Chương 1 GIỚI THIỆU VỀ KHUYẾN NÔNG MĐ 31-01 Giới thiệu: Việt Nam là quốc gia lấy sản xuất nông nghiệp làm chủ lực với hơn 80% dân số sống chủ yếu bằng nghề sản xuất nông nghiệp. Tuy nhiên đa số nông dân còn sản xuất theo hướng tự phát, dẫn đến việc các sản phẩm nông nghiệp chưa phù hợp với nhu cầu thị trường dẫn đến việc được mùa mất giá, các sản phẩm nông nghiệp có chất lượng không đồng đều, khó tiếp cận với thị trường Nông dân nắm được hoặc nắm chưa đầy đủ các khuyến cáo trong việc sản xuất từ các cơ quan chức năng, vì vậy sản phẩm nông nghiệp làm ra chưa tiếp cận được thị trường của các quốc gia khó tính với nhu cầu nhập khẩu và giá trị sản phẩm cao Việc khuyến cáo nông dân áp dụng các quy trình kỹ thuật tiên tiến trong sản xuất nông nghiệp nhằm giúp sản phẩm nông nghiệp của Việt Nam nâng cao giá trị đòi hỏi phải có các kỹ năng thiết yếu để thuyết phục cũng như truyền đạt cho nông dân, vì vậy môn học Khuyến nông ra đời giúp học viên nằm bắt được các kỹ năng cần thiết nhằm giải quyết các vấn đề trên. Mục tiêu: Kiến thức: + Phát biểu được khái niệm về khuyến nông + Nắm bắt được khái niệm, vai trò và nhiệm vụ cơ bản của hoạt động khuyến nông Kỹ năng: Trình bày và hiểu các khái niệm, vai trò, nhiệm của của hoạt động khuyến nông Năng lực tự chủ và trách nhiệm: Rèn luyện tính cẩn thận, ham học hỏi. Làm việc độc lập hoặc làm việc theo nhóm, giải quyết công việc, vấn đề phức tạp trong điều kiện làm việc thay đổi, chịu trách nhiệm cá nhân và trách nhiệm đối với nhóm 1.
Khái niệm Khuyến nông “Khuyến nông” bắt nguồn từ chữ “Extension” có nghĩa là “mở rộng, triển khai” và được sử dụng đầu tiên ở nước Anh năm 1866. Đây là một thuật ngữ khó định nghĩa một cách chính xác vì khuyến nông được tổ chức bằng nhiều cách khác nhau. 8 Giải thích theo từ Hán Việt “khuyến” có nghĩa là khuyên người ta nên gắng sức, “nông” có nghĩa là nông dân, nông thôn, nông nghiệp. Vậy có thể hiểu nôm na khuyến nông là những khuyến cáo nông dân, nông thôn phát triển nông nghiệp.
Có rất nhiều định nghĩa cho thuật ngữ khuyến nông như sau: 1. Khuyến nông là một từ tổng quát để chỉ tất cả công việc có liên quan đến việc phát triển nông thôn. Đó là một hệ thống giáo dục ngoài nhà trường, trong đó người già và người trẻ học bằng cách thực hành. Tất cả những kết đạt được của khuyến nông là giúp cho gia đình nông dân có được một cuộc sống tốt hơn.
KN là chương trình giáo dục cho nông dân dựa trên nhu cầu của họ, giúp giải quyết các vấn đề trên cơ sở tự lực. KN là những hoạt động nhằm giúp đỡ nông dân và gia đình của họ cải thiện cuộc sống. Khuyến nông viên có nhiệm vụ chuyển giao đến cho nông dân những kiến thức khoa học tự nhiên để họ có khả năng điều hành trang trại một cách có hiệu quả hơn. KN không phải là một tổ chức cứng nhắc, mà là một quá trình giáo dục có mục đích để chuyển những thông tin có ích đến nông dân, nhằm giúp họ học cách sử dụng chúng để xây dựng một đời sống tốt hơn cho mình, cho gia đình và cho xã hội.
KN là một quá trình đặc biệt gúp cho người ta học bằng cách thực hành và phát triển lòng tin để đáp ứng mục tiêu là tăng thu nhập và chất lượng đời sống của họ. KN là một kiểu đào tạo đặc biệt, dành cho những người sống ở nông thôn, nhằm đem lại cho họ những lời khuyên và những thông tin cần thiết giúp họ giải quyết những vấn đề của họ. KN luôn đi sát với công việc của người sản xuất nhằm cải thiện điều kiện sống và làm việc của họ. Điều này bao gồm sự giúp đỡ những người nông dân tăng hiệu quả sản xuất và qua đó làm cho họ tự tin trong tương lai phát triển của mình.
Những định nghĩa trên có một điểm giống nhau là tất cả đều nhấn mạnh KN là một quá trình kéo dài trong một giai đoạn chứ không phải là một hành động duy nhất thực hiện một lần rồi thôi. Tóm lại: Khuyến nông là một quá trình học hỏi, trao đổi kinh nghiệm với nhau, tuyên truyền những thông tin, kiến thức, đào tạo những kỹ năng cần thiết 9 cho người nông dân để họ có đủ khả năng phán đoán và giải quyết vấn đề của chính nhằm nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho gia đình và cộng đồng Ở Việt Nam, khuyến nông có thể định nghĩa như sau: Khuyến nông là cách đào tạo, rèn luyện tay nghề cho nông dân, đồng thời giúp họ hiểu được những chủ trương, chính sách về nông nghiệp, những kiến thức kỹ thuật, kinh nghiệm quản lý, nhưng thông tin thị trường để họ có khả năng tự giải quyết được các vấn đề của gia đình và cộng đồng nhằm đẩy mạnh sản xuất, cải thiện đời sống, nâng cao dân trí, góp phần xây dựng và phát triển nông thôn. Mục tiêu của khuyến nông 2. Mục tiêu Mục tiêu của khuyến nông là làm thay đổi cách đánh giá, nhận thức của nông dân trước những khó khăn trong cuộc sống, giúp họ có cái nhìn thực tế và lạc quan hơn đối với mọi vấn đề, có được năng lực tự quyết định biện pháp vượt qua khó khăn.
Khuyến nông không chỉ nhằm mục tiêu phát triển kinh tế mà còn hướng tới sự phát triển toàn diện của bản thân người nông dân và nâng cao chất lượng cuộc sống nông thôn. Trong giai đoạn hiện nay mục tiêu tổng quát của khuyến nông là thúc đẩy và hỗ trợ sản xuất, nâng cao đời sống của người dân nông thôn nhằm đáp ứng yêu cầu cua quốc gia và địa phương trong phát triển nông nghiệp đồng thời bảo tồn được các nguồn tài nguyên thiên nhiên và môi trường Có 3 mức độ mục tiêu: - Mục tiêu cơ bản: phổ biến tri thức khoa học nông nghiệp, nâng cao đời sống vật chất tinh thần của nông dân hơn trước, cải thiện phương pháp sản xuất nông lâm ngư nghiệp. Cải thiện tổ chức nông thôn và sinh hoạt của nông thôn. - Mục tiêu tổng quát: Làm cho việc sản xuất của nông dân, của trang trại tốt hơn, cho việc thu nhập và nghĩa vụ của công dân tốt hơn.
- Mục tiêu hoạt động: thiết kế và quản lý việc triển khai “thí điểm” trình diễn các mô hình hoạt động sản xuất nông lâm ngư nghiệp thông qua từng công việc cụ thể. Các yếu tố của mục tiêu Trong bối cảnh phát triển nông thôn, KN có mục đích giúp đỡ nông dân tự giải quyết vấn đề của họ thông qua con đường giáo dục, giúp nông dân cải thiện năng suất lao động, phát triển sản xuất. 10 KN là những hoạt động phối hợp nhịp nhàng với cộng đồng nông dân chứ không phải thay thế họ. Chỉ những người nông dân mới có thể chọn lựa cho họ phương thức sản xuất và cách sống thích hợp với họ.
KNV làm việc bên cạnh họ nhưng không thay thế họ làm việc đó. KNV thường xuyên trao đổi thảo luận các vấn đề với nông dân, giúp họ đánh giá tốt hơn các dữ kiện và tìm ra cách giải quyết. Thiết lập các mục tiêu Một trong những vấn đề chính mà khuyến nông trong chương trình phát triển nông thôn gặp phải là việc thiết lập, tái thiết lập hay chấp nhận các mục tiêu hữu hiệu. Để giải quyết vấn đề này, khuyến nông viên cần phải giúp để xác định hướng đi mà dân chúng muốn và cần, sau đó phải giúp đỡ họ suốt quá trình đi theo hướng đó.
Trong KN, điều quan trọng là cần phải quan tâm đến những gì mà nông dân cảm thấy cần và KN nghĩ mình là cần phải có. Điều lý tưởng nhất là có sự phù hợp hoàn hảo giữa hai điều kiện trên. Tuy nhiên, trong thực tế khó đạt kết quả tốt khi một bên nào đó chiếm ưu thế trong việc sắp đặt các mục tiêu. Những gì mà nông dân muốn chưa chắc là cái họ cần nhất.
Những gì mà KNV nghĩ chưa chắc là cái mà nông dân cần. Những KNV có kinh nghiệm họ luôn nghĩ rằng những chương trình khuyến nông thành công là những chương trình đã được xây dựng trên tình huống thực tiễn. Họ cố tìm ra những mong muốn, những nhu cầu, những khó khăn của nông dân trước khi bắt tay vào việc xây dựng mục tiêu cho chương trình khuyến nông. Chức năng của khuyến nông Chức năng cơ bản của KN là truyền bá những thông tin kiến thức, rèn luyện những kỹ năng và biến những kỹ năng được đào tạo thành kết quả cụ thể trong sản xuất và đời sống.
Đào tạo, tập huấn nông dân và áp dụng thực tế: Tổ chức các khoá tập huấn, hội thảo, xây dựng mô hình tham quan cho nông dân Thúc đẩy tạo điều kiện cho người nông dân đề xuất các ý tưởng, sáng kiến và thực hiện thành công các ý tưởng sáng kiến của họ, phát triển các hình thức liên kết hợp tác của nông dân nhằm mục tiêu phát triển nông nghiệp nông thôn. Trao đổi và thực hành là những yếu tố quan trọng trong việc thu thập thông tin, kiến thức, giúp nông dân cùng nhau học tập và chia sẻ kinh nghiệm sản xuất. 11 Chuyển giao thông tin (thông tin về kỹ thuật, thông tin giá cả thị trường, nguồn vốn có thể vay mượn, những yếu tố phát triển sản xuất…): bao gồm việc xử lý, lựa chọn các thông tin cần thiết phù hợp từ các nguồn khác nhau để phổ biến cho nông dân Giúp đỡ nông dân giải quyết vấn đề (cố vấn kỹ thuật cho nông dân). Phần lớn những kỹ thuật dựa vào kết quả nghiên cứu khoa học.
Tuy nhiên trong trường hợp nông dân có thể tự thông tin và góp ý cho nhau. Cán bộ khuyến nông phải luôn luôn tạo cơ hội để những người sản xuất quan hệ trực tiếp với nhau. Phối hợp với nông dân tổ chức thử nghiệm phát triển kỹ thuật mới hoặc thử nghiệm kiểm tra tính phù hợp của kết quả nghiên cứu trên hiện trường từ đó làm cơ sở cho việc khuyến khích lan rộng Giám sát và đánh giá hoạt động khuyến nông 4. Nhiệm vụ của khuyến nông * Nhiệm vụ tự nguyện - Cung cấp vật tư - Giúp tồn trữ nông sản và mua bán - Tham gia công tác nghiên cứu - Cải thiện cơ sở hạ tầng * Nhiệm vụ cản trở - Nhiệm vụ kiểm soát - Theo dõi chương trình tín dụng và thu hồi - Thu thập số liệu thông tin 5.