PHẦN MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề án Trải qua nhiều giai đoạn lịch sử, hoạt động khuyến nông với nhiều nội dung hình thức khác nhau, đã đóng góp rất lớn vào sự nghiệp phát triển sản xuất nông nghiệp, xóa đói giảm nghèo, tăng thu nhập cho người dân. Để đồng hành cùng người dân chia sẻ những thuận lợi, khó khăn trên con đường hướng tới một nền nông nghiệp hiệu quả bền vững là những cán bộ, nhân viên, tình nguyện viên hệ thống khuyến nông Việt Nam. Ngày 24/5/2018 khi Chính phủ ban hành nghị định 83/2018/NĐ-CP về công tác khuyến nông, hệ thống khuyến nông Việt Nam ngày càng được củng cố và phát triển một cách toàn diện.
Khuyến nông đã tích cực chuyển giao những tiến bộ khoa học kỹ thuật và công nghệ mới, đào tạo, tập huấn nâng cao trình độ kỹ thuật, canh tác cho nông dân, truyền tải kịp thời mọi chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách pháp luật của nhà nước. Đồng thời, với xu hướng phát triển mới. Khuyến nông còn là cầu nối giữa doanh nghiệp và người nông dân cùng hướng tới nền nông nghiệp công nghệ cao. Tạo sự kết nối giữa nhu cầu thực sự của người tiêu dùng và nhu cầu sản xuất, hỗ trợ ký kết các hợp đồng tiêu thụ sản phẩm.
Những năm gần đây, công tác khuyến nông ở Việt Nam nói chung và tại tỉnh Hoà Bình nói riêng còn nhiều bất cập và chưa thực sự hiệu quả. Để hoạt động khuyến nông thực sự đạt hiệu quả cao thì cần phải có sự tham gia tích cực của người dân. Sự tham gia của người dân trong các hoạt động khuyến nông là nhân tố quan trọng, quyết định sự thành bại của việc áp dụng phương pháp tiếp cận phát triển các tiến bộ khoa học tiên tiến trên thế giới để áp dụng vào thực tiễn trong nông nghiệp nước ta. Khi tham gia vào công tác khuyến nông với sự hỗ trợ của Nhà nước, người dân tại các cộng đồng dân cư nông thôn sẽ từng bước được tăng cường kỹ năng, năng lực về quản lý nhằm tận dụng triệt để các nguồn lực tại chỗ và bên ngoài.
Khi xem xét quá trình tham gia của người dân trong các hoạt động khuyến nông vai trò của người dân ở đây được thể hiện: Dân biết, dân bàn, dân đóng góp, dân làm, dân kiểm tra, dân quản lý và dân hưởng lợi. Sự tham gia của người dân và hoạt động khuyến nông là quá trình trao đổi cởi mở, bình đẳng giữa các nhà lãnh đạo, cán bộ và người dân địa phương. Trong đó kiến thức và ý kiến của người dân được khám phá và tôn trọng. Họ cần được được xem là chủ thể của sự trao đổi này.
2 Tại tỉnh Hoà Bình với sự phát triển của khoa học công nghệ thông tin đã dẫn tới những thay đổi rất lớn trong việc tiếp cận những khoa học kỹ thuật của người dân trong sản xuất nông nghiệp. Người nông dân trong tỉnh có thể tiếp cận các thông tin từ nhiều nguồn khác nhau (người dân sản xuất giỏi, một nhóm người, các đơn vị chuyển giao, đơn vị nghiên cứu, các kênh thông tin trên mạng. trong đó có cả cơ quan chuyên môn là khuyến nông) một cách dễ dàng. Trước những tình hình trên cơ quan chuyên môn khuyến nông trên địa bàn tỉnh như Trung tâm Khuyến nông tỉnh, Trung tâm Dịch vụ Nông nghiệp các huyện, thành phố.
sẽ gặp những khó khăn thách thức mới trong thực thi chức năng, nhiệm vụ cũng như vai trò của mình. Để nâng cao hiệu quả các hoạt động khuyến nông trên địa bàn tỉnh Hòa Bình, em xin chọn đề tài nghiên cứu "Tăng cường sự tham gia của người dân trong các hoạt động khuyến nông trên địa bàn tỉnh Hòa Bình" 2. Mục tiêu của đề án Mục tiêu chung: Trên cơ sở đánh giá thực trạng sự tham gia của người dân trong các hoạt động khuyến nông trên địa bàn tỉnh Hoà Bình, từ đó đề xuất một số giải pháp nhằm tăng cường sự tham gia của người dân trong hoạt động khuyến nông trên địa bàn tỉnh trong giai đoạn tới. Mục tiêu cụ thể: - Đánh giá thực trạng về sự tham gia của người dân trong hoạt động bồi dưỡng, tập huấn và đào tạo.
Đề xuất các giải pháp tăng cường sự tham gia của người dân trong hoạt động bồi dưỡng, tập huấn và đào tạo trong giai đoạn 2024 - 2028. - Đánh giá thực trạng về sự tham gia của người dân trong hoạt động thông tin tuyên truyền. Đề xuất các giải pháp tăng cường sự tham gia của người dân trong hoạt động thông tin tuyên truyền trong giai đoạn 2024 - 2028. - Đánh giá thực trạng về sự tham gia của người dân trong hoạt động xây dựng và nhân rộng mô hình.
Đề xuất các giải pháp tăng cường sự tham gia của người dân trong hoạt động xây dựng và nhân rộng mô hình trong giai đoạn 2024 - 2028. - Đánh giá thực trạng về sự tham gia của người dân trong hoạt động Tư vấn và dịch vụ. Đề xuất các giải pháp tăng cường sự tham gia của người dân trong hoạt động tư vấn và dịch vụ trong giai đoạn 2024 - 2028. 3 - Đánh giá thực trạng về sự tham gia của người dân trong hoạt động Hợp tác quốc tế về khuyến nông.
Đề xuất các giải pháp tăng cường sự tham gia của người dân trong hoạt hợp tác quốc tế về khuyến nông trong giai đoạn 2024 - 2028. Đối tượng và phạm vi của đề án Đối tượng của đề án là sự tham gia của người dân trong các hoạt động khuyến nông trên địa bàn tỉnh Hòa Bình. Phạm vi về nội dung: Đề án tập trung vào tăng cường sự tham gia của người dân khi tham gia vào các hoạt động khuyến nông như bồi dưỡng, tập huấn và đào tạo; xây dựng và nhân rộng mô hình; thông tin tuyên truyền; tư vấn và dịch vụ; hợp tác quốc tế của Trung tâm Khuyến nông tỉnh Hoà Bình và Trung tâm Dịch vụ Nông nghiệp các huyện, thành phố thuộc tỉnh. Phạm vi về thời gian: Số liệu thứ cấp phục vụ cho xây dựng đề án được lấy trong giai đoạn 2020 - 2022, số liệu sơ cấp được thu thập trong năm 2023, các giải pháp và hoạt động được đề xuất cho giai đoạn 2024 - 2028.
Ý nghĩa của đề án Đề án đề xuất các giải pháp góp phần tăng cường sự tham gia của người dân trong các hoạt động khuyến nông như: Bồi dưỡng, tập huấn và đào tạo; thông tin tuyên truyền; xây dựng và nhân rộng mô hình; tư vấn và dịch vụ khuyến nông và hợp tác quốc tế về khuyến nông qua đó nâng cao hiệu quả của hoạt động khuyến nông trên địa bàn tỉnh Hoà Bình trong giai đoạn 2024 - 2028. 4 Phần 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ KINH NGHIỆM THỰC TIỄN CỦA ĐỀ ÁN 1. Cơ sở lý luận về sự tham gia của người dân trong hoạt động khuyến nông 1. Tổng quan về hoạt động khuyến nông 1.
Khái niệm khuyến nông Khuyến nông là hoạt động chuyển giao tiến bộ kỹ thuật, thông tin, truyền bá kiến thức và đào tạo tay nghề cho nông dân nhằm nâng cao năng lực và hiệu quả sản xuất, kinh doanh nông nghiệp, bảo vệ môi trường và xây dựng nông thôn mới [1]. Vai trò của khuyến nông Khuyến nông là cầu nối giữa nông dân với Nhà nước, nhà nghiên cứu, môi trường, thị trường, và với các tổ chức, đoàn thể trong nước và quốc tế. Một trong những cầu nối khuyến nông là mối “Liên kết 4 nhà” có vai trò khá quan trọng trong việc nâng cao kết quả sản xuất nông nghiệp cho người nông dân. Khuyến nông có vai trò chuyển đổi nền kinh tế của đất nước: Khi bước vào nền kinh tế thị trường sản xuất nông nghiệp gặp rất nhiều khó khăn vì vậy khuyến nông có vai trò rất quan trọng giúp nông dân sản xuất kịp thời, đảm bảo chất lượng, đáp ứng nhu cầu người tiêu dùng.
Khuyến nông đã huy động được một lực lượng cán bộ kỹ thuật từ Trung ương đến địa phương. Nhờ đó những tiến bộ Khoa học kỹ thuật đã được chuyển giao đến người nông dân, nông dân nhanh chóng tiếp cận và ứng dụng thành công các thành tựu Khoa học kỹ thuật vào sản xuất kinh doanh góp phần ổn định kinh tế, tăng thu nhập cho người dân. Khuyến nông góp phần xóa đói giảm nghèo, người nghèo thường là những người thiếu kiến thức. Vì vậy khuyến nông trước tiên chính là hỗ trợ người nghèo trong việc cung cấp thông tin, trang bị kiến thức, vốn…để giúp những người nghèo bằng năng lực của chính bản thân mình để thoát nghèo.
Khuyến nông đã liên kết nông dân, tăng cường sự hợp tác, hỗ trợ sản xuất. Khi chuyển sang kinh tế hộ gia đình ở nông thôn đã có sự phân hóa, có những hộ kinh tế phát triển, có nhiều vốn, nhiều kiến thức, kinh nghiệm trở thành những hộ nông dân sản xuất giỏi, ngược lại có những hộ lại gặp nhiều rủi ro dẫn đến cuộc sống khó khăn. Trước tình hình đó khuyến nông đã làm tốt vai trò cầu nối giữa 5 những nông dân sản xuất giỏi với mọi người dân, nhất là nông dân sản xuất yếu kém trong cộng đồng. Chức năng của khuyến nông Chức năng cơ bản của khuyến nông không những là truyền bá thông tin và huấn luyện nông dân mà còn biết những thông tin, kiến thức được truyền bá, những kỹ năng đã đào tạo thành những kết quả cụ thể trong sản xuất và đời sống.
Điều này cho thấy khuyến nông khuyến lâm cần có quan hệ chặt chẽ với điều kiện vật chất của nông hộ cũng như nguồn lực thực tế của địa phương. - Đào tạo, tập huấn nông dân: Tổ chức các khóa tập huấn, xây dựng mô hình, tham quan, hội thảo đầu bờ cho nông dân. - Thúc đẩy, tạo điều kiện cho người nông dân đề xuất các ý tưởng, sáng kiến và thực hiện thành công các ý tưởng sáng kiến của họ. Phát triển các hình thức liên kết hợp tác của nông dân nhằm mục tiêu phát triển nông lâm nghiệp và nông thôn.
- Trao đổi truyền bá thông tin: Bao gồm việc xử lý, lựa chọn các thông tin cần thiết, phù hợp từ các nguồn khác nhau để phổ biến cho nông dân giúp họ cùng nhau chia sẻ và học tập. - Giúp nông dân giải quyết các vấn đề khó khăn tại địa phương: Tạo điều kiện giúp họ có thể phát hiện, nhận biết va phân tích được các vấn đề khó khăn trong sản xuất, đời sống và bàn bạc cùng nông dân tìm biện pháp giải quyết. Phát triển các chương trình khuyến nông khuyến lâm với các phương pháp và cách tiếp cận thích hợp.