Giáo trình phương pháp hướng dẫn trẻ làm quen với tác phẩm văn học phần 1

Giáo trình giúp trẻ mầm non làm quen văn học một cách hiệu quả. Phần 1 cung cấp phương pháp sư phạm, gợi ý hoạt động sáng tạo, dễ áp dụng.

• Người hướng dẫn: ThS. Ngô Thị Thái Sơn
• Trường học: Trường Cao đẳng Sư phạm Trung ương TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Sư phạm Mầm non
• Đề tài: Phương pháp hướng dẫn trẻ làm quen với tác phẩm văn học
• Loại tài liệu: Giáo trình
• Năm xuất bản: 2006
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• VỚI BẠN ĐỌC
• MỤC TIÊU CHUNG
• NHỮNG CHỮ VIẾT TẮT
• 1. PHẦN 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG
• 1.1. Ý nghĩa của văn học trong việc giáo dục trẻ. Nhiệm vụ của việc tổ chức cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học
• 1.2. Đặc điểm cảm thụ văn học của trẻ trong hoạt động làm quen với tác phẩm văn học
• 1.3. Lựa chọn tác phẩm văn học cho trẻ mầm non
• 1.4. Các phương pháp hướng dẫn trẻ làm quen với tác phẩm văn học
• 1.5. Các hình thức tổ chức cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học ở trường mầm non
• 2. PHẦN 2: PHƯƠNG PHÁP HƯỚNG DẪN TRẺ LÀM QUEN VỚI TÁC PHẨM VĂN HỌC
• 2.1. Phương pháp tiến hành kể chuyện, đọc thơ cho trẻ mầm non
• 2.2. Phương pháp hướng dẫn trẻ kể lại truyện
• 2.3. Phương pháp hướng dẫn trẻ đóng kịch theo cốt truyện
• 2.4. Phương pháp hướng dẫn trẻ làm quen với đồng dao, ca dao và câu đố
• 2.5. Lập kế hoạch và đánh giá kế hoạch tổ chức cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học
• PHỤ LỤC 2
• PHỤ LỤC 3
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Khám phá giáo trình hướng dẫn trẻ làm quen tác phẩm văn học

Giáo trình phương pháp hướng dẫn trẻ làm quen với tác phẩm văn học là một tài liệu cốt lõi trong chương trình giáo dục mầm non, đóng vai trò như một ngọn đuốc soi đường cho các nhà giáo dục trong hành trình gieo mầm tình yêu ngôn ngữ và tri thức cho thế hệ tương lai. Như A. Gorki từng chia sẻ: "hầu như mỗi quyển sách mở ra trước mắt tôi cánh cửa nhìn vào một thế giới lạ kì", văn học thiếu nhi cũng mang một sức mạnh tương tự đối với trẻ thơ. Nó không chỉ là phương tiện giải trí mà còn là công cụ giáo dục toàn diện, giúp trẻ phát triển về nhận thức, đạo đức và thẩm mỹ. Việc tiếp cận tài liệu sư phạm mầm non này giúp giáo viên nắm vững cơ sở lý luận và phương pháp thực tiễn để tổ chức hoạt động làm quen văn học một cách khoa học và hiệu quả. Giáo trình cung cấp một hệ thống kiến thức toàn diện, từ việc phân tích đặc điểm tâm sinh lý, khả năng cảm thụ tác phẩm văn học của trẻ, đến việc lựa chọn tác phẩm phù hợp và vận dụng các phương pháp giảng dạy sáng tạo. Mục tiêu cuối cùng là trang bị cho giáo viên năng lực xây dựng một môi trường giáo dục phong phú, nơi trẻ được tự do khám phá, tưởng tượng và phát triển ngôn ngữ một cách tự nhiên. Thông qua các hoạt động như kể chuyện sáng tạo cho trẻ, đọc thơ diễn cảm, hay đóng kịch theo truyện kể, trẻ không chỉ học được kiến thức mà còn được nuôi dưỡng tâm hồn, hình thành nhân cách tốt đẹp và tình yêu sâu sắc với tiếng mẹ đẻ.

1.1. Vai trò nền tảng của văn học thiếu nhi trong giáo dục

Văn học thiếu nhi được xem là món ăn tinh thần không thể thiếu, là một trong những phương tiện giáo dục trẻ phát triển toàn diện. Các tác phẩm với nội dung lí thú và hình tượng nghệ thuật trong sáng luôn có sức lôi cuốn đặc biệt, mang lại niềm vui và những bài học nhẹ nhàng. Văn học là tấm gương phản ánh cuộc sống, giúp trẻ mở rộng hiểu biết về thế giới tự nhiên và xã hội. Qua các câu chuyện, bài thơ, trẻ được làm quen với các hiện tượng thiên nhiên, đặc điểm các loài vật, và các chuẩn mực đạo đức xã hội. Đây là nền tảng để phát triển ngôn ngữ cho trẻ mầm non, làm giàu vốn từ và khả năng diễn đạt.

1.2. Tổng quan giáo trình phương pháp dạy học văn học mầm non

Giáo trình này cung cấp những tri thức khoa học về đặc điểm cảm thụ tác phẩm văn học và khả năng sáng tạo của trẻ. Nội dung bao gồm các phương pháp dạy học văn học mầm non cơ bản, các hình thức tổ chức hoạt động đa dạng, và kỹ năng lập kế hoạch, đánh giá. Mục tiêu của giáo trình là giúp người học không chỉ hiểu được lý thuyết mà còn có khả năng vận dụng linh hoạt vào thực tiễn, thiết kế môi trường giáo dục mang tính thẩm mỹ, khích lệ trẻ tham gia khám phá tác phẩm. Đây là một tài liệu sư phạm mầm non quan trọng, định hướng cho việc xây dựng các giáo án cho trẻ làm quen văn học chất lượng.

II. Thách thức trong việc hướng dẫn trẻ làm quen tác phẩm văn học

Việc hướng dẫn trẻ làm quen với tác phẩm văn học không phải là một nhiệm vụ đơn giản. Thách thức lớn nhất đến từ chính đặc điểm tâm sinh lý và quá trình nhận thức còn non nớt của trẻ. Trẻ mầm non tiếp nhận thế giới một cách hồn nhiên, trực quan và giàu cảm xúc. Khả năng cảm thụ tác phẩm văn học của trẻ gắn liền với vốn từ và kinh nghiệm sống còn hạn chế. Trẻ thường chưa phân biệt được rạch ròi giữa hiện thực và thế giới nghệ thuật trong tác phẩm. Ví dụ, một đứa trẻ có thể tin rằng con cáo trong truyện "Đôi bạn nhỏ" đã thực sự đến nhà và ăn thịt mình. Sự bộc phát về cảm xúc, trí tưởng tượng bay bổng nhưng dễ phân tán cũng là một rào cản. Trẻ có thể bị thu hút bởi một chi tiết nhỏ mà bỏ qua mạch truyện chính, hoặc dễ dàng thay đổi thái độ với nhân vật. Một thách thức khác là việc lựa chọn tác phẩm phù hợp. Không phải tác phẩm văn học thiếu nhi nào cũng vừa sức với trẻ. Nội dung quá phức tạp, ngôn từ trừu tượng hoặc các tình tiết không phù hợp với kinh nghiệm của trẻ sẽ khiến chúng mất hứng thú. Giáo viên cần một sự am hiểu sâu sắc về lý luận văn học thiếu nhi và tâm lý trẻ để có thể lựa chọn những truyện cổ tích cho bé hay những bài đồng dao, ca dao cho trẻ mầm non phù hợp, đảm bảo tính giáo dục và nghệ thuật.

2.1. Đặc điểm cảm thụ tác phẩm văn học độc đáo của trẻ

Quá trình cảm thụ tác phẩm văn học của trẻ mầm non có những đặc điểm riêng biệt. Trẻ tiếp nhận tác phẩm một cách hồn nhiên, không bị ràng buộc bởi lý trí hay khuôn mẫu. Trí tưởng tượng của trẻ phát triển mạnh, thường bộc lộ đồng thời cả cảm xúc bên trong lẫn bên ngoài. Trẻ ở lứa tuổi nhà trẻ (2-3 tuổi) chủ yếu bị thu hút bởi hành động cụ thể của nhân vật và các từ tượng thanh, tượng hình. Ở lứa tuổi mẫu giáo, trẻ bắt đầu nắm bắt được các mối quan hệ đơn giản trong truyện nhưng vẫn gặp khó khăn với các khái niệm trừu tượng. Hiểu rõ những đặc điểm này là chìa khóa để xây dựng phương pháp dạy học văn học mầm non hiệu quả.

2.2. Khó khăn khi lựa chọn truyện cổ tích đồng dao cho bé

Lựa chọn tác phẩm là bước đầu tiên và vô cùng quan trọng. Một tác phẩm không phù hợp có thể làm giảm hứng thú và khả năng tiếp thu của trẻ. Khó khăn nằm ở việc phải cân bằng giữa giá trị nghệ thuật và tính giáo dục, đồng thời phải đảm bảo tác phẩm phù hợp với đặc điểm nhận thức của từng lứa tuổi. Các truyện cổ tích cho bé cần có cốt truyện rõ ràng, nhân vật đơn giản, kết thúc có hậu. Các bài đồng dao, ca dao cho trẻ mầm non phải có vần điệu vui tươi, dễ nhớ, nội dung gần gũi. Việc lựa chọn sai lầm có thể dẫn đến việc trẻ hiểu sai nội dung hoặc không thể kết nối với tác phẩm.

III. Phương pháp hướng dẫn trẻ làm quen văn học để phát triển toàn diện

Một phương pháp hướng dẫn trẻ làm quen với tác phẩm văn học hiệu quả phải tác động đến sự phát triển toàn diện của trẻ: nhận thức, đạo đức và thẩm mỹ. Về mặt nhận thức, văn học là một kênh cung cấp tri thức phong phú về thế giới xung quanh. Thông qua các tác phẩm viết về đề tài thiên nhiên như "Quả thị" hay "Hoa nở", trẻ học được những kiến thức khoa học đơn giản. Quá trình nghe kể, đọc thơ kích thích sự phát triển của các quá trình tâm lý như chú ý, tưởng tượng, tư duy và trí nhớ. Về mặt đạo đức, văn học là phương tiện giáo dục nhân cách mạnh mẽ. Các truyện cổ tích cho bé với kết thúc có hậu, nơi cái thiện luôn chiến thắng cái ác, giúp hình thành ở trẻ những bài học đầu tiên về lòng nhân hậu, sự dũng cảm và công bằng. Trích dẫn từ tài liệu gốc khẳng định: "Truyện cổ tích... sẽ mang lại cho trẻ nhỏ những bài học về lòng nhân hậu, về tình bạn chân thành, lòng dũng cảm và sự lạc quan". Về mặt thẩm mỹ, việc cho trẻ tiếp xúc với văn học thiếu nhi từ sớm giúp trẻ cảm nhận được vẻ đẹp của ngôn từ, của hình tượng nghệ thuật. Trẻ học cách rung động trước một vần thơ giàu nhạc điệu, một hình ảnh trong sáng, từ đó hình thành tình yêu với cái đẹp trong cuộc sống và trong nghệ thuật.

3.1. Bí quyết phát triển nhận thức và ngôn ngữ cho trẻ mầm non

Để phát triển ngôn ngữ cho trẻ mầm non, văn học là công cụ không thể thay thế. Khi nghe đọc, kể chuyện, trẻ được tiếp xúc với ngôn ngữ nghệ thuật, học được nhiều mẫu câu, cách diễn đạt súc tích. Vốn từ của trẻ được mở rộng cả về số lượng và chất lượng. Đồng thời, việc phải tưởng tượng, tái tạo các hình ảnh từ ngôn ngữ giúp phát triển tư duy hình tượng. Giáo viên cần sử dụng các câu hỏi gợi mở để khuyến khích trẻ suy nghĩ, phân tích và liên hệ các chi tiết trong tác phẩm, từ đó củng cố và mở rộng kiến thức về thế giới xung quanh.

3.2. Cách giáo dục đạo đức hiệu quả qua các tác phẩm văn học

Giáo dục đạo đức qua văn học cần sự nhẹ nhàng, tự nhiên. Thay vì rao giảng, giáo viên nên để trẻ tự rút ra bài học thông qua việc đồng cảm với nhân vật. Các tác phẩm như truyền thuyết "Thánh Gióng" giáo dục lòng yêu nước, lòng tự hào dân tộc. Các câu chuyện về Bác Hồ dạy trẻ lòng kính yêu lãnh tụ. Sau khi kể chuyện, hoạt động đàm thoại giúp trẻ xác lập thái độ đúng đắn, biết yêu mến "cái thiện", lên án "cái ác", và hình thành những phẩm chất tốt đẹp như lòng vị tha, sự quan tâm, chia sẻ.

3.3. Hướng dẫn giáo dục thẩm mỹ qua văn học cho trẻ nhỏ

Để thực hiện giáo dục thẩm mỹ qua văn học, giáo viên cần chú trọng vào việc đọc thơ diễn cảm và kể chuyện truyền cảm. Giọng đọc, kể của cô giáo giúp trẻ cảm nhận được vẻ đẹp ngân vang về âm thanh và nhịp điệu của ngôn ngữ. Các hình tượng nghệ thuật trong sáng, giàu sức gợi trong thơ, truyện giúp trẻ cảm nhận được vẻ đẹp của thiên nhiên, của lòng tốt và hành vi ứng xử của con người. Nhà tâm lý học A. Zapadogiet viết: "Ý nghĩa to lớn của giáo dục thẩm mỹ hợp lí... ở chỗ, nó thay đổi thái độ của trẻ đối với hiện thực khách quan".

IV. Hướng dẫn tổ chức hoạt động làm quen văn học cho trẻ mầm non

Việc tổ chức hoạt động làm quen văn học đòi hỏi giáo viên phải thực hiện đồng bộ nhiều nhiệm vụ có mối quan hệ chặt chẽ với nhau. Nhiệm vụ hàng đầu là truyền cho trẻ cảm xúc và tình yêu văn học. Điều này đòi hỏi một không khí lớp học thoải mái, tích cực, nơi trẻ được tự do bộc lộ cảm xúc. Giáo viên cần vận dụng linh hoạt các phương pháp để thu hút trẻ, tạo cơ hội cho trẻ tham gia vào các hoạt động nghệ thuật. Nhiệm vụ thứ hai là giúp trẻ tiếp nhận giá trị nội dung và nghệ thuật của tác phẩm. Giáo viên cần sử dụng hệ thống câu hỏi, đàm thoại để giúp trẻ nắm bắt nhân vật, hành động, và ý nghĩa của câu chuyện, bài thơ. Nhiệm vụ quan trọng tiếp theo là hình thành và phát triển khả năng cảm thụ tác phẩm văn học. Đây là một quá trình lâu dài, đòi hỏi việc mở rộng vốn từ và kinh nghiệm sống cho trẻ. Cuối cùng, các hoạt động này phải hướng đến mục tiêu phát triển ngôn ngữ cho trẻ mầm non và rèn luyện khả năng sử dụng ngôn ngữ văn học một cách sáng tạo, biểu cảm. Việc xây dựng một giáo án cho trẻ làm quen văn học chi tiết, với các bước đi rõ ràng và mục tiêu cụ thể, là yếu tố quyết định sự thành công của hoạt động.

4.1. Nhiệm vụ truyền cảm xúc và tình yêu văn học cho trẻ

Tạo lập cảm xúc và tình yêu văn học là nhiệm vụ nền tảng. Để làm được điều này, người giáo viên không chỉ là người truyền đạt kiến thức mà còn phải là một nghệ sĩ. Khả năng đọc thơ diễn cảm và kể chuyện lôi cuốn của giáo viên sẽ tạo ra tâm thế thoải mái, giúp trẻ mong muốn được nghe, được tham gia vào các hoạt động. Môi trường lớp học, đặc biệt là hoạt động góc văn học, cũng cần được thiết kế hấp dẫn, với nhiều sách truyện, rối, tranh ảnh để kích thích sự tò mò và hứng thú của trẻ.

4.2. Kỹ năng giúp trẻ tiếp nhận giá trị nội dung nghệ thuật

Để trẻ hiểu sâu sắc tác phẩm, giáo viên cần giúp trẻ nắm bắt được các nhân vật, hành động và động cơ của chúng. Sau khi đọc, kể, hoạt động đàm thoại với hệ thống câu hỏi từ dễ đến khó, từ cấp độ nhận biết đến suy luận là rất cần thiết. Các câu hỏi giúp trẻ phân tích, so sánh các hình ảnh, sự kiện, từ đó nhận ra giá trị nội dung và những hình thức biểu đạt nghệ thuật tinh tế. Đây là bước quan trọng để nâng cao năng lực nhận thức và bồi dưỡng tình cảm thẩm mỹ cho trẻ.

4.3. Rèn luyện khả năng sử dụng ngôn ngữ văn học mạch lạc

Hoạt động làm quen văn học là cơ hội vàng để rèn luyện ngôn ngữ. Giáo viên cần khuyến khích trẻ thảo luận, bày tỏ suy nghĩ và đánh giá về tác phẩm. Hướng dẫn trẻ sử dụng ngôn ngữ văn học để kể lại chuyện, mô tả cảnh vật hay đóng kịch theo truyện kể. Trong quá trình này, cần chú ý sửa lỗi phát âm, ngữ pháp và làm giàu vốn từ cho trẻ. Mục tiêu là giúp trẻ không chỉ hiểu văn học mà còn có thể sử dụng ngôn ngữ một cách sáng tạo, biểu cảm và mạch lạc trong giao tiếp hàng ngày.

V. Ứng dụng phương pháp hướng dẫn trẻ làm quen văn học theo lứa tuổi

Việc áp dụng phương pháp hướng dẫn trẻ làm quen với tác phẩm văn học cần được cá nhân hóa theo từng giai đoạn phát triển. Đối với trẻ nhà trẻ (2-3 tuổi), do vốn từ và kinh nghiệm sống còn hạn chế, khả năng cảm thụ còn ở mức sơ khai. Trẻ chủ yếu bị cuốn hút bởi nhịp điệu, vần và các hành động cụ thể trong truyện. Vì vậy, các hoạt động cần tập trung vào việc đọc thơ diễn cảm với nhịp điệu rõ ràng, kể những câu chuyện ngắn có nhiều từ tượng thanh, tượng hình và hành động lặp lại. Bước sang tuổi mẫu giáo (3-6 tuổi), khả năng ngôn ngữ và tư duy của trẻ phát triển vượt bậc. Trẻ có thể nắm bắt được trình tự câu chuyện, các mối quan hệ nhân-quả đơn giản và tính cách nhân vật. Giáo viên có thể tổ chức các hoạt động phức tạp hơn như đàm thoại sâu về nội dung, khuyến khích kể chuyện sáng tạo cho trẻ, hay thay đổi kết thúc truyện. Đặc biệt, trẻ ở độ tuổi này có khả năng sáng tạo rất lớn, như Vưgotxky nhận định: "quá trình sáng tạo đã biểu lộ với tất cả sức mạnh của nó ngay trong tuổi ấu thơ". Việc tạo cơ hội cho trẻ vẽ, nặn, hay đóng kịch theo truyện kể sẽ giúp trẻ thể hiện sự cảm thụ của riêng mình một cách sâu sắc và độc đáo.

5.1. Phân tích quá trình cảm thụ văn học ở trẻ từ 2 đến 3 tuổi

Ở giai đoạn này, trẻ chưa có khả năng phân biệt hiện thực và nghệ thuật. Trẻ nắm bắt tên và hành động chính của nhân vật, từ đó cảm nhận tính cách hiền - dữ. Tuy nhiên, cảm xúc của trẻ không bền, dễ bị phân tán. Về ngôn ngữ, trẻ chưa hiểu câu dài và khả năng kể lại truyện còn rất hạn chế. Các phương pháp dạy học văn học mầm non cho lứa tuổi này cần ưu tiên sử dụng đồ dùng trực quan sinh động, giọng kể truyền cảm và các câu hỏi đơn giản, tập trung vào hành động của nhân vật.

5.2. Đặc điểm cảm thụ và kể chuyện sáng tạo ở trẻ 4 6 tuổi

Trẻ 4-6 tuổi có khả năng nắm bắt trình tự diễn biến, các mối quan hệ đa dạng và tính cách nhân vật một cách bền vững hơn. Trẻ bắt đầu có những thắc mắc, lí giải tình huống theo kinh nghiệm của mình. Đây là giai đoạn vàng để khuyến khích kể chuyện sáng tạo cho trẻ. Trẻ có thể kể lại truyện theo lời của một nhân vật, thay đổi các chi tiết hoặc sáng tạo một kết thúc mới. Giáo viên cần đóng vai trò người gợi mở, đặt ra các câu hỏi "nếu... thì..." để kích thích trí tưởng tượng của trẻ.

5.3. Ứng dụng hoạt động góc văn học và đóng kịch theo truyện

Các hoạt động ứng dụng giúp trẻ khắc sâu ảnh hưởng của tác phẩm. Hoạt động góc văn học với đầy đủ sách, tranh, rối, vật liệu tạo hình... cho phép trẻ tự do thể hiện cảm nhận của mình. Hoạt động đóng kịch theo truyện kể là hình thức cao nhất của việc tiếp nhận tác phẩm. Khi đóng vai nhân vật, trẻ phải thực sự hóa thân, thể hiện tính cách, lời nói và cảm xúc, qua đó hiểu sâu sắc hơn về tác phẩm và phát triển toàn diện các kỹ năng ngôn ngữ, giao tiếp, biểu cảm.

VI. Kết luận Tầm quan trọng của giáo trình dạy trẻ làm quen văn học

Giáo trình phương pháp hướng dẫn trẻ làm quen với tác phẩm văn học không chỉ là một tài liệu sư phạm mầm non mà còn là kim chỉ nam cho một nền giáo dục nhân văn, toàn diện. Việc trang bị cho trẻ tình yêu văn học từ những năm tháng đầu đời chính là trao cho trẻ chiếc chìa khóa vạn năng để mở ra kho tàng tri thức và vẻ đẹp của cuộc sống. Các phương pháp được trình bày trong giáo trình, khi được vận dụng một cách sáng tạo, sẽ giúp khơi dậy tiềm năng ngôn ngữ, nuôi dưỡng một tâm hồn phong phú và hình thành những phẩm chất đạo đức tốt đẹp cho trẻ. Tương lai của chương trình giáo dục mầm non cần tiếp tục nhấn mạnh vai trò của văn học, không chỉ xem đây là một hoạt động học tập mà là một con đường để trẻ khám phá bản thân và thế giới. Việc tổ chức hoạt động làm quen văn học thành công sẽ tạo ra một thế hệ trẻ em không chỉ thông minh về trí tuệ mà còn giàu có về cảm xúc, biết yêu thương, trân trọng cái đẹp và có một nền tảng ngôn ngữ vững chắc để tự tin bước vào các cấp học tiếp theo. Đây là một sự đầu tư xứng đáng cho tương lai, góp phần xây dựng một xã hội tốt đẹp hơn, bắt đầu từ những câu chuyện cổ tích và những vần thơ trong trẻo.

6.1. Tóm tắt các phương pháp hướng dẫn trẻ làm quen văn học cốt lõi

Các phương pháp cốt lõi bao gồm: sử dụng lời nói diễn cảm (đọc, kể chuyện), sử dụng đồ dùng trực quan (tranh, rối, mô hình), và phương pháp đàm thoại (hệ thống câu hỏi). Việc phối hợp linh hoạt các phương pháp này, kết hợp với các hình thức tổ chức đa dạng như hoạt động chung, hoạt động góc văn học, hay hoạt động ngoài trời, sẽ tạo ra một môi trường học tập hiệu quả, nơi mọi trẻ em đều được khuyến khích tham gia và phát huy khả năng của mình.

6.2. Định hướng tương lai cho hoạt động làm quen văn học mầm non

Trong tương lai, hoạt động làm quen văn học cần được tích hợp sâu rộng hơn vào các lĩnh vực giáo dục khác. Cần cập nhật các tác phẩm văn học thiếu nhi hiện đại, có nội dung gần gũi với cuộc sống của trẻ. Đồng thời, ứng dụng công nghệ thông tin một cách hợp lý có thể tạo ra những trải nghiệm học tập mới mẻ và hấp dẫn. Quan trọng nhất, cần tiếp tục đề cao vai trò của giáo viên - người truyền lửa, người nghệ sĩ, người bạn đồng hành cùng trẻ trên hành trình khám phá vẻ đẹp của ngôn từ và văn học.

Trích đoạn nội dung tài liệu

TRUONG CAO DANG SU PHAM TRUNG UONG TP H6 CHi MINH ThS. NGO THI THAI SON Gido trinh PHƯƠNG PHÁP HƯỚNG DẪN TRẺ LÀM QUEN VỚI TÁC PHẨM VĂN HỌC Được thâm định tại Hội đằng Khoa học theo Quyết định số 1704⁄QĐ-CĐSPTW TPHCM. ngày 20 tháng Š năm 2006 của Trường Cao đăng Sư phạm Trung ương TPHCM | THU VIEN | NHA XUAT BAN DAI HQC SU PHAM TP HO CHi MINH Giáo trình Phương pháp hướng dẫn trẻ làm quen với tác phẩm văn học Th§. Ngô Thị Thái Sơn Được thẩm định tại Hội đồng Khoa học theo Quyết định só 170A/QĐ-CDSPTW TPHCM ngày 20 tháng 5 năm 2006 cua Trường Cao dang Sư phạm Trung ương TPHCM “nT VỚI BẠN ĐỌC Bạn đang có trong fay một trong số 18 giáo trình uà tuyển tập của bộ tài liệu đào tạo giáo uiên mâm non, do tập thể giảng niên khoa Sư phạm Mẫm non Trường Cao đẳng Su phạm Trung ương TP Hỗ Chí Minh biên soạn.

Giáo trình “Phương pháp hướng dẫn trẻ làm quen uới tác phẩm ăn học ở trường mâm non” chứa đựng không chỉ những thông tin cập nhật vé co sở uà cách thức uận dụng các phương pháp va hình thúc tổ chức cho trẻ làm quen uới van học mà còn cả những hoạt động đổ giúp bạn từng bước tự mình nắm bắt nội dung bài học. Giáo trình đã được chỉnh sửa uà tái ban nam 2012 Giáo trình gôm hai phần uới tổng số 10 bài học. Mỗi bài học là một đơn vi trọn uen, được bắt đầu bằng những mục tiêu cần đạt. Bạn có thể căn cứ những mục tiêu này để tự mình đánh giá kết quả học tập của bản thân sau mỗi bài học.

Mục BE HOAT DONG DANH CHO BAN vii nhing bai tập nhỏ sẽ giúp bạn tích cực đồng hành cùng tác giả, từng bước di tới mục tiêu bài học, Trong mục. & "TÌM ĐỌC là những tài liệu rất cần cho bạn. Hãy đừng bó qua tài liệu nào trước khi chuyển qua phần sau cùng của bài. Ở hầu hết các bài, trong mục H CÂU HỎI VÀ BÀI TẬP, ngoài câu hỏi nâng cao là bài lập uới yêu câu lập dàn ý.

Khi thực hiện bài tập này, bạn hãy cố gắng nhớ lại bài học. Thực hiện đúng, không chỉ giúp bạn nắm chắc bài học mà còn tạo cơ hội để bạn tự rèn luyện trí nhớ uà nâng dân khả năng khái quát hóa. Nếu có thể, bạn đừng ngần ngại làm cho so dé thêm chỉ tiết. Chúng tôi rất uui mừng nhận được những ý biến xây dựng của bạn.

Xin chân thành cám ơn uà chúc bạn thành công! TÁC GIẢ ˆ MUC LUC VỚI BẠN ĐỌC __ MỤC TIÊUCHUNG. NHŨNG CHỮ VIẾT TẮT. ° sẻ NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG 1. Ý nghĩa của văn học trong việc giáo dục trẻ.

Nhiệm vụ của việc tổ chức cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học 8 3. Đặc điểm cảm thụ văn học của trẻ trong hoạt động làm quen với tác phẩm văn học. Lựa chọn tác phẩm văn học cho trẻ mẩm non. Các phương pháp hướng dẫn trẻ làm quen với tác phẩm văn học.

Các hình thức tổ chức cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học ở trường mầm non. Freeing pretence cetaenbaie tn anteneceene OO PHƯƠNG PHÁP HƯỚNG DẪN TRẺ LÀM QUEN VỚI TÁC PHẨM VĂN HỌC 6. Phương pháp tiến hành kể chuyện, đọc thơ cho trẻ mầm non. Phương pháp hướng dẫn trẻ kể lại truyện 133 8.

Phương pháp hướng dẫn trẻ đóng kịch theo cốt truyện. Phương pháp hướng dẫn trẻ làm quen với đồng dao, ca dao và câu đố - - -ò 149 10. Lập kế hoạch và đánh giá kế hoạch tổ chức cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học. „167 PHY LUC 2 „170 PHỤ LỤC 3 14 TÀI LIỆU THAM KHẢO.

190 Khi làm việc với tài liệu này người học sẽ nắm được những kiến thức và kĩ năng về phương pháp hướng dẫn trẻ làm quen v ác phẩm văn học ở trường mắm non. Cụ thể là: 1. Hiéu duge vai tro cia van hoe va nhiém vu cia tiệc cho trẻ làm quen uới TPVH ở trường MN. Hiểu được những trì thức khoa học oê đặc điểm cảm thu van hoc va kha năng sáng tạo của trẻ trong quá trình làm quen uới TPVH.

Trình bày được những trí thức khoa học về các phương pháp nà hình thúc tổ chức cho trẻ làm quen uới TPVH ớ trường MN. Lựa chọn, phối hợp, lồng ghép các hoạt động thích hợp cho trẻ trong quá trình tố chức cho trề làm quen oới băn học Lập kế hoạch tố chức uà thiết bế môi trường giáo dục cho trẻ làm quen TPVH đảm bảo tính thẩm mã, khích lệ nà tạo điều biện để trẻ nâng cao khả năng cảm thự uà khả năng tham gia sào quá trình khám phá, thể nghiệm uề TPVH ở trường MN. Trau dồi năng lực cảm thụ bãn học uà khả năng diễn đạt bằng ngôn ngữ truyền cảm. Có năng lực quan sát, phân tích uà dánh giá trẻ trong quá trình làm quen uới TPVH.

Từ đó, có thể uận dụng đề ra hế hoạch uà phương pháp để xử lí nhằm đạt được yêu cầu kích thích tính tích cực nà nâng cao khá nang cim thu van hoc, kha nang sử dụng ngôn ngữ nản học trong các hoạt động (giao tiếp, kể chuyện.) cho trẻ IMN. Thnh thành uà phát triển lòng say mê, ham thích học hói, tìm tồi khám phá cái mới trong học tập để nắm uững uà tận dụng được các hình thức, phương pháp, biện pháp tổ chức môi trường tà quá trình cho trẻ ` MN làm quen tới van hoc. Tin tưởng uào sự thành công cúc trong học tập va nghé nghiệp. Chăm sóc giáo duc Nhà xuất bản Mẫu giáo bé Mẫu giáo nhỡ Mẫu giáo lớn Mầm non Tác phẩm văn học Hoạt dong chung Hoạt động góc TH Tạo hình HDTH Hoạt động tạo hình HD véi DV Hoạt động với đồ vật MTXQ Môi trường xung quanh PTNN Phát triển ngôn ngữ NHUNG VAN DE CHUNG Phân này gồm các bài trinh bay vé nhiing van dé co sé cia vige dé ra các phương pháp va hinh thite t6 chite cho tré lam quen TPVH & trường MN.

Vì thế, nghiên cứu các bài ở phân này, bạn sẽ: 1. Hiểu dược oai trò của van hoc va nhigm vu ciia vige cho trẻ làm quen TPVH ở trường MN. Hiểu được những trì thức khoa học uề đặc điểm cảm thu van hoc va kha năng sáng tạo của trẻ trong quá trình làm quen uới TPVH. Trình bày được những trí thức khoa học uễ các phương pháp uà hình thức tổ chức cho trẻ làm quen uới TPVH ở trường MN.

Ý NGHĨA CỦA VĂN HỌC TRONG VIỆC GIÁO DỤC TRẺ 4 NHIỆM VỤ CỦA VIỆC TỔ CHỨC CHO TRẺ LÀM QUEN VỚI TÁC PHẨM VĂN HỌC EQ) “chae chain tôi không thể nào truyền đạt lại cho thật đẩy đủ và rò ràng nỗi kinh ngạc của tôi lớn lao như thế nào, khi tôi cảm thấy rằng hầu như mỗi quyển sách mở ra trước mắt tôi cánh cửa nhìn vào một thế giới lạ kì, chưa từng biết, kể cho tôi nghe về những con người những tình cảm, những suy nghĩ và những mối quan hệ mà xưa nay tôi chưa từng thấy, từng hay. Gorki, “Tôi đã học như thế nao?”) Văn học uới sức hấp dẫn kì lạ mà A. Gorki nói tới trên đây sẽ mang lại lợi ích gì cho trẻ thơ? Nhiệm uụ của oiệc tổ chức hoạt động cho trẻ làm quen với TPVH ở trường MN là gì? © Bài này sẽ giáp bạn: 1. Trình bày uà lấy được oí dụ mình họa oê oai trò của van hoc trong su phát triển loàn diện của trẻ.

Trình bày oà giải thích được các nhiệm oụ cơ bản của uiệc tổ chức hoạt động cho trẻ làm quen uới TPVH ở trường MN. Ý NGHĨA CỦA VĂN HỌC TRONG VIỆC GIÁO DỤC TRẺ EEL Từ những biến thức oố đặc điểm tâm lí của trẻ MN oà hiến thức ấn học của bản thân, theo bạn, oăn học có thể mang lại cho trẻ thơ những lợi ích gì? Văn học là món ăn tỉnh thần không thể thiếu của trẻ thơ. Mỗi TPVH, với nội dung lí thú cùng những hình tượng nghệ thuật trong sáng, luôn có sức lôi cuốn sự chú ý, đem lại niềm vui thích cho trẻ nhỏ, đồng thời cũng mang lại những, bài học giáo dục nhẹ nhàng, cần thiết. Vì thế, từ lâu, văn ha được vem nhì TÀ mẤt trang những nhưng tiên điáa due _ÝNGHĨA CỦA VĂN HOC TRONG VIỆC GIÁO OUC TRE - NHIEM VỤ CỦA VIÊC TỔ CHÚC CHO TRE LÀM QƯEN VỚI TPVH trẻ phát triển toàn diện về nhận thức, đạo đức và thẩm mĩ.

Van học là tấm gương phản ánh muôn mặt hiện thực cuộc sống. Cuộc sống ấy bao gồm ca thế giới tự nhiên và xã hội. ———— Những câu chu kể,yện truyện đân gian, những bài thơ hiện ˆ thực vừa sức là một trong các hình thức n| của trẻ, giáp trẻ mở rộng sự hiểu biết uê thế giới xung quanh. Ở tuổi nhà trẻ, thông qua việc làm quen với các tác phẩm eó nội dung đơn giản, gần gủi, trẻ nhỏ sẽ được cung cấp một số kiến thức đơn giản về thiên nhiên và sinh hoạt xã hội xung quanh, cúng cố và tổng hợp những kiến thức của các bài học khác.

Từ đó, vốn hiểu biết và vốn từ của trẻ ngày càng được phong phú và chính xác hơn. Ví đụ: trứng oị! thì nd ra vit con, (“Quả trứng”), lúa thì ấm áp ("Thỏ ngoan”), trái thị thì eó mùi thơm (“Quả thị”), oịt thì biết bơi, gà thì dùng chân bới được đất (“Đôi bạn nhớ”), chỉm thì có cánh à bay trên trời, cá thì bơi dưới nước (*“Chỉm à cá”), gà thì mổ thóc (thơ “Con gà”), hoa cà thì có màu tim, hoa huệ có màu trắng (“Hoa nở”) Ở tuổi mẫu giáo, ý nghĩa của việc mở rộng sự hiểu biết cho trẻ thông qua việc làm quen với các TPVH phù hợp ở lĩnh vực tự nhiên và xã hội có thể là: Các tác phẩm viết về dé tai tự nhiên thường thông qua các hình tượng nghệ thuật nhỏ bé, ngộ nghĩnh, ¢6 lúc là kì ảo, bất ngờ, giúp trẻ: + Làm quen và có được những hiểu biết ban đầu một cách khoa học, chính xác theo quan điểm duy vật biện chứng về _các hiện tượng thiên nhiên, về đặc điểm thời tiết và các mùa trong năm. + Cung nến nững sẤ mã vâng ont NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG sống và quá trình sinh trưởng của các loài cây và con trong. thế giới động và thực vật.

FED Ban hãy bố tên các TPVH vidt vé dé tài thiênnhiên, vé súc 6 vac cây có trong chương trình “Chăm sóc - giáo dục trẻ từ 3 đến 6 tuổi” mà bạn biết uà xác định ý nghĩa của các TPVH đó trong uiệc mở rộng sự hiểu biết của tré MN?