Giáo Trình Kỹ Thuật An Toàn Hóa Chất Nghề Bảo Hộ Lao Động Trình Độ Cao Đẳng

Giáo trình kỹ thuật an toàn hóa chất trong nghề bảo hộ lao động trình độ cao đẳng cung cấp kiến thức cần thiết cho sinh viên và người lao động.

• Tác giả: Nguyễn Ngọc Linh
• Trường học: Trường Cao Đẳng Dầu Khí
• Chuyên ngành: Bảo Hộ Lao Động
• Đề tài: Kỹ Thuật An Toàn Hóa Chất
• Loại tài liệu: Giáo Trình
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Bà Rịa – Vũng Tàu

Mục lục chi tiết

• LỜI GIỚI THIỆU
• DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• 1. CHƯƠNG TRÌNH MÔ ĐUN AN TOÀN HÓA CHẤT
• 1.1. BÀI 1: AN TOÀN TRONG SỬ DỤNG HOÁ CHẤT
• 1.2. BÀI 2: NHẬN DẠNG, PHÂN LOẠI VÀ DÃN NHÃN HOÁ CHẤT
• 1.3. BÀI 3: VẬN CHUYỂN VÀ LƯU GIỮ HOÁ CHẤT
• 1.4. BÀI 4: CÁC BIỆN PHÁP PHÒNG NGỪA, CÁC BIỆN PHÁP KHẨN CẤP
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về Giáo Trình Kỹ Thuật An Toàn Hóa Chất

Giáo trình Kỹ thuật An toàn hóa chất cho nghề Bảo hộ lao động là tài liệu quan trọng, cung cấp kiến thức cơ bản về an toàn hóa chất trong môi trường làm việc. Tài liệu này được biên soạn nhằm hỗ trợ giáo viên và học sinh trong việc giảng dạy và học tập. Nội dung giáo trình bao gồm các khái niệm cơ bản về an toàn hóa chất, các quy định pháp luật liên quan, và các biện pháp phòng ngừa sự cố hóa chất.

1.1. Mục tiêu của giáo trình an toàn hóa chất

Giáo trình nhằm trang bị cho học sinh những kiến thức và kỹ năng cần thiết để nhận diện và quản lý nguy cơ hóa chất trong môi trường làm việc. Điều này bao gồm việc hiểu rõ các quy định pháp luật và các biện pháp bảo vệ cá nhân.

1.2. Đối tượng sử dụng giáo trình

Giáo trình được thiết kế cho sinh viên ngành Bảo hộ lao động, giáo viên và những người làm việc trong lĩnh vực an toàn hóa chất. Nó cũng có thể được sử dụng như tài liệu tham khảo cho các chuyên gia trong ngành.

II. Những thách thức trong việc đảm bảo an toàn hóa chất

Việc đảm bảo an toàn hóa chất trong môi trường làm việc gặp nhiều thách thức. Các nguy cơ từ hóa chất độc hại có thể gây ra những hậu quả nghiêm trọng cho sức khỏe con người và môi trường. Do đó, việc nhận diện và quản lý các nguy cơ này là rất quan trọng.

2.1. Nguy cơ từ hóa chất độc hại

Hóa chất độc hại có thể gây ra các vấn đề sức khỏe nghiêm trọng như ngộ độc cấp tính hoặc mãn tính. Việc nhận diện các hóa chất này là cần thiết để bảo vệ sức khỏe người lao động.

2.2. Thiếu kiến thức về an toàn hóa chất

Nhiều người lao động thiếu kiến thức về cách sử dụng và bảo quản hóa chất an toàn. Điều này dẫn đến việc không tuân thủ các quy định an toàn, làm tăng nguy cơ xảy ra sự cố.

III. Phương pháp giảng dạy an toàn hóa chất hiệu quả

Để giảng dạy hiệu quả về an toàn hóa chất, cần áp dụng các phương pháp giảng dạy tích cực. Điều này bao gồm việc sử dụng các tình huống thực tế và bài tập nhóm để nâng cao khả năng nhận diện và xử lý tình huống khẩn cấp.

3.1. Sử dụng tình huống thực tế trong giảng dạy

Việc áp dụng các tình huống thực tế giúp học sinh hiểu rõ hơn về các nguy cơ và cách xử lý chúng. Điều này cũng giúp tăng cường khả năng tư duy phản biện của học sinh.

3.2. Tổ chức các buổi thảo luận nhóm

Thảo luận nhóm là một phương pháp hiệu quả để học sinh chia sẻ ý kiến và kinh nghiệm của mình về an toàn hóa chất. Điều này cũng giúp tạo ra môi trường học tập tích cực và hợp tác.

IV. Ứng dụng thực tiễn của giáo trình an toàn hóa chất

Giáo trình Kỹ thuật An toàn hóa chất không chỉ là tài liệu học tập mà còn là công cụ hữu ích trong việc áp dụng các biện pháp an toàn trong thực tiễn. Các biện pháp này giúp giảm thiểu rủi ro và bảo vệ sức khỏe người lao động.

4.1. Thực hiện các biện pháp phòng ngừa

Các biện pháp phòng ngừa như sử dụng thiết bị bảo hộ cá nhân và thực hiện quy trình an toàn là rất quan trọng trong việc giảm thiểu rủi ro từ hóa chất.

4.2. Đánh giá rủi ro hóa chất trong môi trường làm việc

Đánh giá rủi ro hóa chất giúp xác định các nguy cơ tiềm ẩn và đưa ra các biện pháp kiểm soát phù hợp. Điều này là cần thiết để bảo vệ sức khỏe người lao động và môi trường.

V. Kết luận về tương lai của giáo trình an toàn hóa chất

Giáo trình Kỹ thuật An toàn hóa chất sẽ tiếp tục được cập nhật và cải tiến để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao về an toàn hóa chất trong môi trường làm việc. Việc nâng cao nhận thức và kiến thức về an toàn hóa chất là rất cần thiết.

5.1. Tầm quan trọng của giáo trình trong đào tạo

Giáo trình đóng vai trò quan trọng trong việc đào tạo nhân lực chất lượng cao cho ngành Bảo hộ lao động. Nó giúp nâng cao nhận thức về an toàn hóa chất và giảm thiểu rủi ro trong công việc.

5.2. Hướng phát triển trong tương lai

Trong tương lai, giáo trình sẽ được tích hợp thêm nhiều công nghệ mới và phương pháp giảng dạy hiện đại để nâng cao hiệu quả học tập và ứng dụng thực tiễn.

Nội dung chính

Tổng quan về giáo trình

Giáo trình Kỹ thuật an toàn hóa chất (Mã mô đun: ATMT19MH18) là tài liệu giảng dạy chính thức thuộc khối kiến thức, mô đun chuyên môn ngành nghề của chương trình đào tạo nghề Bảo hộ lao động ở trình độ Cao đẳng. Tài liệu được ban hành theo Quyết định số 659/QĐ-CĐDK ngày 10 tháng 06 năm 2019 của Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Dầu khí (thuộc Tập đoàn Dầu khí Việt Nam) và lưu hành nội bộ tại Trung tâm Đào tạo An toàn môi trường, tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu. Công trình do nhóm tác giả gồm Nguyễn Ngọc Linh (Chủ biên), Phạm Lê Ngọc Tú và Nguyễn Đình Chung biên soạn.

Về vị trí trong khung chương trình, mô đun có thời lượng 2 tín chỉ (tương đương 45 giờ học tập, gồm 14 giờ lý thuyết, 29 giờ thực hành/thảo luận/bài tập và 2 giờ kiểm tra). Mô đun này được bố trí giảng dạy sau khi người học đã hoàn thành các môn học chung (như Pháp luật, Giáo dục chính trị, Tin học, Tiếng Anh) và được xếp song hành cùng hệ thống các mô đun kỹ thuật an toàn chuyên ngành khác như Vệ sinh công nghiệp, Kỹ thuật an toàn điện, và An toàn phòng chống cháy nổ.

Mục tiêu học tập của giáo trình được xác định cụ thể theo các chuẩn đầu ra:

• Về kiến thức (A1, A2): Người học trình bày được các nguyên tắc bảo đảm an toàn trong sử dụng, lưu giữ, vận chuyển hóa chất; đồng thời giải thích được các nguyên tắc quản lý và kiểm soát hóa chất trong cơ sở sản xuất.
• Về kỹ năng (B1, B2): Nhận dạng được mức độ nguy hiểm, độc hại của từng nhóm hóa chất; thiết lập được các quy trình kỹ thuật xử lý tình huống khẩn cấp khi xảy ra sự cố.
• Về năng lực tự chủ và trách nhiệm (C1): Tuân thủ các quy định pháp luật hiện hành liên quan đến quản lý, sử dụng và phòng ngừa sự cố hóa chất công nghiệp.

Cấu trúc giáo trình tiếp cận theo quy trình kiểm soát rủi ro tuần tự trong công nghiệp: tiếp cận khung pháp lý, nhận dạng phân loại hóa chất, thiết lập quy chuẩn kỹ thuật kho bãi - vận chuyển và xây dựng phương án ứng cứu sự cố khẩn cấp. Điểm đặc thù của giáo trình là gắn kết cơ sở lý thuyết an toàn hóa chất với bối cảnh vận hành thực tế tại các công trình dầu khí và nhà máy công nghiệp.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi

Các chương/chủ đề chính

Nội dung giáo trình được kết cấu thành 4 bài học chính với sự tiếp nối logic từ lý thuyết nhận diện đến biện pháp kiểm soát và ứng phó thực địa:

[Bài 1: An toàn trong sử dụng hoá chất] (15 giờ: 5 LT - 9 TH - 1 KT)
[Bài 2: Nhận dạng, phân loại và dãn nhãn hoá chất] (12 giờ: 3 LT - 9 TH)
[Bài 3: Vận chuyển và lưu giữ hoá chất] (9 giờ: 3 LT - 6 TH)
[Bài 4: Các biện pháp phòng ngừa, các biện pháp khẩn cấp] (9 giờ: 3 LT - 5 TH - 1 KT)

• Bài 1: An toàn trong sử dụng hoá chất (Thời lượng: 15 giờ – 5 giờ lý thuyết, 9 giờ thực hành, 1 giờ kiểm tra): Tổng quan hệ thống văn bản pháp quy (Luật Hóa chất số 06/2007/QH12, Nghị định 113/2017/NĐ-CP, TCVN 5507-2002). Xác định các khái niệm cơ bản về hóa chất nguy hiểm, hóa chất độc, sự cố hóa chất. Phân loại mức độ nguy hiểm theo 3 nhóm tác động (nguy hại sức khỏe, nguy hại môi trường, nguy hại vật chất theo Thông tư 04/2012/TT-BCT). Phân tích cơ chế gây độc đối với cơ thể người qua các đường xâm nhập, hiện tượng hiệp trợ (synergistic effect), hiện tượng suy giảm khứu giác (olfactory fatigue). Phân tích nguy cơ cháy nổ, nguyên nhân phát sinh tia lửa điện/nhiệt, và dẫn chứng dữ liệu từ các sự cố công nghiệp (vụ nổ kho hóa chất cảng Thiên Tân năm 2015, vụ nổ tại Công ty Đặng Huỳnh năm 2014, cháy kho hóa chất Vân Trúc năm 2015). Giới thiệu thiết bị kiểm tra môi trường như máy đo nồng độ khí GX111 và trang phục phòng hộ dương áp.

• Bài 2: Nhận dạng, phân loại và dãn nhãn hoá chất (Thời lượng: 12 giờ – 3 giờ lý thuyết, 9 giờ thực hành): Cung cấp căn cứ phân loại và ghi nhãn hóa chất theo Nghị định 43/2017/NĐ-CP và Thông tư 32/2017/TT-BCT. Chi tiết hóa Hệ thống hài hoà toàn cầu về phân loại và ghi nhãn hoá chất (GHS), phân tích hệ thống mã ký hiệu tượng hình từ GHS01 đến GHS09 (chất nổ, dễ cháy, oxy hóa, khí nén, ăn mòn, độc cấp tính, nguy hại sức khỏe, ô nhiễm môi trường). Phân loại 9 lớp hàng nguy hiểm trong vận tải theo tiêu chuẩn của Liên Hợp Quốc và Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO). Trình bày cấu trúc nội dung bắt buộc của Phiếu an toàn hóa chất (MSDS) và phương pháp biên soạn nhãn cảnh báo. Đề xuất 4 nhóm biện pháp phòng chống: biện pháp quản lý/lưu trữ, biện pháp kỹ thuật thông gió, biện pháp bảo hộ lao động cá nhân và biện pháp y tế định kỳ.

• Bài 3: Vận chuyển và lưu giữ hoá chất (Thời lượng: 9 giờ – 3 giờ lý thuyết, 6 giờ thực hành): Phân tích các nguy cơ trong logistics hóa chất; các quy tắc kỹ thuật đóng gói theo bảng mã ký hiệu hàng nguy hiểm; điều kiện kỹ thuật của phương tiện cơ giới đường bộ và đường thủy theo Nghị định 42/2020/NĐ-CP. Quy chuẩn thiết kế kho chứa: cách ly hóa chất kỵ nước, khoảng cách xếp đặt (cách tường tối thiểu 0,5m, kệ cao tối thiểu 0,3m, chiều cao khối hàng không quá 2m, chiều rộng lối đi chính tối thiểu 1,5m). Yêu cầu an toàn điện phòng nổ, nối đất triệt tiêu tĩnh điện khi san chiết chất lỏng dễ cháy. Tổ chức an toàn hóa chất chuyên biệt trong phòng thí nghiệm, công nghiệp lọc hóa dầu và sản xuất công nghiệp.

• Bài 4: Các biện pháp phòng ngừa, các biện pháp khẩn cấp (Thời lượng: 9 giờ – 3 giờ lý thuyết, 5 giờ thực hành, 1 giờ kiểm tra): Quy trình xây dựng kế hoạch phòng ngừa và ứng phó sự cố hóa chất; kỹ thuật trinh sát hiện trường sự cố; nguyên tắc xử lý rò rỉ, tràn đổ. Kỹ thuật lựa chọn chất chữa cháy (nước, bọt foam, bột khô, khí trơ) tùy thuộc vào tính chất hóa lý của chất cháy. Xác định cường độ phun dập lửa đối với chất lỏng chảy loang ($0,08 - 0,1 \text{ l/m}^2$) và chất rắn ($0,14 - 0,4 \text{ l/m}^2$); quy trình làm sạch, tiêu độc và xử lý môi trường sau sự cố.

Kiến thức nền tảng được xây dựng

Giáo trình cung cấp nền tảng lý thuyết và quy chuẩn định lượng gồm:

1. Khung pháp lý và tiêu chuẩn kỹ thuật: Hệ thống các điều khoản của Luật Hóa chất 2007, Nghị định số 113/2017/NĐ-CP, Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN/Thông tư 48/2020/TT-BCT và Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 5507:2002 (Quy phạm an toàn trong sản xuất, kinh doanh, sử dụng, bảo quản và vận chuyển hóa chất nguy hiểm).
2. Hệ thống phân loại GHS quốc tế: Tiêu chuẩn phân định 17 loại nguy hại vật chất, các cấp độ độc tính cấp tính (Loại 1 đến Loại 5), độ ăn mòn da (Loại 1A, 1B, 1C, Loại 2, 3), tính kích ứng mắt, tác nhân gây đột biến gen và ung thư.
3. Nguyên lý độc học công nghiệp: Cơ chế hấp thụ hóa chất qua 3 đường (hô hấp, tiếp xúc da, tiêu hóa), phân tích tương tác độc chất (hiện tượng tác động hiệp trợ giữa amiăng và khói thuốc lá làm tăng nguy cơ ung thư phổi lên 50 lần), giới hạn phơi nhiễm nghề nghiệp (Occupational Exposure Limits) và cơ chế thích ứng/giảm khứu giác đối với khí độc như $H_2S$, $CO$.
4. Cơ chế phản ứng nguy hiểm: Động học của các phản ứng sinh nhiệt và khí cháy nổ khi hóa chất tiếp xúc với nước hoặc tiếp xúc chéo (ví dụ: Urê tác dụng với $HNO_3$ gây nổ; $NaCN$ phản ứng giải phóng khí độc; $CaC_2$ tác dụng với nước sinh ra khí $C_2H_2$ dễ nổ).

Kỹ năng phát triển

• Kỹ năng kỹ thuật chuyên môn: Đọc hiểu, phân tích dữ liệu trên Phiếu an toàn hóa chất (MSDS); thiết kế và kiểm tra nhãn cảnh báo hóa chất theo đúng chuẩn GHS; sử dụng máy đo nồng độ khí độc/khí cháy GX111; vận hành các trang thiết bị bảo hộ cá nhân chuyên dụng (quần áo chống hóa chất, trang phục bảo hộ áp suất dương, mặt nạ phòng độc có phin lọc thích hợp).
• Kỹ năng phân tích và đánh giá: Nhận diện các yếu tố nguy hiểm, độc hại tại nơi làm việc; phân tích nguyên nhân sự cố kỹ thuật từ lỗi tĩnh điện, quá nhiệt, rò rỉ thiết bị công nghệ; đánh giá tính tương thích hóa học để phân khu sắp xếp hàng hóa trong kho bãi.
• Kỹ năng thực hành quy trình: Thiết lập phương án ứng phó khẩn cấp; triển khai đội hình xử lý tràn đổ hóa chất, be bờ ngăn chặn chất lỏng chảy loang; thao tác kỹ thuật phun sương làm mát, dập tắt đám cháy hóa chất và sơ cấp cứu nạn nhân nhiễm độc tại hiện trường.

---

Phương pháp giảng dạy và học tập

Giáo trình được thiết kế theo phương pháp sư phạm tích cực, chuyển trọng tâm sang người học thông qua sự kết hợp giữa lý thuyết và bài tập giải quyết vấn đề:

• Tiếp cận sư phạm (Pedagogical approach): Giảng viên sử dụng kỹ thuật thuyết trình ngắn kết hợp nêu vấn đề, hướng dẫn sinh viên khai thác tài liệu pháp lý và tài liệu kỹ thuật của các tổ chức quốc tế (NIOSH, ILO). Thời lượng thực hành, thảo luận chiếm ưu thế (29/45 giờ, tương đương 64,4% tổng thời lượng mô đun).
• Phân tích trường hợp thực tế (Case studies): Giáo trình tích hợp các sự cố cháy nổ hóa chất có thật trong nước và quốc tế để sinh viên mổ xẻ nguyên nhân kỹ thuật:
  • Vụ nổ kho hóa chất cảng Thiên Tân (Trung Quốc, 2015) liên quan đến 40 loại hóa chất với 1.300 tấn hợp chất và 700 tấn chất cực độc, phân tích sai lầm trong trinh sát đám cháy khi dùng nước chữa cháy kho chứa chất kỵ nước.
  • Vụ nổ chi nhánh Công ty TNHH SX TM Đặng Huỳnh (TP. Hồ Chí Minh, 2014) và vụ cháy kho hóa chất Công ty Vân Trúc (Bình Dương, 2015) để nghiên cứu về điều kiện bảo quản dung môi và chất oxy hóa.
• Thực hành tại xưởng và phòng thí nghiệm: Sử dụng trang thiết bị trực quan tại Phòng thí nghiệm Hóa dầu và xưởng thực hành: nhãn hóa chất mẫu, thùng chứa chuyên dụng, vòi tắm/rửa mắt khẩn cấp, bảng thông tin MSDS, máy đo khí đa chỉ tiêu.
• Phương pháp và hình thức đánh giá: Thực hiện theo Thông tư số 09/2017/TT-BLĐTBXH ngày 13/3/2017 của Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội:
  • Đánh giá thường xuyên (Trọng số 40%): Bao gồm 01 cột điểm kiểm tra thường xuyên (sau 27 giờ học, hình thức hỏi miệng/thuyết trình/báo cáo) và 01 cột điểm kiểm tra định kỳ (sau 36 giờ học, hình thức tự luận/trắc nghiệm/báo cáo nhóm), đánh giá các chuẩn đầu ra A1, A2, B1, C1.
  • Đánh giá kết thúc mô đun (Trọng số 60%): Tổ chức thi viết tự luận kết hợp trắc nghiệm sau khi hoàn thành 45 giờ học, đánh giá toàn diện các chuẩn đầu ra A1, A2, B1, B2, C1. Điểm tổng kết chấm theo thang điểm 10 và quy đổi sang thang điểm 4 theo quy chế đào tạo tín chỉ.
• Hướng dẫn tự học: Sinh viên làm việc theo các nhóm từ 8 đến 10 người, phân công nhiệm vụ nghiên cứu từng chuyên đề trước khi lên lớp; thực hiện đầy đủ các phiếu bài tập tình huống. Sinh viên phải tham dự tối thiểu 70% thời lượng lý thuyết; trường hợp vắng quá 30% số tiết phải học lại mô đun.

---

Điểm nổi bật và cập nhật

• Cập nhật hệ thống văn bản quy phạm pháp luật: Giáo trình tích hợp hệ thống các văn bản pháp luật về an toàn hóa chất tại Việt Nam, bao gồm Luật Hóa chất 2007, Nghị định số 113/2017/NĐ-CP, Nghị định số 43/2017/NĐ-CP về nhãn hàng hóa, Thông tư số 32/2017/TT-BCT, Thông tư số 48/2020/TT-BCT ban hành Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về an toàn hóa chất nguy hiểm, Nghị định số 42/2020/NĐ-CP về vận chuyển hàng hóa nguy hiểm, và Nghị định số 25/2019/NĐ-CP về an toàn công trình dầu khí trên đất liền.
• Chuẩn hóa kỹ thuật theo tiêu chuẩn toàn cầu: Áp dụng hệ thống phân loại, mã hóa ký hiệu nguy hiểm và định dạng truyền đạt thông tin mối nguy theo tiêu chuẩn GHS và khuyến nghị của Liên Hợp Quốc về vận chuyển hàng nguy hiểm (UN Recommendations on the Transport of Dangerous Goods), tương thích với quy chế CLP của Liên minh Châu Âu và quy chuẩn DOT của Hoa Kỳ.
• Dữ liệu kỹ thuật ứng dụng thực địa: Cung cấp thông số vận hành thực tế đối với các hóa chất công nghiệp phổ biến (như Axit Axetic $CH_3COOH$ 99.85%, các đồng phân Xylene, Toluen, Axeton, Amoniac, khí dầu mỏ hóa lỏng). Đưa ra các định mức kỹ thuật cụ thể về cường độ phun chất chữa cháy, tiêu chuẩn nối đất khử tĩnh điện và yêu cầu phân vùng chịu lửa cho kho bãi hóa chất.

---

Đối tượng sử dụng giáo trình

• Sinh viên chuyên ngành: Sinh viên theo học hệ Cao đẳng chính quy nghề Bảo hộ lao động tại Trường Cao đẳng Dầu khí và các cơ sở giáo dục nghề nghiệp đào tạo ngành An toàn lao động, Kỹ thuật môi trường.
• Yêu cầu kiến thức tiên quyết (Prerequisites): Người học cần hoàn thành khối kiến thức chung (Pháp luật đại cương, Tin học cơ bản, Tiếng Anh chuyên ngành cơ bản) và nắm vững kiến thức Hóa học đại cương, Vệ sinh công nghiệp trước khi tiếp cận mô đun.
• Giảng viên và cán bộ đào tạo: Giảng viên tại Trung tâm Đào tạo An toàn môi trường sử dụng tài liệu làm căn cứ giảng dạy chính thức, xây dựng kế hoạch bài giảng, phiếu học tập, ngân hàng câu hỏi kiểm tra và tiêu chí đánh giá kỹ năng thực hành.
• Tự học và tham khảo kỹ thuật: Kỹ thuật viên an toàn, giám sát an toàn – sức khỏe – môi trường (HSE), cán bộ quản lý kho vận hóa chất tại các đơn vị thành viên thuộc Tập đoàn Dầu khí Việt Nam và các doanh nghiệp sản xuất, chế biến công nghiệp.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Giáo trình này phù hợp với ai?

Giáo trình được biên soạn chuyên biệt cho sinh viên trình độ Cao đẳng nghề Bảo hộ lao động; đồng thời là tài liệu tham khảo kỹ thuật cho giảng viên an toàn môi trường và cán bộ phụ trách an toàn vệ sinh lao động tại các cơ sở công nghiệp, kho chứa hóa chất và công trình dầu khí.

2. Cần kiến thức nền nào để học mô đun này?

Người học cần hoàn thành các môn học chung trong chương trình đào tạo cao đẳng (bao gồm Pháp luật, Tin học, Tiếng Anh) và có kiến thức cơ bản về Hóa học, Sinh lý lao động hoặc Vệ sinh công nghiệp để hiểu rõ cơ chế gây độc và tính chất phản ứng nguy hiểm của các hợp chất.

3. Điểm khác biệt của giáo trình này so với các tài liệu an toàn hóa chất thông thường là gì?

Tài liệu tập trung sâu vào kỹ thuật an toàn công nghiệp và xử lý tình huống thực địa: tích hợp đầy đủ hệ thống mã hóa GHS, phân loại hàng nguy hiểm theo chuẩn IMO/DOT, phân tích cụ thể các vụ tai nạn nổ kho hóa chất thực tế (như vụ nổ Thiên Tân 2015, vụ cháy Vân Trúc 2015), và đưa ra các thông số định lượng chính xác về cường độ dập cháy, quy cách khoảng cách lưu kho.

4. Làm sao để tự học và nghiên cứu giáo trình hiệu quả?

Người học cần kết hợp đọc trước lý thuyết tại từng bài học, lập bảng đối chiếu giữa các nhóm nguy hại GHS với biện pháp bảo hộ tương ứng, phân tích các câu hỏi thảo luận nhóm cuối mỗi bài, và trực tiếp thực hành kỹ năng tra cứu MSDS cũng như kiểm tra các nhãn mẫu hóa chất tại phòng thí nghiệm.

5. Có những tài liệu bổ trợ nào được khuyến nghị kèm theo giáo trình?

Các tài liệu bổ trợ chính bao gồm:

• Luật Hóa chất số 06/2007/QH12 và các Nghị định hướng dẫn thi hành (Nghị định 113/2017/NĐ-CP, Nghị định 42/2020/NĐ-CP).
• Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 5507:2002: Hóa chất nguy hiểm – Quy phạm an toàn trong sản xuất, kinh doanh, sử dụng, bảo quản và vận chuyển.
• Tài liệu quốc tế: Pocket Guide to Chemical Hazards của Viện Quốc gia Mỹ về An toàn và Sức khỏe nghề nghiệp (NIOSH); Safety in the use of chemicals at work – Code of Practice của Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO).
• Giáo trình Các tác hại nghề nghiệp (Nguyễn Đức Đãn & Nguyễn Ngọc Ngà, NXB Xây dựng).

---

Kết luận

Giáo trình Kỹ thuật an toàn hóa chất (Mã mô đun: ATMT19MH18) do Trường Cao đẳng Dầu khí ban hành cung cấp hệ thống kiến thức toàn diện, chuẩn hóa và mang tính thực hành cao về công tác quản trị rủi ro hóa chất trong sản xuất công nghiệp. Nội dung giáo trình được cấu trúc mạch lạc, liên kết chặt chẽ từ việc tuân thủ pháp luật, nhận dạng phân loại theo chuẩn quốc tế GHS, kỹ thuật thiết kế vận hành kho bãi an toàn cho đến kỹ năng ứng phó sự cố khẩn cấp tại hiện trường. Lộ trình học tập 45 giờ với trọng tâm thực hành giúp người học hình thành năng lực nghề nghiệp đáp ứng các yêu cầu an toàn nghiêm ngặt trong ngành dầu khí và các ngành công nghiệp liên quan. Để hoàn thiện kiến thức, người học nên kết hợp nghiên cứu giáo trình với việc tra cứu các cơ sở dữ liệu phơi nhiễm của NIOSH, các tiêu chuẩn an toàn lao động của ILO và các quy chuẩn kỹ thuật quốc gia hiện hành.

Trích đoạn nội dung tài liệu

TẬP ĐOÀN DẦU KHÍ VIỆT NAM TRƯỜNG CAO ĐẲNG DẦU KHÍ  GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN : KỸ THUẬT AN TOÀN HÓA CHẤT NGHỀ : BẢO HỘ LAO ĐỘNG TRÌNH ĐỘ: CAO ĐẲNG (Ban hành kèm theo Quyết định số: 659/QĐ-CĐDK ngày 10 tháng 06 năm 2019 của Trường Cao Đẳng Dầu Khí) Bà Rịa – Vũng Tàu, năm 2019 (Lưu hành nội bộ) TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo. Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm. LỜI GIỚI THIỆU Để phục vụ cho công tác giảng dạy của giáo viên cũng như việc học tập của học sinh trong Trung tâm Đào tạo An toàn môi trường, chúng tôi đã tham khảo nhiều tài liệu của các tác giả trong và ngoài nước biên soạn nên giáo trình “Kỹ thuật an toàn hóa chất”. Giáo trình được dùng cho các giáo viên trong Trung tâm làm tài liệu chính thức giảng dạy cho học sinh nghề Bảo hộ lao động.

Nội dung giáo trình đề cập một cách hệ thống các kiến thức cơ bản nhất về An toàn hóa chất trong thực tiễn sản xuất cũng như cuộc sống. Cụ thể bao gồm các bài sau: • Bài 1: An toàn trong sử dụng hóa chất • Bài 2: Nhận dạng, phân loại và dãn nhãn hoá chất • Bài 3: Vận chuyển và lưu giữ hoá chất • Bài 4: Các biện pháp phòng ngừa, các biện pháp khẩn cấp Trong quá trình biên soạn, chúng tôi đã tham khảo và trích dẫn từ nhiều nguồn tài liệu được liệt kê tại mục Danh mục tài liệu tham khảo. Chúng tôi chân thành cảm ơn các tác giả của các tài liệu mà chúng tôi tham khảo. Bên cạnh đó, giáo trình cũng không thể tránh khỏi những sai sót nhất định.

Nhóm tác giả rất mong nhận được ý kiến đóng góp, phản hồi từ quý đồng nghiệp, các bạn và người đọc. Trân trọng cảm ơn. Bà Rịa – Vũng Tàu, tháng 06 năm 2019 Tham gia biên soạn 1. Chủ biên Nguyễn Ngọc Linh 2.

Phạm Lê Ngọc Tú 3. Nguyễn Đình Chung MỤC LỤC LỜI GIỚI THIỆU. 2 DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU VIẾT TẮT. 4 DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ.

5 DANH MỤC CÁC BẢNG. 6 CHƯƠNG TRÌNH MÔ ĐUN AN TOÀN HÓA CHẤT. 7 BÀI 1: AN TOÀN TRONG SỬ DỤNG HOÁ CHẤT. VĂN BẢN PHÁP LUẬT VỀ AN TOÀN HÓA CHẤT.

CÁC KHÁI NIỆM CƠ BẢN VỀ AN TOÀN HÓA CHẤT. PHÂN LOẠI HOÁ CHẤT THEO MỨC ĐỘ NGUY HIỂM. Phân loại hoá chất theo mức độ nguy hiểm đến sức khỏe con người và môi trường 17 1. Phân loại hoá chất theo nguy hại vật chất.

TÁC HẠI CỦA HÓA CHẤT ĐỐI VỚI SỨC KHỎE CON NGƯỜI. CÁC NGUY CƠ CHÁY, NỔ. 26 BÀI 2: NHẬN DẠNG, PHÂN LOẠI VÀ DÃN NHÃN HOÁ CHẤT. NHẬN DẠNG VÀ PHÂN LOẠI.

CÁC NGUY CƠ ĐỐI VỚI HOÁ CHẤT. Nguy cơ với sức khỏe con người. Biện pháp phòng chống các yếu tố hóa chất độc hại:. TRUYỀN ĐẠT THÔNG TIN TỚI NGƯỜI DÙNG.

TÌM KIẾM THÔNG TIN VỀ HOÁ CHẤT ĐỘC HẠI. PHÂN LOẠI THEO NHÃN HOÁ CHẤT. BIÊN SOẠN NHÃN HOÁ CHẤT. 53 BÀI 3: VẬN CHUYỂN VÀ LƯU GIỮ HOÁ CHẤT.

NHỮNG NGUY CƠ TRONG VẬN CHUYỂN VÀ LƯU GIỮ HOÁ CHẤT. PHÂN LOẠI HÀNG HOÁ THEO MỨC ĐỘ NGUY HIỂM. CÁC QUI TẮC VẬN CHUYỂN VÀ LƯU GIỮ HOÁ CHẤT NGUY HIỂM. Các quy tắc vận chuyển hóa chất.

Các nguyên tắc tồn trữ chất nguy hại. TỔ CHỨC CÔNG TÁC AN TOÀN. An toàn hóa chất công nghiệp. An toàn hóa chất phòng thí nghiệm.

An toàn hóa chất trong nghành xăng dầu. An toàn hóa chất trong sản xuất. 77 BÀI 4: CÁC BIỆN PHÁP PHÒNG NGỪA, CÁC BIỆN PHÁP KHẨN CẤP. NHỮNG NGUYÊN TẮC CƠ BẢN CỦA VIỆC PHÒNG NGỪA.

CÁC BIỆN PHÁP TRONG TÌNH HUỐNG KHẨN CẤP. Kế hoạch ứng cứu khẩn cấp khi xảy ra sự cố hóa chất. Hành động ứng cứu khẩn cấp và vệ sinh sau sự cố hóa chất. 87 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO.

90 DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU VIẾT TẮT KÝ HIỆU TIẾNG ANH TIẾNG VIỆT ATVSLĐ An toàn vệ sinh lao động NIOSH National Institute for Viện Quốc gia Mỹ về an Occupational Safety and toàn và sức khỏe nghề Health nghiệp ILO International Labour Tổ chức lao động quốc tế Organization DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ Hình 1. 1 Hình ảnh tan hoang tại hiện trường vụ nổ nhà kho hóa chất ở cảng Thiên Tân (Trung Quốc) ngày 12/8/2015. 2 Hình ảnh đám cháy dữ dội tại kho chứa sơn và hóa chất của Công ty TNHH TM DV Vân Trúc (tỉnh Bình Dương) ngày 27/4/2015. 3 Nhà kho chứa hóa chất.

4 Máy đo nồng độ hóa chất GX111. Phương tiện xử lý sự cố cháy, nổ hóa chất. Trang phục bảo hộ dương áp. 7 Trang phục phòng chống độc.

2 CAS của các đồng phân xylene. 1 Hàng nguy hiểm IMO Dangerous Goods Labels. 3 Acid Acetic CH3COOH 99.85% – Hàn Quốc xếp trong kho hàng công ty. 4 Xe vận chuyển hóa chất.

69 DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 1. 1 Bảng phân loại hóa chất theo ảnh hưởng đến sức khỏe. 2 Bảng phân loại hóa chất theo ảnh hưởng đến môi trường. 3 Bảng phân loại hóa chất theo nguy hại vật chất.

4 Một số ảnh hưởng của hóa chất lên cơ thể con người. 5 Yếu tố ảnh hưởng tới sức khỏe người lao động. 1 Mã kí hiệu đóng gói hàng nguy hiểm. 64 CHƯƠNG TRÌNH MÔ ĐUN AN TOÀN HÓA CHẤT 1.

Tên mô đun: Kỹ thuật an toàn hóa chất 2. Mã mô đun: ATMT19MH18 3. Vị trí, tính chất của mô đun 3. Vị trí: Đây là môn học chuyên ngành, được bố trí sau khi sinh viên học xong các môn học chung.

Tính chất: : Môn học trang bị cho sinh viên những kiến thức và kỹ năng cơ bản về an toàn hóa chất tại nơi làm việc. Mục tiêu mô đun 4. Về kiến thức: A1. Trình bày được các nguyên tắc đảm bảo an toàn trong sử dụng, lưu giữ, vận chuyển hoá chất A2.

Trình bày được các nguyên tắc quản lý, kiểm soát hoá chất. Về kỹ năng: B1. Nhận dạng được mức độ nguy hiểm, độc hại của hoá chất. Thiết lập được các quy trình xử lý tình huống khẩn cấp 4.

Về năng lực tự chủ và trách nhiệm: C1. Tuân thủ các qui định của pháp luật trong việc quản lý, sử dụng, phòng ngừa các sự cố hoá chất. Nội dung mô đun 5. Chương trình khung Thời gian học tập (giờ) Trong đó Số tín Thực hành/ Mã MH/MĐ Tên môn học, mô đun Tổng Kiểm tra chỉ thực tập/ số Lý thí nghiệm/ thuyết bài tập/ LT TH thảo luận I Các môn học chung 22 450 198 232 12 8 MHCB19MH02 Giáo dục chính trị 5 90 58 29 2 1 MHCB19MH04 Pháp luật 2 30 28 0 2 0 MHCB19MH06 Giáo dục thể chất 2 60 0 58 0 2 Thời gian học tập (giờ) Trong đó Số tín Thực hành/ Mã MH/MĐ Tên môn học, mô đun Tổng Kiểm tra chỉ thực tập/ số Lý thí nghiệm/ thuyết bài tập/ LT TH thảo luận Giáo dục quốc phòng và MHCB19MH08 4 42 29 An ninh 75 3 1 MHCB19MH10 Tin học 3 75 14 58 1 2 TA19MH02 Tiếng Anh 6 120 56 58 4 2 Các môn học, mô đun II 113 2385 938 1333 67 47 chuyên môn ngành, nghề ATMT19MH07 Tâm lý học lao động 3 45 42 0 3 0 ATMT19MĐ08 Pháp luật BHLĐ 3 60 28 29 2 1 ATMT19MĐ09 Ecgonomic 2 45 14 28 1 2 ATMT19MĐ10 Sơ cấp cứu 4 90 28 58 2 2 ATMT19MĐ11 Vệ sinh công nghiệp 4 75 42 29 3 1 Phương tiện bảo vệ cá ATMT19MĐ12 3 28 29 nhân 60 2 1 ATMT19MH13 Tín hiệu, biển báo an toàn 3 45 42 0 3 0 ATMT19MĐ14 Kỹ thuật an toàn điện 4 90 28 58 2 2 An toàn phòng chống cháy ATMT19MĐ15 6 42 87 nổ 135 3 3 ATMT19MĐ16 Kỹ thuật an toàn cơ khí 6 120 56 58 4 2 ATMT19MĐ17 Kỹ thuật xử lý Môi trường 6 120 56 58 4 2 ATMT19MH18 An toàn hóa chất 2 45 14 29 1 1 ATMT19MH19 An toàn bức xạ 2 30 28 0 2 0 Thời gian học tập (giờ) Trong đó Số tín Thực hành/ Mã MH/MĐ Tên môn học, mô đun Tổng Kiểm tra chỉ thực tập/ số Lý thí nghiệm/ thuyết bài tập/ LT TH thảo luận ATMT19MĐ20 An toàn xây dựng 4 90 28 58 2 2 ATMT19MĐ21 An toàn thiết bị áp lực 3 60 28 29 2 1 ATMT19MĐ22 An toàn thiết bị nâng 6 120 56 58 4 2 An toàn công nghiệp dầu ATMT19MĐ23 6 56 58 khí 120 4 2 ATMT19MĐ24 An toàn hàng hải 6 120 56 58 4 2 ATMT19MĐ25 Đánh giá rủi ro 4 90 28 58 2 2 ATMT19MĐ26 An toàn làm việc KGHC 4 90 28 58 2 2 Ứng phó khẩn cấp và ATMT19MĐ27 4 28 58 STTH 90 2 2 Quản lý MT & SX sạch ATMT19MĐ28 4 28 58 hơn 90 2 2 Quản lý an toàn vệ sinh ATMT19MĐ29 3 28 29 lao động 60 2 1 ATMT19MĐ30 Điều tra tai nạn 3 60 28 29 2 1 Thanh tra, kiểm tra ATMT19MĐ31 2 14 29 ATVSLĐ 45 1 1 ATMT19MĐ32 Hệ thống quản lý tích hợp 4 90 28 58 2 2 Kỹ năng huấn luyện ATMT19MĐ33 6 56 58 ATLĐ 120 4 2 ATMT19MĐ34 Khóa luận tốt nghiệp 6 180 0 174 0 6 Tổng cộng 135 2835 1136 1565 79 55 5.

Chương trình chi tiết mô đun Thời gian (giờ) Tổng Lý Thực Kiểm số thuyết hành, tra Stt Tên chương, mục thí nghiệm, thảo luận, bài tập 1. An toàn trong sử dụng hoá chất 15 5 9 1 2. Nhận dạng, phân loại và dãn nhãn hoá 12 3 9 0 chất 3. Vận chuyển và lưu giữ hoá chất 9 3 6 0 4.

Các biện pháp phòng ngừa, các biện 9 3 5 1 pháp khẩn cấp Cộng 45 14 29 2 6. Điều kiện thực hiện mô đun 6. Phòng học chuyên môn hóa/nhà xưởng: Phòng học lý thuyết, máy chiếu, bảng, loa, bảng flipchart, giấy A1, bút lông, bút chỉ lazer, xưởng thực hành, PTN 6. Trang thiết bị máy móc: Các nhãn hoá chất mẫu, dụng cụ đựng, đo hóa chất, vòi rửa hóa chất, bảng MSDS.

Học liệu, dụng cụ, nguyên vật liệu: Tài liệu học viên, phiếu học tập, ngân hàng câu hỏi trắc nghiệm, phiếu đánh giá tiêu chuẩn/tiêu chí thực hiện công việc. Các điều kiện khác: Không 7. Nội dung và phương pháp đánh giá: 7. Nội dung: - Kiến thức: Đánh giá tất cả nội dung đã nêu trong mục tiêu kiến thức - Kỹ năng: Đánh giá tất cả nội dung đã nêu trong mục tiêu kỹ năng.