CHƯƠNG 1 DOANH NGHIỆP – LUẬT DOANH NGHIỆP MỤC TIÊU 1. Trình bày được khái niệm cơ bản về doanh nghiệp 2. Trình bày được các quyền và nghĩa vụ của doanh nghiệp 3. Trình bày được các quy định chung về thành lập, đăng ký kinh doanh, giải thể doanh nghiệp 4.
Trình bày được chu kỳ kinh doanh và chu kỳ phát triển của doanh nghiệp 5. Trình bày được hệ thống kinh doanh thuốc ở Việt Nam NỘI DUNG 1. Một số khái niệm cơ bản - Kinh doanh là việc thực hiện liên tục một, một số hoặc tất cả các công đoạn của quá trình đầu tư, từ sản xuất đến tiêu thụ sản phẩm hoặc cung ứng dịch vụ trên thị trường nhằm mục đích sinh lợi - Đặc điểm của hoạt động kinh doanh + Kinh doanh phải gắn với thị trường và phải diễn ra trên thị trường. Điều này đòi hỏi kinh doanh phải tuân theo các luật lệ và quy luật khách quan của thị trường + Kinh doanh phải do một chủ thể thực hiện và chủ thể đó thường được gọi là chủ thể kinh doanh: tư nhân, doanh nghiệp… - Chủ thể kinh doanh cần phải có + Quyền sở hữu nào đó về các yếu tố của hoạt động kinh doanh như: vốn, tài sản… + Phải có quyền tự do và chủ động kinh doanh trong một phạm vi nhất định và phải chịu trách nhiệm trước hết về kết quả hoạt động kinh doanh.
+ Mục đích chủ yếu của hoạt động kinh doanh là sinh lời - Doanh nghiệp là tổ chức kinh tế có tên riêng, có tài sản, có trụ sở giao dịch ổn định, được đăng ký kinh doanh theo quy định của pháp luật nhằm mục đích thực hiện các hoạt động sản xuất kinh doanh - Vốn điều lệ là số vốn do các thành viên, cổ đông góp hoặc cam kết góp trong một thời hạn nhất định và được ghi vào Điều lệ công ty - Vốn pháp định là mức vốn tối thiểu phải có theo quy định của pháp luật để thành lập doanh nghiệp 25 - Vốn có quyền biểu quyết là phần vốn góp hoặc cổ phần, theo đó người sở hữu có quyền biểu quyết về những vấn đề thuộc thẩm quyền quyết định của Hội đồng thành viên hoặc Đại hội đồng cổ đông cổ phần - Cổ tức là khoản lợi nhuận ròng được trả cho mỗi cổ phần bằng tiền mặt hoặc bằng tài sản khác từ nguồn lợi nhuận còn lại của công ty sau khi đã thực hiện nghĩa vụ về tài chính - Thành viên sáng lập là người góp vốn, tham gia xây dựng, thông qua và ký tên vào bản Điều lệ đầu tiên của công ty trách nhiệm hữu hạn, công ty hợp danh - Cổ đông là người sở hữu ít nhất một cổ phần đã phát hành của công ty cổ phần - Cổ đông sáng lập là cổ đông tham gia xây dựng, thông qua và ký tên vào bản Điều lệ đầu tiên của công ty cổ phần - Thành viên hợp danh là thành viên chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản của mình về các nghĩa vụ của công ty hợp danh - Thị trường chứng khoán là nơi diễn ra các hoạt động giao dịch mua bán các loại chứng khoán trung và dài hạn (cổ phiếu, trái phiếu, các công cụ chuyển đổi và các công cụ phát sinh) - Công ty chứng khoán là những công ty hoạt động trong lĩnh vực chứng khoán, có thể đảm nhận một hoặc nhiều trong số các nghiệp vụ chính là bảo lãnh phát hành, môi giới, tự doanh, quản lý quỹ đầu tư và tư vấn đầu tư chứng khoán - Niêm yết chứng khoán là thủ tục cho phép một chứng khoán nhất định được phép giao dịch trên cơ sở giao dịch chứng khoán - Cổ phiếu là chứng chỉ do công ty cổ phần phát hành hoặc bút toán ghi sổ xác nhận quyền sở hữu một hoặc một số cổ phần của công ty đó. Cổ phiếu có thể ghi tên hoặc không ghi tên - Trái phiếu là một loại chứng khoán quy định nghĩa vụ của người phát hành (người vay tiền) phải trả cho người nắm giữ chứng khoán (người cho vay) một khoản tiền xác định, thường là trong những khoản thời gian cụ thể, và phải hoàn trả cho vay ban đầu khi nó đáo hạn 2. Quyền và nghĩa vụ của doanh nghiệp 2. Quyền của doanh nghiệp - Tự do kinh doanh ngành, nghề mà pháp luật không cấm.
- Tự chủ kinh doanh và lựa chọn hình thức tổ chức kinh doanh; chủ động lựa chọn ngành, nghề, địa b àn, hình thức kinh doanh; chủ động điều chỉnh quy mô và ngành, nghề kinh doanh. 26 - Lựa chọn hình thức, phương thức huy động, phân bổ và sử dụng vốn. - Tự do tìm kiếm thị trường, khách hàng và ký kết hợp đồng. - Kinh doanh xuất khẩu, nhập khẩu.
- Tuyển dụng, thuê và sử dụng lao động theo quy định của pháp luật về lao động. - Chủ động ứng dụng khoa học và công nghệ để nâng cao hiệu quả kinh doanh và khả năng cạnh tranh; được bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ theo quy định của pháp luật về sở hữu trí tuệ. - Chiếm hữu, sử dụng, định đoạt tài sản của doanh nghiệp. - Từ chối yêu cầu của cơ quan, tổ chức, cá nhân về cung cấp nguồn lực không theo quy định của pháp luật.
- Khiếu nại, tham gia tố tụng theo quy định của pháp luật. - Quyền khác theo quy định của pháp luật. Nghĩa vụ của doanh nghiệp - Đáp ứng đủ điều kiện đầu tư kinh doanh khi kinh doanh ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện; ngành, nghề tiếp cận thị trường có điều kiện đối với nhà đầu tư nước ngoài theo quy định của pháp luật và bảo đảm duy trì đủ điều kiện đó trong suốt quá trình hoạt động kinh doanh. - Thực hiện đầy đủ, kịp thời nghĩa vụ về đăng ký doanh nghiệp, đăng ký thay đổi nội dung đăng ký doanh nghiệp, công khai thông tin về thành lập và hoạt động của doanh nghiệp, báo cáo và nghĩa vụ khác theo quy định của Luật này.
- Chịu trách nhiệm về tính trung thực, chính xác của thông tin kê khai trong hồ sơ đăng ký doanh nghiệp và các báo cáo; trường hợp phát hiện thông tin đã kê khai hoặc báo cáo thiếu chính xác, chưa đầy đủ thì phải kịp thời sửa đổi, bổ sung các thông tin đó. - Tổ chức công tác kế toán, nộp thuế và thực hiện các nghĩa vụ tài chính khác theo quy định của pháp luật. - Bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của người lao động theo quy định của pháp luật; không phân biệt đối xử, xúc phạm danh dự, nhân phẩm của người lao động trong doanh nghiệp; không ngược đãi lao động, cưỡng bức lao động hoặc sử dụng lao động chưa thành niên trái pháp luật; hỗ trợ và tạo điều kiện thuận lợi cho người lao động tham gia đào tạo nâng cao trình độ, kỹ năng nghề; thực hiện các chính sách, chế độ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp, bảo hiểm y tế và bảo hiểm khác cho người lao động theo quy định của pháp luật. - Nghĩa vụ khác theo quy định của pháp luật.
Quy định chung về thành lập, đăng ký kinh doanh, giải thể doanh nghiệp 3. Đặc điểm doanh nghiệp Doanh nghiệp là các tổ chức, các đơn vị được thành lập chủ yếu để tiến hành các hoạt động kinh doanh - Doanh nghiệp là một chủ thể kinh doanh có quy mô đủ lớn (vượt quy mô của các cá thể, hộ gia đình…) như hợp tác xã, công ty, xí nghiệp, tập đoàn…Thuật ngữ doanh nghiệp có tính quy ước để phân biệt với lao động độc lập hoặc người lao động và hộ gia đình của họ Doanh nghiệp là một tổ chức sống, theo nghĩa nó cũng có vòng đời từ lúc ra đời để thực hiện một ý đồ, suy giảm hoặc tăng trưởng các bước thăng trầm, phát triển hoặc diệt vong 3. Mục tiêu của doanh nghiệp - Nói chung doanh nghiệp có các mục tiêu chính là: kiếm lời – cung cấp hàng hóa và dịch vụ - tiếp tục phát triển. Ngoài ra có trách nhiệm với cộng đồng xã hội - Mục tiêu lợi nhuận: doanh nghiệp cần có lợi nhuận để bù đắp chi phí sản xuất, những rủi ro gặp phải để tiếp tục phát triển - Mục tiêu cung ứng: doanh nghiệp phải cung ứng hàng hóa hay dịch vụ để thỏa mãn nhu cầu của khách hàng, thu được lợi nhuận.
Đây cũng là nghĩa vụ của doanh nghiệp đối với xã hội. Nhờ thực hiện mục tiêu này doanh nghiệp mới có thể tồn tại. Vì vậy, mục tiêu cung ứng cũng phải điều chỉnh cho phù hợp với nhu cầu và thị hiếu của công chúng và tình hình cạnh tranh trên thị trường - Mục tiêu phát triển: phát triển là một dấu hiệu của sự lành mạnh và sự thành công trong hoạt động kinh doanh. Doanh nghiệp cần tìm cách để bổ sung thêm vốn hoặc sử dụng một phần lợi nhuận để mở rộng hoạt động sản xuất tạo điều kiện phát triển - Trách nhiệm đối với xã hội: bảo vệ quyền lợi của khách hàng, của người cung ứng đầu vào, những người làm công trong doanh nghiệp… đồng thời tôn trọng pháp luật và bảo vệ môi trường xung quanh 3.
Phân loại doanh nghiệp theo hình thức pháp lý Doanh nghiệp không tồn tại chung chung mà luôn tồn tại dưới một hình thức pháp lý cụ thể. Các hình thức pháp lý của doanh nghiệp ở nước ta hiện nay bao gồm: 28 3.