ĐẶT VẤN ĐỀ 1. Tính cấp thiết của đề tài Xây dựng Nông thôn mới là chủ trương lớn, có tầm chiến lược quan trọng của Đảng và Nhà nước. Trong thời gian qua, cấp ủy, chính quyền các cấp đã tập trung lãnh đạo, chỉ đạo triển khai thực hiện đồng bộ các giải pháp và huy động tối đa các nguồn lực, đến nay việc thực hiện chủ trương xây dựng nông thôn mới đã đạt được một số kết quả bước đầu. Trong thành công của quá trình xây dựng Nông thôn mới, khuyến nông cũng đóng góp không nhỏ.
Đặc biệt là công tác hỗ trợ đào tạo nghề, truyền nghề, phát triển làng nghề, các chương trình hỗ trợ nâng cao năng lực quản lý, chuyển giao công nghệ khoa học kỹ thuật từng bước nâng cao đời sống người dân. Với hệ thống khuyến nông trải rộng khắp 63 tỉnh và thành phố trực thuộc Trung ương, khuyến nông Việt Nam đã có nhiều đóng góp quý báu cho sự nghiệp phát triển nông nghiệp, nông thôn, nâng cao trình độ sản xuất và thu nhập của nông dân. Trong giai đoạn mới, công tác khuyến nông đang đặt ra nhiều nhiệm vụ quan trọng, nhất là phải gắn với công cuộc xây dựng Nông thôn mới. Với vai trò là chiếc cầu nối giữa khoa học và thực tiễn - giữa nghiên cứu và sản xuất, công tác khuyến nông giữ vị trí quan trọng trong sự nghiệp phát triển nông nghiệp nông thôn, là con đường huyết mạch đưa những tiến bộ khoa học kỹ thuật đến với bà con nông dân.
Thông qua khuyến nông, trình độ sản xuất của nông dân được tăng lên, giúp cho họ có khả năng tiếp cận với những cái mới. Mặt khác công tác khuyến nông không đơn thuần chỉ là hoạt động chuyên môn kỹ thuật nông nghiệp, mà còn là công tác chính trị, xã hội góp phần thay đổi nhận thức và tăng thu nhập cho nông dân, góp phần tạo việc làm, xóa đói giảm nghèo, tạo lập sinh kế cho người dân. Long Khánh là xã miền núi nằm ở phía Tây nam huyện Bảo Yên. Trụ sở xã nằm cách trung tâm huyện Bảo Yên 20 km và cách trung tâm thành phố Lào Cai 90 km dọc theo đường quốc lộ 70.
Là một xã nằm dưới chân dãy núi Con Voi cùng với đó có dòng Sông Chảy và đường quốc lộ 70 đi qua nên thế mạnh của xã là phát triển nông nghiệp cây lúa nước, lâm nghiệp, ngoài ra cây n 2 ngô, cây sắn cũng rất phát triển và ngày càng sản xuất theo hướng hàng hóa. Những năm qua được sự quan tâm của các cấp, các ngành, của Đảng và Nhà nước đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân ngày càng được nâng lên bộ mặt nông thôn đang dần được thay đổi, kết cấu hạ tầng đang được đầu tư xây dựng. Thực hiện Chương trình mục tiêu Quốc gia về xây dựng Nông thôn mới giai đoạn 2010 - 2020. Đến cuối năm 2013 xã Long Khánh đã đạt 6/19 tiêu chí đó là: Quy hoạch, thủy lợi, giáo dục, y tế, văn hóa và hộ nghèo.
Xã đã xây dựng Đề án xây dựng Nông thôn mới giai đoạn 2011 - 2015 với những nội dung, lộ trình cụ thể cho từng năm và cho cả giai đoạn. Theo đó đến năm 2020, xã Long Khánh sẽ đạt 19/19 tiêu chí của bộ tiêu chí Quốc gia về Nông thôn mới, xã được công nhận là xã Nông thôn mới. Tuy nhiên, trong quá trình xây dựng NTM xã Long Khánh vẫn còn khó khăn. Do chưa có quy hoạch đồng bộ nên vẫn còn bộc lộ nhiều hạn chế liên quan đến các ngành các lĩnh vực như: Quy mô kết cấu hạ tầng kỹ thuật, cơ sở hạ tầng đã được xây dựng nhưng vẫn còn thiếu đồng bộ, cơ cấu kinh tế phát triển nhưng vẫn còn mất cân đối giữa phát triển nông nghiệp với công nghiệp - tiểu thủ công nghiệp và thương mại - dịch vụ, vấn đề môi trường đang có nguy cơ bị ô nhiễm phá vỡ trạng thái cân bằng cảnh quan.
Để thúc đẩy phát triển kinh tế nông nghiệp, nâng cao thu nhập cho người dân thì khuyến nông đã và đang làm gì. Câu hỏi được đặt ra là công tác khuyến nông của xã đã có vai trò gì trong quá trình xây dựng Nông thôn mới. Xuất phát từ những lý do trên tôi tiến hành nghiên cứu đề tài: “Đánh giá vai trò của khuyến nông trong quá trình xây dựng Nông thôn mới tại xã Long Khánh, huyện Bảo Yên, tỉnh Lào Cai giai đoạn 2011 - 2013”. Mục tiêu nghiên cứu của đề tài Tìm hiểu và đánh giá vai trò của khuyến nông trong quá trình xây dựng Nông thôn mới tại xã Long Khánh, huyện Bảo Yên, tỉnh Lào Cai.
Từ đó, đề xuất một số giải pháp nhằm đẩy mạnh nâng cao hiệu quả công tác khuyến nông trong quá trình thực hiện. Ý nghĩa của đề tài 1. Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu - Giúp sinh viên củng cố lại kiến thức lý thuyết đã được học trên lớp. n 3 - Giúp sinh viên có phương pháp làm việc và nghiên cứu khoa học, tiếp thu thực tế để thấy rõ được những việc mà một cán bộ khuyến nông phải làm.
- Bổ sung thêm kiến thức về các hoạt động khuyến nông cho sinh viên. - Bổ sung thêm tài liệu cho khoa, trường, cán bộ khuyến nông và các cơ quan trong ngành. Ý nghĩa thực tế Kết quả nghiên cứu của đề tài làm cơ sở cho cán bộ khuyến nông, cơ quan trong ngành có thêm căn cứ để lựa chọn phương hoạt động khuyến nông phù hợp nhất làm nâng cao hiệu quả các chương trình góp phần nâng cao năng suất cây trồng, vật nuôi nhằm phát triển nông nghiệp, nông thôn. n 4 PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU 2.
Khái niệm về khuyến nông 2. Nguồn gốc của thuật ngữ Khuyến Nông Thuật ngữ “Extension” có nguồn gốc ở Anh. Năm 1866 ở một số trường Đại học như Cambridge và Oxford đã sử dụng thuật ngữ “Extension” nhằm mục tiêu mở rộng giáo dục đến với người dân, do vậy “Extension” được hiểu với nghĩa là triển khai, mở rộng, phổ biến, phổ cập, làm lan truyền…nếu khi ghép với từ “Agriculture” thành “Agriculture Extension” thì dịch là “khuyến nông” và hiện nay đôi khi chỉ nói “Extension” người ta cũng hiểu là khuyến nông. Khái niệm khuyến nông Khuyến nông được tổ chức bằng nhiều cách khác nhau và phục vụ nhiều mục đích có qui mô khác nhau.
Vì khuyến nông là một thuật ngữ khó định nghĩa được một cách chính xác, nó thay đổi tùy theo lợi ích nó mang lại do đó có nhiều quan niệm và định nghĩa về khuyến nông. Tùy vào từng nhà khoa học và từng thời điểm nó có khái niệm khác nhau: Theo định nghĩa Hán - Văn: “Khuyến” có nghĩa là khuyến khích - khuyên bảo - triển khai, còn “nông” là nông - lâm - ngư nghiệp, nông dân, nông thôn. Vậy khuyến nông có nghĩa là khuyến khích mở mang phát triển trong nông nghiệp. Theo Thomas thì “ khuyến nông” là một từ tổng quát để chỉ tất cả các công việc có liên quan đến sự nghiệp phát triển nông thôn, đó là hệ thống giáo dục ngoài nhà trường, trong đó có người già và người trẻ học bằng cách thực hành.
Còn theo định nghĩa của Trung tâm Khuyến nông Khuyến lâm Quốc gia thì: Khuyến nông là một quá trình, một dịch vụ thông tin nhằm truyền bá những chủ trương, chính sách về nông nghiệp, những kiến thức về kỹ thuật, kinh nghiệm tổ chức và quản lý sản xuất, những thông tin về thị trường giá cả, rèn luyện tay nghề cho nông dân, để họ có đủ khả năng tự giải quyết vấn đề của sản xuất, đời sống, của bản thân họ và cộng đồng, nhằm phát triển sản xuất, nâng cao dân trí, cải thiện đời sống và phát triển nông nghiệp nông thôn [1]. Tóm lại, chúng ta có thể hiểu Khuyến nông theo hai nghĩa: n 5 Theo nghĩa rộng: Khuyến nông là khái niệm chung để chỉ tất cả những hoạt động hỗ trợ sự nghiệp xây dựng và phát triển nông thôn. Theo nghĩa hẹp: Khuyến nông là một tiến trình giáo dục không chính thức mà đối tượng của nó là người nông dân. Tiến trình này đem đến cho người nông dân những thông tin và những lời khuyên nhằm giúp họ giải quyết những vấn đề hoặc những khó khăn trong cuộc sống.
Khuyến nông hỗ trợ phát triển các hoạt động sản xuất, nâng cao hiệu quả canh tác để không ngừng cải thiện chất lượng cuộc sống của nông dân và gia đình họ [1]. Như vậy khuyến nông là tiến trình giáo dục không chính thức ngoài học đường cho nông dân. Quá trình này đã vận động, truyền bá những chủ trương, chính sách về nông nghiệp, những kiến thức về kỹ thuật, kinh nghiệm tổ chức và quản lý sản xuất, những thông tin về thị trường giá cả, rèn luyện tay nghề cho nông dân, để họ có đủ khả năng tự giải quyết vấn đề của sản xuất, đời sống, của bản thân họ và cộng đồng cho nông dân. Nội dung, vai trò, chức năng, và phương pháp của công tác khuyến nông 2.
Nội dung hoạt động của công tác khuyến nông Nghị định 56/2005/NĐ-CP của Chính phủ ra ngày 26/4/2005 về công tác khuyến nông, khuyến ngư nêu rõ 5 nội dung. Đến tháng 8/2010 Chính phủ ra Nghị định 02/2010/NĐ-CP về công tác khuyến nông thay cho Nghị định 56 cũng nêu rõ 5 nội dung hoạt động khuyến nông, khuyến ngư bao gồm: (1) Bồi dưỡng, tập huấn và đào tạo. (2) Thông tin, tuyên truyền. (3) Trình diễn và nhân rộng mô hình.
(4) Tư vấn và dịch vụ khuyến nông. (5) Hợp tác quốc tế về khuyến nông. Vai trò của công tác khuyến nông * Vai trò trong sự nghiệp phát triển nông thôn Trong điều kiện nước ta hiện nay, trên 80% dân số sống ở vùng nông thôn với gần 70% lao động xã hội để sản xuất ra những nông sản thiết yếu cung cấp cho toàn bộ xã hội như lương thực, thực phẩm, nguyên liệu cho công nghiệp chế biến, sản xuất nông nghiệp chiếm trên 30%. n 6 Khuyến nông góp phần giúp nông dân “xóa đói, giảm nghèo tiến lên khá và giàu”.
Phần lớn hộ nông dân nghèo là do thiếu kiến thức kỹ thuật để áp dụng vào sản xuất mà khuyến nông có nhiệm vụ truyền bá, kiến thức, kỹ thuật, kinh nghiệm vào sản xuất, nâng cao dân trí từ đó thúc đẩy phát triển sản xuất. * Vai trò trong chuyển giao công nghệ Các tiến bộ kỹ thuật thường được phát minh bởi các nhà khoa học thuộc các trung tâm, các viện nghiên cứu, các trường. Nhờ có có cán bộ khuyến nông mà tiến bộ đó được chuyển dần đến nông dân qua nhiều cách khác nhau và nhờ có khuyến nông nhà khoa học hiểu được nhu cầu của nông dân.