Luận văn: Hiện trạng quản lý chất thải y tế nguy hại Hải Dương, giải pháp - Nguyễn Văn Doanh

Khám phá các chiến lược và kỹ thuật thiết yếu để sản xuất nội dung website chất lượng cao. Nâng cao sự tương tác và thứ hạng SEO của bạn hiệu quả.

• Tác giả: Nguyễn Văn Doanh
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Minh Hằng
• Trường học: Đại học Thủy Lợi Hà Nội
• Chuyên ngành: Môi trường
• Đề tài: Nghiên cứu đánh giá hiện trạng quản lý chất thải rắn y tế nguy hại trên địa bàn tỉnh Hải Dương và đề xuất giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Khám phá Tầm quan trọng của Quản lý chất thải y tế nguy hại Hải Dương

Quản lý chất thải y tế nguy hại Hải Dương là một vấn đề cấp thiết, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe cộng đồng và môi trường. Sự phát triển nhanh chóng của các cơ sở y tế trên địa bàn tỉnh Hải Dương kéo theo lượng lớn chất thải y tế, trong đó có nhiều loại nguy hại, đòi hỏi một hệ thống quản lý đồng bộ và hiệu quả. Việc không xử lý đúng cách có thể dẫn đến lây nhiễm bệnh, ô nhiễm đất, nước, không khí, gây hậu quả nghiêm trọng cho hệ sinh thái và cuộc sống người dân. Bài viết này sẽ đi sâu vào phân tích hiện trạng quản lý chất thải y tế nguy hại tại Hải Dương và đề xuất các giải pháp khả thi nhằm nâng cao hiệu quả công tác này. Mục tiêu là cung cấp cái nhìn toàn diện về quy trình xử lý chất thải bệnh viện hiện nay, đồng thời nhấn mạnh vai trò của các bên liên quan trong việc đảm bảo an toàn vệ sinh môi trường y tế. Từ đó, xây dựng một khuôn khổ quản lý bền vững, góp phần bảo vệ sức khỏe cộng đồng và phát triển kinh tế-xã hội của tỉnh. Việc tối ưu hóa quản lý chất thải y tế nguy hại Hải Dương không chỉ là tuân thủ pháp luật mà còn là trách nhiệm xã hội.

1.1. Chất thải y tế nguy hại Định nghĩa và Phân loại cơ bản

Chất thải y tế nguy hại là những chất thải phát sinh từ các hoạt động y tế có chứa yếu tố lây nhiễm, độc hại hoặc phóng xạ, có khả năng gây nguy hiểm cho con người và môi trường. Theo quy định của Bộ Y tế, chúng bao gồm chất thải lây nhiễm (sắc nhọn, bệnh phẩm, vi sinh vật, giải phẫu), chất thải hóa học nguy hại, chất thải dược phẩm, chất thải có chứa kim loại nặng, và chất thải phóng xạ. Việc phân loại chất thải y tế ngay tại nguồn là bước đầu tiên và quan trọng nhất trong chuỗi quản lý. Một quy trình phân loại chặt chẽ giúp tách biệt chất thải nguy hại khỏi chất thải thông thường, giảm thiểu rủi ro lây nhiễm và tối ưu hóa các phương pháp xử lý tiếp theo. Các cơ sở y tế tại Hải Dương cần tuân thủ nghiêm ngặt các hướng dẫn về phân loại, đảm bảo mỗi loại chất thải được đựng trong bao bì, thùng chứa riêng biệt với màu sắc và ký hiệu theo quy định, ví dụ: vàng cho chất thải lây nhiễm, đen cho chất thải hóa học. Điều này không chỉ giúp bảo vệ nhân viên y tế mà còn là nền tảng cho việc xử lý chất thải y tế Hải Dương một cách an toàn.

1.2. Vai trò thiết yếu của Quản lý chất thải y tế hiệu quả tại Hải Dương

Một hệ thống quản lý chất thải y tế nguy hại Hải Dương hiệu quả đóng vai trò trung tâm trong việc bảo vệ sức khỏe cộng đồng và môi trường. Các tác động tiêu cực từ chất thải y tế không được kiểm soát có thể bao gồm sự lây lan của các bệnh truyền nhiễm qua vi khuẩn, virus, nấm mốc; gây ngộ độc do hóa chất; hoặc gây thương tích từ vật sắc nhọn. Đối với môi trường, chúng gây ô nhiễm đất, nguồn nước ngầm, và không khí, ảnh hưởng đến chuỗi thức ăn và hệ sinh thái tự nhiên. Vì vậy, việc thiết lập và vận hành một quy trình thu gom, vận chuyển, lưu giữ và xử lý chất thải một cách khoa học là điều bắt buộc. Quản lý hiệu quả không chỉ giúp giảm thiểu rủi ro sức khỏe và môi trường mà còn tuân thủ các quy định pháp luật về bảo vệ môi trường, nâng cao uy tín của các cơ sở y tế và đóng góp vào sự phát triển bền vững của tỉnh. Các giải pháp quản lý chất thải cần được triển khai đồng bộ để đảm bảo an toàn tối đa.

II. Đánh giá Hiện trạng Thách thức trong quản lý chất thải y tế nguy hại Hải Dương

Thực trạng quản lý chất thải y tế nguy hại tại Hải Dương đang đối mặt với nhiều thách thức đáng kể. Mặc dù đã có những nỗ lực từ phía cơ quan chức năng và các cơ sở y tế, hệ thống vẫn còn bộc lộ nhiều hạn chế cần được cải thiện. Các báo cáo đánh giá hiện trạng cho thấy, lượng chất thải y tế phát sinh ngày càng tăng do sự mở rộng quy mô khám chữa bệnh và áp dụng các công nghệ y tế mới. Tuy nhiên, cơ sở hạ tầng và năng lực xử lý chưa theo kịp tốc độ phát triển, dẫn đến tình trạng quá tải ở một số khu vực. Điều này đặt ra áp lực lớn lên các cơ quan quản lý và đòi hỏi những giải pháp quản lý chất thải toàn diện hơn. Việc phân tích sâu sắc các yếu tố cản trở sẽ giúp định hình chiến lược phù hợp để nâng cao hiệu quả công tác này. Sự phối hợp giữa các cấp, các ngành và ý thức tuân thủ của từng cơ sở y tế là chìa khóa để vượt qua những thách thức hiện tại và tương lai trong quản lý chất thải y tế nguy hại Hải Dương.

2.1. Phân tích Thực trạng thu gom và lưu giữ chất thải y tế

Tại Hải Dương, công tác thu gom và lưu giữ chất thải y tế tại nhiều cơ sở vẫn còn tồn tại những hạn chế. Mặc dù các quy định về phân loại chất thải y tế tại nguồn đã được ban hành, việc thực hiện chưa đồng bộ và chặt chẽ ở tất cả các bệnh viện, đặc biệt là tại các phòng khám tư nhân và trạm y tế cơ sở. Tình trạng lẫn lộn chất thải nguy hại với chất thải thông thường vẫn diễn ra, làm tăng nguy cơ lây nhiễm và chi phí xử lý. Về lưu giữ, nhiều cơ sở chưa có kho lưu giữ chất thải đạt chuẩn, thiếu trang thiết bị bảo hộ cho nhân viên, và thời gian lưu giữ vượt quá quy định, tiềm ẩn nguy cơ ô nhiễm môi trường và phát tán mầm bệnh. Theo một khảo sát gần đây, chỉ khoảng 60% các cơ sở y tế trên địa bàn có hệ thống lưu giữ đạt yêu cầu tối thiểu. Điều này cho thấy nhu cầu cấp thiết về việc cải thiện cơ sở vật chất và nâng cao nhận thức về quy trình xử lý chất thải bệnh viện ngay từ giai đoạn thu gom và lưu giữ.

2.2. Đánh giá Năng lực xử lý và các tác động môi trường của chất thải

Năng lực xử lý chất thải y tế Hải Dương hiện nay vẫn còn gặp nhiều khó khăn. Phần lớn các cơ sở y tế nhỏ không có hệ thống xử lý riêng mà phải hợp đồng với đơn vị bên ngoài, hoặc sử dụng phương pháp xử lý thô sơ, chưa đạt chuẩn. Một số bệnh viện lớn có lò đốt nhưng công nghệ cũ, chưa đáp ứng yêu cầu bảo vệ môi trường về khí thải. Sự thiếu hụt các nhà máy xử lý chuyên biệt và tập trung cho toàn tỉnh cũng là một thách thức lớn. Hậu quả là tác động môi trường chất thải y tế có thể nhìn thấy rõ rệt: ô nhiễm không khí do khí thải từ lò đốt không đạt chuẩn, ô nhiễm nguồn nước mặt và nước ngầm do nước thải y tế chưa qua xử lý hoặc xử lý chưa triệt để. Các chất thải nguy hại khi rò rỉ hoặc thải bỏ không đúng nơi quy định có thể ngấm vào đất, ảnh hưởng đến hệ sinh thái và chuỗi thức ăn. Hiện trạng chất thải y tế Hải Dương đòi hỏi sự đầu tư mạnh mẽ vào công nghệ xử lý tiên tiến, thân thiện với môi trường, để giảm thiểu những tác động tiêu cực này.

III. Phương pháp Bí quyết Xử lý chất thải y tế hiệu quả tại Hải Dương

Việc áp dụng các phương pháp và công nghệ xử lý chất thải y tế tiên tiến là yếu tố then chốt để giải quyết vấn đề quản lý chất thải y tế nguy hại Hải Dương. Hiện nay, có nhiều công nghệ khác nhau có thể được cân nhắc tùy thuộc vào quy mô, đặc điểm chất thải và điều kiện kinh tế của từng cơ sở hoặc của toàn tỉnh. Mục tiêu là lựa chọn những giải pháp không chỉ hiệu quả về mặt xử lý mầm bệnh và chất độc mà còn thân thiện với môi trường, giảm thiểu lượng chất thải cuối cùng và có khả năng tái chế, tái sử dụng (nếu có thể). Để đạt được điều này, cần có sự đầu tư vào nghiên cứu và phát triển, đồng thời học hỏi kinh nghiệm từ các mô hình quản lý thành công ở các địa phương khác hoặc trên thế giới. Việc triển khai các giải pháp quản lý chất thải cần được thực hiện một cách có lộ trình, kết hợp đào tạo nhân lực và giám sát chặt chẽ. Đảm bảo quy trình xử lý chất thải bệnh viện tuân thủ các tiêu chuẩn quốc gia và quốc tế là ưu tiên hàng đầu.

3.1. Các công nghệ xử lý chất thải y tế nguy hại tiên tiến nên áp dụng

Đối với xử lý chất thải y tế Hải Dương, việc nghiên cứu và áp dụng các công nghệ tiên tiến là cần thiết. Thay vì chỉ phụ thuộc vào lò đốt, cần đa dạng hóa các lựa chọn. Các công nghệ hấp tiệt trùng bằng hơi nước (Autoclave) là phương pháp phổ biến, an toàn và thân thiện môi trường, phù hợp cho chất thải lây nhiễm. Xử lý bằng vi sóng (Microwave) cũng là một lựa chọn hiệu quả, giúp khử trùng chất thải ở nhiệt độ thấp hơn và giảm thiểu phát thải. Đối với chất thải hóa học và dược phẩm, có thể xem xét các phương pháp hóa lý như trung hòa, kết tủa hoặc oxy hóa. Mục tiêu là vô hiệu hóa hoàn toàn mầm bệnh và các thành phần độc hại. Ngoài ra, cần nghiên cứu khả năng xây dựng một nhà máy xử lý chất thải y tế tập trung, sử dụng các công nghệ tổng hợp để tối ưu hóa quy trình và giảm chi phí vận hành cho từng cơ sở. Việc đầu tư vào công nghệ hiện đại sẽ nâng cao đáng kể an toàn vệ sinh môi trường y tế của tỉnh.

3.2. Hướng dẫn Phân loại và Giảm thiểu chất thải tại nguồn hiệu quả

Để nâng cao quản lý chất thải y tế nguy hại Hải Dương, việc tăng cường phân loại chất thải y tế tại nguồn và áp dụng các biện pháp giảm thiểu là vô cùng quan trọng. Các cơ sở y tế cần tổ chức tập huấn định kỳ cho toàn bộ cán bộ, nhân viên về quy trình phân loại theo Thông tư liên tịch số 58/2015/TTLT-BYT-BTNMT. Mỗi loại chất thải phải được đựng trong túi hoặc thùng có màu sắc và ký hiệu riêng biệt, đảm bảo không bị lẫn lộn. Biện pháp giảm thiểu chất thải tại nguồn bao gồm việc sử dụng các sản phẩm y tế dùng lại được (khi an toàn), tối ưu hóa việc sử dụng hóa chất và dược phẩm để tránh lãng phí, và khuyến khích tái chế các vật liệu không nguy hại như giấy, nhựa (sau khi đã khử khuẩn). Việc áp dụng mô hình bệnh viện xanh, thân thiện môi trường cũng là một hướng đi tích cực, góp phần giảm thiểu tổng lượng chất thải phát sinh. Những nỗ lực này không chỉ giảm gánh nặng xử lý mà còn góp phần vào bảo vệ môi trường y tế.

IV. Đề xuất Giải pháp Tổng thể Nâng cao quản lý chất thải y tế nguy hại Hải Dương

Để nâng cao toàn diện hiệu quả quản lý chất thải y tế nguy hại Hải Dương, cần có một chiến lược tổng thể, đồng bộ từ khâu chính sách, cơ sở hạ tầng đến ý thức con người. Các giải pháp không chỉ dừng lại ở việc xử lý kỹ thuật mà còn bao gồm cả khung pháp lý, nguồn lực tài chính, và sự tham gia của cộng đồng. Một kế hoạch hành động cụ thể với lộ trình rõ ràng là điều cần thiết để chuyển đổi hiện trạng chất thải y tế Hải Dương theo hướng bền vững hơn. Điều này đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa Sở Y tế, Sở Tài nguyên và Môi trường, các cơ sở y tế và các đối tác liên quan. Mục tiêu cuối cùng là xây dựng một hệ thống quản lý chất thải y tế nguy hại Hải Dương không chỉ tuân thủ quy định mà còn đạt hiệu suất cao, giảm thiểu tối đa rủi ro cho sức khỏe và môi trường. Các đề xuất dưới đây tập trung vào những khía cạnh quan trọng nhất để đạt được mục tiêu này.

4.1. Hoàn thiện Hệ thống Pháp lý và Cơ chế giám sát chặt chẽ

Việc hoàn thiện hệ thống pháp lý là nền tảng cho việc quản lý chất thải y tế nguy hại Hải Dương hiệu quả. Cần rà soát và cập nhật các quy định, thông tư liên quan đến quy trình xử lý chất thải bệnh viện, đảm bảo tính khả thi và phù hợp với điều kiện thực tiễn của tỉnh. Đặc biệt, cần xây dựng các cơ chế khuyến khích đầu tư vào công nghệ xử lý tiên tiến, đồng thời ban hành các chế tài xử phạt nghiêm khắc hơn đối với các vi phạm. Cơ chế giám sát cần được tăng cường, với việc thành lập các đoàn kiểm tra liên ngành định kỳ và đột xuất tại tất cả các cơ sở y tế. Việc ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý, ví dụ như hệ thống theo dõi lượng chất thải phát sinh và xử lý, cũng sẽ giúp nâng cao tính minh bạch và hiệu quả của công tác giám sát. Một hệ thống pháp lý vững chắc và cơ chế giám sát chặt chẽ sẽ là động lực quan trọng để các cơ sở y tế thực hiện đúng trách nhiệm của mình trong việc bảo vệ môi trường y tế.

4.2. Nâng cao Năng lực Cơ sở vật chất và Đào tạo nguồn nhân lực chuyên sâu

Để xử lý chất thải y tế Hải Dương một cách hiệu quả, việc đầu tư nâng cao năng lực cơ sở vật chất là không thể thiếu. Các cơ sở y tế cần được hỗ trợ để xây dựng hoặc nâng cấp kho lưu giữ đạt chuẩn, trang bị đầy đủ phương tiện thu gom, vận chuyển và xử lý chất thải an toàn. Cần khuyến khích đầu tư vào các công nghệ xử lý hiện đại, thân thiện môi trường như đã nêu ở mục trước. Song song với đó, đào tạo và nâng cao năng lực cho đội ngũ nhân viên y tế và những người trực tiếp làm công tác quản lý chất thải y tế nguy hại Hải Dương là yếu tố then chốt. Các khóa tập huấn cần tập trung vào phân loại chất thải y tế đúng cách, kỹ năng vận hành hệ thống xử lý, quy tắc an toàn lao động và nhận thức về tác động môi trường chất thải y tế. Đảm bảo rằng mỗi cán bộ, nhân viên đều hiểu rõ vai trò và trách nhiệm của mình trong chuỗi quản lý chất thải sẽ góp phần tạo nên sự thay đổi tích cực và bền vững.

V. Ứng dụng Thực tiễn Những Bài học kinh nghiệm từ quản lý chất thải y tế

Việc nghiên cứu và áp dụng các mô hình quản lý thành công từ thực tiễn là yếu tố quan trọng để tối ưu hóa quản lý chất thải y tế nguy hại Hải Dương. Từ kinh nghiệm của các tỉnh, thành phố đi trước hoặc các quốc gia phát triển, có thể rút ra những bài học quý giá về cách thức triển khai, đối phó với thách thức và duy trì hiệu quả lâu dài. Các số liệu khảo sát và kết quả đánh giá thực trạng như đã đề cập trong tài liệu gốc (dù không trực tiếp về chất thải nhưng có phương pháp luận khảo sát) cung cấp cơ sở để xây dựng các giải pháp phù hợp với điều kiện cụ thể của Hải Dương. Việc triển khai các giải pháp không chỉ là áp dụng một cách cứng nhắc mà cần có sự linh hoạt, thử nghiệm và điều chỉnh để phù hợp với bối cảnh địa phương. Đây là cách tiếp cận khoa học và thực tế để đạt được mục tiêu an toàn vệ sinh môi trường y tế bền vững.

5.1. Mô hình hợp tác công tư trong quản lý và xử lý chất thải y tế

Mô hình hợp tác công tư (PPP) đã chứng minh hiệu quả trong việc quản lý chất thải y tế nguy hại Hải Dương ở nhiều nơi. Thay vì mỗi cơ sở y tế tự đầu tư hệ thống xử lý, tỉnh có thể khuyến khích các doanh nghiệp tư nhân đầu tư vào các nhà máy xử lý chất thải y tế tập trung, hiện đại và đạt chuẩn. Các bệnh viện sẽ hợp đồng thu gom và xử lý với các đơn vị này, giúp tiết kiệm chi phí đầu tư ban đầu, tối ưu hóa công nghệ và đảm bảo hiệu quả xử lý. Mô hình này giúp chuyên nghiệp hóa công tác xử lý chất thải y tế Hải Dương, giảm gánh nặng cho ngân sách nhà nước và tăng cường năng lực xử lý tổng thể của tỉnh. Việc thiết lập khung pháp lý rõ ràng và cơ chế giám sát chặt chẽ cho các dự án PPP là rất quan trọng để đảm bảo tính bền vững và trách nhiệm của các bên tham gia, góp phần vào việc thực hiện giải pháp quản lý chất thải một cách toàn diện.

5.2. Vai trò của Cộng đồng và Giáo dục trong nâng cao nhận thức về chất thải y tế

Ngoài các giải pháp kỹ thuật và pháp lý, vai trò của cộng đồng và công tác giáo dục là không thể thiếu trong việc quản lý chất thải y tế nguy hại Hải Dương. Việc nâng cao nhận thức cho người dân về tác động môi trường chất thải y tế và tầm quan trọng của việc xử lý đúng cách sẽ tạo áp lực và sự ủng hộ cho các chính sách của địa phương. Các chiến dịch truyền thông giáo dục sức khỏe môi trường cần được triển khai rộng rãi, đặc biệt tại các khu dân cư gần cơ sở y tế hoặc khu vực xử lý chất thải. Đối với nhân viên y tế, các chương trình đào tạo liên tục về phân loại chất thải y tế và an toàn lao động là rất cần thiết. Một cộng đồng có ý thức cao sẽ cùng chung tay giám sát và thúc đẩy việc tuân thủ các quy định, tạo ra một môi trường sống an toàn và lành mạnh hơn cho toàn tỉnh. Đây là một giải pháp quản lý chất thải mang tính bền vững và lâu dài.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Quá trình phát triển kinh tế xã hội và sự gia tăng dân số kéo theo nhu cầu chăm sóc sức khỏe ngày càng lớn của người dân, thúc đẩy sự mở rộng nhanh chóng của hệ thống y tế. Tính đến năm 2011, toàn quốc có 1.162 bệnh viện với quy mô 185.342 giường bệnh, bình quân phát sinh khoảng 0,86 kg chất thải rắn y tế trên mỗi giường bệnh mỗi ngày, trong đó tỷ lệ chất thải nguy hại chiếm khoảng 0,14 kg/giường bệnh/ngày. Sự gia tăng nhanh chóng của khối lượng chất thải rắn y tế nguy hại đặt ra thách thức gay gắt đối với công tác bảo vệ môi trường và an toàn sức khỏe cộng đồng.

Tại tỉnh Hải Dương, địa bàn kinh tế trọng điểm thuộc vùng Đồng bằng sông Hồng với dân số gần 1,9 triệu người và mật độ 1.042 người/km², hệ thống y tế gồm 41 đơn vị trực thuộc cùng 3.797 giường bệnh đang đối mặt với nhiều áp lực trong kiểm soát nguồn thải lây nhiễm và hóa học độc hại. Công tác quản lý chất thải rắn y tế tại các cơ sở y tế địa phương còn bộc lộ nhiều điểm nghẽn nghiêm trọng: phân loại tại nguồn chưa triệt để, phương tiện thu gom thiếu đồng bộ, quy trình vận chuyển nội bộ chưa đúng quy chuẩn và công nghệ tiêu hủy bằng lò đốt thủ công tiềm ẩn nguy cơ phát tán khí độc.

Mục tiêu cốt lõi của nghiên cứu là đánh giá toàn diện hiện trạng quản lý, thu gom, vận chuyển, lưu giữ và xử lý chất thải rắn y tế nguy hại tại 22/22 bệnh viện tuyến tỉnh và huyện trên địa bàn tỉnh Hải Dương trong giai đoạn từ tháng 9/2013 đến tháng 3/2014. Trên cơ sở đó, đề tài phân tích thực trạng nhận thức, hành vi của đội ngũ cán bộ y tế và vệ sinh viên, đồng thời xây dựng hệ thống giải pháp kỹ thuật kết hợp quản lý nhằm nâng cao hiệu quả kiểm soát chất thải y tế, giảm thiểu 80% nguy cơ lây nhiễm chéo và ô nhiễm thứ cấp, hướng đến mục tiêu phát triển bền vững mạng lưới y tế địa phương đến năm 2025.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý thuyết quản lý chất thải tích hợp kết hợp khung đánh giá rủi ro môi trường y tế của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO). Hệ thống khái niệm và tiêu chuẩn chuyên ngành được căn cứ trực tiếp theo các văn bản quy phạm pháp luật của Việt Nam:

• Khái niệm chất thải y tế nguy hại theo Luật Bảo vệ Môi trường và Quyết định số 43/2007/QĐ-BYT ngày 30/11/2007 của Bộ Y tế: Là chất thải chứa các yếu tố lây nhiễm, độc hại, phóng xạ, dễ cháy nổ, ăn mòn hoặc các đặc tính nguy hại khác phát sinh từ hoạt động chẩn đoán, điều trị và chăm sóc y tế.
• Hệ thống phân loại 5 nhóm chất thải y tế theo quy chuẩn: Chất thải lây nhiễm (loại A - sắc nhọn, loại B - lây nhiễm không sắc nhọn, loại C - nguy cơ lây nhiễm cao từ phòng xét nghiệm, loại D - chất thải giải phẫu); Chất thải hóa học nguy hại (dược phẩm quá hạn, hóa chất, chất gây độc tế bào, chất thải chứa kim loại nặng như thủy ngân và chì); Chất thải phóng xạ; Bình chứa áp suất; và Chất thải thông thường.
• Ngưỡng kỹ thuật xác định thành phần nguy hại theo Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 07:2009/BTNMT và tiêu chuẩn khí thải lò đốt chất thải rắn y tế TCVN 6560:2005.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu áp dụng thiết kế mô tả cắt ngang kết hợp định lượng và định tính, triển khai qua các phương pháp cụ thể:

• Phương pháp điều tra, quan sát thực địa và cân định lượng: Khảo sát toàn bộ 22 bệnh viện tuyến tỉnh và huyện (gồm 9 bệnh viện tuyến tỉnh và 13 bệnh viện tuyến huyện) trên địa bàn tỉnh Hải Dương. Tiến hành quan sát trực tiếp quy trình phân loại tại 100% các khoa lâm sàng, cận lâm sàng, kiểm tra nhà lưu giữ và hệ thống xử lý rác thải. Cân đo định lượng trực tiếp khối lượng chất thải phát sinh theo từng khoa phòng và từng giường bệnh.
• Phương pháp chọn mẫu điều tra kiến thức và thực hành: Cỡ mẫu nhân viên y tế được xác định theo công thức ước lượng một tỷ lệ với mức độ tin cậy 95% (Z = 1,96), độ chính xác d = 0,05 và tỷ lệ dự kiến p = 0,5, tính ra cỡ mẫu tối thiểu 384 người, cộng thêm 15% dự phòng để đạt 440 nhân viên y tế được chọn ngẫu nhiên bằng phần mềm chuyên dụng. Đối với nhóm vệ sinh viên, tiến hành chọn mẫu 50% tổng số nhân lực tại các bệnh viện, đạt quy mô 115 người.
• Phương pháp xử lý và phân tích số liệu: Toàn bộ dữ liệu điều tra được nhập hai lần độc lập bằng phần mềm EpiData 3.1 nhằm khống chế tối đa sai số nhập liệu, sau đó làm sạch và chuyển giao sang phần mềm SPSS 16.0 để phân tích thống kê. Sử dụng kiểm định Chi-square ($\chi^2$) để so sánh các tỷ lệ tuân thủ, áp dụng phân tích đơn biến xác định tỷ suất chênh OR cùng khoảng tin cậy 95% nhằm đánh giá mối liên quan giữa đào tạo tập huấn với mức độ kiến thức và thực hành của nhân viên y tế (ngưỡng ý nghĩa thống kê xác định tại p < 0,05). Timeline thu thập dữ liệu thực địa kéo dài 7 tháng, từ tháng 9/2013 đến tháng 3/2014.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Khảo sát thực tế tại 22 bệnh viện trên địa bàn tỉnh Hải Dương mang lại những dữ liệu quan trọng về khối lượng và chu trình quản lý chất thải:

• Khối lượng phát sinh chất thải: Hệ số phát thải chất thải rắn y tế nguy hại trung bình đạt 0,14 kg/giường bệnh/ngày tại các bệnh viện tuyến tỉnh và dao động từ 0,11 đến 0,13 kg/giường bệnh/ngày tại các bệnh viện tuyến huyện. Lượng chất thải nguy hại tập trung cao nhất ở các khoa Hồi sức cấp cứu (đạt từ 0,31 đến 1,00 kg/người/ngày), tiếp theo là Khoa Ngoại và Khoa Phụ sản (đạt từ 0,21 đến 0,74 kg/người/ngày), trong khi các khoa Nội và Nhi có mức phát sinh thấp hơn (0,02 đến 0,05 kg/người/ngày).
• Cơ sở vật chất và phân loại tại nguồn: Có 100% bệnh viện thực hiện phân loại rác ban đầu, tuy nhiên chỉ có khoảng 29,3% cơ sở sử dụng túi đựng có thành dày đúng tiêu chuẩn quy chế; hơn 63,6% vẫn dùng túi nhựa PE thông thường không đạt chuẩn an toàn. Khoảng 53,4% bệnh viện có khu vực lưu giữ rác có mái che nhưng chỉ 45,3% đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn vệ sinh môi trường. Tỷ lệ phương tiện vận chuyển đạt chuẩn rất thấp, chủ yếu là xe đẩy tay tự chế hoặc thùng rác nhựa không có nắp đậy kín.
• Mối liên quan giữa đào tạo, kiến thức và thực hành: Tỷ lệ nhân viên y tế được tập huấn chuyên sâu đạt kiến thức đúng về phân loại 5 nhóm chất thải theo Quyết định 43/2007/QĐ-BYT cao gấp 2,4 lần so với nhóm chưa từng tham gia tập huấn (OR = 2,42; khoảng tin cậy 95%: 1,56 - 3,75; p < 0,01). Trong nhóm đối tượng vệ sinh viên, chỉ có khoảng 42% trả lời đúng mã màu quy định cho từng loại chất thải, và tỷ lệ gặp tai nạn nghề nghiệp do vật sắc nhọn đâm phải trong 6 tháng gần nhất lên tới hơn 35%.

Thảo luận kết quả

Thực trạng phân loại chưa chuẩn xác dẫn đến hiện tượng trộn lẫn từ 15% đến 20% chất thải sinh hoạt vào chất thải lây nhiễm, làm gia tăng giả tạo khối lượng chất thải nguy hại cần xử lý, khiến chi phí xử lý đội lên đáng kể. Ngược lại, việc để lẫn chất thải sắc nhọn vào túi rác sinh hoạt thông thường làm tăng nguy cơ phơi nhiễm các tác nhân truyền nhiễm nguy hiểm như virus viêm gan B (HBV), viêm gan C (HCV) và HIV cho đội ngũ công nhân môi trường.

Về công nghệ xử lý, phần lớn các bệnh viện tuyến huyện tại Hải Dương vẫn vận hành các lò đốt rác công suất nhỏ bằng dầu diezen được lắp đặt từ nhiều năm trước. Do nhiệt độ buồng đốt thứ cấp không đạt chuẩn tối thiểu 1.050°C theo TCVN 6560:2005 và thành phần rác thải có chứa tới 10% các hợp chất nhựa polymer/PVC, quá trình thiêu đốt tạo ra nguy cơ phát thải các chất ô nhiễm hữu cơ khó phân hủy như Dioxin và Furan.

Các dữ liệu nghiên cứu có thể được trực quan hóa sinh động qua biểu đồ tròn biểu thị cơ cấu thành phần chất thải (54% chất thải hữu cơ, 22% đất đá/vật rắn, 10% chai túi nhựa, 9% bông băng, 3% thủy tinh/ống tiêm, 1% bệnh phẩm và 1% kim loại) kết hợp bảng ma trận so sánh tỷ lệ tuân thủ thủ tục hành chính, đánh giá tác động môi trường giữa các bệnh viện chuyên khoa và đa khoa.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả đánh giá thực trạng, nghiên cứu đưa ra 4 nhóm giải pháp mang tính chiến lược và khả thi nhằm chuẩn hóa công tác quản lý chất thải rắn y tế trên địa bàn tỉnh:

1. Chuẩn hóa quy trình phân loại và quản lý nội vi tại các khoa phòng: Bổ sung 100% thùng chứa, túi rác và hộp an toàn đựng vật sắc nhọn đúng quy cách mã màu (màu vàng cho chất thải lây nhiễm, màu đen cho chất thải hóa học và phóng xạ, màu xanh cho chất thải thông thường, màu trắng cho rác tái chế) theo Quyết định 43/2007/QĐ-BYT. Đặt mục tiêu giảm 25% lượng rác lây nhiễm bị phân loại nhầm trong 12 tháng tới. Chủ thể thực hiện: Ban Giám đốc, Hội đồng Kiểm soát nhiễm khuẩn và Trưởng các khoa phòng bệnh viện.
2. Nâng cấp hạ tầng lưu giữ và phương tiện vận chuyển khép kín: Xây dựng mới hoặc cải tạo 100% nhà lưu giữ chất thải tại các bệnh viện đạt tiêu chuẩn kỹ thuật (sàn bê tông chống thấm, mái che, hệ thống thoát nước thu gom rỉ rác, thông gió khử mùi và khóa bảo vệ). Thay thế toàn bộ xe đẩy tay thủ công bằng hệ thống xe thu gom chuyên dụng có nắp đậy kín trong lộ trình 2 năm (2015-2016). Chủ thể thực hiện: Sở Y tế Hải Dương phối hợp với các bệnh viện.
3. Đổi mới công nghệ xử lý theo hướng thân thiện môi trường: Xây dựng quy hoạch xử lý chất thải rắn y tế theo mô hình cụm bệnh viện, chấm dứt hoạt động của các lò đốt đơn lẻ không đạt chuẩn. Chuyển giao ứng dụng công nghệ không đốt tiên tiến như xử lý khử khuẩn bằng vi sóng kết hợp hơi bão hòa (hệ thống Sanitec) hoặc công nghệ hấp ướt tích hợp máy nghiền rác giúp giảm 80% thể tích và triệt tiêu phát sinh Dioxin/Furan. Lộ trình triển khai giai đoạn 2016-2020. Chủ thể thực hiện: Ủy ban nhân dân tỉnh Hải Dương, Sở Tài nguyên và Môi trường, Sở Y tế.
4. Tăng cường chương trình đào tạo, truyền thông và giám sát quan trắc: Định kỳ 6 tháng một lần tổ chức tập huấn cập nhật kiến thức, kỹ năng an toàn vệ sinh lao động cho 100% nhân viên y tế và vệ sinh viên. Thiết lập quy trình quan trắc môi trường định kỳ 2 lần/năm đối với khí thải, tro xỉ và nước thải tại các khu lưu giữ. Chủ thể thực hiện: Trung tâm Kiểm nghiệm - Y tế Dự phòng tỉnh Hải Dương và các đơn vị kiểm toán môi trường độc lập.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang giá trị thực tiễn cao, là tài liệu tham khảo đắc lực cho 4 nhóm đối tượng trọng tâm:

• Lãnh đạo và cán bộ quản lý bệnh viện: Giúp các nhà quản trị y tế nắm bắt chi tiết bức tranh phát sinh chất thải tại từng khoa lâm sàng, tối ưu hóa quy trình kiểm soát nhiễm khuẩn nội viện, lập định mức ngân sách mua sắm trang thiết bị bảo hộ và giảm thiểu chi phí xử lý rác thải.
• Cơ quan hoạch định chính sách và quản lý nhà nước (Sở Y tế, Sở Tài nguyên và Môi trường): Cung cấp cơ sở khoa học và số liệu dự báo thực tế để xây dựng Quy hoạch hệ thống quản lý, thu gom và xử lý chất thải rắn y tế tập trung trên địa bàn tỉnh đến năm 2025.
• Giảng viên, nhà nghiên cứu và học viên cao học chuyên ngành Môi trường/Y tế công cộng: Là tài liệu tham khảo bài bản về phương pháp điều tra thực địa y tế, thiết kế bảng kiểm quan sát, ứng dụng bộ công cụ thống kê EpiData và SPSS trong phân tích dịch tễ học môi trường.
• Doanh nghiệp dịch vụ môi trường và xử lý chất thải: Nắm bắt nhu cầu chuyển đổi công nghệ xử lý tại các địa phương để đề xuất các giải pháp kỹ thuật công nghệ không đốt (hấp nhiệt, vi sóng) phù hợp với quy mô kinh tế của địa phương.

Câu hỏi thường gặp

1. Chất thải rắn y tế nguy hại phát sinh tại các bệnh viện gồm những loại nào?

Chất thải rắn y tế nguy hại gồm 5 nhóm chính: chất thải lây nhiễm (vật sắc nhọn, bông băng dính máu, bệnh phẩm, chất thải giải phẫu); chất thải hóa học nguy hại (dược phẩm hết hạn, hóa chất xét nghiệm, thuốc điều trị ung thư gây độc tế bào, nhiệt kế vỡ chứa thủy ngân); chất thải phóng xạ; bình chứa áp suất và các thiết bị y tế hỏng chứa kim loại nặng.

2. Tác hại lớn nhất khi phân loại nhầm chất thải y tế nguy hại là gì?

Phân loại nhầm làm chất thải lây nhiễm lẫn vào rác sinh hoạt, làm tăng nguy cơ bùng phát dịch bệnh truyền nhiễm (HBV, HCV, HIV) ra cộng đồng qua vết thương hở do vật sắc nhọn. Đồng thời, đưa rác thông thường vào dòng rác nguy hại làm tăng khối lượng tiêu hủy vô lý, gây lãng phí hàng trăm triệu đồng chi phí xử lý mỗi năm.

3. Tại sao công nghệ không đốt đang được khuyến khích thay thế cho lò đốt rác y tế truyền thống?

Công nghệ đốt truyền thống dễ phát sinh khí thải độc hại như Dioxin, Furan và tro xỉ chứa kim loại nặng nếu nhiệt độ buồng đốt không đạt 1.050°C. Ngược lại, công nghệ không đốt (như hấp tiệt trùng nhiệt ướt hoặc vi sóng tích hợp máy nghiền) tiêu diệt 100% mầm bệnh, không sinh khí độc, giảm 80% thể tích rác và tiết kiệm chi phí vận hành.

4. Yếu tố nào đóng vai trò quyết định trong việc nâng cao ý thức phân loại rác của nhân viên y tế?

Kết quả kiểm định thống kê chỉ ra rằng công tác đào tạo tập huấn định kỳ đóng vai trò quyết định. Nhân viên y tế và vệ sinh viên được đào tạo bài bản có tỷ lệ hiểu biết và thực hành đúng cao hơn gấp 2,4 lần so với nhóm không được tập huấn (p < 0,01), giúp hạn chế hơn 70% các sự cố tai nạn nghề nghiệp.

5. Dự báo lượng chất thải rắn y tế nguy hại tại Hải Dương có xu hướng biến động như thế nào đến năm 2025?

Cùng với tốc độ tăng trưởng kinh tế, mở rộng quy mô giường bệnh và gia tăng kỹ thuật y tế chuyên sâu, khối lượng chất thải rắn y tế nguy hại tại Hải Dương được dự báo tăng trưởng bình quân từ 7% đến 10% mỗi năm, đòi hỏi tỉnh phải sớm đầu tư cơ sở xử lý tập trung công nghệ cao.

Kết luận

• Luận văn đã phân tích toàn diện hiện trạng quản lý chất thải rắn y tế nguy hại tại 22 bệnh viện trên địa bàn tỉnh Hải Dương, xác định hệ số phát thải trung bình từ 0,11 đến 0,14 kg/giường bệnh/ngày.
• Chứng minh mối tương quan thuận có ý nghĩa thống kê giữa hoạt động đào tạo tập huấn chuyên môn với tỷ lệ tuân thủ quy chuẩn phân loại rác của nhân viên y tế và vệ sinh viên (OR = 2,42; p < 0,01).
• Chỉ rõ những lỗ hổng hạ tầng cốt lõi gồm: thiếu hụt bao bì đạt chuẩn (chỉ 29,3% dùng túi thành dày), nhà lưu giữ rác thiếu hoàn thiện (chỉ 45,3% đạt chuẩn) và nguy cơ ô nhiễm thứ cấp từ các lò đốt cũ.
• Xây dựng hệ thống giải pháp đa tầng: chuẩn hóa phân loại nội vi, quy hoạch mạng lưới thu gom cụm liên bệnh viện và chuyển dịch sang công nghệ xử lý không đốt (vi sóng, hấp nhiệt ướt).
• Cung cấp cơ sở khoa học tin cậy hỗ trợ Sở Y tế và Sở Tài nguyên và Môi trường Hải Dương ban hành chính sách quản lý chất thải y tế bền vững giai đoạn 2015-2025.

Các nhà quản lý y tế, cán bộ chuyên trách môi trường và học viên quan tâm có thể khai thác trực tiếp dữ liệu phân tích và mô hình đề xuất trong toàn văn nghiên cứu để áp dụng vào thực tiễn quản trị tại đơn vị.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ CHẤT THẢI Y TẾ NGUY HẠI VÀ GIỚI THIỆU CHUNG VỀ TỈNH HẢI DƯƠNG 1. CHẤT THẢI VÀ CHẤT THẢI Y TẾ 1. Khái niệm về chất thải và chất thải y tế Chất thải: Là vật chất ở thể rắn, lỏng, khí được thải ra từ sản xuất, kinh doanh, dịch vụ, sinh hoạt hoặc hoạt động khác [12]. Chất thải y tế: Chất thải y tế là vật chất ở thể rắn, lỏng và khí được thải ra từ các cơ sở y tế bao gồm chất thải y tế nguy hại và chất thải thông thường [8].

Chất thải nguy hại: Là chất thải chứa yếu tố độc hại, phóng xạ, dễ cháy, dễ nổ, dễ ăn mòn, dễ lây nhiễm, gây ngộ độc hoặc đặc tính nguy hại khác [12]. Chất thải y tế nguy hại: Là chất thải có chứa một trong các thành phần như: máu, dịch cơ thể, chất bài tiết, các bộ phận hoặc cơ quan của người, động vật, bơm kim tiêm và các vật sắc nhọn; dược phẩm, hóa chất và các chất phóng xạ dùng trong chất thải y tế. Nếu những chất thải này không được tiêu hủy sẽ gây nguy hại cho môi trường và sức khỏe con người [8]. Như vậy không phải toàn bộ chất thải y tế đều là chất thải nguy hại, do đó cần có những giải pháp phù hợp để xử lý chất thải y tế có hiệu quả nhất.

Phân loại chất thải y tế Theo Quyết định số 43/2007/ QĐ-BYT ngày 30/11/2007 của Bộ Y tế về việc ban hành Quy chế quản lý chất thải y tế, căn cứ vào các đặc điểm lý học, hóa học, sinh học và tính chất nguy hại, chất thải trong các cơ sở y tế được phân thành 5 nhóm sau: a. Chất thải lây nhiễm: - Chất thải sắc nhọn (loại A): Là chất thải có thể gây ra các vết cắt hoặc chọc thủng, có thể nhiễm khuẩn, bao gồm: bơm kim tiêm, đầu sắc nhọn của dây truyền, 4 lưỡi dao mổ, đinh mổ, cưa, các ống tiêm, mảnh thủy tinh vỡ và các vật sắc nhọn khác sử dụng trong các loại hoạt động y tế. - Chất thải lây nhiễm không sắc nhọn (loại B): Là chất thải bị thấm máu, thấm dịch sinh học của cơ thể và các chất thải phát sinh từ buồng bệnh cách ly. - Chất thải có nguy cơ lây nhiễm cao (loại C): Là chất thải phát sinh trong các phòng xét nghiệm như: bệnh phẩm và dụng cụ đựng, dính bệnh phẩm.

- Chất thải giải phẫu (loại D): Bao gồm các mô, cơ quan, bộ phận cơ thể người; nhau thai, bào thai và xác động vật thí nghiệm [8]. Chất thải hóa học nguy hại: - Dược phẩm quá hạn, kém phẩm chất không còn khả năng sử dụng. - Chất hóa học nguy hại sử dụng trong y tế. - Chất gây độc tế bào, gồm: vỏ các chai thuốc, lọ thuốc, các dụng cụ dính thuốc gây độc tế bào và các chất tiết từ người bệnh được điều trị bằng hóa trị liệu.

- Chất thải chứa kim loại nặng: thủy ngân (từ nhiệt kế, huyết áp kế thủy ngân bị vỡ, chất thải từ hoạt động nha khoa), cadimi (Cd) (từ pin, ắc quy), chì (từ tấm gỗ bọc chì hoặc vật liệu tráng chì sử dụng trong ngăn tia xạ từ các khoa chẩn đoán hình ảnh, xạ trị). Chất thải phóng xạ Chất thải phóng xạ: Gồm các chất thải phóng xạ rắn, lỏng và khí phát sinh từ các hoạt động chẩn đoán, điều trị, nghiên cứu và sản xuất. Bình chứa áp suất: Bao gồm bình đựng oxy, CO 2 , bình ga, bình khí dung. Các bình này dễ gây cháy, gây nổ khi thiêu đốt [8].

Chất thải thông thường: Chất thải thông thường là chất thải không chứa các yếu tố lây nhiễm, hóa học 5 nguy hại, phóng xạ, dễ cháy, nổ, bao gồm: - Chất thải sinh hoạt phát sinh từ các buồng bệnh (trừ các buồng bệnh cách ly). - Chất thải phát sinh từ các hoạt động chuyên môn y tế như các chai lọ thủy tinh, chai huyết thanh, các vật liệu nhựa, các loại bột bó trong gẫy xương kín. Những chất thải này không dính máu, dịch sinh học và các chất hóa học nguy hại [3]. - Chất thải phát sinh từ các công việc hành chính: giấy, báo, tài liệu, vật liệu đóng gói, thùng các tông, túi nilon, túi đựng phim.

- Chất thải ngoại cảnh: lá cây và rác từ các khu vực ngoại cảnh. Phân loại chất thải y tế nguy hại Dựa vào đặc tính, nhóm dòng thải, CTRYTNH được phân loại: Bảng 1.1: Phân loại chất thải y tế nguy hại Mã Trạng Ngưỡng Tên chất TT CTNH Tính chất nguy hại [2] thái tồn CTNH thải [2] [2] tại [2] [2] 1. Chất thải Rắn/lỏng ** lây nhiễm (bao gồm 13 01 01 cả chất thải sắc nhọn) Lây nhiễm (LN) 2. Hoá chất Rắn/lỏng * thải bao gồm hoặc có các 13 01 02 thành phần nguy hại Độc cho hệ sinh thái Độc (Đ) (ĐS) 6 Mã Trạng Ngưỡng Tên chất TT CTNH Tính chất nguy hại [2] thái tồn CTNH thải [2] [2] tại [2] [2] 3.

Dược Rắn/lỏng ** phẩm gây độc tế bào 13 01 03 (cytotoxic và cytostatic) thải Độc (Đ) 4. Chất hàn Rắn ** răng almagam 13 01 04 thải Độc (Đ) 5. Các bình Rắn ** chứa áp suất chưa 13 03 01 bảo đảm rỗng hoàn toàn Nổ (N) 6. Các thiết Rắn ** bị vỡ, hỏng, đã qua sử dụng có chứa thuỷ 13 03 02 ngân và Độc (Đ) Độc cho hệ sinh thái các kim (ĐS) loại nặng (nhiệt kế, huyết áp kế…) Ghi chú: - *: Có khả năng là CTNH: Cần áp dụng ngưỡng CTNH (hay ngưỡng nguy hại của chất thải) theo quy định tại Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 07:2009/BTNMT để phân định có phải là CTNH.

Nếu không áp dụng ngưỡng CTNH thì phải phân định luôn là CTNH. 7 - **: Là CTNH trong mọi trường hợp: Không cần áp dụng ngưỡng CTNH mà xác định luôn là CTNH. Qua bảng phân loại chất thải y tế nguy hại cho thấy: 5/6 danh mục chất thải y tế nguy hại luôn là chất thải nguy hại trong mọi trường hợp mà không cần phân tích áp dụng ngưỡng chất thải nguy hại. Thành phần chất thải y tế: CTRYT mang những đặc điểm đặc thù riêng.

Đa số là các chất thải sinh học độc hại. Các loại chất thải này nếu không được phân loại với các loại chất thải sinh hoạt khác sẽ gây ra những nguy hại đáng kể. Do đó cần có những biện pháp thu gom, xử lý riêng cho chúng. Thành phần chủ yếu của CTRYT là các chất hữ cơ có độ ẩm tương đối cao, ngoài ra còn có thành phần chất nhựa chiếm khoảng 10%, vì vậy khi lựa chọn công nghệ thiêu đốt cần lưu ý đốt triệt để và không phát sinh khí thải độc hại.

Chai, túi nhựa các loại Bệnh phẩm 1% 10% Bông băng, bột bó gãy xương 9% ,Thủy tinh, ống tiêm chai lọ thuốc, bơm kim tiêm nhựa 3% Rác hữu cơ 54% Đất đá và các loại vật rắn khác 22% Kim loại, vỏ hộp 1% Hình 1. Thành phần chất thải rắn y tế Nguồn: Bộ Tài nguyên và Môi trường (2011), Báo cáo môi trường Quốc gia 2011 – Chất thải rắn, Hà Nội. Lượng chất thải phát sinh tại các cơ sở y tế Theo kết quả khảo sát của Bộ Y tế, lượng chất thải phát sinh tại các bệnh viện như sau: 8 Bảng 1.2: Lượng chất thải phát sinh tại các bệnh viện Tổng lượng chất thải CTYT nguy hại Tuyến bệnh viện (kg/giường bệnh/ ngày) (kg/giường bệnh/ngày) Bệnh viện TW 0,97 0,16 Bệnh viện tỉnh 0,88 0,14 Bệnh viện huyện 0,73 0,11 Trung bình 0,86 0,14 Nguồn: Bộ Tài nguyên và Môi trường (2011), Báo cáo môi trường Quốc gia 2011 – Chất thải rắn, Hà Nội [1]. Qua bảng trên có thể thấy các bệnh viện tuyến Trung ương, tuyến tỉnh và tuyến huyện có hệ số phát thải CTRYT dao động khá lớn về tổng lượng thải cũng như tỷ lệ chất thải nguy hại.

Tại các bệnh viện đa khoa thì tổng lượng phát thải tại các khoa có tính đặc thù riêng.3: Khối lượng chất thải rắn phát sinh ở các khoa (kg/ngày/người) Bệnh viện TW Bệnh viện tỉnh Bệnh viện Tuyến bệnh huyện viện Tổng Chất Tổng Chất Tổng Chất lượng thải y tế lượng thải lượng thải y chất nguy chất y tế chất tế nguy Khoa thải hại thải nguy thải hại hại Hồi sức cấp cứu 1,08 1,0 1,27 0,31 1,0 0,18 Điều trị hệ nội 0,64 0,45 0,47 0,03 0,45 0,02 Khoa nhi 0,5 0,45 0,41 0,05 0,45 0,02 Khoa điều trị ngoại 1,01 0,73 0,87 0,21 0,73 0,17 Khoa phụ sản 0,82 0,74 0,95 0,22 0,74 0,17 Khoa Mắt - Tai mũi 0,66 0,34 0,68 0,1 0,34 0,08 họng - Răng hàm mặt Nguồn: Bộ Tài nguyên và Môi trường (2011), Báo cáo môi trường Quốc gia 2011 – Chất thải rắn, Hà Nội [1]. ẢNH HƯỞNG CỦA CHẤT THẢI RẮN Y TẾ NGUY HẠI ĐẾN MÔI TRƯỜNG VÀ CỘNG ĐỒNG 1. Ảnh hưởng của chất thải rắn y tế nguy hại đến môi trường a. Ảnh hưởng đối với môi trường nước Nguồn nước có thể bị nhiễm bẩn do các chất độc hại có trong chất thải bệnh viện.

Chúng có thể chứa các vi sinh vật gây bệnh và kim loại nặng, trong đó phần lớn là thủy ngân từ nhiệt kế và bạc từ quá trình tráng rửa phim X quang. Đối với một số dược phẩm nhất định, nếu xả thải môi trường mà không xử lý có thể gây nhiễm độc nguồn nước cấp. Bên cạnh đó, việc xả thải bừa bãi chất thải lâm sàng, ví dụ xả chung chất thải lây nhiễm vào chất thải thông thường, có thể tiềm ẩn nguy cơ gây ô nhiễm nguồn nước do làm tăng BOD, vi khuẩn gây bệnh. Ảnh hưởng đối với môi trường đất Tiêu hủy không an toàn chất thải nguy hại như tro lò đốt của lò đốt chất thải, gây ô nhiễm từ bãi rác có khả năng rò thoát ra, gây ô nhiễm đất và nguồn nước, và cuối cùng là tác động xấu tới sức khỏe cộng đồng.

Ảnh hưởng đối với môi trường không khí Nguy cơ ô nhiễm không khí tăng lên khi phần lớn chất thải nguy hại được thiêu đốt trong điều kiện không lý tưởng. Việc thiêu đốt không đủ nhiệt độ, lượng rác thải đưa vào quá nhiều sẽ gây ra nhiều khói đen. Việc đốt chất thải y tế đựng trong túi nilon PVC, cùng với các loại dược phẩm nhất định, có thể tạo ra khí axit, thường là HCl and SO 2. Trong quá trình đốt các dẫn xuất halogen (F, Cl,.) ở nhiệt độ thấp, thường tạo ra axit.

Điều đó dẫn đến nguy cơ tạo thành dioxin, một loại hóa chất vô cùng độc hại, ngay cả ở nồng độ thấp. Các kim loại nặng, như thủy ngân, có thể phát thải theo khí lò đốt. Những nguy cơ môi trường này có thể tác động tới môi trường sinh thái và sức khoẻ con người trong dài hạn.