Giáo Trình Hệ Quản Trị Cơ Sở Dữ Liệu SQL Server

Giáo trình kinh tế về cơ sở dữ liệu nâng cao nghề quản trị mạng trình độ cao đẳng, biên soạn theo chương trình đào tạo chuẩn, hệ thống hóa kiến thức từ cơ bản đến nâng cao.

• Tác giả: Nguyễn Hoàng Vũ
• Trường học: Cần Thơ
• Chuyên ngành: Quản Trị Cơ Sở Dữ Liệu Nâng Cao
• Đề tài: Giáo Trình Hệ Quản Trị Cơ Sở Dữ Liệu SQL Server
• Loại tài liệu: sách giáo trình
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Cần Thơ

Mục lục chi tiết

• LỜI GIỚI THIỆU
• 1. BÀI 1 : GIỚI THIỆU LỊCH SỬ PHÁT TRIỂN
• 1.1. Lịch sử phát triển của SQL Server
• 1.2. SQL là ngôn ngữ cơ sở dữ liệu quan hệ
• 1.3. Vai trò của SQL
• 1.4. Sự quan trọng và cần thiết của chúng trong lập trình ứng dụng
• 1.5. Khả năng của hệ quản trị cơ sở dữ liệu
• 2. BÀI 2 CÁC THÀNH PHẦN CƠ BẢN CỦA SQL SERVER
• 3. BÀI 3: GIỚI THIỆU MỘT SỐ CÔNG CỤ TRONG SQL SERVER
• 4. BÀI 4: PHÁT BIỂU CƠ BẢN T-SQL
• 5. BÀI 5 TẠO VÀ SỬA ĐỔI BẢNG DỮ LIỆU
• 6. BÀI 6: KHÓA VÀ RÀNG BUỘC DỮ LIỆU
• 7. BÀI 7 CHUẨN HÓA QUAN HỆ
• 8. BÀI 8: BẢNG ẢO - VIEW
• 9. Bài 9: THIẾT KẾ CƠ SỞ DỮ LIỆU
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về Giáo Trình Hệ Quản Trị Cơ Sở Dữ Liệu SQL Server

Giáo trình Hệ Quản Trị Cơ Sở Dữ Liệu SQL Server cung cấp cái nhìn tổng quan về ngôn ngữ SQL và các hệ quản trị cơ sở dữ liệu. SQL Server, một sản phẩm của Microsoft, đã trở thành một trong những hệ quản trị cơ sở dữ liệu phổ biến nhất hiện nay. Giáo trình này không chỉ giúp người học nắm vững kiến thức lý thuyết mà còn thực hành các kỹ năng cần thiết để quản lý và vận hành cơ sở dữ liệu hiệu quả.

1.1. Lịch sử phát triển của SQL Server

SQL Server ra đời vào năm 1989 và đã trải qua nhiều phiên bản cải tiến. Từ phiên bản đầu tiên đến nay, SQL Server đã phát triển mạnh mẽ, với nhiều tính năng mới được bổ sung, giúp người dùng dễ dàng quản lý và truy xuất dữ liệu.

1.2. Vai trò của SQL trong quản trị cơ sở dữ liệu

SQL không chỉ là ngôn ngữ truy vấn mà còn là công cụ quản lý cơ sở dữ liệu. Nó cho phép người dùng định nghĩa, truy xuất và thao tác dữ liệu một cách hiệu quả, đảm bảo tính toàn vẹn và an toàn cho dữ liệu.

II. Những thách thức trong việc sử dụng SQL Server

Mặc dù SQL Server mang lại nhiều lợi ích, nhưng cũng tồn tại một số thách thức trong quá trình sử dụng. Việc quản lý dữ liệu lớn, đảm bảo an toàn thông tin và tối ưu hóa hiệu suất là những vấn đề cần được giải quyết. Người dùng cần nắm vững các kỹ thuật và công cụ để vượt qua những thách thức này.

2.1. Quản lý dữ liệu lớn trong SQL Server

Khi làm việc với khối lượng dữ liệu lớn, việc tối ưu hóa truy vấn và cấu trúc dữ liệu là rất quan trọng. Các kỹ thuật như phân vùng dữ liệu và chỉ mục có thể giúp cải thiện hiệu suất.

2.2. Đảm bảo an toàn thông tin trong SQL Server

An toàn thông tin là một trong những ưu tiên hàng đầu khi sử dụng SQL Server. Việc thiết lập quyền truy cập và mã hóa dữ liệu là những biện pháp cần thiết để bảo vệ thông tin.

III. Phương pháp tối ưu hóa SQL Server hiệu quả

Để tối ưu hóa SQL Server, người dùng cần áp dụng các phương pháp và kỹ thuật phù hợp. Việc sử dụng các công cụ hỗ trợ và thực hiện các bước cấu hình đúng cách sẽ giúp nâng cao hiệu suất và độ tin cậy của hệ thống.

3.1. Sử dụng chỉ mục để tối ưu hóa truy vấn

Chỉ mục giúp tăng tốc độ truy vấn bằng cách giảm thiểu số lượng bản ghi cần quét. Việc thiết lập chỉ mục hợp lý là rất quan trọng trong việc tối ưu hóa hiệu suất.

3.2. Tối ưu hóa cấu trúc cơ sở dữ liệu

Cấu trúc cơ sở dữ liệu cần được thiết kế hợp lý để đảm bảo hiệu suất cao. Việc chuẩn hóa dữ liệu và sử dụng các ràng buộc sẽ giúp duy trì tính toàn vẹn và hiệu quả.

IV. Ứng dụng thực tiễn của SQL Server trong doanh nghiệp

SQL Server được sử dụng rộng rãi trong các doanh nghiệp để quản lý dữ liệu và hỗ trợ ra quyết định. Các ứng dụng thực tiễn của SQL Server bao gồm quản lý khách hàng, phân tích dữ liệu và báo cáo.

4.1. Quản lý khách hàng với SQL Server

SQL Server giúp doanh nghiệp quản lý thông tin khách hàng một cách hiệu quả. Việc lưu trữ và truy xuất dữ liệu khách hàng nhanh chóng giúp nâng cao trải nghiệm khách hàng.

4.2. Phân tích dữ liệu và báo cáo

SQL Server cung cấp các công cụ phân tích mạnh mẽ, cho phép doanh nghiệp tạo ra các báo cáo chi tiết và phân tích xu hướng dữ liệu, từ đó hỗ trợ ra quyết định chính xác.

V. Kết luận và tương lai của SQL Server

SQL Server đã chứng minh được giá trị của mình trong việc quản lý cơ sở dữ liệu. Với sự phát triển không ngừng của công nghệ, SQL Server sẽ tiếp tục cải tiến và mở rộng tính năng, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của người dùng.

5.1. Xu hướng phát triển của SQL Server

SQL Server đang hướng tới việc tích hợp trí tuệ nhân tạo và học máy để nâng cao khả năng phân tích và dự đoán dữ liệu, mở ra nhiều cơ hội mới cho người dùng.

5.2. Tương lai của quản trị cơ sở dữ liệu

Quản trị cơ sở dữ liệu sẽ ngày càng trở nên quan trọng trong kỷ nguyên số. Việc nắm vững SQL Server sẽ giúp người dùng có lợi thế cạnh tranh trong thị trường lao động.

Nội dung chính

Dưới đây là bài viết tổng quan học thuật và phân tích chi tiết giáo trình theo chuẩn cấu trúc dữ liệu thư mục và giới thiệu học liệu chuyên ngành.

---

TỔNG QUAN VỀ GIÁO TRÌNH HỆ QUẢN TRỊ CƠ SỞ DỮ LIỆU SQL SERVER

Tổng quan về giáo trình

Giáo Trình Hệ Quản Trị Cơ Sở Dữ Liệu SQL Server (Mã mô-đun: MĐ 14, mã định danh tài liệu: QTM-CĐ-MĐ14-QTCSDLNC) là học liệu chuyên môn nghề do tác giả Nguyễn Hoàng Vũ làm chủ biên, hoàn thành biên soạn tại Cần Thơ năm 2017. Giáo trình được xây dựng phục vụ cho chương trình đào tạo chuyên ngành Quản trị Mạng và Công nghệ Thông tin ở trình độ Cao đẳng và Đại học. Trong khung chương trình đào tạo, mô-đun này được bố trí giảng dạy vào đầu năm thứ ba, sau khi người học đã hoàn thành các học phần tiên quyết bao gồm Lập trình căn bản và Mạng máy tính.

Về mục tiêu học tập (learning outcomes), giáo trình trang bị cho sinh viên:

• Hệ thống hóa các khái niệm nền tảng về cơ sở dữ liệu quan hệ, kiến trúc bên trong của hệ quản trị cơ sở dữ liệu Microsoft SQL Server, cơ chế tương tác giữa các thành phần dịch vụ.
• Khả năng sử dụng ngôn ngữ Transact-SQL (T-SQL) để thao tác và định nghĩa dữ liệu.
• Kỹ năng cấu hình mạng, quản trị người dùng, phân quyền truy cập, thiết lập các biện pháp an toàn và bảo mật thông tin.
• Kỹ năng vận hành sao lưu (backup), phục hồi (restore), giám sát hệ thống và khắc phục sự cố kết nối cơ sở dữ liệu trong môi trường mạng Client/Server.

Về cấu trúc và cách tiếp cận, giáo trình được thiết kế theo mô hình tích hợp lý thuyết và thực hành (LT+TH) với tổng thời lượng 9 bài học chuyên đề. Tài liệu tiếp cận từ việc phân tích lịch sử, kiến trúc hệ thống, công cụ quản trị trực quan, sau đó đi sâu vào bản chất ngôn ngữ truy vấn, ràng buộc toàn vẹn, lý thuyết chuẩn hóa, các đối tượng lập trình nâng cao và quy trình thiết kế cơ sở dữ liệu thực tế. Điểm đặc thù của tài liệu là việc lấy hệ quản trị Microsoft SQL Server làm nền tảng minh họa thực nghiệm, phân tích sự tương thích giữa chuẩn ANSI/ISO SQL và cú pháp T-SQL mở rộng.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi

Các chương/chủ đề chính

Nội dung giáo trình được phân bổ qua 9 bài học theo tiến trình logic từ tổng quan đến chuyên sâu:

• Bài 1: Giới thiệu lịch sử phát triển (4 giờ): Trình bày quá trình tiến hóa của SQL Server từ phiên bản 1.0 (năm 1989 cho hệ điều hành 16-bit), bước ngoặt tại phiên bản 6.0/7.0, cơ chế Multiple-Instance tại SQL Server 2000, đến các phiên bản SQL Server 2008, 2012, 2014 và SQL Server 2016 (chỉ hỗ trợ kiến trúc 64-bit). Phân tích vai trò của SQL trong mô hình Client/Server, web server, cơ sở dữ liệu phân tán; hệ thống hóa các kiểu dữ liệu cơ bản (CHAR, VARCHAR, NVARCHAR, INT, DECIMAL, DATETIME, BINARY, IMAGE, XML, sql_variant) và ý nghĩa của giá trị NULL.
• Bài 2: Các thành phần cơ bản của SQL Server (8 giờ): Giới thiệu mô hình dữ liệu quan hệ do E. F. Codd đề xuất (1970). Khảo sát cấu trúc bảng, khóa chính (Primary Key), khóa ngoài (Foreign Key), tập 40 câu lệnh chuẩn ANSI SQL chia theo các nhóm DDL, DML, DCL và quản lý giao tác (COMMIT, ROLLBACK). Phân tích chi tiết vai trò của 6 cơ sở dữ liệu hệ thống mặc định: master (lưu trữ bảng hệ thống điều khiển toàn server), model (khuôn mẫu tạo CSDL mới), msdb (lưu lịch trình SQL Server Agent), tempdb (bộ đệm trung gian), cùng 2 cơ sở dữ liệu mẫu pubs và Northwind.
• Bài 3: Giới thiệu một số công cụ trong SQL Server (10 giờ): Khảo sát công cụ quản trị giao diện Enterprise Manager, trình điều khiển SQL Server Services Manager (quản trị các dịch vụ MSSQLSERVER, SQLServerAgent, MSDTC, Microsoft Search), và công cụ soạn thảo truy vấn Query Analyzer (bao gồm các thành phần: Editor pane, Results pane, Messages, Results Grid, Execution Plan). Giới thiệu 5 mô hình kiến trúc Client/Server, các thành phần lõi như Relational Database Engine, cơ chế đồng bộ Replication, dịch vụ Data Transformation Services (DTS), Analysis Service, English Query, Meta Data Service, và tài liệu Books Online. Phân tích các thao tác kỹ thuật: Attach/Detach database, Import/Export dữ liệu, cấu hình Linked Server.
• Bài 4: Phát biểu cơ bản T-SQL (17 giờ): Đi sâu vào cú pháp các lệnh thao tác dữ liệu: SELECT, INSERT, UPDATE, DELETE. Phân tích kỹ thuật lọc dữ liệu phức hợp, toán tử LIKE với ký tự đại diện (%, _), mệnh đề gom nhóm GROUP BY, mệnh đề tạo bảng từ kết quả truy vấn, kỹ thuật thống kê nâng cao với COMPUTE.
• Bài 5: Tạo và sửa đổi bảng dữ liệu (17 giờ): Cú pháp lệnh CREATE DATABASE, CREATE TABLE, ALTER TABLE, DROP TABLE. Hướng dẫn cài đặt trực tiếp các ràng buộc: PRIMARY KEY, FOREIGN KEY, UNIQUE, CHECK, và DEFAULT.
• Bài 6: Khóa và ràng buộc dữ liệu (11 giờ): Phân loại toàn vẹn dữ liệu thành 4 nhóm lý thuyết: Toàn vẹn thực thể (Entity Integrity), Toàn vẹn miền giá trị (Domain Integrity), Toàn vẹn tham chiếu (Referential Integrity), và Toàn vẹn do người dùng định nghĩa (User-defined Integrity). Cấu trúc chỉ mục Index theo mô hình cây B-Tree (phân biệt Clustered Index sắp xếp dữ liệu vật lý trên đĩa và Nonclustered Index sắp xếp logic, cùng tham số Fillfactor).
• Bài 7: Chuẩn hóa quan hệ (9 giờ): Phân tích nguyên nhân dư thừa dữ liệu và các dị thường cập nhật (Update Anomalies). Trình bày cơ sở toán học về phụ thuộc hàm (Functional Dependency), phụ thuộc đa trị (Multivalued Dependency), phụ thuộc chiếu-nối (Join Dependency). Khảo sát chi tiết quy trình chuẩn hóa từ Dạng chuẩn 1 (1NF), Dạng chuẩn 2 (2NF), Dạng chuẩn 3 (3NF), Dạng chuẩn Boyce-Codd (BCNF), Dạng chuẩn 4 (4NF) đến Dạng chuẩn 5 (5NF).
• Bài 8: Bảng ảo - VIEW, Hàm và Thủ tục (8 giờ): Khái niệm bảng ảo (View), kỹ thuật cập nhật dữ liệu thông qua View. Khảo sát các hàm tích hợp trong T-SQL (xử lý số, chuỗi, ngày tháng, CAST, CONVERT). Phân loại và xây dựng thủ tục lưu trữ (Stored Procedure gồm: System, Local, Temporary, Extended xp_, Remote), hàm do người dùng định nghĩa (UDF), và bẫy lỗi tự động (Trigger gồm 2 loại AFTER và INSTEAD OF, thao tác qua hai bảng tạm Inserted và Deleted).
• Bài 9: Thiết kế cơ sở dữ liệu (6 giờ): Khái niệm mô hình quan hệ, phân biệt mô hình logic và mô hình vật lý. Cơ chế hoạt động của tập tin nhật ký chuyển tác (Transaction Log). Quy trình sao lưu dự phòng (Backup) và khôi phục (Restore). Phương thức kết nối cơ sở dữ liệu từ các ngôn ngữ lập trình ứng dụng bậc cao (Visual Basic, C#, Java) thông qua ADO.NET, OLE DB, ODBC.

Kiến thức nền tảng được xây dựng

Giáo trình xây dựng hệ thống lý thuyết dựa trên các nguyên lý chuẩn tắc:

• Lý thuyết đại số quan hệ và mô hình thực thể - liên kết: Đảm bảo khả năng trừu tượng hóa các thực thể thế giới thực thành các quan hệ, khóa và mối liên kết.
• Bốn cấp độ toàn vẹn dữ liệu: Thiết lập nền tảng bảo vệ dữ liệu có hệ thống bằng cách kết hợp cơ chế khai báo (Declarative Integrity qua Constraints, Rules, Defaults) và cơ chế thủ tục (Procedural Integrity qua Triggers, Stored Procedures).
• Lý thuyết chuẩn hóa cơ sở dữ liệu: Cung cấp phương pháp luận toán học về phụ thuộc dữ liệu nhằm triệt tiêu dư thừa và loại bỏ lỗi khi cập nhật.

Kỹ năng phát triển

• Kỹ năng kỹ thuật (Technical Skills): Soạn thảo thành thạo các kịch bản T-SQL phức tạp; viết các hàm, thủ tục và Trigger; cấu hình dịch vụ mạng và các cổng giao tiếp dữ liệu.
• Kỹ năng phân tích (Analytical Skills): Phân tích mô hình logic, nhận diện các dạng phụ thuộc hàm, đánh giá và thực hiện chuẩn hóa cấu trúc dữ liệu đạt chuẩn BCNF/3NF.
• Kỹ năng quản trị và vận hành (Practical Competencies): Thực hiện cấu hình máy chủ, phân bổ chỉ mục B-Tree để tối ưu hóa truy vấn, lập lịch bảo trì tự động bằng SQL Server Agent, thực hiện sao lưu/phục hồi và di chuyển dữ liệu (DTS/Linked Server).

---

Phương pháp giảng dạy và học tập

Giáo trình áp dụng phương pháp sư phạm tích hợp chặt chẽ giữa thuyết giảng lý thuyết và rèn luyện thực hành tại phòng máy chuyên dụng:

• Tỷ trọng thực hành cao: Tổng dung lượng môn học chiếm đa số thời lượng cho thực hành. Điển hình, Bài 4 (Phát biểu cơ bản T-SQL) và Bài 5 (Tạo và sửa đổi bảng dữ liệu) dành 11-12 giờ thực hành trên tổng số 17 giờ mỗi bài.
• Hệ thống bài tập thực hành theo kịch bản thực tế: Người học được rèn luyện trực tiếp qua các bài toán quản lý mẫu như QuanLyNhanVien, QLDeAn, cùng các tập dữ liệu mẫu chuẩn của Microsoft là pubs và Northwind (sử dụng các tệp kịch bản inspubs.sql và insnwnd.sql).
• Phương pháp đánh giá kết quả: Tuân thủ Quy chế thi, kiểm tra và công nhận tốt nghiệp trong dạy nghề hệ chính quy theo Quyết định số 14/2007/QĐ-BLĐTBXH ngày 24/05/2007 của Bộ trưởng Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội:
  • Kiểm tra lý thuyết: Hình thức thi viết, vấn đáp hoặc trắc nghiệm; thời gian không quá 150 phút.
  • Kiểm tra thực hành: Thao tác trực tiếp trên máy tính với các bài toán tạo lập CSDL, truy vấn dữ liệu, thiết lập quan hệ và bảo mật; thời gian làm bài không quá 4 giờ.
• Hướng dẫn tự học và nghiên cứu: Giáo trình định hướng sinh viên tra cứu tài liệu chuyên sâu đính kèm hệ thống là SQL Server Books Online thông qua mục lục nội dung, bảng chỉ mục từ khóa (Index) và công cụ tìm kiếm toàn văn.

---

Điểm nổi bật và cập nhật

Tài liệu ghi nhận chi tiết các bước chuyển giao công nghệ qua từng thế hệ của Microsoft SQL Server:

• Khảo sát quá trình nâng cấp hệ thống:
  • SQL Server 7.0: Viết lại hoàn toàn Relational Engine mới, tạo bước nhảy vọt so với phiên bản 6.0.
  • SQL Server 2000: Giới thiệu tính năng Multiple-Instance, cho phép cài đặt và chạy đồng thời nhiều thể hiện (Default Instance và Named Instance) trên cùng một máy chủ vật lý mà không cần gỡ bỏ bản cũ.
  • SQL Server 2005: Giới thiệu khả năng mã hóa dữ liệu đầu cuối, bổ sung công cụ giám sát SQL Trace.
  • SQL Server 2008: Nâng cấp tính năng Mã hóa trong suốt (Transparent Data Encryption - TDE) cho toàn bộ CSDL và nhật ký giao tác; quản trị theo chính sách (Policy-Based Management); giám sát thay đổi dữ liệu qua DDL; tích hợp sâu với System Center, Office 2007, Dynamic ERP; hỗ trợ công nghệ truy vấn LINQ và ADO.NET 3.5 trong .NET Framework 3.5; tối ưu hóa cấu trúc Star Schema (Star Query Optimizations) cùng khả năng nén dữ liệu trên 50%; hỗ trợ xử lý song hành trên các bảng phân vùng (Partitioned Tables); bổ sung các kiểu dữ liệu mới như Spatial và FileStream.
  • SQL Server 2016: Chính thức chuyển dịch toàn diện sang kiến trúc vi xử lý 64-bit.
• Khả năng tương thích và liên kết đa nền tảng: Hướng dẫn thiết lập hệ thống kết nối không đồng nhất (Linked Server, ODBC, DTS) với các hệ quản trị CSDL khác như Oracle, IBM DB2, Microsoft Access, MySQL.

---

Đối tượng sử dụng giáo trình

Giáo trình được thiết kế phục vụ các nhóm đối tượng cụ thể:

1. Sinh viên chuyên ngành Công nghệ thông tin: Sinh viên năm thứ 3 bậc Cao đẳng hoặc Đại học thuộc các ngành Quản trị Mạng, Hệ thống Thông tin, Kỹ thuật Phần mềm đã có kiến thức nền về cấu trúc dữ liệu và mạng máy tính.
2. Giảng viên chuyên ngành: Sử dụng làm tài liệu giảng dạy chính khóa, khung tham chiếu phân bổ tiết học lý thuyết/thực hành, và xây dựng đề thi đánh giá năng lực theo chuẩn nghề.
3. Kỹ thuật viên và lập trình viên tự học: Các cá nhân cần tra cứu cú pháp T-SQL, tìm hiểu cơ chế hoạt động của Transaction Log, hoặc rèn luyện kỹ năng quản trị cơ sở dữ liệu trong môi trường doanh nghiệp.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Giáo trình này phù hợp với ai?

Giáo trình được thiết kế cho sinh viên năm thứ ba chuyên ngành Công nghệ Thông tin, Quản trị Mạng hoặc các kỹ thuật viên muốn nắm vững kiến thức quản trị và lập trình cơ sở dữ liệu quan hệ với Microsoft SQL Server.

2. Cần kiến thức nền nào trước khi học?

Người học bắt buộc phải hoàn thành hai mô-đun tiên quyết là Lập trình căn bản (tư duy thuật toán, cấu trúc điều khiển) và Mạng máy tính (giao thức mạng, mô hình truyền thông cơ bản).

3. Điểm khác biệt của giáo trình so với các tài liệu khác là gì?

Tài liệu kết hợp giữa phân tích kiến trúc lý thuyết (đại số quan hệ, chuẩn hóa 1NF-5NF, chỉ mục cây B-Tree) với hướng dẫn quản trị thực nghiệm trên cả hai công cụ: giao diện đồ họa (Enterprise Manager) và dòng lệnh T-SQL chuyên sâu (Query Analyzer), kèm cơ chế liên kết dữ liệu đa nền tảng qua Linked Server và DTS.

4. Làm sao để tự học và thực hành hiệu quả theo giáo trình?

Người học cần kết hợp đọc lý thuyết với thực hành trực tiếp các câu lệnh trên máy tính cá nhân, cài đặt các CSDL mẫu như pubs và Northwind, đồng thời sử dụng tài liệu tra cứu tích hợp SQL Server Books Online để tìm hiểu chi tiết các cú pháp mở rộng.

5. Có tài liệu bổ trợ nào kèm theo giáo trình không?

Giáo trình có kèm theo hệ thống bài tập thực hành theo mẫu (QuanLyNhanVien, QLDeAn), hai tệp kịch bản CSDL mẫu inspubs.sql và insnwnd.sql, hệ thống tài liệu SQL Server Books Online, và danh mục tài liệu tham khảo chuyên ngành tại trang 165.

---

Kết luận

Giáo Trình Hệ Quản Trị Cơ Sở Dữ Liệu SQL Server do Nguyễn Hoàng Vũ chủ biên là một tài liệu đào tạo có cấu trúc chặt chẽ, đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn học thuật và kỹ năng nghề nghiệp. Giáo trình cung cấp lộ trình học tập logic: bắt đầu từ các khái niệm mô hình quan hệ, làm chủ công cụ quản trị và ngôn ngữ T-SQL, tiến tới tối ưu hóa cơ sở dữ liệu bằng lý thuyết chuẩn hóa và cấu trúc chỉ mục B-Tree, cuối cùng là thiết kế hoàn chỉnh hệ thống dữ liệu an toàn trong mô hình mạng Client/Server. Hệ thống kiến thức trong tài liệu là cơ sở chuyên môn cho sinh viên ngành công nghệ thông tin trên con đường phát triển chuyên môn quản trị dữ liệu và phát triển phần mềm.

Trích đoạn nội dung tài liệu

1 QTM-CĐ-MĐ14-QTCSDLNC TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo. Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm. 2 LỜI GIỚI THIỆU Ngôn ngữ hỏi có cấu trúc (SQL) và các hệ quản trị cơ sở dữ liệu quan hệ là một trong những nền tảng kỹ thuật quan trọng trong công nghiệp máy tính. Cho đến nay, có thể nói rằng SQL đã được xem là ngôn ngữ chuẩn trong cơ sở dữ liệu.

Các hệ quản trị cơ sở dữ liệu quan hệ thương mại hiện có như Oracle, SQL Server, Informix, DB2,. đều chọn SQL làm ngôn ngữ cho sản phẩm của mình So với chuẩn SQL do ANSI/ISO đề xuất, bản thân các hệ quản trị cơ sở dữ liệu quan hệ thương mại lại có thể có một số thay đổi nào đó; Điều này đôi khi dẫn đến sự khác biệt, mặc dù không đáng kể, giữa SQL chuẩn và SQL được sử dụng trong các hệ quản trị cơ sở dữ liệu cụ thể. Trong giáo trình này, chúng tôi chọn hệ quản trị cơ sở dữ liệu SQL Server của hãng Microsoft để sử dụng cho các ví dụ minh hoạ cũng như lời giải của các bài tập. Cần Thơ, ngày … tháng … năm 2017 Tham gia biên soạn Chủ biên: Nguyễn Hoàng Vũ 3 MỤC LỤC TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN.

1 LỜI GIỚI THIỆU. 3 GIÁO TRÌNH MÔN HỌC/MÔ ĐUN. 7 YÊU CẦU VỀ ĐÁNH GIÁ HOÀN THÀNH MÔN HỌC/MÔ ĐUN. 9 BÀI 1 : GIỚI THIỆU LỊCH SỬ PHÁT TRIỂN.

Lịch sử phát triển của SQL Server .1 SQL là ngôn ngữ cơ sở dữ liệu quan hệ.2 Vai trò của SQL. Sự quan trọng và cần thiết của chúng trong lập trình ứng dụng. Các kiểu dữ liệu trong SQL SERVER. 14 BÀI 2 CÁC THÀNH PHẦN CƠ BẢN CỦA SQL SERVER.

Khái niệm cơ bản về mô hình quan hệ .1 Mô hình dữ liệu quan hệ .3 Khoá của bảng .4 Mối quan hệ và khoá ngoài .5 Câu lệnh SQL .6 Qui tắc sử dụng tên trong SQL. Cấu trúc và vai trò của các CSDL: Master, Model, msdl, Tempdb, pubs, Northwind. Tập tin chuyển tác log. 23 BÀI 3: GIỚI THIỆU MỘT SỐ CÔNG CỤ TRONG SQL SERVER.

Sử dụng công cụ Enterprise manager để tạo ra các CSDL. SQL enterprise manager. SQL server services manager .1 Các dịch vụ của SQL Server. Khởi động, tạm ngưng, dừng các dịch vụ của SQL Server.1 Trình Enterprise Manager.

Cách dùng công cụ Query Analyzer để tạo ra các CSDL. Khởi động Query Analyzer. Thành phần chính của Query Analyzer. Thiết lập một số cấu hình về Client network utility.1 Giới thiệu về mô hình Client/Server và các hệ quản trị CSDL phục vụ cho mô hình Client/Server.

Các đặc trưng của mô hình Client/server. Các thành phần quan trọng trong SQL Server .1 Relational Database Engine - Cái lõi của SQL Server.2 Replication - Cơ chế tạo bản sao .3 Data Transformation Service (DTS). English Query - Một dịch vụ truy vấn. Meta Data Service.

SQL Server Books Online. 49 BÀI 4: PHÁT BIỂU CƠ BẢN T-SQL. Cú pháp các câu lệnh T-SQL như: Select, Insert, Delete, Update cú pháp .2 Danh sách chọn trong câu lệnh SELECT .3 Chỉ định điều kiện truy vấn dữ liệu .4 Tạo mới bảng dữ liệu từ kết quả của câu lệnh SELECT .5 Sắp xếp kết quả truy vấn.6 Thống kê dữ liệu với GROUP BY .7 Thống kê dữ liệu với COMPUTE .5 Các ví dụ minh họa .6 Bài tập áp dụng. Các ví dụ minh họa, bài tập áp dụng.

75 BÀI 5 TẠO VÀ SỬA ĐỔI BẢNG DỮ LIỆU. Tạo CSDL và bảng dữ liệu bảng lệnh Create Database .2 Tạo bảng dữ liệu. Sử dụng được các ràng buộc: CHECK. Ràng buộc PRIMARY KEY .2 Ràng buộc UNIQUE .4 Ràng buộc FOREIGN KEY.

90 3 Xóa dữ liệu trong bảng. Sửa đổi định nghĩa bảng. 94 BÀI 6: KHÓA VÀ RÀNG BUỘC DỮ LIỆU. Khái niệm cơ bản về ràng buộc.

100 2 Ràng buộc dữ liệu nhập vào. Ràng buộc miền. Ràng buộc trọn vẹn. Giá trị mặc định và qui luật.

104 BÀI 7 CHUẨN HÓA QUAN HỆ. 106 1 Khái niệm về chuẩn hoá. Sự dư thừa dữ liệu. Các dạng thường cập nhật dữ liệu .1 Dạng chuẩn thứ nhất (1NF).2 Dạng chuẩn thứ 2 (2NF) .3 Dạng chuẩn thứ 3 (3NF).

Dạng chuẩn Boyce-Codd (BCNF). Dạng chuẩn thứ 4 (4NF). Dạng chuẩn thứ 5 (5NF). Các loại quan hệ .1 Phụ thuộc hàm .2 Phụ thuộc đa trị .3 Phụ thuộc chiếu-nối.

112 BÀI 8: BẢNG ẢO - VIEW. Khái niệm về View. 113 2 Cách dùng view để lọc dữ liệu .1 Cách dùng view .2 Tạo khung nhìn - Khung nhìn như bộ lọc. Cách cập nhật dữ liệu vào view .1 cập nhật dữ liệu vào view.

Sửa đổi khung nhìn. Xoá khung nhìn. Các hàm quan trọng trong t-sql .1 Các hàm làm việc với kiểu dữ liệu số .2 Các hàm làm việc với kiểu dữ liệu chuỗi .3 Các hàm làm việc với kiểu dữ liệu Ngày tháng/ Thời gian .4 Hàm CAST và CONVERTER. Thủ tục lưu trữ, hàm và trigger .1 Thủ tục lưu trữ (Stored procedure).

Hàm do người dùng định nghĩa (User Defined Function-UDF). Enable/ Disable TRIGGER. 137 Bài 9: THIẾT KẾ CƠ SỞ DỮ LIỆU. Khái niệm về mô hình quan hệ.

Nguyên tắc hoạt động của transaction log trong SQL Server. Tạo một user database. Những điểm cần lưu ý khi thiết kế một database. Hiểu và phân biệt được mô hình logic và mô hình vật lý.

Mô hình logic. Mô hình vật lý. Cách backup và restore dữ liệu. Kết nối vào sql server từ các ngôn ngữ lập trình để xây dựng các ứng dụng liên quan đến csdl.

153 Yêu cầu của bài toán. 156 Truy vấn dữ liệu trên các bảng. 157 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 165 7 GIÁO TRÌNH MÔN HỌC/MÔ ĐUN Tên môn học/mô đun: QUẢN TRỊ CƠ SỞ DỮ LIỆU NÂNG CAO Mã môn học/mô đun: MĐ 14 Vị trí, tính chất, ý nghĩa và vai trò của môn học/mô đun: Vị trí: Môn học được bố trí sau khi sinh viên học xong mô đun: Lập trình căn bản, Mạng máy tính.

Tính chất: Là mô đun đào tạo nghề tự chọn Ý nghĩa và vai trò : Mô đun được bố trí cho sinh viên học vào đầu năm thứ ba là môn chuyên môn nghề. Mục tiêu của mô đun: - Về kiến thức:  Mô tả các thành phần hệ quản trị cơ sở dữ liệu, các khái niệm về cơ sở dữ liệu quan hệ hướng đối tượng và cơ sở dữ liệu quan hệ, ngôn ngữ MS SQL.  Trình bày các kiến trúc của hệ quản trị cơ sở dữ liệu MS SQL Server, cách làm việc và tương tác giữa các thành phần kiến trúc trong hệ thống.  Trình bày Kết nối hệ thống mạng để sử dụng hệ thống cơ sở dữ liệu.

 Thực hiện thành thạo các thao tác quản trị tài khoản người dùng và tài khoản nhóm đối với hệ thống MS SQL Server.  Trình bày các bước cấu hình và giải quyết các vấn đề thường xảy ra trên mạng khi sử dụng truy cập cơ sở dữ liệu.  Trình bày các bước Bảo vệ tài nguyên dữ liệu trên các hệ thống MS SQL Server. - Về kỹ năng: - Thục hành các thành phần hệ quản trị cơ sở dữ liệu và cơ sở dữ liệu quan hệ, ngôn ngữ MS SQL.

- Thực hiện các kiến trúc của hệ quản trị cơ sở dữ liệu MS SQL Server, cách làm việc và tương tác giữa các thành phần kiến trúc trong hệ thống. - Thực hiện Kết nối hệ thống mạng để sử dụng hệ thống cơ sở dữ liệu. - Thực hiện thành thạo các thao tác quản trị tài khoản người dùng và tài khoản nhóm đối với hệ thống MS SQL Server. - Thiết lập cấu hình và giải quyết các vấn đề thường xảy ra trên mạng khi sử dụng truy cập cơ sở dữ liệu.

- Bảo vệ tài nguyên dữ liệu trên các hệ thống MS SQL Server. - Về năng lực tự chủ và trách nhiệm: + Nghiêm túc, tỉ mỉ trong quá trình tiếp cận với công cụ mới; + Chủ động sáng tạo tìm kiếm các ứng dụng quản trị CSDL. + Bố trí làm việc khoa học đảm bảo an toàn cho người và phương tiện học tập. Thời lượng Loại bài Mã bài Tên chương mục/bài Địa điểm Tổng Lý Thực Kiểm dạy số thuyết hành tra Bài 1 Tổng quan LT Lớp học 4 2 2 Bài 2 Các thành phần cơ bản của LT+TH Lớp học 8 4 4 SQL server Bài 3 Giới thiệu một số công cụ LT+TH Lớp học 10 4 6 8 SQL server Bài 4 Phát biểu cơ bản T-SQL LT+TH Lớp học 17 5 11 1 Bài 5 Tạo và sửa đổi bảng dữ LT+TH Lớp học 17 5 12 0 liệu Bài 6 Khóa và ràng buộc dữ liệu LT+TH Lớp học 11 3 7 1 Bài 7 Chuẩn hóa quan hệ LT+TH Lớp học 9 3 6 0 Bài 8 Bảng ảo (view) LT+TH Lớp học 8 2 5 1 Bài 9 Thiết kế cơ sở dữ liệu LT+TH Lớp học 6 2 3 1 9 YÊU CẦU VỀ ĐÁNH GIÁ HOÀN THÀNH MÔN HỌC/MÔ ĐUN 1.

Phương pháp đánh giá + Hình thức kiểm tra hết môn có thể chọn một trong các hình thức sau: - Đối với lý thuyết :Viết, vấn đáp, trắc nghiệm - Đối với thực hành : Bài tập thực hành trên máy tính. + Thời gian kiểm tra: - Lý thuyết: Không quá 150 phút - Thực hành: Không quá 4 giờ + Thực hiện theo đúng qui chế thi, kiểm tra và công nhận tốt nghiệp trong dạy nghề hệ chính qui ở quyết định 14/2007/BLĐTB&XH ban hành ngày 24/05/2007 của Bộ trưởng Bộ LĐ-TB&XH. Nội dung đánh giá + Về kiến thức: Được đánh giá qua bài kiểm tra viết, trắc nghiệm đạt được các yêu cầu sau: - Hiểu được các kiểu dữ liệu trong MS SQL Server - Sử dụng được các tiện ích trong MS SQL Server - Hiểu được các phát biểu cơ bản của T-SQL - Hiểu và tạo được các khoá và ràng buộc dữ liệu - Chuẩn hóa được các loại quan hệ - Thiết kế được một CSDL - Thiết lập được các bảo mật trên CSDL +Về kỹ năng: Đánh giá kỹ năng thực hành của sinh viên trong bài thực hành Tạo CSDL, truy vấn dữ liệu, tạo quan hệ và bảo mật dữ liệu + Về thái độ: Cẩn thận, tự giác.