viên ngành môi trường, giúp họ có nền tảng vững chắc trong việc quản lý và xử lý chất thải rắn nguy hại.

II. Vấn đề và Thách thức trong Quản Lý Chất Thải Rắn Nguy Hại

Quản lý chất thải rắn nguy hại đang đối mặt với nhiều thách thức lớn. Các vấn đề như ô nhiễm môi trường, an toàn sức khỏe cộng đồng và quy định pháp lý là những yếu tố cần được xem xét kỹ lưỡng. Việc thiếu hụt công nghệ và nguồn lực cũng là một trong những nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng này.

2.1. Ô nhiễm môi trường do chất thải nguy hại

Chất thải nguy hại có thể gây ra ô nhiễm không khí, nước và đất. Việc quản lý không hiệu quả có thể dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng cho hệ sinh thái.

2.2. An toàn sức khỏe cộng đồng

Nguy cơ từ chất thải nguy hại không chỉ ảnh hưởng đến môi trường mà còn tác động trực tiếp đến sức khỏe con người. Cần có các biện pháp bảo vệ và quản lý chặt chẽ.

III. Phương Pháp Quản Lý Chất Thải Rắn Nguy Hại Hiệu Quả

Để quản lý chất thải rắn nguy hại hiệu quả, cần áp dụng các phương pháp tiên tiến và bền vững. Các phương pháp này bao gồm phân loại, thu gom, tái chế và xử lý chất thải. Việc áp dụng công nghệ mới cũng đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả quản lý.

3.1. Phân loại chất thải tại nguồn

Phân loại chất thải ngay tại nguồn giúp giảm thiểu lượng chất thải nguy hại và tăng khả năng tái chế. Đây là bước đầu tiên trong quy trình quản lý chất thải.

3.2. Công nghệ xử lý chất thải hiện đại

Sử dụng công nghệ xử lý tiên tiến như đốt, tái chế và xử lý sinh học giúp giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường và nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn và Kết Quả Nghiên Cứu trong Quản Lý Chất Thải

Nghiên cứu và ứng dụng các phương pháp quản lý chất thải rắn nguy hại đã cho thấy nhiều kết quả tích cực. Các dự án thực tiễn đã được triển khai tại nhiều địa phương, giúp nâng cao nhận thức và cải thiện chất lượng môi trường.

4.1. Các dự án thành công trong quản lý chất thải

Nhiều dự án đã được thực hiện thành công, từ việc thu gom đến xử lý chất thải, góp phần giảm thiểu ô nhiễm và bảo vệ môi trường.

4.2. Kết quả nghiên cứu về chất thải nguy hại

Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc áp dụng các phương pháp quản lý hiệu quả có thể giảm thiểu đáng kể lượng chất thải nguy hại phát sinh.

V. Kết Luận và Tương Lai của Quản Lý Chất Thải Rắn Nguy Hại

Quản lý chất thải rắn nguy hại là một lĩnh vực quan trọng và cần thiết trong bối cảnh hiện nay. Tương lai của quản lý chất thải phụ thuộc vào việc áp dụng các công nghệ mới và nâng cao nhận thức cộng đồng. Cần có sự hợp tác chặt chẽ giữa các bên liên quan để đạt được hiệu quả cao nhất.

5.1. Tầm quan trọng của giáo dục và nâng cao nhận thức

Giáo dục cộng đồng về quản lý chất thải là rất cần thiết để tạo ra những thay đổi tích cực trong hành vi và thói quen của người dân.

5.2. Hướng đi tương lai cho quản lý chất thải

Cần phát triển các chính sách và quy định mạnh mẽ hơn để quản lý chất thải rắn nguy hại một cách hiệu quả và bền vững.

Nội dung chính

Tổng quan về giáo trình

Giáo trình Quản lý và xử lý chất thải rắn, chất thải nguy hại do nhóm tác giả gồm ThS. Trần Thị Thúy Nhàn, ThS. Trương Thị Diệu Hiền và ThS. Trần Thị Ngọc Mai biên soạn vào năm 2019, phục vụ công tác giảng dạy và học tập bậc đại học ngành Môi trường tại Khoa Môi trường - Tài nguyên và Biến đổi khí hậu, Trường Đại học Công nghiệp Thực phẩm TP. HCM. Trong chương trình đào tạo kỹ sư và cử nhân môi trường, đây là học phần chuyên ngành cốt lõi, cung cấp nền tảng kỹ thuật và quản lý đối với hai dòng thải đặc thù là chất thải rắn đô thị (CTR) và chất thải nguy hại (CTNH).

Mục tiêu học tập của giáo trình hướng đến việc trang bị cho sinh viên năng lực nhận diện nguồn gốc, xác định thành phần, tính chất lý – hóa – sinh học của chất thải; nắm vững các nguyên tắc kỹ thuật trong thu gom, trung chuyển, vận chuyển; hiểu rõ các công nghệ tái chế, xử lý nhiệt, sinh học, hóa rắn và chôn lấp an toàn. Từ các nội dung này, người học có khả năng tính toán thông số kỹ thuật, thiết kế các công trình thành phần và vận hành hệ thống quản lý tổng hợp chất thải rắn phù hợp với quy chuẩn hiện hành.

Cấu trúc giáo trình gồm 2 phần và 7 chương, tiếp cận toàn diện theo chu trình kỹ thuật quản lý tích hợp: bắt đầu từ khâu phát sinh tại nguồn, qua các công đoạn thu gom, logistics trung chuyển, đến các giải pháp xử lý tái chế và thải bỏ cuối cùng. Điểm đặc sắc của tài liệu là việc kết hợp có hệ thống giữa lý thuyết tiêu chuẩn quốc tế (tham chiếu từ các tài liệu của US-EPA, UNEP, tài liệu Integrated Solid Waste Management của McGraw-Hill) với dữ liệu quản lý thực tế tại Việt Nam, đặc biệt là hiện trạng thu gom, xử lý tại TP. Hồ Chí Minh và Hà Nội.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi

HỆ THỐNG QUẢN LÝ VÀ XỬ LÝ CHẤT THẢI RẮN, CHẤT THẢI NGUY HẠI
│
├── PHẦN 1: QUẢN LÝ VÀ XỬ LÝ CHẤT THẢI RẮN (CTR)
│   ├── Chương 1: Tổng quan về CTR (Định nghĩa, 3R/5R/7R, Đặc tính Lý - Hóa - Sinh, Cân bằng vật chất)
│   ├── Chương 2: Thu gom, trung chuyển và vận chuyển (HCS, SCS, Vạch tuyến, Trạm trung chuyển)
│   ├── Chương 3: Thu hồi và tái chế CTR (Sản xuất nhiên liệu RDF: fRDF, cRDF, dRDF, Công nghệ 3-D)
│   └── Chương 4: Kỹ thuật xử lý CTR (Xử lý cơ học, Xử lý nhiệt, Biogas, Compost, Bãi chôn lấp hợp vệ sinh)
│
└── PHẦN 2: QUẢN LÝ VÀ XỬ LÝ CHẤT THẢI NGUY HẠI (CTNH)
    ├── Chương 5: Tổng quan về CTNH (Phân loại theo VN, UNEP, US-EPA, Thành phần độc hại)
    ├── Chương 6: An toàn trong thu gom, lưu giữ và vận chuyển (Bao gói, Dán nhãn, Thiết kế kho, Vận chuyển)
    └── Chương 7: Kỹ thuật xử lý CTNH (Cố định & Đóng rắn, Thiêu đốt thùng quay, Xử lý sinh học, Chôn lấp an toàn)

Các chương và chủ đề chính

Nội dung giáo trình được triển khai theo 7 chương chuyên biệt:

• Chương 1: Tổng quan về chất thải rắn: Trình bày hệ thống định nghĩa, nguồn phát sinh (khu dân cư, thương mại, công nghiệp, xây dựng), các mô hình quản lý phân cấp (3R, 5R, 7R) và kỹ thuật phân loại rác tại nguồn. Chương này tập trung vào các đặc tính vật lý (khối lượng riêng, độ ẩm, độ thấm $K$), tính chất hóa học (phân tích nguyên tố C-H-O-N-S, công thức phân tử, nhiệt trị theo công thức Dulong cải tiến), đặc tính sinh học (tỉ lệ phân hủy sinh học dựa vào hàm lượng lignin qua công thức $BF = 0{,}83 - 0{,}028LC$), cùng các phương pháp xác định khối lượng phát sinh bằng cân bằng vật liệu.
• Chương 2: Hệ thống thu gom, trung chuyển và vận chuyển chất thải rắn: Phân tích các loại hình dịch vụ thu gom; cơ chế vận hành của hai hệ thống thu gom cơ bản: hệ thống container di động (Hauled Container System - HCS) và hệ thống container cố định (Stationary Container System - SCS); nguyên tắc vạch tuyến thu gom, thiết kế trạm trung chuyển kín/hở và tính toán nhu cầu phương tiện vận chuyển.
• Chương 3: Thu hồi và tái chế chất thải rắn: Đánh giá tiềm năng thu hồi phế liệu; tập trung vào quy trình công nghệ sản xuất nhiên liệu dẫn xuất từ rác (Refuse Derived Fuel - RDF) với các dạng fRDF, cRDF, dRDF theo chuẩn ASTM, công nghệ 3-D (Mỹ), Eastbourne (Anh) và các điều kiện vận hành thiết bị.
• Chương 4: Kỹ thuật xử lý chất thải rắn: Trình bày các giải pháp kỹ thuật: tiền xử lý cơ học (sàng rung, giảm kích thước); công nghệ nhiệt (lò đốt một buồng, nhiều buồng, lò thùng quay, quá trình nhiệt phân, khí hóa); công nghệ sinh học (lên men kỵ khí thu hồi Biogas, ủ hiếu khí Compost); kỹ thuật thiết kế bãi chôn lấp hợp vệ sinh (BCL HVS), kiểm soát cân bằng nước, xử lý nước rỉ rác và thu hồi khí bãi rác.
• Chương 5: Tổng quan về chất thải nguy hại: Khái niệm, nguồn phát sinh, tiêu chuẩn phân định và hệ thống phân loại CTNH theo quy chuẩn Việt Nam, danh mục UNEP và danh sách US-EPA.
• Chương 6: Vấn đề an toàn trong thu gom, lưu giữ và vận chuyển chất thải nguy hại: Quy cách đóng gói, dán nhãn, mã hiệu cảnh báo; nguyên tắc thiết kế kỹ thuật kho lưu giữ CTNH; yêu cầu an toàn đối với phương tiện vận chuyển đường bộ và kế hoạch phòng ngừa, ứng phó sự cố khẩn cấp.
• Chương 7: Kỹ thuật xử lý chất thải nguy hại: Trình bày các công nghệ xử lý chuyên sâu: tái chế dầu thải, cao su, bóng đèn huỳnh quang; công nghệ cố định và hóa rắn (bằng xi măng, phụ gia); công nghệ thiêu đốt nhiệt độ cao bằng lò thùng quay; xử lý sinh học và nguyên tắc thiết kế bãi chôn lấp an toàn cho CTNH (dẫn chứng mô hình xử lý thực tế tại Đông Thạnh).

Logic phát triển của giáo trình đi từ việc nhận diện thuộc tính lý - hóa của dòng thải, thiết lập mô hình thu gom logistics, tiến đến các công nghệ xử lý cơ bản đối với CTR đô thị, và kết thúc bằng các tiêu chuẩn kỹ thuật kiểm soát nghiêm ngặt đối với chất thải có tính nguy hại cao.

Kiến thức nền tảng được xây dựng

Giáo trình cung cấp các cơ sở khoa học và nguyên lý kỹ thuật:

• Nguyên lý cân bằng vật chất: Ứng dụng phương trình vi phân cân bằng vật liệu dạng tổng quát $\frac{dM}{dt} = \sum M_{vào} - \sum M_{ra} - r_w \cdot t$ để xác định lưu lượng dòng thải và lượng phế thải phát sinh tại các cơ sở sản xuất.
• Nhiệt động học và động học phản ứng: Ứng dụng trong việc xác định nhiệt trị rác thải ($Btu/lb = 145C + 610(H_2 - \frac{1}{8}O_2) + 40S + 10N$), cơ chế phân hủy yếm khí sinh khí $H_2S$, $CH_4$ và quá trình oxy hóa nhiệt trong lò đốt.
• Động học phân hủy sinh học: Xác định các thông số tối ưu cho quá trình compost hiếu khí và sinh khí biogas kỵ khí (tỷ lệ C/N, độ ẩm, nhiệt độ, các nhóm vi sinh vật tham gia).
• Nguyên lý địa kỹ thuật và thủy lực công trình: Tính toán hệ số thấm $K = k \cdot \frac{\gamma}{\mu} = Cd^2 \cdot \frac{\gamma}{\mu}$ trong lớp rác nén, phục vụ tính toán thấm nước rỉ rác và thiết kế các lớp lót đáy bãi chôn lấp.
• Khung pháp lý kỹ thuật: Hệ thống các quy chuẩn QCVN, tiêu chuẩn TCVN, TCXDVN, các quyết định quản lý phân loại tại nguồn cấp địa phương (như Quyết định 44/2018/QĐ-UBND TP. HCM).

Kỹ năng phát triển

Thông qua các nội dung lý thuyết và bài tập chuyên ngành, giáo trình giúp người học hình thành các nhóm kỹ năng:

• Kỹ năng kỹ thuật (Technical skills): Tính toán thành phần nguyên tố, lập công thức hóa học trung bình của mẫu rác; tính toán công suất thiết bị xử lý cơ học (máy nghiền, sàng phân loại), lò đốt rác; tính toán thể tích và diện tích các ô chôn lấp hợp vệ sinh; thiết lập sơ đồ công nghệ trạm trung chuyển và nhà máy xử lý rác.
• Kỹ năng phân tích (Analytical skills): Phân tích dòng luân chuyển vật chất (Mass Flow Analysis); đánh giá mức độ phát thải theo điều kiện kinh tế - xã hội, địa lý và mức thu nhập; phân định và xếp nhóm các loại chất thải nguy hại theo các bộ chỉ số tiêu chuẩn.
• Kỹ năng thực tiễn (Practical competencies): Vạch tuyến đường thu gom CTR tối ưu cho xe ép rác; lập quy trình vận hành bãi chôn lấp; xây dựng phương án lưu kho an toàn và quy trình dán nhãn CTNH; xây dựng chương trình quan trắc môi trường định kỳ tại các bãi chôn lấp rác.

---

Phương pháp giảng dạy và học tập

Giáo trình được thiết kế theo phương pháp tiếp cận định lượng kết hợp phân tích hệ thống kỹ thuật, gắn kết chặt chẽ giữa lý thuyết quản lý và bài toán tính toán kỹ thuật cụ thể.

QUY TRÌNH HỌC TẬP VÀ PHÂN TÍCH KỸ THUẬT
┌────────────────────────────────────────────────────────────────────────┐
│ BƯỚC 1: LẤY MẪU VÀ ĐO ĐẠC THỰC NGHIỆM                                  │
│ Kỹ thuật Một phần tư ──► Xác định Khối lượng riêng (Thùng 100L) ──► Đo Độ ẩm (105°C) │
└───────────────────────────────────┬────────────────────────────────────┘
                                    │
                                    ▼
┌────────────────────────────────────────────────────────────────────────┐
│ BƯỚC 2: TÍNH TOÁN & CÂN BẰNG VẬT CHẤT                                  │
│ Cân bằng vật liệu dM/dt ──► Công thức C-H-O-N-S ──► Nhiệt trị Dulong   │
└───────────────────────────────────┬────────────────────────────────────┘
                                    │
                                    ▼
┌────────────────────────────────────────────────────────────────────────┐
│ BƯỚC 3: THIẾT KẾ VẬN HÀNH & XỬ LÝ                                      │
│ Vạch tuyến thu gom ──► Lựa chọn công nghệ (RDF/Biogas/Đốt) ──► Bãi chôn lấp │
└────────────────────────────────────────────────────────────────────────┘

• Bài tập và nghiên cứu tình huống điển hình: Giáo trình lồng ghép hệ thống bài tập tính toán mẫu kèm lời giải chi tiết, giúp người học thực hành trực tiếp các bài toán kỹ thuật:
  • Bài toán 1.1: Tính toán độ ẩm trung bình của mẫu CTR hỗn hợp 100 kg từ thành phần phần trăm khối lượng các cấu tử (thực phẩm thừa, giấy, nhựa, cao su...).
  • Bài toán 1.3: Xác định công thức phân tử thực nghiệm của chất thải dạng có nước ($C_{60}H_{156}O_{69}N$ hoặc $C_{760}H_{1980}O_{875}N_{13}S$) từ số liệu khối lượng nguyên tố.
  • Bài toán 1.5: Ước tính nhiệt trị của chất thải dựa vào công thức Dulong cải tiến từ thành phần hóa học đã phân tích.
  • Bài toán 1.6: Thiết lập sơ đồ cân bằng vật liệu cho nhà máy chế biến đồ hộp quy mô 12 tấn nguyên liệu đầu vào để xác định chính xác tỷ lệ chất thải phát sinh trên 1 tấn thành phẩm.
  • Bài toán 2.1: Thiết kế số lượng xe chuyên dụng và thể tích các ngăn xe thu gom phân loại tại nguồn phục vụ 1.200 hộ dân (tương đương 6.000 nhân khẩu).
• Thực hành thực nghiệm: Cung cấp hướng dẫn quy trình thao tác chuẩn cho phương pháp lấy mẫu phân tích thành phần rác bằng kỹ thuật "Một phần tư" (từ 100–250 kg mẫu ban đầu rút gọn xuống 20–30 kg) và quy trình đo khối lượng riêng thực tế bằng thùng đo chuẩn 100 lít có bước thả rơi tự do định chuẩn.
• Phương pháp đánh giá và tự học: Mỗi chương đều kết thúc bằng hệ thống câu hỏi ôn tập lý luận và bài toán kỹ thuật tổng hợp. Để tự học đạt kết quả tốt, sinh viên cần nắm vững các thuật ngữ viết tắt chuẩn (HCS, SCS, RDF, CTNH, BCL HVS), tự giải lại các bài tập mẫu trước khi áp dụng vào giải các bộ bài tập kiểm tra cuối chương.

---

Điểm nổi bật và cập nhật

• Tích hợp số liệu hiện trạng quản lý tại Việt Nam: Giáo trình cập nhật các số liệu thống kê thực tế về tốc độ phát sinh, thành phần cơ lý của chất thải rắn tại TP. Hồ Chí Minh và Hà Nội giai đoạn 2011–2018 (như số liệu phát sinh CTRSH tại TP. HCM đạt trên 7.000–8.000 tấn/ngày, Hà Nội đạt 7.500 tấn/ngày). Tài liệu phản ánh rõ nét thực trạng thu gom rác dân lập, trạm trung chuyển ép rác kín và hệ thống bãi chôn lấp tập trung.
• Cập nhật chính sách phân loại rác tại nguồn: Tài liệu cụ thể hóa các hướng dẫn thực hiện chương trình phân loại chất thải rắn sinh hoạt tại nguồn theo Quyết định số 44/2018/QĐ-UBND của Ủy ban nhân dân TP. Hồ Chí Minh, chia dòng thải thành 3 nhóm rõ ràng: nhóm hữu cơ dễ phân hủy, nhóm tái chế/tái sử dụng và nhóm còn lại.
• Công nghệ sản xuất năng lượng từ rác (Waste-to-Energy): Giáo trình cập nhật sâu quy trình công nghệ chế tạo nhiên liệu dẫn xuất từ chất thải (RDF), bao gồm các phân loại chuẩn theo tiêu chuẩn quốc tế ASTM (từ fRDF, cRDF đến dRDF), các dây chuyền công nghệ "3-D" của Mỹ, "Eastbourne" của Anh và các nghiên cứu vận hành của tác giả trong nước (Lê Đức Trung, 2014).
• Dẫn chứng các khu liên hợp xử lý thực tế: Cung cấp dữ liệu vận hành từ các cơ sở thực tế như Nhà máy Vietstar – Lemna (công suất 1.200 tấn/ngày, sản xuất compost và tái chế nhựa), Nhà máy Tâm Sinh Nghĩa (công suất 1.000 tấn/ngày), Khu liên hiệp xử lý chất thải Phước Hiệp (Củ Chi), Khu liên hiệp Đa Phước (Bình Chánh) và Trạm xử lý CTNH Đông Thạnh.

---

Đối tượng sử dụng giáo trình

Nhóm đối tượng	Yêu cầu tiên quyết / Mục đích sử dụng	Phương thức sử dụng phù hợp
Sinh viên đại học chuyên ngành	Năm thứ 3 và năm thứ 4 ngành Kỹ thuật Môi trường, Quản lý Môi trường, Khoa học Môi trường, Biến đổi khí hậu.	Học tập học phần chính khóa; làm tài liệu tra cứu số liệu để thực hiện đồ án môn học, đồ án tốt nghiệp thiết kế mạng lưới thu gom hoặc bãi chôn lấp.
Giảng viên đại học	Giảng dạy khối ngành tài nguyên – môi trường tại các trường đại học, cao đẳng kỹ thuật.	Sử dụng làm khung bài giảng chuẩn; khai thác hệ thống bài tập mẫu, bảng biểu thống kê để xây dựng đề thi và hướng dẫn thực hành chuyên đề.
Kỹ sư và cán bộ quản lý	Cán bộ kỹ thuật tại các công ty dịch vụ công ích đô thị, ban quản lý khu liên hợp xử lý chất thải, chuyên viên Phòng/Sở TN&MT.	Tra cứu thông số thiết kế, tiêu chuẩn dán nhãn bao gói CTNH, hướng dẫn an toàn lưu kho và quy trình quan trắc kỹ thuật bãi chôn lấp.

Kiến thức tiên quyết cần có: Để tiếp thu trọn vẹn nội dung giáo trình, người học cần có kiến thức nền tảng về Hóa học đại cương, Vi sinh vật học môi trường, Thủy lực đại cương và Pháp luật bảo vệ môi trường.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Giáo trình này phù hợp với đối tượng nào nhất?

Tài liệu được biên soạn phục vụ chính khóa cho sinh viên đại học chuyên ngành Môi trường. Ngoài ra, sách thích hợp cho kỹ sư môi trường, cán bộ vận hành trạm trung chuyển, nhà máy xử lý rác và các nhà quản lý kỹ thuật đô thị.

2. Cần chuẩn bị những kiến thức nền tảng nào trước khi học?

Người học cần nắm vững kiến thức Hóa học (để tính toán tỷ lệ nguyên tố, nhiệt trị, phản ứng sinh hóa), Vi sinh vật học (phục vụ tính toán quá trình Biogas, Compost) và các khái niệm cơ bản về cân bằng khối lượng trong kỹ thuật môi trường.

3. Điểm khác biệt của giáo trình này so với các tài liệu khác là gì?

Giáo trình cân bằng giữa cơ sở lý thuyết kỹ thuật chuẩn quốc tế (McGraw-Hill, US-EPA) và thực tiễn xử lý tại Việt Nam. Các bài toán cân bằng vật liệu, số liệu thành phần rác thải, mô hình bãi chôn lấp đều gắn liền với số liệu quan trắc thực tế tại TP. HCM và Hà Nội cùng các văn bản quy phạm hiện hành.

4. Phương pháp tự học giáo trình như thế nào để đạt hiệu quả cao?

Người học nên tiếp cận tuần tự theo từng chương: đọc kỹ phần định nghĩa/cơ chế lý hóa, phân tích các bảng số liệu thực tế, nghiên cứu kỹ từng bước giải trong các bài tập mẫu (Bài toán 1.1 đến 2.1) trước khi tự làm các câu hỏi ôn tập tổng hợp ở cuối mỗi chương.

5. Giáo trình có cung cấp các bảng tra cứu thông số kỹ thuật không?

Có. Giáo trình tích hợp hệ thống danh mục gồm nhiều bảng dữ liệu chuyên ngành như: Khối lượng riêng và độ ẩm từng thành phần rác, Bảng phân tích nguyên tố C-H-O-N-S, Bảng nhiệt trị rác thải, Bảng tiêu chuẩn khí thải lò đốt, Bảng thông số quan trắc nước rỉ rác và nước ngầm tại bãi chôn lấp.

---

Kết luận

Giáo trình Quản lý và xử lý chất thải rắn, chất thải nguy hại của nhóm tác giả Trần Thị Thúy Nhàn, Trương Thị Diệu Hiền và Trần Thị Ngọc Mai cung cấp hệ thống tri thức hoàn chỉnh từ lý thuyết quản lý dòng thải đến các giải pháp công nghệ kỹ thuật xử lý cuối đường ống.

Lộ trình học tập đề xuất: $$\text{Nắm vững cơ lý tính chất thải} \longrightarrow \text{Thiết kế hệ thống thu gom/logistics} \longrightarrow \text{Lựa chọn công nghệ xử lý/tái chế} \longrightarrow \text{Kiểm soát an toàn bãi chôn lấp}$$

Để mở rộng kiến thức, người học nên kết hợp tra cứu các tiêu chuẩn Việt Nam hiện hành (TCVN, QCVN về chất thải và khí thải lò đốt), các báo cáo môi trường định kỳ của Sở Tài nguyên và Môi trường, cùng tài liệu tham khảo chuyên khảo quốc tế Integrated Solid Waste Management của nhà xuất bản McGraw-Hill.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1. Tổng quan về chất thải rắn 1. Các định nghĩa và thuật ngữ Chất thải là vật chất được thải ra từ sản xuất, kinh doanh, dịch vụ, sinh hoạt hoặc các hoạt động khác. Chất thải rắn (CTR) là chất thải ở thể rắn hoặc sệt (còn gọi là bùn thải) được thải ra từ sản xuất, kinh doanh, dịch vụ, sinh hoạt hoặc các hoạt động khác.

Chất thải thông thường là chất thải không thuộc danh mục chất thải nguy hại hoặc thuộc danh mục chất thải nguy hại nhưng có yếu tố nguy hại dưới ngưỡng chất thải nguy hại. Chất thải rắn sinh hoạt (CTR SH) là CTR phát sinh trong sinh hoạt thường ngày của con người. Chất thải rắn công nghiệp (CTR CN) là CTR phát sinh từ hoạt động sản xuất, kinh doanh, dịch vụ. Chất thải nguy hại (CTNH) là chất thải chứa yếu tố độc hại, phóng xạ, lây nhiễm, dễ cháy, dễ nổ, gây ăn mòn, gây ngộ độc hoặc có đặc tính nguy hại khác.

Quản lý chất thải là quá trình phòng ngừa, giảm thiểu, giám sát, phân loại, thu gom, vận chuyển, tái sử dụng, tái chế và xử lý chất thải. Phân định chất thải là quá trình phân biệt một vật chất là chất thải hay không phải là chất thải, chất thải nguy hại hay chất thải thông thường và xác định chất thải đó thuộc một loại hoặc một nhóm chất thải nhất định với mục đích để phân loại và quản lý trên thực tế. Phân loại chất thải là hoạt động phân tách chất thải (đã được phân định) trên thực tế nhằm chia thành các loại hoặc nhóm chất thải để có các quy trình quản lý khác nhau. Vận chuyển chất thải là quá trình chuyên chở chất thải từ nơi phát sinh đến nơi xử lý, có thể kèm theo hoạt động thu gom, lưu giữ (hay tập kết) tạm thời, trung chuyển chất thải và sơ chế chất thải tại điểm tập kết hoặc trạm trung chuyển.

Tái sử dụng chất thải là việc sử dụng lại chất thải một cách trực tiếp hoặc sau khi sơ chế mà không làm thay đổi tính chất của chất thải. Sơ chế chất thải là việc sử dụng các biện pháp kỹ thuật cơ - lý đơn thuần nhằm thay đổi tính chất vật lý như kích thước, độ ẩm, nhiệt độ để tạo điều kiện thuận lợi cho việc phân loại, lưu giữ, vận chuyển, tái sử dụng, tái chế, đồng xử lý, xử lý nhằm phối trộn hoặc tách riêng các thành phần của chất thải cho phù hợp với các quy trình quản lý khác nhau. Tái chế chất thải là quá trình sử dụng các giải pháp công nghệ, kỹ thuật để thu lại các thành phần có giá trị từ chất thải. Thu hồi năng lượng từ chất thải là quá trình thu lại năng lượng từ việc chuyển hóa chất thải.

Trần Thị Thúy Nhàn, Trương Thị Diệu Hiền, Trần Thị Ngọc Mai 1 QL&XL CTR, CTNH Dành cho sinh viên hệ đại học Xử lý chất thải là quá trình sử dụng các giải pháp công nghệ, kỹ thuật (khác với sơ chế) để làm giảm, loại bỏ, cô lập, cách ly, thiêu đốt, tiêu hủy, chôn lấp chất thải và các yếu tố có hại trong chất thải. Đồng xử lý chất thải là việc kết hợp một quá trình sản xuất sẵn có để tái chế, xử lý, thu hồi năng lượng từ chất thải, trong đó chất thải được sử dụng làm nguyên vật liệu, nhiên liệu thay thế hoặc được xử lý. Tổng quan về hệ thống quản lý CTR Quản lý chất thải cần tuân thủ các yêu cầu sau: 1. Chất thải phải được quản lý trong toàn bộ quá trình phát sinh, giảm thiểu, phân loại, thu gom, vận chuyển, tái sử dụng, tái chế và tiêu hủy.

Chất thải thông thường có lẫn CTNH vượt ngưỡng quy định mà không thể phân loại được thì phải quản lý theo quy định của pháp luật về CTNH. Quản lý thống nhất CTR là việc lựa chọn và áp dụng kỹ thuật, công nghệ và chương trình quản lý thích hợp nhằm hoàn thành mục tiêu đặc biệt quản lý CTR. Thứ bậc ưu tiên trong quản lý thống nhất CTR như sau:  Ngăn ngừa  Giảm thiểu  Tái sử dụng  Tái chế  Thu hồi năng lượng  Xử lý  Chôn lấp Hệ thống phân cấp thứ bậc quản lý chất thải chủ yếu dựa trên các khái niệm “3R”, đó là giảm thiểu (Reduce), tái sử dụng (Reuse) và tái chế (Recycle). Cách tiếp cận thích hợp nhất là ngăn ngừa, giảm thiểu lượng chất thải phát sinh càng nhiều càng tốt và do đó giảm thiểu dòng thải.

Khi không thể ngăn ngừa, giảm thiểu thì áp dụng các biện pháp tái sử dụng, tái chế, thu hồi năng lượng và cuối cùng là xử lý và thải bỏ CTR. Giảm thiểu, tái sử dụng, tái chế chất thải 1. Chất thải có khả năng tái sử dụng, tái chế và thu hồi năng lượng phải được phân loại. Chủ cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ làm phát sinh chất thải có trách nhiệm giảm thiểu, tái sử dụng, tái chế và thu hồi năng lượng từ chất thải hoặc chuyển giao cho cơ sở có chức năng phù hợp để tái sử dụng, tái chế và thu hồi năng lượng.

Thu hồi, xử lý sản phẩm thải bỏ 1. Chủ cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ phải thu hồi, xử lý sản phẩm thải bỏ. Người tiêu dùng có trách nhiệm chuyển sản phẩm thải bỏ đến nơi quy định. 2 Trần Thị Thúy Nhàn, Trương Thị Diệu Hiền, Trần Thị Ngọc Mai QL&XL CTR, CTNH Dành cho sinh viên hệ đại học 3.

Ủy ban nhân dân các cấp, cơ quan quản lý nhà nước về bảo vệ môi trường có trách nhiệm tạo điều kiện thuận lợi để cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ tổ chức việc thu gom sản phẩm thải bỏ. Việc thu hồi, xử lý sản phẩm thải bỏ thực hiện theo quyết định của Thủ tướng Chính phủ. Hệ thống quản lý CTR là sự kết hợp kiểm soát nguồn thải, tồn trữ, phân loại, thu gom, trung chuyển và vận chuyển, xử lý và thải bỏ CTR theo phương thức tốt nhất cho sức khỏe cộng đồng, kinh tế, kỹ thuật, bảo tồn, cảnh quan và các vấn đề môi trường khác. Hệ thống quản lý CTR chia thành 02 loại như sau: Hệ thống quản lý kỹ thuật CTR bao gồm: (1) lưu giữ tại nguồn phát thải, (2) thu gom tại nguồn phát thải và trên đường phố, (3) trung chuyển và vận chuyển, (4) tái chế và xử lý, (5) chôn lấp vệ sinh.

Tất cả các công đoạn (1 – 5) của toàn bộ hệ thống có quan hệ mật thiết và hỗ trợ lẫn nhau, đặc biệt khi thực hiện các phương thức quản lý mới nhằm tăng cường hoạt động tái chế (nguyên liệu và năng lượng), giảm khối lượng chất thải ra các bãi chôn lấp, giảm phát thải carbon và phát triển bền vững. Nguồn phát sinh Phân loại và lưu trữ Thu gom Trung chuyển, vận Tái chế chuyển trực tiếp Các Khu liên hợp xử lý chất thải Hình 1. Sơ đồ hệ thống kỹ thuật quản lý CTR Mỗi công đoạn của hệ thống kỹ thuật – công nghệ có chức năng và yêu cầu trang thiết bị khác nhau: Lưu giữ tại nguồn: tại các nguồn phát thải (hộ gia đình, cơ quan, trường học, siêu thị, chợ…) CTR sinh hoạt thường được chứa trong thùng (plastic, inox, tre…) với dung tích khác nhau (10 – 120 L, có thể đến 660 L) phù hợp cho hoạt động chuyên chở. Các thùng đựng chất thải (số lượng và cấu tạo) sẽ ảnh hưởng đến vệ sinh và cảm quan (nước rỉ rác, mùi, chuột, gián, …).

Việc phân loại chất thải tại nguồn thành hai loại (hoặc nhiều hơn) sẽ được thực hiện tại công đoạn này. Khi thực hiện công tác phân Trần Thị Thúy Nhàn, Trương Thị Diệu Hiền, Trần Thị Ngọc Mai 3 QL&XL CTR, CTNH Dành cho sinh viên hệ đại học loại, mỗi chủ nguồn thải phải có ít nhất hai thùng đựng chất thải, một thùng đựng chất thải thực phẩm và một thùng đựng các loại chất thải còn lại. Thu gom tại nguồn: CTR SH (có thành phần thực phẩm dễ thối rữa chiếm 40 – 60% khối lượng ướt) đang được thu gom mỗi ngày bằng xe đẩy tay (660L), xe tải nhỏ (0,5 – 1,0 tấn/xe) các loại và đưa về các bô/trạm trung chuyển. Mức độ vệ sinh của các loại xe này quyết định tính thẩm mỹ và vệ sinh trên đường phố.

Đây là thành phần quan trong nhất cần được đầu tư từ (a) nguồn tài chính công hoặc (b) lợi ích kinh tế có được từ khâu tái chế để nâng cao hiệu quả (môi trường và thẩm mỹ) của hệ thống quản lý CTR. Việc cải tiến xe đẩy tay (660L) thủ công thành xe bán cơ giới mang lại lợi ích to lớn như vận chuyển nhanh hơn, quãng đường dài hơn, đầu tư xe đẩy tay ít hơn, số lượng điểm hẹn và trạm trung chuyển ít hơn). Trung chuyển và vận chuyển: các xe ép rác chuyên dụng có tải trọng 4 – 15 tấn/xe vận chuyển chất thải từ các trạm trung chuyển (kín/hở) lên các khu liên hợp nhằm giảm chi phí vận chuyển (chiếm 50% chi phí quản lý CTR). Các phương tiện vận chuyển đạt chất lượng môi trường và cảm quan, tuy nhiên chất lượng cần được đầu tư nhiều hơn do CTR (nước và khí thải) có khả năng ăn mòn cao.

Các trạm trung chuyển cũng cần cải tiến để đảm bảo các qui chuẩn về môi trường. Tái chế và xử lý: đây là bộ phận mang lại lợi ích kinh tế, xã hội và môi trường lớn nhất, nhưng cũng đòi hỏi kỹ thuật – công nghệ, vốn đầu tư và chi phí vận hành cao.HCM đến năm 2018 có hai nhà máy tái chế và sản xuất compost hoạt động tại Khu liên hiệp (KLH) xử lý chất thải Phước Hiệp, huyện Củ Chi, gồm Nhà máy của Công ty Cổ phần Vietstar – Lemna hoạt động tại Phước Hiệp, huyện Củ Chi công suất 1.200 tấn ngày (tiếp nhận thực tế 1.200 tấn, trong đó tái chế nhựa khoảng 10 tấn, sản xuất phân compost 700 tấn, còn lại trả về bãi chôn lấp) và Nhà máy của Công ty Cổ phần Tâm Sinh Nghĩa công suất 1.000 tấn/ngày (tiếp nhận thực tế 1.100 tấn, trong đó 400 tấn được xử lý làm phân compost, 700 tấn đốt). Thành phố có 02 bãi chôn lấp nhằm trong 02 KLH xử lý chất thải của thành phố, gồm bãi chôn lấp số 03 (dự phòng) của Công ty TNHH MTV Môi trường đô thị Thành phố tại KLH Phước Hiệp, huyện Củ Chi và bãi chôn lấp của Công ty TNHH xử lý CTR Việt Nam (VWS) tại KLH Đa Phước, huyện Bình Chánh, công suất tiếp nhận của 02 bãi trên 10.000 tấn/ngày (hiện nay tiếp nhận khoảng 7.