Giáo Trình Kỹ Thuật An Toàn Hóa Chất Nghề Bảo Hộ Lao Động Trình Độ Trung Cấp

Giáo trình kỹ thuật an toàn hóa chất cho nghề bảo hộ lao động trình độ trung cấp, cung cấp kiến thức và kỹ năng cần thiết cho người học.

• Tác giả: Phạm Lê Ngọc Tú
• Trường học: Trường Cao Đẳng Dầu Khí
• Chuyên ngành: Bảo Hộ Lao Động
• Đề tài: Kỹ Thuật An Toàn Hóa Chất
• Loại tài liệu: Giáo Trình
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Bà Rịa – Vũng Tàu

Mục lục chi tiết

• LỜI GIỚI THIỆU
• DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• 1. CHƯƠNG TRÌNH MÔ ĐUN AN TOÀN HÓA CHẤT
• 1.1. BÀI 1: AN TOÀN TRONG SỬ DỤNG HOÁ CHẤT
• 1.1.1. VĂN BẢN PHÁP LUẬT VỀ AN TOÀN HÓA CHẤT
• 1.1.2. CÁC KHÁI NIỆM CƠ BẢN VỀ AN TOÀN HÓA CHẤT
• 1.1.3. PHÂN LOẠI HOÁ CHẤT THEO MỨC ĐỘ NGUY HIỂM
• 1.1.3.1. Phân loại hoá chất theo mức độ nguy hiểm đến sức khỏe con người và môi trường
• 1.1.3.2. Phân loại hoá chất theo nguy hại vật chất
• 1.2. BÀI 2: NHẬN DẠNG, PHÂN LOẠI VÀ DÃN NHÃN HOÁ CHẤT
• 1.2.1. NHẬN DẠNG VÀ PHÂN LOẠI
• 1.2.2. CÁC NGUY CƠ ĐỐI VỚI HOÁ CHẤT
• 1.2.3. TRUYỀN ĐẠT THÔNG TIN TỚI NGƯỜI DÙNG
• 1.2.4. TÌM KIẾM THÔNG TIN VỀ HOÁ CHẤT ĐỘC HẠI
• 1.2.5. PHÂN LOẠI THEO NHÃN HOÁ CHẤT
• 1.2.6. BIÊN SOẠN NHÃN HOÁ CHẤT
• 1.3. BÀI 3: VẬN CHUYỂN VÀ LƯU GIỮ HOÁ CHẤT
• 1.3.1. NHỮNG NGUY CƠ TRONG VẬN CHUYỂN VÀ LƯU GIỮ HOÁ CHẤT
• 1.3.2. PHÂN LOẠI HÀNG HOÁ THEO MỨC ĐỘ NGUY HIỂM
• 1.3.3. CÁC QUI TẮC VẬN CHUYỂN VÀ LƯU GIỮ HOÁ CHẤT NGUY HIỂM
• 1.3.4. TỔ CHỨC CÔNG TÁC AN TOÀN
• 1.3.4.1. An toàn hóa chất công nghiệp
• 1.3.4.2. An toàn hóa chất phòng thí nghiệm
• 1.3.4.3. An toàn hóa chất trong nghành xăng dầu
• 1.3.4.4. An toàn hóa chất trong sản xuất
• 1.4. BÀI 4: CÁC BIỆN PHÁP PHÒNG NGỪA, CÁC BIỆN PHÁP KHẨN CẤP
• 1.4.1. NHỮNG NGUYÊN TẮC CƠ BẢN CỦA VIỆC PHÒNG NGỪA
• 1.4.2. CÁC BIỆN PHÁP TRONG TÌNH HUỐNG KHẨN CẤP
• 1.4.2.1. Kế hoạch ứng cứu khẩn cấp khi xảy ra sự cố hóa chất
• 1.4.2.2. Hành động ứng cứu khẩn cấp và vệ sinh sau sự cố hóa chất
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về Giáo Trình Kỹ Thuật An Toàn Hóa Chất Nghề Bảo Hộ Lao Động

Giáo trình Kỹ thuật an toàn hóa chất là tài liệu quan trọng cho việc đào tạo nghề bảo hộ lao động trung cấp. Tài liệu này cung cấp kiến thức cơ bản về an toàn hóa chất, giúp người học nhận thức được các nguy cơ và biện pháp phòng ngừa trong môi trường làm việc. Nội dung giáo trình được xây dựng dựa trên các tiêu chuẩn an toàn hóa chất hiện hành và các quy định pháp luật liên quan.

1.1. Mục tiêu của giáo trình Kỹ thuật an toàn hóa chất

Giáo trình nhằm trang bị cho học viên kiến thức và kỹ năng cần thiết để đảm bảo an toàn trong sử dụng hóa chất. Nội dung bao gồm các nguyên tắc cơ bản về an toàn hóa chất và các biện pháp phòng ngừa.

1.2. Đối tượng áp dụng giáo trình

Giáo trình được thiết kế cho sinh viên ngành bảo hộ lao động, những người làm việc trong lĩnh vực liên quan đến hóa chất và các chuyên gia an toàn lao động.

II. Vấn đề và Thách thức trong An Toàn Hóa Chất

An toàn hóa chất là một trong những vấn đề quan trọng trong bảo hộ lao động. Các sự cố liên quan đến hóa chất có thể gây ra hậu quả nghiêm trọng cho sức khỏe con người và môi trường. Việc nhận diện và quản lý các nguy cơ hóa chất là một thách thức lớn trong ngành công nghiệp hiện nay.

2.1. Các nguy cơ từ hóa chất trong môi trường làm việc

Hóa chất độc hại có thể gây ra nhiều loại bệnh tật, từ ngộ độc cấp tính đến các bệnh mãn tính như ung thư. Việc thiếu kiến thức về an toàn hóa chất có thể dẫn đến những tai nạn đáng tiếc.

2.2. Thách thức trong việc tuân thủ quy định an toàn

Nhiều doanh nghiệp gặp khó khăn trong việc thực hiện các quy định về an toàn hóa chất do thiếu nguồn lực và kiến thức. Điều này đòi hỏi sự nỗ lực từ cả cơ quan quản lý và doanh nghiệp.

III. Phương Pháp Đào Tạo An Toàn Hóa Chất Hiệu Quả

Để nâng cao hiệu quả đào tạo về an toàn hóa chất, cần áp dụng các phương pháp giảng dạy tích cực. Việc kết hợp lý thuyết và thực hành sẽ giúp học viên hiểu rõ hơn về các nguy cơ và biện pháp phòng ngừa.

3.1. Phương pháp giảng dạy tích cực

Sử dụng các phương pháp như thuyết trình, thảo luận nhóm và bài tập tình huống để khuyến khích sự tham gia của học viên. Điều này giúp họ nắm bắt kiến thức một cách hiệu quả hơn.

3.2. Thực hành an toàn hóa chất trong môi trường làm việc

Tổ chức các buổi thực hành để học viên có cơ hội trải nghiệm thực tế. Việc này giúp họ áp dụng kiến thức đã học vào tình huống cụ thể.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn của Kỹ Thuật An Toàn Hóa Chất

Kỹ thuật an toàn hóa chất không chỉ là lý thuyết mà còn có ứng dụng thực tiễn trong nhiều lĩnh vực. Việc áp dụng các biện pháp an toàn hóa chất giúp giảm thiểu rủi ro và bảo vệ sức khỏe người lao động.

4.1. Các biện pháp phòng ngừa trong sản xuất

Doanh nghiệp cần thực hiện các biện pháp phòng ngừa như sử dụng thiết bị bảo hộ cá nhân và thiết lập quy trình an toàn trong sản xuất hóa chất.

4.2. Kết quả nghiên cứu về an toàn hóa chất

Nghiên cứu cho thấy việc áp dụng các biện pháp an toàn hóa chất có thể giảm thiểu đáng kể số vụ tai nạn lao động liên quan đến hóa chất.

V. Kết Luận và Tương Lai của Kỹ Thuật An Toàn Hóa Chất

Kỹ thuật an toàn hóa chất sẽ tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong bảo vệ sức khỏe người lao động và môi trường. Cần có sự đầu tư và cải tiến trong đào tạo để nâng cao nhận thức và kỹ năng cho người lao động.

5.1. Tương lai của giáo trình Kỹ thuật an toàn hóa chất

Giáo trình sẽ được cập nhật thường xuyên để phù hợp với các quy định mới và nhu cầu thực tiễn trong ngành bảo hộ lao động.

5.2. Vai trò của công nghệ trong an toàn hóa chất

Công nghệ mới sẽ hỗ trợ trong việc giám sát và quản lý an toàn hóa chất, giúp giảm thiểu rủi ro và nâng cao hiệu quả công việc.

Nội dung chính

Tổng quan về giáo trình

Giáo trình Mô đun: Kỹ thuật an toàn hóa chất (Mã mô đun: ATMT19MH17) là tài liệu đào tạo chuyên môn chính thức do Trường Cao đẳng Dầu khí (thuộc Tập đoàn Dầu khí Việt Nam) ban hành kèm theo Quyết định số 659/QĐ-CĐDK ngày 10 tháng 06 năm 2019. Tài liệu do nhóm tác giả thuộc Trung tâm Đào tạo An toàn Môi trường biên soạn, với kỹ sư Phạm Lê Ngọc Tú làm Chủ biên cùng tác giả Nguyễn Đình Chung.

Trong chương trình khung đào tạo nghề Bảo hộ lao động (tổng thời lượng toàn khóa là 90 tín chỉ, tương đương 1.890 giờ), mô đun Kỹ thuật an toàn hóa chất có khối lượng 2 tín chỉ (tổng cộng 45 giờ đào tạo, gồm 14 giờ lý thuyết, 29 giờ thực hành, bài tập, thảo luận và 2 giờ kiểm tra). Mô đun được xếp vào nhóm các môn học chuyên môn ngành/nghề bắt buộc, được bố trí giảng dạy sau khi sinh viên hoàn thành các môn học chung nền tảng như Pháp luật (MHCB19MH03), Tin học (MHCB19MH09) và Tiếng Anh (TA19MH01).

Về mục tiêu học tập, giáo trình xác lập ba chuẩn đầu ra cốt lõi:

• Kiến thức (A1, A2): Trình bày hệ thống các nguyên tắc an toàn trong sử dụng, tồn trữ, bốc xếp, vận chuyển hóa chất và các phương pháp quản lý, kiểm soát hóa chất theo quy định.
• Kỹ năng (B1, B2): Nhận diện mức độ nguy hiểm, độc hại vật chất và độc tính sức khỏe của hóa chất; thiết lập được quy trình kiểm soát và phương án xử lý sự cố khẩn cấp.
• Năng lực tự chủ và trách nhiệm (C1): Tuân thủ nghiêm ngặt các quy định pháp luật và quy chuẩn kỹ thuật an toàn hóa chất tại nơi làm việc.

Cách tiếp cận của giáo trình đi từ cơ sở pháp lý, phân loại kỹ thuật theo Hệ thống Hài hòa Toàn cầu (GHS), đến kỹ thuật tồn trữ kho bãi, an toàn vận tải và hành động ứng phó tình huống khẩn cấp trong thực tế công nghiệp và ngành dầu khí.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi

Các chương/chủ đề chính

Nội dung giáo trình được cấu trúc thành 4 bài học chính với tiến trình logic từ nhận diện nguy cơ đến kiểm soát kỹ thuật và ứng phó sự cố:

• Bài 1: An toàn trong sử dụng hoá chất (15 giờ: 5 LT, 9 TH, 1 KT): Hệ thống hóa văn bản pháp quy (Luật Hóa chất 06/2007/QH12, Nghị định 113/2017/NĐ-CP, Thông tư 04/2012/TT-BCT, TCVN 5507:2002). Xác định các định nghĩa kỹ thuật về hóa chất nguy hiểm, hóa chất độc, sự cố hóa chất; phân tích tác hại nghề nghiệp theo cơ quan đích (Bảng 1.4: đường hô hấp, gan, thận, hệ thần kinh, sinh sản); phân tích các yếu tố liều lượng - thời gian tiếp xúc (Bảng 1.5) và hiện tượng hiệp trợ (synergistic effect). Đánh giá các rủi ro cháy nổ công nghiệp qua phân tích dữ liệu các vụ nổ kho hóa chất cảng Thiên Tân năm 2015 (Trung Quốc), vụ cháy kho sơn Vân Trúc năm 2015 (Bình Dương) và vụ nổ cơ sở Đặng Huỳnh năm 2014 (TP.HCM).
• Bài 2: Nhận dạng, phân loại và dãn nhãn hoá chất (12 giờ: 3 LT, 9 TH): Cơ sở phân loại GHS cho nguy hại vật chất, sức khỏe và môi trường. Hướng dẫn chi tiết hệ thống ký hiệu tượng hình GHS (GHS01 đến GHS09), các từ cảnh báo (DANGER, WARNING), và phân lớp vận chuyển hàng nguy hiểm theo khuyến nghị của Liên Hợp Quốc/IMO (Lớp 1 đến Lớp 8). Quy trình biên soạn nhãn và tra cứu thông tin trên Phiếu an toàn hóa chất (MSDS).
• Bài 3: Vận chuyển và lưu giữ hoá chất (9 giờ: 3 LT, 6 TH): Các quy chuẩn kỹ thuật thiết kế nhà kho (vị trí cuối hướng gió, thông gió cưỡng bức tự ngắt khi cháy, phân khu cách ly lấy mẫu). Quy tắc sắp xếp: bục giá đỡ cách tường tối thiểu 0,5m, hóa chất kỵ ẩm cách sàn tối thiểu 0,3m, chiều cao xếp chồng không quá 2m, lối đi chính rộng tối thiểu 1,5m. Kỹ thuật an toàn san chiết, tiếp địa chống tĩnh điện, an toàn trong kho xăng dầu và phòng thí nghiệm.
• Bài 4: Các biện pháp phòng ngừa, các biện pháp khẩn cấp (9 giờ: 3 LT, 5 TH, 1 KT): Nguyên tắc xây dựng kế hoạch ứng phó sự cố hóa chất tại cơ sở; quy trình trinh sát hiện trường trước khi dập lửa; các chỉ tiêu kỹ thuật dập cháy (cường độ phun dung dịch bọt $0{,}08 - 0{,}1\text{ l/m}^2$ đối với chất lỏng loang; phun nước $0{,}14 - 0{,}4\text{ l/m}^2$ đối với chất rắn); cách ly hóa chất kỵ nước; quy trình sử dụng trang bị bảo hộ áp suất dương và vệ sinh môi trường sau sự cố.

Kiến thức nền tảng được xây dựng

Giáo trình thiết lập hệ thống cơ sở lý thuyết và nguyên tắc kỹ thuật chuẩn hóa:

• Nguyên lý phân loại mối nguy GHS: Bảng 1.1 (Độc cấp tính loại 1-5; ăn mòn/kích ứng da loại 1A-1C, 2, 3; tổn thương mắt loại 1, 2A, 2B; đột biến tế bào mầm loại 1A, 1B, 2; tác nhân ung thư loại 1A, 1B, 2; độc tính sinh sản loại 1A, 1B, 2; độc tính cơ quan mục tiêu STOT loại 1, 2); Bảng 1.2 (Độc cấp tính thủy sinh loại 1-3, độc trường diễn loại 1-4); Bảng 1.3 (16 nhóm nguy hại vật chất gồm chất nổ nhóm 1.1-1.6, khí/chất lỏng/chất rắn dễ cháy loại 1-4, chất tự phản ứng và peroxit hữu cơ kiểu A-G, chất tự phát nhiệt, chất phản ứng với nước sinh khí cháy loại 1-3).
• Động học phơi nhiễm và ngưỡng độc học: Đánh giá tương quan liều lượng - đáp ứng; phân biệt độc tính bản chất giữa các hợp chất (ví dụ cồn methyl so với cồn ethyl, methylene chloride so với acetone); cơ chế hấp thụ qua ba con đường (hô hấp, tiêu hóa, biểu bì da).
• Hiện tượng hiệp trợ độc chất (Synergistic effect): Phân tích dữ liệu phơi nhiễm bụi amiăng kết hợp khói thuốc lá làm tăng nguy cơ ung thư phổi lên 50 lần so với người không phơi nhiễm.
• Ngưỡng mùi và hiện tượng suy giảm khứu giác (Olfactory fatigue): Cơ chế mất cảm nhận mùi khi tiếp xúc với hydro sulfide ($H_2S$) và các loại khí không màu không mùi như carbon monoxide ($CO$).
• Nguyên lý tương tác hóa học gây cháy nổ: Phân tích các phản ứng nguy hiểm giữa phân bón Urê với axit nitric ($HNO_3$), natri xyanua ($NaCN$) sinh khí cháy khi gặp nước, canxi cacbua ($CaC_2$) tác dụng với nước sinh khí axetilen ($C_2H_2$), muối amoni nitrat ($NH_4NO_3$).

Kỹ năng phát triển

• Kỹ năng kỹ thuật: Vận hành thiết bị đo nồng độ hơi khí độc hại (máy đo GX111); thao tác trang phục bảo hộ chuyên dụng (trang phục áp suất dương, mặt nạ phòng độc, trang phục chống hóa chất); thực hiện quy trình tiếp đất chống tĩnh điện khi san rót chất lỏng dễ cháy.
• Kỹ năng phân tích: Đọc hiểu và trích xuất dữ liệu từ phiếu an toàn hóa chất (MSDS); giải mã hệ thống mã ký hiệu đóng gói và nhãn nguy hiểm vận tải IMO/DOT; đánh giá rủi ro bố trí mặt bằng kho bãi hóa chất theo tiêu chuẩn TCVN 5507:2002.
• Kỹ năng thực hành ứng phó: Thiết lập kế hoạch ứng phó sự cố hóa chất; tổ chức đội hình trinh sát đám cháy; tính toán lưu lượng chất chữa cháy (bọt foam, bột khô, tia nước đặc, lăng phun mưa) phù hợp với trạng thái vật lý và tính kỵ nước của từng nhóm hóa chất.

---

Phương pháp giảng dạy và học tập

Giáo trình áp dụng mô hình sư phạm tích cực, tập trung vào phương pháp đào tạo định hướng năng lực thực hành với tỷ trọng thời gian thực hành chiếm 64,4% (29/45 giờ):

• Tiếp cận sư phạm: Kết hợp thuyết trình ngắn, phương pháp dạy học nêu vấn đề (problem-based learning) và nghiên cứu tình huống (case study). Giảng viên đưa ra các tình huống thực tế từ các vụ tai nạn cháy nổ công nghiệp để người học phân tích nguyên nhân kỹ thuật và đề xuất giải pháp kiểm soát.
• Tổ chức thảo luận nhóm: Học viên được chia thành các nhóm nhỏ từ 8 đến 10 người. Mỗi nhóm được giao chủ đề nghiên cứu trước buổi học, nhóm trưởng phân công thành viên tìm hiểu tài liệu, lập phiếu học tập, tổng hợp báo cáo và thuyết trình trước lớp.
• Thực hành tại xưởng và phòng thí nghiệm: Mô đun quy định điều kiện cơ sở vật chất gồm Phòng học lý thuyết (máy chiếu, flipchart, giấy A1) và Phòng thí nghiệm (PTN) Hóa dầu trang bị các mẫu nhãn hóa chất, dụng cụ đo lường hóa chất, hệ thống vòi rửa mắt khẩn cấp, bảng dữ liệu MSDS và thiết bị đo nồng độ khí GX111.
• Phương pháp đánh giá kết quả học tập: Thực hiện theo Quy chế đào tạo ban hành kèm theo Thông tư số 09/2017/TT-BLĐTBXH của Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội. Thang điểm đánh giá 10 điểm được quy đổi sang thang điểm 4 và điểm chữ:

Thành phần đánh giá	Trọng số	Hình thức kiểm tra	Thời điểm kiểm tra	Chuẩn đầu ra đánh giá
Kiểm tra thường xuyên (Hệ số 1)	\multirow{2}{*}{40%}	Vấn đáp / Trắc nghiệm / Báo cáo	Sau 27 giờ học	A1, A2, B1, B2, C1
Kiểm tra định kỳ (Hệ số 2)		Viết tự luận / Trắc nghiệm / Thuyết trình	Sau 36 giờ học	A1, A2, B1, C1
Thi kết thúc môn học	60%	Viết (Tự luận kết hợp trắc nghiệm)	Sau 45 giờ học	A1, A2, B1, B2, C1

• Yêu cầu tự học: Người học phải nghiên cứu trước giáo trình và tài liệu tham khảo được cung cấp; bắt buộc tham dự tối thiểu 70% tổng số tiết lý thuyết (vắng quá 30% phải học lại mô đun mới đủ điều kiện dự thi); hoàn thành toàn bộ bài tập cá nhân và báo cáo nhóm theo đúng tiến độ quy định.

---

Điểm nổi bật và cập nhật

• Hệ thống văn bản quy phạm pháp luật: Giáo trình tích hợp các văn bản pháp luật về an toàn hóa chất tại Việt Nam: Luật Hóa chất số 06/2007/QH12; Nghị định 108/2008/NĐ-CP; Nghị định 113/2017/NĐ-CP; Thông tư 28/2010/TT-BCT; Thông tư 04/2012/TT-BCT; Thông tư 32/2017/TT-BCT; Nghị định 43/2017/NĐ-CP về ghi nhãn hàng hóa; Nghị định 42/2020/NĐ-CP về vận chuyển hàng hóa nguy hiểm; Thông tư 48/2020/TT-BCT về quy chuẩn an toàn hóa chất nguy hiểm; Nghị định 25/2019/NĐ-CP về an toàn công trình dầu khí trên đất liền; Thông tư 66/2014/TT-BCA.
• Tiếp cận thực tế qua hồ sơ sự cố (Accident Case Studies): Phân tích chi tiết nguyên nhân kỹ thuật và bài học kinh nghiệm từ các vụ tai nạn điển hình:
  • Vụ nổ kho hóa chất cảng Thiên Tân (12/8/2015): Chứa 40 loại hóa chất với 1.300 tấn hợp chất, 500 tấn chất dễ cháy, 700 tấn chất cực độc; sức công phá tương đương 24 tấn TNT làm 123 người chết (gồm 70 lính cứu hỏa), thiệt hại 1,6 tỷ USD; chỉ ra sai lầm khi phun nước vào đám cháy chưa rõ chủng loại hóa chất.
  • Vụ cháy cơ sở kinh doanh hóa chất làm tóc tại 416 Nguyễn Trãi, Q.5, TP.HCM (16/9/2014) làm 7 người chết.
  • Vụ nổ chi nhánh Công ty Đặng Huỳnh, Q.12, TP.HCM (12/10/2014) làm 3 công nhân thiệt mạng, 5 người bị thương, hư hại 150 căn nhà.
  • Vụ cháy kho sơn và hóa chất Công ty Vân Trúc, Thuận An, Bình Dương (27/4/2015) thiêu rụi hơn 2.000 m² nhà kho và 4 xe ô tô.
  • Vụ nổ kho hóa chất Hòa Vang, Đà Nẵng (6/5/2015) khiến 17 chiến sĩ PCCC bị bỏng.
• Gắn kết chuyên sâu với ngành dầu khí: Cung cấp quy chuẩn kỹ thuật an toàn cho hệ thống đường ống dẫn khí, công trình bồn bể chứa xăng dầu, gian phòng sang chiết dung môi, phòng thí nghiệm hóa dầu và các quy chuẩn kỹ thuật phòng nổ cho thiết bị điện.

---

Đối tượng sử dụng giáo trình

• Sinh viên và học viên: Dành cho học sinh, sinh viên trình độ Trung cấp và Cao đẳng thuộc chuyên ngành Bảo hộ lao động, An toàn Môi trường tại Trường Cao đẳng Dầu khí và các cơ sở giáo dục nghề nghiệp khối kỹ thuật.
• Điều kiện tiên quyết (Prerequisites): Người học cần hoàn thành khối kiến thức cơ bản chung trong chương trình đào tạo, bao gồm: Pháp luật (MHCB19MH03), Tin học (MHCB19MH09), Tiếng Anh (TA19MH01) và kiến thức hóa học đại cương.
• Giảng viên và cán bộ đào tạo: Được sử dụng làm giáo trình giảng dạy chính thức tại Trung tâm Đào tạo An toàn Môi trường. Cung cấp cấu trúc bài giảng chi tiết (14 giờ lý thuyết, 29 giờ thực hành, 2 giờ kiểm tra), hệ thống câu hỏi thảo luận, bài tập tình huống và ngân hàng tiêu chí đánh giá chuẩn đầu ra.
• Kỹ sư và cán bộ an toàn (HSE): Phục vụ tra cứu nghiệp vụ cho nhân viên an toàn lao động, cán bộ quản lý kho hóa chất, kỹ thuật viên vận hành tại các nhà máy chế biến dầu khí, trạm chiết nạp xăng dầu và cơ sở sản xuất công nghiệp sử dụng hóa chất nguy hiểm.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Giáo trình này phù hợp với ai?

Giáo trình được biên soạn phục vụ giảng dạy cho sinh viên ngành Bảo hộ lao động (trình độ Trung cấp và Cao đẳng) thuộc Trường Cao đẳng Dầu khí, đồng thời là tài liệu tham khảo cho cán bộ giám sát an toàn (HSE) tại các doanh nghiệp công nghiệp và dầu khí.

2. Cần kiến thức nền nào để học?

Người học cần hoàn thành các môn học chung cơ bản theo khung chương trình (Pháp luật, Tin học, Tiếng Anh chuyên ngành cơ bản) và nắm vững kiến thức hóa học phổ thông về các nhóm đơn chất, hợp chất, phản ứng oxy hóa - khử và tính chất axit - bazơ.

3. Điểm khác biệt với giáo trình khác?

Giáo trình tích hợp hệ thống phân loại hóa chất GHS quốc tế với các quy chuẩn Việt Nam (TCVN 5507:2002, Nghị định 113/2017/NĐ-CP), cung cấp các thông số kỹ thuật định lượng cụ thể cho công tác dập cháy ($l/m^2$) và đưa vào các case study tai nạn hóa chất thực tế tại Việt Nam và thế giới.

4. Làm sao để tự học hiệu quả?

Người học cần kết hợp đọc trước lý thuyết, giải các bài tập tình huống ở cuối mỗi bài, tham gia thảo luận nhóm từ 8–10 người, đồng thời thực hành tra cứu các bảng phân loại nguy hại (Bảng 1.1 đến 1.3), nhận dạng tượng hình GHS và đọc hiểu các bảng MSDS thực tế trong phòng thí nghiệm.

5. Có tài liệu bổ trợ nào kèm theo?

Tài liệu bổ trợ gồm có: Phiếu an toàn hóa chất mẫu (MSDS), ngân hàng câu hỏi trắc nghiệm, các bảng phân loại nguy hại vật chất/sức khỏe/môi trường, cùng danh mục tài liệu tham khảo chuyên ngành như Pocket Guide to Chemical Hazards (NIOSH), Code of Practice (ILO) và Các tác hại nghề nghiệp (NXB Xây dựng).

---

Kết luận

Giáo trình Mô đun: Kỹ thuật an toàn hóa chất (Mã mô đun: ATMT19MH17) xác lập hệ thống dữ liệu toàn diện về pháp lý, kỹ thuật nhận dạng GHS, phương pháp tồn trữ kho bãi và quy trình ứng cứu khẩn cấp sự cố hóa chất trong môi trường công nghiệp. Lộ trình học tập 45 giờ được thiết kế liên kết chặt chẽ giữa 14 giờ lý thuyết và 29 giờ thực hành, chuẩn bị năng lực nền tảng để sinh viên tiếp thu các môn học chuyên sâu tiếp theo trong chương trình đào tạo nghề Bảo hộ lao động như An toàn phòng chống cháy nổ (ATMT19MĐ15), Đánh giá rủi ro (ATMT19MĐ22) và Ứng phó khẩn cấp và sơ tán thoát hiểm (ATMT19MĐ24). Người học có thể khai thác bổ sung các tiêu chuẩn TCVN 5507:2002, hướng dẫn kỹ thuật của NIOSH và ILO để hoàn thiện năng lực chuyên môn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

TẬP ĐOÀN DẦU KHÍ VIỆT NAM TRƯỜNG CAO ĐẲNG DẦU KHÍ  GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN : KỸ THUẬT AN TOÀN HÓA CHẤT NGHỀ : BẢO HỘ LAO ĐỘNG TRÌNH ĐỘ: TRUNG CẤP (Ban hành kèm theo Quyết định số: 659/QĐ-CĐDK ngày 10 tháng 06 năm 2019 của Trường Cao Đẳng Dầu Khí) Bà Rịa – Vũng Tàu, năm 2019 (Lưu hành nội bộ) TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo. Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm. LỜI GIỚI THIỆU Để phục vụ cho công tác giảng dạy của giáo viên cũng như việc học tập của học sinh trong Trung tâm Đào tạo An toàn môi trường, chúng tôi đã tham khảo nhiều tài liệu của các tác giả trong và ngoài nước biên soạn nên giáo trình “Kỹ thuật an toàn hóa chất”. Giáo trình được dùng cho các giáo viên trong Trung tâm làm tài liệu chính thức giảng dạy cho học sinh nghề Bảo hộ lao động.

Nội dung giáo trình đề cập một cách hệ thống các kiến thức cơ bản nhất về An toàn hóa chất trong thực tiễn sản xuất cũng như cuộc sống. Cụ thể bao gồm các bài sau: • Bài 1: An toàn trong sử dụng hóa chất • Bài 2: Nhận dạng, phân loại và dãn nhãn hoá chất • Bài 3: Vận chuyển và lưu giữ hoá chất • Bài 4: Các biện pháp phòng ngừa, các biện pháp khẩn cấp Trong quá trình biên soạn, chúng tôi đã tham khảo và trích dẫn từ nhiều nguồn tài liệu được liệt kê tại mục Danh mục tài liệu tham khảo. Chúng tôi chân thành cảm ơn các tác giả của các tài liệu mà chúng tôi tham khảo. Bên cạnh đó, giáo trình cũng không thể tránh khỏi những sai sót nhất định.

Nhóm tác giả rất mong nhận được ý kiến đóng góp, phản hồi từ quý đồng nghiệp, các bạn và người đọc. Trân trọng cảm ơn. Bà Rịa – Vũng Tàu, tháng 06 năm 2019 Tham gia biên soạn 1. Chủ biên Phạm Lê Ngọc Tú 2.

Nguyễn Đình Chung MỤC LỤC LỜI GIỚI THIỆU. 2 DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU VIẾT TẮT. 4 DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ. 5 DANH MỤC CÁC BẢNG.

6 CHƯƠNG TRÌNH MÔ ĐUN AN TOÀN HÓA CHẤT. 7 BÀI 1: AN TOÀN TRONG SỬ DỤNG HOÁ CHẤT. VĂN BẢN PHÁP LUẬT VỀ AN TOÀN HÓA CHẤT. CÁC KHÁI NIỆM CƠ BẢN VỀ AN TOÀN HÓA CHẤT.

PHÂN LOẠI HOÁ CHẤT THEO MỨC ĐỘ NGUY HIỂM. Phân loại hoá chất theo mức độ nguy hiểm đến sức khỏe con người và môi trường 16 1. Phân loại hoá chất theo nguy hại vật chất. TÁC HẠI CỦA HÓA CHẤT ĐỐI VỚI SỨC KHỎE CON NGƯỜI.

CÁC NGUY CƠ CHÁY, NỔ. 25 BÀI 2: NHẬN DẠNG, PHÂN LOẠI VÀ DÃN NHÃN HOÁ CHẤT. NHẬN DẠNG VÀ PHÂN LOẠI. CÁC NGUY CƠ ĐỐI VỚI HOÁ CHẤT.

Nguy cơ với sức khỏe con người. Biện pháp phòng chống các yếu tố hóa chất độc hại:. TRUYỀN ĐẠT THÔNG TIN TỚI NGƯỜI DÙNG. TÌM KIẾM THÔNG TIN VỀ HOÁ CHẤT ĐỘC HẠI.

PHÂN LOẠI THEO NHÃN HOÁ CHẤT. BIÊN SOẠN NHÃN HOÁ CHẤT. 52 BÀI 3: VẬN CHUYỂN VÀ LƯU GIỮ HOÁ CHẤT. NHỮNG NGUY CƠ TRONG VẬN CHUYỂN VÀ LƯU GIỮ HOÁ CHẤT.

PHÂN LOẠI HÀNG HOÁ THEO MỨC ĐỘ NGUY HIỂM. CÁC QUI TẮC VẬN CHUYỂN VÀ LƯU GIỮ HOÁ CHẤT NGUY HIỂM. Các quy tắc vận chuyển hóa chất. Các nguyên tắc tồn trữ chất nguy hại.

TỔ CHỨC CÔNG TÁC AN TOÀN. An toàn hóa chất công nghiệp. An toàn hóa chất phòng thí nghiệm. An toàn hóa chất trong nghành xăng dầu.

An toàn hóa chất trong sản xuất. 76 BÀI 4: CÁC BIỆN PHÁP PHÒNG NGỪA, CÁC BIỆN PHÁP KHẨN CẤP. NHỮNG NGUYÊN TẮC CƠ BẢN CỦA VIỆC PHÒNG NGỪA. CÁC BIỆN PHÁP TRONG TÌNH HUỐNG KHẨN CẤP.

Kế hoạch ứng cứu khẩn cấp khi xảy ra sự cố hóa chất. Hành động ứng cứu khẩn cấp và vệ sinh sau sự cố hóa chất. 86 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO. 89 DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU VIẾT TẮT KÝ HIỆU TIẾNG ANH TIẾNG VIỆT ATVSLĐ An toàn vệ sinh lao động NIOSH National Institute for Viện Quốc gia Mỹ về an Occupational Safety and toàn và sức khỏe nghề Health nghiệp ILO International Labour Tổ chức lao động quốc tế Organization DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ Hình 1.

1 Hình ảnh tan hoang tại hiện trường vụ nổ nhà kho hóa chất ở cảng Thiên Tân (Trung Quốc) ngày 12/8/2015. 2 Hình ảnh đám cháy dữ dội tại kho chứa sơn và hóa chất của Công ty TNHH TM DV Vân Trúc (tỉnh Bình Dương) ngày 27/4/2015. 3 Nhà kho chứa hóa chất. 4 Máy đo nồng độ hóa chất GX111.

Phương tiện xử lý sự cố cháy, nổ hóa chất. Trang phục bảo hộ dương áp. 7 Trang phục phòng chống độc. 2 CAS của các đồng phân xylene.

1 Hàng nguy hiểm IMO Dangerous Goods Labels. 3 Acid Acetic CH3COOH 99.85% – Hàn Quốc xếp trong kho hàng công ty. 4 Xe vận chuyển hóa chất. 68 DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 1.

1 Bảng phân loại hóa chất theo ảnh hưởng đến sức khỏe. 2 Bảng phân loại hóa chất theo ảnh hưởng đến môi trường. 3 Bảng phân loại hóa chất theo nguy hại vật chất. 4 Một số ảnh hưởng của hóa chất lên cơ thể con người.

5 Yếu tố ảnh hưởng tới sức khỏe người lao động. 1 Mã kí hiệu đóng gói hàng nguy hiểm. 63 CHƯƠNG TRÌNH MÔ ĐUN AN TOÀN HÓA CHẤT 1. Tên mô đun: Kỹ thuật an toàn hóa chất 2.

Mã mô đun: ATMT19MH17 3. Vị trí, tính chất của mô đun 3. Vị trí: Đây là môn học chuyên ngành, được bố trí sau khi sinh viên học xong các môn học chung. Tính chất: : Môn học trang bị cho sinh viên những kiến thức và kỹ năng cơ bản về an toàn hóa chất tại nơi làm việc.

Mục tiêu mô đun 4. Về kiến thức: A1. Trình bày được các nguyên tắc đảm bảo an toàn trong sử dụng, lưu giữ, vận chuyển hoá chất A2. Trình bày được các nguyên tắc quản lý, kiểm soát hoá chất.

Về kỹ năng: B1. Nhận dạng được mức độ nguy hiểm, độc hại của hoá chất. Thiết lập được các quy trình xử lý tình huống khẩn cấp 4. Về năng lực tự chủ và trách nhiệm: C1.

Tuân thủ các qui định của pháp luật trong việc quản lý, sử dụng, phòng ngừa các sự cố hoá chất. Nội dung mô đun 5. Chương trình khung Thời gian học tập (giờ) Trong đó Số tín Thực hành/ Mã MH/MĐ Tên môn học, mô đun Tổng Kiểm tra chỉ thực tập/ số Lý thí nghiệm/ thuyết bài tập/ LT TH thảo luận I Các môn học chung 11 210 112 87 8 3 MHCB19MH01 Giáo dục chính trị 2 30 28 0 2 0 MHCB19MH03 Pháp luật 1 15 14 0 1 0 MHCB19MH05 Giáo dục thể chất 1 30 0 29 0 1 Thời gian học tập (giờ) Trong đó Số tín Thực hành/ Mã MH/MĐ Tên môn học, mô đun Tổng Kiểm tra chỉ thực tập/ số Lý thí nghiệm/ thuyết bài tập/ LT TH thảo luận MHCB19MH07 Giáo dục quốc phòng và An 2 14 29 ninh 45 1 1 MHCB19MH09 Tin học 2 30 28 0 2 0 TA19MH01 Tiếng Anh 3 60 28 29 2 1 Các môn học, mô đun II 79 1680 644 956 46 34 chuyên môn ngành, nghề ATMT19MH07 Tâm lý học lao động 3 45 22 20 3 0 ATMT19MĐ08 Pháp luật BHLĐ 3 60 28 29 2 1 ATMT19MĐ09 Ecgonomic 2 45 14 28 1 2 ATMT19MĐ10 Sơ cấp cứu 4 90 28 58 2 2 ATMT19MĐ11 Vệ sinh công nghiệp 4 75 42 29 3 1 ATMT19MĐ12 Phương tiện bảo vệ cá nhân 3 60 28 29 2 1 ATMT19MH13 Tín hiệu, biển báo an toàn 3 45 42 0 3 0 ATMT19MĐ14 Kỹ thuật an toàn điện 4 90 28 58 2 2 An toàn phòng chống cháy ATMT19MĐ15 6 42 87 nổ 135 3 3 ATMT19MĐ16 Kỹ thuật an toàn cơ khí 6 120 56 58 4 2 ATMT19MH17 An toàn hóa chất 2 45 14 29 1 1 ATMT19MĐ18 An toàn xây dựng 4 90 28 58 2 2 ATMT19MĐ19 An toàn thiết bị áp lực 3 60 28 29 2 1 ATMT19MĐ20 An toàn thiết bị nâng 6 120 56 58 4 2 ATMT19MĐ21 An toàn hàng hải 6 120 56 58 4 2 Thời gian học tập (giờ) Trong đó Số tín Thực hành/ Mã MH/MĐ Tên môn học, mô đun Tổng Kiểm tra chỉ thực tập/ số Lý thí nghiệm/ thuyết bài tập/ LT TH thảo luận ATMT19MĐ22 Đánh giá rủi ro 4 90 28 58 2 2 An toàn làm việc không gian ATMT19MĐ23 4 28 58 hạn chế 90 2 2 Ứng phó khẩn cấp và sơ tán ATMT19MĐ24 4 28 58 thoát hiểm 90 2 2 ATMT19MĐ25 Điều tra tai nạn 3 60 28 29 2 1 ATMT19MĐ26 Khóa luận tốt nghiệp 5 150 0 145 0 5 Tổng cộng 90 1890 756 1043 54 37 5. Chương trình chi tiết mô đun Thời gian (giờ) Tổng Lý Thực Kiểm số thuyết hành, tra Stt Tên chương, mục thí nghiệm, thảo luận, bài tập 1.

An toàn trong sử dụng hoá chất 15 5 9 1 2. Nhận dạng, phân loại và dãn nhãn hoá 12 3 9 0 chất 3. Vận chuyển và lưu giữ hoá chất 9 3 6 0 4. Các biện pháp phòng ngừa, các biện 9 3 5 1 pháp khẩn cấp Cộng 45 14 29 2 6.

Điều kiện thực hiện mô đun 6. Phòng học chuyên môn hóa/nhà xưởng: Phòng học lý thuyết, máy chiếu, bảng, loa, bảng flipchart, giấy A1, bút lông, bút chỉ lazer, xưởng thực hành, PTN 6. Trang thiết bị máy móc: Các nhãn hoá chất mẫu, dụng cụ đựng, đo hóa chất, vòi rửa hóa chất, bảng MSDS. Học liệu, dụng cụ, nguyên vật liệu: Tài liệu học viên, phiếu học tập, ngân hàng câu hỏi trắc nghiệm, phiếu đánh giá tiêu chuẩn/tiêu chí thực hiện công việc.

Các điều kiện khác: Không 7. Nội dung và phương pháp đánh giá: 7. Nội dung: - Kiến thức: Đánh giá tất cả nội dung đã nêu trong mục tiêu kiến thức - Kỹ năng: Đánh giá tất cả nội dung đã nêu trong mục tiêu kỹ năng. - Năng lực tự chủ và trách nhiệm: Trong quá trình học tập, người học cần: + Nghiên cứu bài trước khi đến lớp.

+ Chuẩn bị đầy đủ tài liệu học tập. + Tham gia đầy đủ thời lượng môn học. + Nghiêm túc trong quá trình học tập. Phương pháp: Người học được đánh giá tích lũy môn học như sau: 7.

Cách đánh giá - Áp dụng quy chế đào tạo Cao đẳng hệ chính quy ban hành kèm theo Thông tư số 09/2017/TT-LĐTBXH, ngày 13/3/2017 của Bộ trưởng Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội.