Giáo trình phương pháp tổ chức tạo hình mầm non - Nguyễn Thị Thanh Giang

Giáo trình phương pháp tổ chức hoạt động tạo hình mầm non, hướng dẫn giáo viên phát triển khả năng sáng tạo và thẩm mỹ toàn diện cho trẻ.

• Tác giả: Nguyễn Thị Thanh Giang
• Trường học: Trường Đại học Vinh
• Chuyên ngành: Giáo dục Mầm non
• Đề tài: Giáo trình Phương pháp tổ chức hoạt động tạo hình
• Loại tài liệu: Giáo trình
• Năm xuất bản: 2011
• Địa điểm: Vinh

Mục lục chi tiết

• LỜI NÓI ĐẦU
• 1. Chương I: VAI TRÒ CỦA HOẠT ĐỘNG TẠO HÌNH ĐỐI VỚI SỰ PHÁT TRIỂN CỦA TRẺ
• 1.1. Hoạt động tạo hình
• 1.2. Đặc điểm những giai đoạn phat triển khả năng tạo hình
• 1.3. Vai trò của hoạt động tạo hình. Hoạt động tạo hình chuẩn bị cho trẻ bước vào trường phổ thông
• 2. Chương II: CHƯƠNG TRÌNH HOẠT ĐỘNG TẠO HÌNH Ở TRƯỜNG MẦM NON
• 2.1. Mục đích của hoạt động tạo hình cho trẻ mầm non
• 2.2. Nguyên tắc xây dựng chương trình
• 2.3. Cấu tạo chương trình cụ thể
• 3. Chương III: PHƯƠNG PHÁP VÀ HÌNH THỨC TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG TẠO HÌNH CHO TRẺ
• 3.1. Khái niệm về phương pháp dạy tạo hình cho trẻ
• 3.2. Phương pháp tổ chức hoạt động tạo hình cho trẻ
• 3.3. Hình thức tổ chức hoạt động tạo hình cho trẻ mẫu giáo
• 3.4. Điều kiện cần thiết để tổ chức hoạt động tạo hình cho trẻ
• 4. Chương IV: PHƯƠNG PHÁP TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG VẼ
• 4.1. Vai trò của hoạt động vẽ đối với quá trình phát triển của trẻ
• 4.2. Đặc điểm hoạt động vẽ của trẻ
• 4.3. Nhiệm vụ, nội dung, PP tổ chức hoạt động tạo hình vẽ theo mẫu
• 4.4. Nhiệm vụ, nội dung, PP tổ chức hoạt động tạo hình vẽ theo đề tài
• 4.5. Nhiệm vụ, nội dung, PP tổ chức hoạt đông tạo hình vẽ trang trí
• 5. Chương V: PHƯƠNG PHÁP TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG NẶN
• 5.1. Vai trò của hoạt động nặn đối với quá trình phát triển của trẻ
• 5.2. Đặc điểm hoạt động nặn của trẻ
• 5.3. Nhiệm vụ, nội dung, PP tổ chức hoạt động nặn cho trẻ
• 6. Chương VI: PHƯƠNG PHÁP TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG XÉ, CẮT DÁN
• 6.1. Vai trò của HĐ xé, cắt dán đối với sự phát triển của trẻ
• 6.2. Nguyên liệu và dụng cụ cho hoạt động xé, cắt dán
• 6.3. Nhiệm vụ, nội dung, PP tổ chức hoạt động xé, cắt dán
• 7. Chương VII: TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG CHẮP GHÉP CHO TRẺ MẦM NON
• 7.1. Ý nghĩa của hoạt động chắp ghép cho trẻ mầm non
• 7.2. Nội dung của hoạt động chắp ghép
• 7.3. Đồ dùng, nguyên vật liệu và dụng cụ cần thiết cho hoạt động chắp ghép
• 7.4. Tổ chức hoạt động chắp ghép cho trẻ mầm non.
• Tài liệu tham khảo

Tóm tắt

I. Khám phá giáo trình tổ chức hoạt động tạo hình mầm non

Giáo trình tổ chức hoạt động tạo hình mầm non (Full) là một tài liệu học thuật chuyên sâu, đóng vai trò nền tảng trong việc đào tạo và bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên. Hoạt động tạo hình không chỉ là một môn học nghệ thuật đơn thuần. Nó là một hoạt động nhận thức đặc biệt, nơi trẻ em phản ánh hiện thực cuộc sống thông qua các hình tượng nghệ thuật như màu sắc, đường nét và hình khối. Theo giáo trình của tác giả Nguyễn Thị Thanh Giang, hoạt động này bao gồm ba hình thức chính: vẽ, nặn, và xé dắt dán. Mục tiêu cốt lõi là phát triển khả năng quan sát, trí nhớ, và trí tưởng tượng sáng tạo. Nó cung cấp cho trẻ những kiến thức và kỹ năng tạo hình cơ bản, giúp trẻ bộc lộ cảm xúc về vẻ đẹp của thế giới xung quanh. Đồng thời, hoạt động này còn bồi dưỡng thị hiếu thẩm mỹ và tình yêu với nghệ thuật. Việc hiểu rõ vai trò và các giai đoạn phát triển khả năng tạo hình là bước đầu tiên để tổ chức các hoạt động hiệu quả. Quá trình này giúp giáo viên nắm bắt được tâm lý và khả năng của trẻ, từ đó xây dựng các giáo án tạo hình mầm non phù hợp, khoa học. Tài liệu này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc giúp trẻ phát huy tính tích cực, chủ động và sáng tạo, chuẩn bị hành trang vững chắc cho các bậc học tiếp theo. Đây là một tài liệu bồi dưỡng chuyên môn mầm non không thể thiếu.

1.1. Vai trò cốt lõi của hoạt động tạo hình cho trẻ mầm non

Hoạt động tạo hình cho trẻ mầm non giữ một vai trò đa diện trong sự phát triển toàn diện của trẻ. Về mặt giáo dục trí tuệ, hoạt động này rèn luyện các thao tác tư duy như quan sát, phân tích, so sánh và tổng hợp. Trẻ học cách nhận biết đặc điểm về hình dáng, màu sắc và cấu trúc của sự vật. Về giáo dục đạo đức, trẻ hình thành những đức tính tốt như sự kiên nhẫn, tính cẩn thận, và biết giúp đỡ bạn bè. Trẻ học cách yêu quý cái đẹp và trân trọng thành quả lao động. Về giáo dục thẩm mỹ, đây là vai trò trung tâm. Hoạt động tạo hình là phương tiện trực tiếp để phát triển thẩm mỹ cho trẻ, giúp trẻ cảm nhận, rung động trước cái đẹp và có mong muốn tạo ra cái đẹp. Cuối cùng, nó còn góp phần vào giáo dục thể chất và lao động, thông qua việc rèn luyện kỹ năng vận động tinh của đôi tay và hình thành ý thức chuẩn bị, thu dọn đồ dùng.

1.2. Các giai đoạn phát triển khả năng sáng tạo nghệ thuật mầm non

Quá trình phát triển khả năng sáng tạo nghệ thuật mầm non được chia thành ba giai đoạn chính. Giai đoạn tiền tạo hình thường gặp ở lứa tuổi nhà trẻ. Trẻ tạo ra những đường nét lộn xộn, vô thức, chủ yếu để làm quen với vật liệu và khám phá hành động của bản thân. Giai đoạn phát triển là khi trẻ bắt đầu có sự liên tưởng ngẫu nhiên giữa sản phẩm mình tạo ra với các vật quen thuộc. Đây là bước đệm cho việc thể hiện có chủ đích. Cuối cùng là Giai đoạn tạo hình, khi trẻ miêu tả sự vật một cách có chủ tâm. Ở giai đoạn này, trẻ bắt đầu thể hiện những gì mình biết và cảm nhận, dù sản phẩm còn nhiều hạn chế về tỷ lệ, chi tiết và không gian. Việc nắm vững các giai đoạn này giúp giáo viên có phương pháp tổ chức hoạt động tạo hình phù hợp để hỗ trợ và thúc đẩy sự phát triển của trẻ một cách tự nhiên và hiệu quả.

II. Nguyên tắc xây dựng chương trình hoạt động tạo hình mầm non

Việc xây dựng một chương trình giáo dục mầm non hiệu quả, đặc biệt là trong lĩnh vực tạo hình, đòi hỏi phải tuân thủ các nguyên tắc sư phạm chặt chẽ. Đây là kim chỉ nam giúp đảm bảo nội dung giảng dạy vừa khoa học, vừa phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý của trẻ. Giáo trình tổ chức hoạt động tạo hình mầm non nhấn mạnh rằng chương trình không chỉ cung cấp kiến thức mà còn phải hoàn thiện hoạt động thực tiễn, giúp trẻ tạo ra cái đẹp. Các nguyên tắc này là nền tảng để thiết kế một kế hoạch giảng dạy tạo hình có hệ thống, giúp trẻ phát triển toàn diện. Tính khoa học yêu cầu nội dung phải là tinh hoa văn hóa, được lựa chọn phù hợp với sức tiếp thu của từng lứa tuổi. Tính hệ thống và kế tục đảm bảo kiến thức mới được xây dựng trên nền tảng kiến thức cũ. Tính vừa sức ngăn ngừa việc đặt ra các yêu cầu quá cao hoặc quá thấp so với khả năng của trẻ. Sự thống nhất giữa các nhiệm vụ giáo dục và dạy học giúp hoạt động tạo hình không chỉ là rèn luyện kỹ năng mà còn là quá trình hình thành nhân cách. Việc tuân thủ những nguyên tắc này là điều kiện tiên quyết để đạt được mục tiêu giáo dục đã đề ra.

2.1. Đảm bảo tính khoa học và hệ thống trong chương trình mầm non

Tính khoa học đòi hỏi nội dung của hoạt động tạo hình phải dựa trên những thành tựu của lịch sử xã hội, lựa chọn những kiến thức chuẩn mực và vừa sức. Tính hệ thống và kế tục là nguyên tắc quan trọng, thể hiện ở việc các nội dung mới, phức tạp hơn được xây dựng dựa trên các kinh nghiệm đã có. Ví dụ, trẻ học vẽ đường thẳng trước khi vẽ hình vuông. Nguyên tắc này còn thể hiện ở mối liên kết chặt chẽ giữa hoạt động tạo hình với các hoạt động khác như âm nhạc, khám phá môi trường xung quanh, tạo nên một chương trình giáo dục mầm non thống nhất và toàn diện.

2.2. Tích hợp tính vừa sức cá biệt vào kế hoạch giảng dạy tạo hình

Tính vừa sức yêu cầu nội dung và phương pháp phải phù hợp với đặc điểm lứa tuổi và khả năng nhận thức của trẻ. Một kế hoạch giảng dạy tạo hình tốt phải có sự phân hóa, từ đơn giản đến phức tạp, từ sự vật quen thuộc đến những phạm vi rộng hơn. Bên cạnh đó, tính cá biệt cũng rất quan trọng. Mỗi trẻ có một tốc độ phát triển, xúc cảm và khả năng sáng tạo riêng. Nhà giáo dục cần nắm rõ đặc điểm của từng trẻ để có biện pháp hỗ trợ, khuyến khích phù hợp, tạo điều kiện cho mọi trẻ đều có thể phát huy tối đa tiềm năng của mình trong mỹ thuật cho trẻ mầm non.

III. Top 3 phương pháp tổ chức hoạt động tạo hình hiệu quả

Để hiện thực hóa nội dung của giáo trình tổ chức hoạt động tạo hình mầm non, việc lựa chọn và vận dụng các phương pháp giảng dạy phù hợp là yếu tố quyết định. Các phương pháp này là con đường để giáo viên truyền tải kiến thức, kỹ năng và khơi gợi sự sáng tạo ở trẻ. Theo lý luận dạy học, các phương pháp được phân loại dựa trên nguồn cung cấp thông tin và cách thức trẻ tiếp thu. Trong giáo dục mầm non, ba nhóm phương pháp chính thường được kết hợp sử dụng một cách linh hoạt: phương pháp trực quan, phương pháp dùng lời nói, và phương pháp thực hành. Mỗi nhóm phương pháp có những ưu điểm riêng và đóng vai trò khác nhau trong một giờ học. Sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa chúng sẽ tạo ra một môi trường học tập sinh động, giúp trẻ tiếp thu kiến thức một cách tự nhiên và hứng thú. Việc lựa chọn phương pháp phụ thuộc vào nhiều yếu tố như mục tiêu bài học, đặc điểm lứa tuổi mẫu giáo, và nội dung cụ thể của hoạt động (vẽ, nặn, xé dán, cắt dán).

3.1. Ứng dụng nhóm phương pháp trực quan mẫu vật tranh ảnh

Nhóm phương pháp trực quan là phương pháp đặc trưng và quan trọng nhất trong hoạt động tạo hình cho trẻ mầm non. Nó bao gồm việc cho trẻ quan sát trực tiếp vật mẫu, tranh ảnh, hoặc xem giáo viên thực hiện thao tác mẫu. Phương pháp này giúp trẻ có được biểu tượng cụ thể, chính xác về hình dáng, cấu trúc, màu sắc của đối tượng cần thể hiện. Trích dẫn từ giáo trình: “Sử dụng mẫu có ưu điểm làm giảm nhẹ hoạt động trí nhớ. Vì quá trình miêu tả đồng thời quá trình tri giác, giúp trẻ hiểu và truyền đạt đúng hình dáng, cấu tạo và màu sắc của vật”. Việc khảo sát vật mẫu theo trình tự từ tổng thể đến chi tiết giúp trẻ hình thành kỹ năng quan sát và phân tích một cách có hệ thống.

3.2. Vận dụng nhóm phương pháp dùng lời nói đàm thoại giải thích

Nhóm phương pháp dùng lời nói đóng vai trò định hướng, gợi mở và hệ thống hóa kiến thức cho trẻ. Nó bao gồm các hoạt động như đàm thoại, đặt câu hỏi, giải thích, chỉ dẫn và sử dụng hình ảnh văn học (thơ, truyện). Đàm thoại đầu giờ giúp gợi lại các biểu tượng, kích thích hứng thú của trẻ. Các câu hỏi gợi mở giúp trẻ tư duy và tự tìm ra cách giải quyết vấn đề. Lời giải thích của giáo viên cần ngắn gọn, rõ ràng, kết hợp với thao tác mẫu để trẻ dễ hình dung. Sử dụng thơ, truyện, câu đố giúp giờ học thêm sinh động và làm giàu cảm xúc thẩm mỹ cho trẻ.

3.3. Tối ưu nhóm phương pháp thực hành và rèn luyện kỹ năng

Phương pháp thực hành là quá trình trẻ trực tiếp vận dụng kiến thức và kỹ năng để tạo ra sản phẩm. Đây là phương pháp củng cố kiến thức và rèn luyện các kỹ năng, kỹ xảo một cách hiệu quả nhất. Giáo viên cần tổ chức các bài luyện tập từ cơ bản đến nâng cao để trẻ thuần thục các thao tác cầm bút, tô màu, lăn đất, xé giấy... Quá trình này không chỉ giúp phát triển kỹ năng vận động tinh mà còn hình thành ở trẻ sự kiên trì, cẩn thận và ý thức hoàn thành công việc. Trong quá trình trẻ thực hành, giáo viên đóng vai trò quan sát, động viên và hỗ trợ cá nhân khi cần thiết, tuyệt đối không làm thay, làm hộ trẻ.

IV. Hướng dẫn tổ chức các loại hình vẽ nặn xé dán chi tiết

Giáo trình cung cấp hướng dẫn chi tiết về phương pháp tổ chức hoạt động tạo hình cho từng loại hình cụ thể: vẽ, nặn, và xé dán. Mặc dù cùng chung mục tiêu giáo dục, mỗi loại hình lại có đặc trưng và yêu cầu kỹ thuật riêng, tác động đến sự phát triển của trẻ theo những cách khác nhau. Hoạt động vẽ chủ yếu phát triển cảm giác về màu sắc, đường nét và bố cục trên mặt phẳng hai chiều. Hoạt động nặn giúp trẻ cảm nhận sâu sắc về hình khối, cấu trúc của vật thể trong không gian ba chiều. Hoạt động xé, cắt dán rèn luyện sự khéo léo của đôi tay và khả năng tư duy về hình mảng, bố cục. Việc nắm vững đặc điểm, nhiệm vụ và phương pháp tổ chức của từng loại hình giúp giáo viên xây dựng các giáo án tạo hình mầm non đa dạng, phong phú, đáp ứng nhu cầu khám phá và sáng tạo nghệ thuật mầm non của trẻ. Mỗi loại hình lại được chia thành các thể loại nhỏ hơn như theo mẫu, theo đề tài, theo ý thích và trang trí, mang đến những thách thức và cơ hội học tập khác nhau.

4.1. Phương pháp tổ chức hoạt động vẽ theo các thể loại

Hoạt động vẽ là loại hình phổ biến nhất. Phương pháp tổ chức hoạt động vẽ bao gồm các thể loại: vẽ theo mẫu, vẽ theo đề tài, vẽ theo ý thích và vẽ trang trí. Vẽ theo mẫu giúp trẻ rèn luyện kỹ năng quan sát và tái hiện chính xác đặc điểm của đối tượng. Vẽ theo đề tài yêu cầu trẻ huy động trí nhớ, trí tưởng tượng để thể hiện một nội dung cho trước, ví dụ như vẽ “Vườn hoa mùa xuân”. Vẽ theo ý thích phát huy tối đa tính độc lập, sáng tạo của trẻ. Vẽ trang trí giúp trẻ làm quen với các quy luật sắp xếp họa tiết như đối xứng, lặp lại, xen kẽ, hình thành tư duy về sự hài hòa và nhịp điệu.

4.2. Kỹ thuật tổ chức hoạt động nặn và phát triển vận động tinh

Hoạt động nặn là một thủ pháp của nghệ thuật điêu khắc, giúp trẻ thể hiện hình tượng dưới dạng khối. Do đặc tính mềm dẻo của vật liệu, trẻ dễ dàng thể hiện sự chuyển động và mối quan hệ không gian hơn so với vẽ. Giáo trình giới thiệu hai cách nặn chính: nặn ghép từ nhiều chi tiết và nặn từ một khối đất nguyên. Các kỹ năng cơ bản bao gồm lăn tròn, lăn dài, ấn dẹt, gắn đính. Hoạt động nặn là một phương tiện tuyệt vời để phát triển kỹ năng vận động tinh, sức mạnh của cơ tay và sự phối hợp tay-mắt.

4.3. Các bước triển khai hoạt động xé cắt dán sáng tạo

Hoạt động xé, cắt dán là việc sử dụng các mảnh giấy màu để tạo thành một bố cục trên mặt phẳng. Hoạt động này giúp trẻ làm quen với khái niệm hình mảng và phát triển cảm giác về màu sắc. Trẻ học cách lựa chọn và phối hợp màu sắc sao cho phù hợp với đối tượng. Kỹ năng xé (xé dải, xé vụn, xé lượn) và cắt (cắt theo đường thẳng, đường cong) đòi hỏi sự khéo léo và linh hoạt của đôi tay. Tương tự hoạt động vẽ, xé dán cũng có các thể loại theo mẫu, theo đề tài, theo ý thích và trang trí, mở ra không gian sáng tạo vô tận cho trẻ.

V. Cách xây dựng giáo án tạo hình mầm non chuẩn theo 4 bước

Một giờ học thành công không thể thiếu một giáo án tạo hình mầm non được chuẩn bị kỹ lưỡng và khoa học. Giáo trình đã hệ thống hóa cấu trúc của một giờ học tạo hình tiêu chuẩn thành 4 bước rõ ràng. Cấu trúc này đảm bảo một tiến trình sư phạm logic, đi từ việc khơi gợi cảm xúc đến việc thực hành sáng tạo và cuối cùng là chiêm ngưỡng, đánh giá thành quả. Việc tuân thủ cấu trúc này giúp giáo viên kiểm soát tốt thời gian, triển khai đầy đủ các nội dung và đạt được mục tiêu bài học. Mỗi bước đều có mục đích và yêu cầu riêng. Bước đầu tiên tập trung vào việc tạo tâm thế và hứng thú cho trẻ. Bước thứ hai là cung cấp kiến thức và kỹ năng cần thiết. Bước thứ ba là không gian để trẻ tự do thể hiện. Bước cuối cùng là thời điểm quan trọng để củng cố kiến thức và nuôi dưỡng niềm vui, sự tự tin cho trẻ. Việc chuẩn bị chu đáo cho từng bước, từ đồ dùng trực quan đến hệ thống câu hỏi, phương pháp, là chìa khóa để tổ chức một giờ hoạt động tạo hình cho trẻ mầm non chất lượng cao.

5.1. Bước 1 2 Gây hứng thú và hướng dẫn nội dung kỹ năng

Bước 1: Gợi cảm xúc, gây hứng thú, giới thiệu bài và giao nhiệm vụ. Ở bước này, giáo viên sử dụng các thủ thuật như kể chuyện, đọc thơ, hát, hoặc các trò chơi nhỏ để thu hút sự chú ý và dẫn dắt trẻ vào chủ đề một cách tự nhiên. Bước 2: Giải thích và hướng dẫn nhiệm vụ. Giáo viên sẽ giới thiệu vật mẫu (nếu có), cùng trẻ quan sát, đàm thoại để phân tích đặc điểm đối tượng. Sau đó, giáo viên thực hiện thao tác mẫu, kết hợp giải thích rõ ràng, chậm rãi về các kỹ năng mới hoặc ôn lại các kỹ năng đã học. Mục tiêu là giúp trẻ hiểu rõ 'vẽ/nặn/dán cái gì?' và 'vẽ/nặn/dán như thế nào?'.

5.2. Bước 3 4 Tổ chức thực hiện và đánh giá sản phẩm tạo hình

Bước 3: Trẻ thực hiện nhiệm vụ. Đây là thời gian trẻ độc lập làm việc. Vai trò của giáo viên lúc này là quan sát bao quát, đến gần hỗ trợ, gợi ý cho những trẻ gặp khó khăn, và khuyến khích sự sáng tạo của trẻ. Bước 4: Nhận xét, đánh giá sản phẩm của trẻ. Tất cả sản phẩm được trưng bày để cả lớp cùng quan sát. Giáo viên tổ chức cho trẻ tự nhận xét bài của mình, của bạn, chọn ra những sản phẩm trẻ yêu thích và giải thích lý do. Giáo viên tổng kết, khen ngợi sự cố gắng của cả lớp, nhấn mạnh những điểm thành công và động viên trẻ một cách khéo léo, tế nhị với những sản phẩm chưa hoàn thiện.

Nội dung chính

Tổng quan về giáo trình

Giáo trình Phương pháp tổ chức hoạt động tạo hình (Dùng cho hệ đào tạo từ xa – ngành GD Mầm non) do tác giả Nguyễn Thị Thanh Giang biên soạn, được xuất bản bởi Trường Đại học Vinh vào năm 2011. Giáo trình giữ vị trí là học phần nghiệp vụ sư phạm chuyên ngành cốt lõi trong chương trình đào tạo cử nhân ngành Giáo dục Mầm non, đặc biệt phục vụ cho phương thức đào tạo từ xa và vừa làm vừa học.

Mục tiêu học tập của giáo trình nhằm trang bị cho sinh viên hệ thống kiến thức nền tảng về bản chất, vai trò của hoạt động tạo hình đối với sự phát triển toàn diện của trẻ lứa tuổi mầm non; làm rõ các quy luật phát triển khả năng tạo hình qua từng thời kỳ; đồng thời hình thành năng lực sư phạm chuyên sâu trong việc xây dựng kế hoạch, lựa chọn phương pháp, thiết kế học liệu và tổ chức thực hiện các hoạt động vẽ, nặn, xé cắt dán và chắp ghép tại trường mầm non theo định hướng đổi mới phương pháp giáo dục.

Cấu trúc giáo trình gồm 7 chương được sắp xếp theo logic từ cơ sở lý luận đến thực hành nghiệp vụ, tích hợp phần hướng dẫn học tập và câu hỏi thảo luận sau mỗi chương. Điểm đặc sắc của tài liệu là phương pháp tiếp cận gắn liền với đặc thù tự học của hệ từ xa: định chế hóa rõ ràng quy trình tổ chức giờ học 4 bước, chuẩn hóa thời lượng hoạt động theo từng lứa tuổi (mẫu giáo bé, mẫu giáo nhỡ, mẫu giáo lớn), và phân loại chi tiết hệ thống phương pháp trực quan - ngôn ngữ - thực hành dựa trên các dẫn chứng sư phạm cụ thể.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi

Các chương và chủ đề chính

Giáo trình gồm 7 chương với tiến trình phân bổ nội dung chặt chẽ:

• Chương I: Vai trò của hoạt động tạo hình đối với sự phát triển của trẻ (trang 4): Trình bày khái niệm hoạt động tạo hình (vẽ, nặn, xé cắt dán); phân tích 3 giai đoạn phát triển khả năng tạo hình của trẻ (tiền tạo hình, giai đoạn phát triển, giai đoạn tạo hình có chủ tâm) và những hạn chế đặc trưng về tỷ lệ, động tác, không gian, màu sắc; phân tích vai trò của tạo hình trong giáo dục trí tuệ, đạo đức, thẩm mỹ, thể chất, lao động và chuẩn bị cho trẻ bước vào trường phổ thông.
• Chương II: Chương trình hoạt động tạo hình ở trường mầm non (trang 17): Xác định mục đích giáo dục thẩm mỹ; hệ thống 7 nguyên tắc xây dựng chương trình; phân tích cấu tạo chương trình và các thể loại chi tiết của hoạt động vẽ (theo mẫu, theo đề tài, theo ý thích, vẽ trang trí), hoạt động nặn (theo mẫu, theo đề tài, theo ý thích; nặn ghép chi tiết và nặn từ khối nguyên), hoạt động xé cắt dán (theo mẫu, theo đề tài, theo ý thích, trang trí).
• Chương III: Phương pháp và hình thức tổ chức hoạt động tạo hình cho trẻ (trang 25): Phân loại hệ thống phương pháp dạy học (nhóm trực quan, nhóm dùng lời nói, nhóm thực hành); quy định các hình thức tổ chức (giờ học trên lớp, ngoài giờ, tại gia đình); chuẩn hóa quy trình 4 bước và thời lượng giờ học theo độ tuổi; quy trình khảo sát vật mẫu 5 giai đoạn và phương pháp phân tích sản phẩm của trẻ.
• Chương IV: Phương pháp tổ chức hoạt động vẽ (trang 56): Xác định vai trò, đặc điểm nhận thức thị giác và vận động tay của trẻ trong phân môn vẽ; phương pháp tổ chức chi tiết cho vẽ theo mẫu, vẽ theo đề tài và vẽ trang trí.
• Chương V: Phương pháp tổ chức hoạt động nặn (trang 73): Phân tích đặc trưng thể hiện hình khối 3 chiều trong không gian; kỹ thuật nặn khối nguyên và nặn ghép bộ phận; quy trình tổ chức giờ nặn theo mẫu, theo đề tài, theo ý thích.
• Chương VI: Phương pháp tổ chức hoạt động xé, cắt dán (trang 81): Quy định yêu cầu kỹ thuật xé bằng tay, cắt bằng kéo; quản lý nguyên vật liệu giấy màu và phương pháp hướng dẫn tạo bố cục 2 chiều.
• Chương VII: Tổ chức hoạt động chắp ghép cho trẻ mầm non (trang 85): Khái quát ý nghĩa, phân loại nguyên vật liệu tạo hình chắp ghép và phương pháp tổ chức hoạt động tạo hình từ vật liệu tự nhiên, phế liệu.

Kiến thức nền tảng được xây dựng

Giáo trình xây dựng hệ thống lý luận dựa trên các học thuyết tâm lý học và giáo dục học mầm non kinh điển:

• Quy luật phát triển tạo hình: Phân chia tiến trình từ giai đoạn tiền tạo hình (vết vạch vô thức ở lứa tuổi 1 – 1,5 tuổi), giai đoạn phát triển (xuất hiện liên tưởng ngẫu nhiên) đến giai đoạn tạo hình có chủ tâm (xuất hiện các đặc điểm vẽ trong suốt, vẽ rải mặt phẳng, thiếu tỷ lệ cân đối).
• Cơ sở giáo dục thẩm mỹ: Dẫn chứng quan điểm của J.A. Komenxki về hoạt động vẽ như phương tiện rèn luyện sự khéo léo của bàn tay và khả năng tri giác tỷ lệ; luận điểm của N.K. Krupxkaia về vai trò của vẽ và nặn trong việc phối hợp vận động giữa mắt và xúc giác để hình thành nhân cách toàn diện.
• Hệ thống nguyên tắc xây dựng chương trình: Gồm 7 nguyên tắc sư phạm: Tính khoa học; Tính thống nhất giữa các nhiệm vụ giáo dục và dạy học; Tính vừa sức; Tính ý thức; Tính kế tục, hệ thống; Tính thống nhất giữa lý thuyết và thực tiễn; Tính giáo dục cá biệt.

Kỹ năng phát triển

• Kỹ năng nghiệp vụ sư phạm: Xây dựng kế hoạch dạy học, thiết kế giáo án tạo hình cho các độ tuổi mầm non; chuẩn bị hệ thống đồ dùng trực quan (vật mẫu, tranh mẫu, hình mẫu trang trí); thành thạo kỹ thuật làm mẫu (làm mẫu bằng điệu bộ trên không và làm mẫu trực tiếp trên vật liệu).
• Kỹ năng phân tích và đánh giá sư phạm: Nắm vững quy trình khảo sát mẫu 5 giai đoạn; thực hiện đánh giá sản phẩm của trẻ dựa trên 6 tiêu chí: nội dung chủ đề, hình tượng thể hiện, bố cục sắp xếp, màu sắc, kỹ năng thể hiện, mức độ sáng tạo.
• Kỹ năng hướng dẫn thực hành kỹ thuật: Hướng dẫn trẻ thực hiện chuẩn xác các thao tác nặn (chia đất, làm tròn, lăn dọc, gắn đính), kỹ thuật xé theo dải/xé theo đường nét, kỹ thuật cắt bằng kéo, kỹ thuật tô màu không lem và sắp xếp bố cục cân đối trên mặt phẳng.

---

Phương pháp giảng dạy và học tập

Tiếp cận sư phạm

Giáo trình kết hợp giữa lý luận dạy học mầm non với hướng dẫn thực hành chi tiết theo từng phân môn và từng lứa tuổi. Quá trình tiếp cận nhấn mạnh việc chuyển tiếp trạng thái của trẻ từ vui chơi sang học tập có chủ định thông qua việc phối hợp linh hoạt các hệ thống phương pháp:

• Nhóm phương pháp trực quan: Sử dụng mẫu (quan sát một phía trong vẽ, khảo sát khối đa chiều trong nặn); thực hiện quy trình khảo sát vật mẫu 5 giai đoạn (Tri giác toàn diện $\rightarrow$ Khảo sát phân tích chi tiết $\rightarrow$ Xác định quan hệ tương quan tỷ lệ $\rightarrow$ Xác định màu sắc $\rightarrow$ Xem xét lại toàn bộ vật); sử dụng tranh mẫu (đàm thoại đầu giờ, sau đó cất tranh trước khi trẻ thực hành để tránh sao chép máy móc); làm mẫu điệu bộ và làm mẫu toàn bộ thao tác.
• Nhóm phương pháp dùng lời nói: Đàm thoại gợi mở đầu giờ học; giải thích và chỉ dẫn nhiệm vụ; vấn đáp ngắn gọn, cụ thể; tích hợp các hình tượng văn học (thơ, đồng dao, truyện kể, câu đố) để khắc sâu biểu tượng thẩm mỹ cho trẻ.
• Nhóm phương pháp thực hành: Luyện tập tri giác không gian và màu sắc; rèn luyện thao tác vận động tay; ứng dụng các thủ thuật trò chơi sư phạm (như tổ chức "Câu lạc bộ họa sĩ tí hon", tạo tình huống nhân vật búp bê đến thăm lớp) nhằm duy trì hứng thú học tập.

Quy trình tổ chức và đánh giá

Giáo trình chuẩn hóa tiến trình một giờ học tạo hình trên lớp gồm 4 bước bắt buộc:

1. Bước 1: Gợi cảm xúc, gây hứng thú, giới thiệu bài và giao nhiệm vụ.
2. Bước 2: Cô giải thích và hướng dẫn nội dung, kỹ năng tạo ra sản phẩm (khảo sát mẫu, làm mẫu thao tác).
3. Bước 3: Trẻ thực hiện nhiệm vụ (giáo viên bao quát lớp, chỉ dẫn riêng cho trẻ gặp khó khăn, không làm hộ).
4. Bước 4: Nhận xét, đánh giá sản phẩm (trưng bày toàn bộ bài của lớp; mẫu giáo bé tập trung khen ngợi động viên; mẫu giáo nhỡ và lớn hướng dẫn trẻ tự chọn bài, phân tích ưu điểm và hạn chế).

Quy định thời lượng và yêu cầu vệ sinh học đường được xác định cụ thể:

• Lớp mẫu giáo bé (3 – 4 tuổi): 15 – 20 phút.
• Lớp mẫu giáo nhỡ (4 – 5 tuổi): 20 – 25 phút.
• Lớp mẫu giáo lớn (5 – 6 tuổi): 25 – 30 phút.
• Yêu cầu ngồi đúng tư thế (lưng thẳng, chân vuông góc đầu gối, ngực không tựa bàn) và bố trí ánh sáng tự nhiên đầy đủ.

Hướng dẫn tự học

Cuối mỗi chương, giáo trình thiết lập mục "Hướng dẫn học chương" với hệ thống câu hỏi phân tích lý thuyết, các bài tập phân biệt thể loại (so sánh vẽ theo mẫu, vẽ theo đề tài, vẽ theo ý thích, vẽ trang trí) và định hướng tổ chức thảo luận nhóm, hỗ trợ học viên hệ đào tạo từ xa tự kiểm tra và kiểm soát tiến độ học tập.

---

Điểm nổi bật và cập nhật

• Định hướng đổi mới phương pháp dạy học: Chuyển đổi từ mô hình truyền thụ sao chép thụ động sang phương pháp kích thích tính chủ động, tư duy sáng tạo của trẻ; giáo viên không can thiệp trực tiếp làm thay sản phẩm mà đóng vai trò gợi mở biểu tượng và hoàn thiện kỹ năng thao tác.
• Chi tiết hóa môi trường thực hành: Cung cấp hướng dẫn cụ thể về sắp xếp không gian lớp học theo từng thể loại bài học (tiết vẽ theo đề tài sắp xếp bàn ghế theo hình chữ U; tiết nặn theo mẫu bố trí học sinh ngồi theo nhóm với nhiều mẫu vật tương đồng; phân chia nhiệm vụ chuẩn bị học liệu giữa giáo viên và trẻ trực nhật).
• Mở rộng cấu trúc môn học: Tích hợp hoạt động chắp ghép nguyên vật liệu tự nhiên và phế liệu (Chương VII) bên cạnh ba phân môn tạo hình truyền thống (vẽ, nặn, xé cắt dán).
• Tính liên thông giáo dục: Phân tích cụ thể cơ chế hoạt động tạo hình chuẩn bị tâm thế và kỹ năng cho trẻ bước vào trường phổ thông (rèn luyện cơ bàn tay, sự phối hợp tay - mắt phục vụ học viết; rèn luyện thói quen ngồi học, lắng nghe chỉ dẫn và tự đánh giá nhiệm vụ).

---

Đối tượng sử dụng giáo trình

• Sinh viên đại học và cao đẳng ngành Giáo dục Mầm non: Là giáo trình bắt buộc cho sinh viên thuộc hệ đào tạo từ xa, hệ vừa làm vừa học và hệ chính quy trong học phần Phương pháp tổ chức hoạt động tạo hình cho trẻ mầm non.
• Yêu cầu kiến thức tiên quyết: Người học cần hoàn thành các học phần nền tảng gồm Tâm lý học phát triển trẻ em mầm non, Giáo dục học mầm non đại cương và Giải phẫu sinh lý trẻ em.
• Giảng viên và cán bộ quản lý giáo dục: Dùng làm tài liệu giảng dạy, biên soạn đề cương môn học và thiết kế các chuyên đề bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ định kỳ cho giáo viên mầm non.
• Giáo viên mầm non tại các cơ sở giáo dục: Sử dụng làm tài liệu tham chiếu chuẩn mực trong việc xây dựng kế hoạch giáo dục, soạn giáo án tổ chức hoạt động tạo hình và đánh giá sự phát triển thẩm mỹ của trẻ.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Giáo trình này phù hợp với ai?
Giáo trình được biên soạn chuyên biệt cho sinh viên theo học ngành Giáo dục Mầm non (đặc biệt là hệ đào tạo từ xa), giảng viên giảng dạy phương pháp sư phạm mầm non và giáo viên đang công tác tại các trường mầm non.

2. Cần kiến thức nền nào để học giáo trình này?
Học viên cần nắm vững kiến thức về tâm lý học lứa tuổi mầm non (đặc điểm tri giác, tư duy, vận động), các nguyên lý giáo dục học đại cương và các kỹ năng mỹ thuật tạo hình cơ bản.

3. Điểm khác biệt của giáo trình này với các tài liệu tạo hình khác là gì?
Giáo trình phân loại rõ ràng các thể loại hoạt động (theo mẫu, theo đề tài, theo ý thích, trang trí) cho cả 4 phân môn; quy định khung thời gian và quy trình sư phạm 4 bước chính xác theo từng lứa tuổi; cung cấp hệ thống câu hỏi hướng dẫn tự học chuyên biệt cho đào tạo từ xa.

4. Làm sao để tự học hiệu quả với giáo trình?
Học viên cần nghiên cứu lý thuyết từng chương, thực hiện đầy đủ các bài tập trong phần "Hướng dẫn học chương", tập thiết kế giáo án cho từng thể loại và thực hành các thao tác làm mẫu trực quan (vẽ, nặn, xé dán) trước khi tổ chức trên trẻ.

5. Có tài liệu bổ trợ nào kèm theo giáo trình?
Giáo trình cung cấp danh mục tài liệu tham khảo chuyên ngành giáo dục mầm non tại trang 94, cùng hệ thống câu hỏi ôn tập, thảo luận tình huống sư phạm được tích hợp trực tiếp sau mỗi chương.

---

Kết luận

Giáo trình Phương pháp tổ chức hoạt động tạo hình của tác giả Nguyễn Thị Thanh Giang (Trường Đại học Vinh, 2011) là tài liệu học thuật chuẩn hóa về lý thuyết và phương pháp giáo dục thẩm mỹ cho trẻ mầm non.

Lộ trình học tập đề xuất:

1. Giai đoạn 1: Nắm vững bản chất, các giai đoạn phát triển tạo hình và vai trò giáo dục toàn diện (Chương I, Chương II).
2. Giai đoạn 2: Làm chủ hệ thống phương pháp trực quan, dùng lời, thực hành và quy trình tổ chức giờ học 4 bước (Chương III).
3. Giai đoạn 3: Nghiên cứu chuyên sâu phương pháp tổ chức từng phân môn cụ thể: vẽ, nặn, xé cắt dán và chắp ghép (Chương IV đến Chương VII).

Học viên kết hợp nghiên cứu danh mục tài liệu tham khảo chuyên ngành tại trang 94 và giải quyết các câu hỏi hướng dẫn tự học sau mỗi chương để hoàn thiện năng lực nghiệp vụ sư phạm mầm non.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG I 1. Đọc tài liệu và thảo luận - Hoạt động tạo hình - Đặc điểm những giai đoạn phát triển khả năng tạo hình của trẻ - Vai trò của hoạt động tạo hình trông việc giáo dục toàn diện 17 + Giáo dục trí tuệ + Giáo dục thẩm mỹ + Giáo dục đạo đức + Giáo dục thể chất + Giáo dục lao động - Vai trò của hoạt động tạo hình chuẩn bị cho trẻ bước vào trường phổ thông. Tại sao hoạt động tạo hình có những ảnh hưởng tích cực tới việc phát triển về mặt trí tuệ cho trẻ. Cho biết cụ thể những điều kiện thuận lợi của hoạt động tạo hình đối với việc phát triển thẩm mỹ cho trẻ.

Tại sao hoạt động tạo hình là môi trường tốt để giáo dục đạo đức cho trẻ. Hoạt động tạo hình đã chuẩn bị những gì cho trẻ khi bước vào trường phổ thông. 18 CHƯƠNG II: CHƯƠNG TRÌNH HOẠT ĐỘNG TẠO HÌNH Ở TRƯỜNG MẦM NON 1. Mục đích của hoạt động tạo hình cho trẻ mầm non.

Hoạt động tạo hình có một vị trí vô cùng quan trọng trong việc giáo dục toàn diện, đặc biệt là giáo dục thẩm mỹ, hoạt động tạo hình cho trẻ mầm non phải được tổ chức để hiện những mục tiêu giáo dục sau: - Phát triển sự nhạy cảm, những xúc cảm, tình cảm thẩm mỹ, có nhu cầu làm ra cái đẹp là những điều rất cần cho cuộc sống của trẻ trong xã hội. - Giúp đỡ lĩnh hội các kiến thức, kỹ thuật cơ sở, tạo nền tảng cho sự tiếp thu nền giáo dục ở bậc tiểu học tiếp theo. - Phát triển và tiếp tục duy trì ở trẻ lòng tự tin và khả năng cảm nhận về giá trị của mình. - Tiếp thu tri thức và hình thành thái độ, tình cảm để trẻ tích cực gia nhập vào cộng đồng, xã hội.

Mục đích của việc tổ chức hoạt động tạo hình cho trẻ lứa tuổi mầm non không nằm ngoài những mục đích cơ bản của giáo dục thẩm mỹ đó là: - Phát triển ở trẻ khả năng cảm nhận, cảm thụ cái đẹp trong cuộc sống trong nghệ thuật. - Hình thành ở trẻ lòng mong muốn và khả năng thể hiện vẻ đẹp của các sự vật, hiện tượng trong cuộc sống xung quanh, để qua đó biểu lộ thái độ, tiònh cảm của mình. Nguyên tắc xây dựng chương trình. Để phát triển khả năng tạo hình của trẻ ngay từ khi trẻ mới bắt đầu làm quen với hoạt động này, chúng ta phải hướng dẫn trẻ phù hợp với khả năng nhận thức của trẻ.

Việc xây dựng chương trình phải dựa vào các nguyên tắc sau: 2. Tính khoa học: 19 Nội dung của hoạt động tạo hình dành cho trẻ mẫu giáo, phải là những gì được đúc kết tích luỹ trong cả quá trình phát triển lịch sử xã hội loài người, là những tinh hoa của nền văn hoá loài người. Từ vốn kinh nghiệm xã hội lịch sử mang tính chuẩn mực của loài người, người ta chỉ lựa chọn phần nhỏ những gì vừa sức tiếp thu của trẻ ở từng lứa tuổi. Trong quá trình hoạt động tạo hình, người ta giúp trẻ nắm dần hệ thống chuẩn mực cảm giác mang tính xã hội, dần dần bằng hoạt động này người ta hình thành những cảm xúc thẩm mỹ (về hình, về màu, kích thước, tỷ lệ, tính nhịp điệu…).

Trên cơ sở này người ta hình thành và phát triển ở trẻ thị hiếu thẩm mỹ. Chương trình hoạt động tạo hình ở trường mẫu giáo không chỉ dừng lại ở việc cung cấp những hiểu biết cho trẻ mà còn nhằm hoàn thiện hoạt động thực tiễn giúp trẻ tạo ra cái đẹp. Chương trình hoạt động tạo hình trong trường mẫu giáo cần được sắp đặt phù hợp với đặc điểm lứa tuổi của trẻ. Dựa trên cơ sở tính khoa học mà người ta phân - Những hiểu biết kỹ năng, kỹ xảo giúp trẻ tả vật đơn lẻ.

- Những hiểu biết kỹ năng, kỹ xảo giúp trẻ truyền đạt nội dung mạch lạc (cốt truyện, chủ đề). - Những hiểu biết kỹ năng, kỹ xảo giúp trẻ trang trí. - Các kỹ năng có tính chât kỹ thuật. t động tạo hình cũng cần giúp trẻ nhận biết, hiểu được cái đẹp, cái thiện, tạo điều kiện cho trẻ trải nghiệm những cảm xúc thẩm mỹ phong phú, từ đó mà dần dần hình thành tình cảm thẩm mỹ đạo đức và các hành vi văn hoá đạo đức.

Tính thống nhất giữa các nhiệm vụ giáo dục và dạy học : Nguyên tắc giáo dục được hình thành như một sự thống nhất của nhiệm vụ học tập. Cùng với việc cung cấp cho trẻ những tri thức, kỹ năng, kỹ xảo, phát triển ở trẻ tính tích cực độc lập, sáng tạo. Nội dung chương trình hoạt động tạo hình cũng cần giúp trẻ nhận biết, hiểu được cái đẹp, cái thiện, tạo điều kiện cho trẻ trải nghiệm những cảm xúc thẩm mỹ phong phú, từ đó mà dần dần hình thành tình cảm thẩm mỹ và các hành vi văn hoá đạo đức. Tính vừa sức: Nội dung cơ bản và cách sắp xếp các nội dung chương trình hoạt động tạo hình cần phải được lựa chọn đối tượng tạo hình, cân nhắc tuỳ theo đặc điểm lứa tuổi để cùng với sự hoàn thiện của hệ thống giáo dục và dạy học thì trình độ phát triển năng lực HĐTH của trẻ ở từng độ tuổi cũng được thay đổi và nâng cao.

Sự phân bố chương trình có tính đến sự phức tạp dần đối tượng tạo hình, từ những sự vật hiện tượng quen thuộc gần gũi đến phạm vi rộng hơn. Tính ý thức: Tính ý thức, tích cực tự giác là một trong những yêu cầu rất căn bản để giúp trẻ tiếp thu các tri thức các phương thức hành động và biến chúng thành vốn của riêng và những kinh nghiệm của bản thân đứa trẻ. Tính ý thức làm cho quá trình hoạt động của trẻ thành một hoạt động có hứng thú, có động cơ chứ không chỉ đơn thuần là sự bắt chước máy móc. Để đảm bảo tính ý thức, nội dung của hoạt động tạo hình là phải cung cấp cho trẻ các biện pháp hoạt động độc lập sáng tạo, tạo điều kiện cho trẻ thể hiện tình cảm, năng lực của mình một cách tích cực, tự do.

Tính kế tục, hệ thống: Tính hệ thống là một nguyên tắc quan trọng của mọi chương trình giáo dục và đào tạo nhằm phát triển con người một cách toàn diện, hài hoà, những nội dung mới phức tạp hơn chỉ đưa đến cho trẻ trên cơ sở những kiến thức, những kinh nghiệm trước, đơn giản hơn đã được củng cố và trở nên thuần thục. Tính kế tục và hệ thống còn được thể hiện ở mối liên quan chặt chẽ giữa nội dung của chương trình hoạt động tạo hình với nội dung của các hoạt động khác trong trường mầm non (giữa các thể loại của hoạt động tạo hình: vẽ, nặn, xé, cắt dán…) giữa tạo hình với hoạt động vui chơi, lao động, âm nhạc, làm quen với môi trường xung quanh. Tính thống nhất giữa lý thuyết và thực tiễn: Nội dung những gì mà trẻ cần miêu tả phải là những sự vật, những hiện tượng gần gũi trong cuộc sống của trẻ rồi dần dần bắt đầu từ những hiện tượng 21 mà trẻ được quan sát trực tiếp và mở rộng ra những sự vật, hiện tượng khi trẻ không có điều kiện tiếp xúc. Nội dung chương trình phải nhằm bồi dưỡng và rèn luyện kỹ năng hoạt động thực tiễn tạo ra cái đẹp và dùng cái đẹp để tạo ra thực tiễn xung quanh mình (trưng bày những sản phẩm của trẻ trong lớp).

Tính giáo dục cá biệt: Cũng như các hoạt động mang tính nghệ thuật khác, hoạt động tạo hình đòi hỏi cao về sự đảm bảo nguyên tắc cá biệt, đòi hỏi nhà sư phạm phải nắm rõ đặc điểm. Quá trình xúc cảm, nhận thức, tốc độ hoạt động, độ nhạy bén, tính tích cực và khả năng tưởng tượng sáng tạo của từng trẻ em. Cấu tạo chương trình cụ thể. Hoạt động vẽ: a.

Khái niệm về hoạt động vẽ: Là dùng đường nét, màu sắc, hình mảng tạo bố cục nhằm phản ánh những sự vật hiện tượng cuộc sống trên mặt phẳng hai chiều. Các thể loại vẽ trong trường mầm non: - Thể loại vẽ theo mẫu - Thể loại vẽ theo đề tài - Thể loại vẽ theo ý thích - Thể loại vẽ trang trí b1. Vẽ theo mẫu: * Khái niệm: Là nhìn mẫu vẽ lại bằng cách nhìn, cách nghĩ, cách cảm thụ của người vẽ, sử dụng đường nét màu sắc… để mô phỏng tả lại, chứ không sao chép rập khuôn. Trong giờ vẽ theo mẫu, cô phải đặt mẫu ở vị trí sao cho từ các góc nhìn của trẻ đạt được hình đẹp nhất, sau đó cô hướng dẫn cho trẻ cách quan sát.

Khi trẻ vẽ theo mẫu, cô không nên phụ thuộc quá vào mẫu, chủ yếu là trẻ đạt được nội dung chính, không cần rập khuôn, máy móc. 22 Trẻ bắt đầu tiến hành vẽ, giáo viên cần nhắc nhở trẻ chú ý tới bố cục tranh, phải vẽ cân đối (hình vẽ không to quá, nhỏ quá, hoặc lệch trên, dưới, trái, phải). Mẫu cho trẻ vẽ là tranh mẫu. Vẽ theo đề tài: * Khái niệm: Vẽ theo đề tài là vẽ theo một chủ đề cho trước dùng đường nét, màu sắc, hình mảng, tạo bố cục.

Nhằm thể hiện cảnh sinh hoạt hay một vấn đề nào đó trong cuộc sống trên mặt phẳng hai chiều. Vẽ theo đề tài trước tiên giúp trẻ hiểu nội dung chủ đề, trẻ biết rõ nhiều vật khác nhau trong mối liên hệ không gian chặt chẽ, khi vẽ cần lưu ý mối quan hệ giữa các vật để lựa chọn vị trí chúng trong không gian và mối tương quan tỷ lệ giữa chúng. Ví dụ: Khi vẽ ngôi nhà, em bé, ông mặt trời, trẻ có thể hiểu và biết vẽ ngôi nhà to hơn em bé, vẽ ông mặt trời phía trên ngôi nhà. Như vậy, vẽ theo đề tài là mục đích dạy trẻ thể hiện một đề tài không gian, bố cục nhiều tổng cảnh, thể hiện mối quan hệ và tỷ lệ giữa các vật sao cho nổi bật nội dung của đề tài (trẻ biết lựa chọn hình tượng phù hợp với chủ đề).

Tóm lại: Khi dạy vẽ bất kỳ thể loại nào cô cần chú ý 2 vấn đề sau: - Nội dung vẽ: (Vẽ gì?) phải hiểu nội dung chủ đề cần những hình tượng nào phù hợp để lựa chọn. - Phương tiện truyền cảm (vẽ như thế nào?) phương tiện truyền cảm bao gồm hình dáng, đường nét, màu sắc, bố cục…) b3. Vẽ theo ý thích: Nội dung chủ đề trẻ được tự do lựa chọn theo ý mình. Vẽ theo ý thích phát huy được trí tưởng tượng, sáng tạo của trẻ, trẻ thể hiện cảm xúc, vốn tích luỹ và sự hiểu biết của trẻ về thế giới xung quanh, trẻ hiểu về thiên nhiên, xã hội.