Giáo trình Giáo dục: giáo dục quốc phòng và an ninh tập 1 phần 1 dùng cho

Giáo trình giáo dục quốc phòng và an ninh tập 1 phần 1 dùng cho sinh viên các trường đại học cao đẳng cho giáo dục đào tạo chuyên nghiệp

• Tác giả: Đào Huy Hiệp
• Chuyên ngành: Giáo dục quốc phòng - an ninh
• Đề tài: Giáo trình Giáo dục quốc phòng - an ninh (Dùng cho sinh viên các trường đại học, cao đẳng) Tập một
• Loại tài liệu: Giáo trình
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Khái Niệm Cơ Bản Về Giáo Dục Quốc Phòng và An Ninh

Giáo dục quốc phòng và an ninh là một lĩnh vực giáo dục quan trọng nhằm nâng cao nhận thức, kỹ năng và trách nhiệm của công dân trong việc bảo vệ đất nước. Đây là một phần không thể thiếu trong hệ thống giáo dục toàn diện, giúp học sinh, sinh viên hiểu rõ tầm quan trọng của quốc phòng, an ninh quốc gia. Giáo dục này cung cấp kiến thức về chiến lược quốc phòng, pháp luật quốc phòng, và kỹ năng tự vệ cơ bản, góp phần xây dựng thế hệ trẻ yêu nước, có ý thức bảo vệ Tổ quốc.

1.1. Định Nghĩa và Phạm Vi

Giáo dục quốc phòng và an ninh là quá trình trang bị kiến thức, kỹ năng về quốc phòng cho toàn xã hội. Phạm vi bao gồm: kiến thức về lịch sử quốc phòng, chiến lược quốc phòng, luật pháp quốc phòng, kỹ năng sống còn, tự vệ, và ý thức đoàn kết dân tộc. Nó không chỉ dành cho quân nhân mà còn cho toàn bộ công dân từ học sinh đến người lao động.

1.2. Mục Đích và Ý Nghĩa

Mục đích chính là nâng cao ý thức, trách nhiệm bảo vệ Tổ quốc của mỗi công dân. Giáo dục này giúp xây dựng thế hệ trẻ có đạo đức, kiên định lý tưởng, sẵn sàng bất kỳ lúc nào bảo vệ độc lập, chủ quyền đất nước. Đây là nền tảng quan trọng cho sự ổn định và phát triển bền vững của quốc gia.

II. Nội Dung Chính Của Giáo Trình

Giáo trình giáo dục quốc phòng và an ninh tập 1 được thiết kế theo hệ thống, từ lý thuyết đến thực hành. Nội dung bao gồm các chủ đề về lịch sử quốc phòng Việt Nam, tình hình an ninh hiện tại, quyền và nghĩa vụ của công dân, pháp luật quốc phòng và an ninh. Giáo trình còn đề cập đến các kỹ năng sống sót cơ bản, cách ứng phó với tình huống khẩn cấp, và kỹ năng tự vệ. Mỗi phần đều được minh họa bằng các ví dụ thực tế, tình huống giả định để giúp học sinh hiểu rõ và áp dụng kiến thức vào cuộc sống.

2.1. Lịch Sử Quốc Phòng Việt Nam

Phần này trình bày quá trình hình thành, phát triển của lực lượng quốc phòng Việt Nam từ thời kỳ kháng chiến đến hiện nay. Học sinh sẽ hiểu rõ các cuộc chiến đấu anh dũng, những hy sinh của thế hệ cha ông, từ đó tăng cường ý thức yêu nước, tôn trọng những người đã ngã xuống cho đất nước.

2.2. Pháp Luật Quốc Phòng và An Ninh

Nội dung này giới thiệu các luật, quy định về quốc phòng và an ninh của Việt Nam. Bao gồm: luật nghĩa vụ quân sự, luật quốc phòng, luật an ninh quốc gia, các quy định về bảo mật nhà nước. Hiểu rõ các quy định này giúp công dân thực hiện đúng nghĩa vụ và quyền của mình.

III. Kỹ Năng Thực Hành trong Giáo Dục Quốc Phòng

Kỹ năng thực hành là phần quan trọng của giáo trình, giúp học sinh không chỉ nắm lý thuyết mà còn có khả năng áp dụng thực tế. Các kỹ năng này bao gồm: kỹ năng thoát hiểm, cấp cứu ban đầu, định hướng bằng bản đồ, kỹ năng sống sót trong tình huống khẩn cấp, tự vệ cơ bản và kỹ năng làm việc nhóm. Các bài tập thực hành được thiết kế theo tiến độ từ dễ đến khó, giúp học sinh từng bước thích nghi và đạt kết quả tốt nhất.

3.1. Kỹ Năng Sơ Cứu Ban Đầu

Học sinh được trang bị kiến thức cơ bản về sơ cứu, bao gồm: xử trí chảy máu, gãy xương, bỏng, suy hô hấp và các tình huống y tế khẩn cấp khác. Thực hành này được thực hiện dưới sự hướng dẫn của giáo viên và nhân viên y tế, đảm bảo an toàn và hiệu quả. Các kỹ năng này có thể cứu sống con người trong những tình huống khẩn cấp.

3.2. Kỹ Năng Tự Vệ Cơ Bản

Phần này dạy các động tác tự vệ đơn giản, hợp pháp, giúp học sinh bảo vệ bản thân khi cần thiết. Không phải là võ thuật phức tạp, mà là những kỹ năng thực tế, an toàn. Bao gồm: cách phòng chống, cách thoát khỏi tình huống nguy hiểm, cách yêu cầu trợ giúp từ cơ quan chức năng.

IV. Phương Pháp Học Tập và Đánh Giá

Giáo trình áp dụng các phương pháp học tập hiện đại, kết hợp giữa lý thuyết và thực hành. Học sinh sẽ tham gia các buổi lý thuyết, bài tập thực hành, trò chơi mô phỏng tình huống, thảo luận nhóm và dự án học tập. Đánh giá được thực hiện thông qua các hình thức: bài kiểm tra viết, thực hành kỹ năng, báo cáo nhóm, đánh giá thái độ và ý thức. Phương pháp này giúp phát triển toàn diện năng lực học sinh, từ kiến thức đến kỹ năng, từ lý trí đến cảm xúc và hành động.

4.1. Phương Pháp Dạy Học Tích Cực

Sử dụng các phương pháp như: thảo luận, tranh luận, học tập theo dự án, mô phỏng tình huống thực tế. Giáo viên là người hướng dẫn, tạo điều kiện cho học sinh khám phá, suy nghĩ độc lập. Phương pháp này kích thích tư duy sáng tạo, phát triển kỹ năng giao tiếp, hợp tác của học sinh.

4.2. Tiêu Chí Đánh Giá Kết Quả Học Tập

Đánh giá bao gồm: kiến thức (40%), kỹ năng (40%), thái độ và ý thức (20%). Mỗi tiêu chí có các chỉ báo cụ thể để đo lường kết quả học tập. Đánh giá được thực hiện liên tục trong quá trình học, không chỉ cuối kỳ, giúp phát hiện kịp thời những hạn chế và điều chỉnh phương pháp dạy học.

Nội dung chính

Giáo Trình Giáo Dục Quốc Phòng - An Ninh (Tập Một): Mô Tả Nội Dung và Cấu Trúc Chương Trình

---

Tổng Quan về Giáo Trình

Giáo trình Giáo dục Quốc phòng - An ninh (Tập Một) thuộc nhóm các môn học chung, bắt buộc trong chương trình đào tạo trình độ đại học và cao đẳng tại Việt Nam. Môn học được triển khai theo Thông tư số 31/2012/TT-BGDĐT ngày 12-9-2012 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo, thay thế Quyết định số 81/2007/QĐ-BGDĐT. Bộ sách do nhóm tác giả được Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Quốc phòng và Bộ Công an lựa chọn biên soạn, sau đó được Hội đồng thẩm định Quốc gia thẩm định và Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam xuất bản.

Vị trí trong chương trình: Môn học Giáo dục Quốc phòng - An ninh được xác định là môn học luật định, thuộc nhóm môn chung, với tổng khối lượng kiến thức 8 tín chỉ, gồm ba học phần độc lập. Chứng chỉ hoàn thành môn học là một trong những điều kiện để xét tốt nghiệp cao đẳng, đại học theo quy định hiện hành.

Mục tiêu học tập: Theo phần Lời đầu và Bài 1 của giáo trình, môn học hướng đến mục tiêu "hình thành và bồi dưỡng nhân cách, phẩm chất và năng lực của công dân, đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc" (trích dẫn từ Luật Giáo dục, NXB Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2005). Bên cạnh đó, sinh viên được yêu cầu xác định trách nhiệm và thái độ đúng trong học tập, sẵn sàng tham gia xây dựng, củng cố nền quốc phòng toàn dân và an ninh nhân dân.

Cấu trúc tiếp cận: Chương trình được xây dựng theo nguyên tắc từ lý luận đến thực hành, từ đường lối chính trị — quân sự đến kỹ năng cụ thể, bảo đảm liên thông logic giữa các học phần.

---

Nội Dung Kiến Thức Cốt Lõi

Các Chủ Đề Chính trong Tập Một

Dựa trên cấu trúc bài học của giáo trình, Tập Một triển khai các nội dung sau:

Bài 1 — Đối tượng, phương pháp nghiên cứu môn học: Xác định ba nhóm đối tượng nghiên cứu chính gồm đường lối quân sự của Đảng, công tác quốc phòng - an ninh, và quân sự cùng kỹ năng quân sự cần thiết. Bài học thiết lập nền tảng phương pháp luận và giới thiệu cơ sở pháp lý của môn học.

Bài 2 — Quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh về chiến tranh, quân đội và bảo vệ Tổ quốc: Trình bày hệ thống quan điểm lý luận từ C. Claudovít, Ph. Ăngghen, V. Lênin đến tư tưởng Hồ Chí Minh. Bài này chiếm dung lượng đáng kể trong tập, hình thành cơ sở lý luận cho toàn bộ chương trình.

Bài về Đường lối quân sự của Đảng (Học phần 1, 3 tín chỉ): Gồm các quan điểm về xây dựng nền quốc phòng toàn dân, chiến tranh nhân dân bảo vệ Tổ quốc, xây dựng lực lượng vũ trang nhân dân, an ninh nhân dân, và kết hợp phát triển kinh tế - xã hội với tăng cường quốc phòng - an ninh.

Bài về Truyền thống và Nghệ thuật quân sự Việt Nam: Phân tích nét đặc sắc trong nghệ thuật đánh giặc của tổ tiên, bao gồm các nguyên tắc "cả nước một lòng", "lấy ít địch nhiều", "lấy nhỏ chống lớn". Bài học đề cập đến các nội dung chiến thuật cụ thể như: kết hợp tiêu hao và tiêu diệt địch; bảo vệ vững chắc mục tiêu; yếu tố bí mật, bất ngờ.

Bài 8 — Phòng chống chiến lược "Diễn biến hoà bình", bạo loạn lật đổ: Phân tích khái niệm, lịch sử hình thành (từ năm 1945 đến nay), âm mưu và thủ đoạn đối với Việt Nam trên các lĩnh vực kinh tế, chính trị, tư tưởng - văn hoá, tôn giáo - dân tộc, quốc phòng - an ninh, đối ngoại. Giáo trình trích định nghĩa từ Từ điển Bách khoa Quân sự Việt Nam (NXB Quân đội nhân dân, Hà Nội, 2005).

Học phần 2 — Công tác quốc phòng, an ninh (2 tín chỉ): Gồm xây dựng lực lượng dân quân tự vệ, lực lượng dự bị động viên, tiềm lực cơ sở vật chất - kỹ thuật quốc phòng, bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, chủ quyền biển đảo, phòng chống tội phạm.

Học phần 3 — Quân sự chung và chiến thuật, kỹ thuật bắn súng (3 tín chỉ): Kiến thức về bản đồ và địa hình quân sự, tính năng và cách sử dụng vũ khí bộ binh (AK, CKC, RPD, RPK, B40, B41), kỹ thuật sử dụng thuốc nổ, phòng chống vũ khí hạt nhân - hoá học - sinh học, sơ cứu vết thương chiến tranh, điều lệnh đội ngũ và chiến thuật bộ binh.

Kiến Thức Nền Tảng Được Xây Dựng

Lý luận cơ bản: Học thuyết Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh được xác định là cơ sở phương pháp luận của toàn bộ môn học. Giáo trình trích dẫn trực tiếp các tác phẩm: V.I. Lênin, Toàn tập (nhiều tập, NXB Tiến bộ, Mátxcơva); Hồ Chí Minh, Toàn tập (NXB Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 1995-1996); Ph. Ăngghen, Tuyển tập Luận văn quân sự, tập 2 (NXB Quân đội nhân dân, Hà Nội, 1978).

Các quan điểm tiếp cận khoa học được giáo trình nêu rõ trong Bài 1, gồm ba loại: quan điểm hệ thống (nhìn nhận tổng thể các mối quan hệ giữa các bộ phận của môn học), quan điểm lịch sử - logic (đặt vấn đề nghiên cứu trong bối cảnh thời gian và không gian cụ thể), và quan điểm thực tiễn (bám sát thực tiễn xây dựng quân đội, công an nhân dân, và nền quốc phòng toàn dân).

Khung phân tích về chiến tranh được xây dựng qua ba lớp khái niệm: chiến tranh là hiện tượng chính trị - xã hội có tính lịch sử; nguồn gốc kinh tế (chế độ chiếm hữu tư nhân) và nguồn gốc xã hội (giai cấp đối kháng); bản chất chiến tranh theo định thức của Lênin: "Chiến tranh là sự tiếp tục của chính trị bằng những biện pháp khác".

Kỹ Năng Phát Triển

• Kỹ năng phân tích lý luận: Vận dụng các phương pháp nghiên cứu lý thuyết (phân tích, tổng hợp, phân loại, hệ thống hoá, mô hình hoá) để xử lý tài liệu về quốc phòng - an ninh.
• Kỹ năng thực hành quân sự: Thao tác kỹ thuật với vũ khí bộ binh, sử dụng bản đồ và địa hình, sơ cứu vết thương, thực hiện đội ngũ chiến đấu.
• Kỹ năng nhận diện và phân tích tình huống: Nhận biết các thủ đoạn trong chiến lược "Diễn biến hoà bình"; phân biệt bạo loạn chính trị, bạo loạn vũ trang và bạo loạn kết hợp.
• Kỹ năng tự học và tổng kết kinh nghiệm: Viết thu hoạch, tiểu luận; tham quan thực tế; ứng dụng công nghệ thông tin trong nghiên cứu môn học.

---

Phương Pháp Giảng Dạy và Học Tập

Tiếp Cận Sư Phạm

Giáo trình xác định kết hợp song song hai nhóm phương pháp: phương pháp nghiên cứu lý thuyết (phân tích, tổng hợp, phân loại, hệ thống hoá) và phương pháp nghiên cứu thực tiễn (quan sát, điều tra, khảo sát, tổng kết kinh nghiệm, diễn tập). Phương pháp dạy học được định hướng theo hướng "tăng cường vận dụng các phương pháp dạy học tiên tiến kết hợp với sử dụng các phương tiện kỹ thuật dạy học hiện đại" (Bài 1).

Đặc biệt, Bài 1 giới thiệu nhóm phương pháp tạo tình huống, nêu vấn đề, đối thoại, tranh luận sáng tạo — hướng đến kích hoạt tư duy phân tích thay vì tiếp nhận thụ động.

Bài Tập và Thực Hành

Mỗi bài học kết thúc bằng câu hỏi ôn tập yêu cầu sinh viên phân tích và trình bày, không đơn thuần tái hiện nội dung. Ví dụ: "Phân tích truyền thống và nghệ thuật đánh giặc của tổ tiên. Trình bày những nét đặc sắc về nghệ thuật quân sự Việt Nam từ khi có Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo" (Bài 7); "Âm mưu, thủ đoạn 'Diễn biến hoà bình', bạo loạn lật đổ của chủ nghĩa đế quốc và các thế lực thù địch sử dụng chống phá các nước xã hội chủ nghĩa như thế nào?" (Bài 8).

Phần kỹ năng quân sự (Học phần 3) đòi hỏi sân tập, bãi tập, thao trường theo quy định tại Thông tư số 33/2009/TT-BGDĐT và Thông tư số 05/2013/TT-BGDĐT.

Phương Thức Đánh Giá

Giáo trình mô tả chi tiết hai hình thức đánh giá:

• Đào tạo theo niên chế: Điểm tổng hợp tính theo thang điểm 10, gồm kiểm tra thường xuyên, kiểm tra định kỳ và thi kết thúc học phần. Điểm thi kết thúc học phần chiếm trọng số không dưới 50% của điểm học phần.
• Đào tạo theo tín chỉ: Điểm học phần là tổng các điểm đánh giá bộ phận nhân với trọng số tương ứng. Sinh viên cần đạt từ 5 điểm trở lên và có ít nhất 80% thời gian có mặt (lý thuyết và thực hành tại thao trường) mới được dự thi kết thúc học phần lần thứ nhất.

Sinh viên đủ điều kiện được cấp Chứng chỉ Giáo dục Quốc phòng - An ninh khi điểm trung bình chung môn học đạt từ 5 điểm trở lên và không bị truy cứu trách nhiệm hình sự tại thời điểm cấp chứng chỉ.

Tự Học và Tài Liệu Tham Khảo

Bài 1 dẫn chiếu đến tài liệu bổ trợ: Giáo trình Phương pháp dạy, học Giáo dục Quốc phòng - An ninh (NXB Giáo dục Việt Nam, 2013). Sinh viên được khuyến khích "tăng cường tham quan thực tế, viết thu hoạch, tiểu luận; đẩy mạnh nghiên cứu, ứng dụng các thành tựu công nghệ thông tin" để nâng cao chất lượng tự học.

---

Điểm Nổi Bật và Nội Dung Được Cập Nhật

Cập Nhật so với Phiên Bản Trước

Đây là lần tái bản thứ năm có sửa chữa và bổ sung. Theo Lời đầu, nội dung đã được cập nhật để phù hợp với Thông tư số 31/2012/TT-BGDĐT — thay thế Quyết định số 81/2007/QĐ-BGDĐT. Điểm thay đổi cấu trúc quan trọng nhất là việc tích hợp nội dung an ninh vào môn học quốc phòng, hình thành tên gọi Giáo dục Quốc phòng - An ninh thay cho Giáo dục Quốc phòng (như tên gọi trước năm 2007). Chứng chỉ môn học cũng được chính thức ghi nhận là điều kiện xét tốt nghiệp theo quy định mới.

Tích Hợp Bối Cảnh Hiện Tại

Giáo trình đưa vào nội dung phân tích chiến lược "Diễn biến hoà bình" trong bối cảnh thế giới từ sau 1991, gồm diễn biến ở Đông Âu và Liên Xô, điều chỉnh chiến lược của Mỹ từ can thiệp quân sự sang thủ đoạn phi quân sự. Đặc biệt, giai đoạn từ năm 1995 đến thời điểm biên soạn được phân tích với các thủ đoạn mới như "dính líu", "ngầm", "sâu, hiểm" mà các thế lực thù địch sử dụng sau khi bình thường hoá quan hệ ngoại giao với Việt Nam.

Tính Ứng Dụng Thực Tiễn

Kiến thức về kỹ năng quân sự trong Học phần 3 được xác định rõ phạm vi ứng dụng: sinh viên sau khi hoàn thành có thể "ứng dụng các kỹ thuật này khi tham gia dân quân, tự vệ theo quy định của pháp luật" (Bài 1). Phần nghệ thuật quân sự Việt Nam gắn liền với dữ liệu lịch sử và các nguyên tắc tác chiến được đúc kết qua thực tiễn các cuộc kháng chiến.

---

Đối Tượng Sử Dụng Giáo Trình

Sinh Viên

Giáo trình dành cho sinh viên khối không chuyên ngành Giáo dục Quốc phòng - An ninh, trình độ đại học và cao đẳng, hình thức đào tạo chính quy. Theo cấu trúc chương trình, sinh viên thường tiếp cận môn học trong năm đầu hoặc năm hai của chương trình đào tạo, trước khi vào các môn chuyên ngành. Không có quy định về môn học tiên quyết cụ thể, tuy nhiên sinh viên cần có nền tảng nhận thức chính trị - xã hội ở trình độ phổ thông.

Giáo trình phù hợp với sinh viên thuộc mọi ngành đào tạo, vì đây là môn học bắt buộc thống nhất toàn quốc.

Giảng Viên

Giáo trình là "tài liệu giảng dạy và nghiên cứu chính thức của giảng viên, sinh viên" theo quy định tại Phần 3 (Hướng dẫn thực hiện chương trình). Giảng viên sử dụng giáo trình này làm tài liệu gốc để xây dựng chương trình chi tiết môn học, điều chỉnh theo quy trình đào tạo của từng trường (học chế tín chỉ hoặc niên chế - học phần). Bộ Giáo dục và Đào tạo là cơ quan ban hành và đảm bảo tính thống nhất trong sử dụng giáo trình phạm vi toàn quốc.

Người Tự Học và Tra Cứu

Người đọc ngoài chương trình chính quy có thể sử dụng giáo trình để nắm các khái niệm cơ bản về đường lối quốc phòng - an ninh và hệ thống pháp luật liên quan. Tuy nhiên, phần kỹ năng quân sự (Học phần 3) yêu cầu thực hành tại thao trường và không thể tự học hoàn toàn qua tài liệu.

---

Câu Hỏi Thường Gặp

1. Giáo trình này phù hợp với ai?

Giáo trình được biên soạn cho sinh viên đại học và cao đẳng thuộc mọi ngành đào tạo, không phân biệt chuyên ngành. Theo Phần 1 (Quy định chung) của chương trình, đối tượng áp dụng là "sinh viên khối không chuyên ngành Giáo dục Quốc phòng - An ninh trình độ đại học, cao đẳng, loại hình đào tạo chính quy". Giảng viên trực tiếp giảng dạy môn học cũng sử dụng giáo trình này làm tài liệu giảng dạy chính thức.

2. Cần kiến thức nền nào để học?

Giáo trình không đặt ra học phần tiên quyết. Tuy nhiên, do nội dung lý luận trong Bài 2 dẫn chiếu các tác phẩm của Mác, Ăngghen, Lênin và Hồ Chí Minh, sinh viên có nền tảng từ môn Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin sẽ tiếp nhận phần lý luận thuận lợi hơn. Phần kỹ năng quân sự tiếp cận từ đầu, không yêu cầu kiến thức chuyên môn trước.

3. Điểm khác biệt so với các giáo trình quốc phòng trước đây?

So với chương trình Giáo dục Quốc phòng (1991) và Huấn luyện Quân sự phổ thông (1961), giáo trình hiện hành tích hợp thêm nội dung an ninh nhân dân thành một cấu phần chính thức (từ năm 2007). Chương trình được tổ chức theo hệ thống tín chỉ, với Học phần 2 riêng biệt dành cho Công tác Quốc phòng - An ninh (2 tín chỉ). Phần phân tích chiến lược "Diễn biến hoà bình" là nội dung được bổ sung và cập nhật phản ánh bối cảnh sau năm 1991.

4. Làm sao để tự học hiệu quả?

Bài 1 khuyến nghị kết hợp nghiên cứu lý thuyết và thực hành, sử dụng phương pháp nêu vấn đề và tranh luận để làm rõ các khái niệm. Người tự học nên đọc trực tiếp các nguồn được trích dẫn trong giáo trình, đặc biệt Hồ Chí Minh, Toàn tập và V.I. Lênin, Toàn tập (các tập được chú thích cụ thể trong từng bài). Tài liệu bổ trợ trực tiếp được giáo trình dẫn chiếu là Giáo trình Phương pháp dạy, học Giáo dục Quốc phòng - An ninh (NXB Giáo dục Việt Nam, 2013).

5. Có tài liệu bổ trợ nào kèm theo?

Giáo trình dẫn chiếu một số nguồn tham khảo chính thức: (1) Giáo trình Phương pháp dạy, học Giáo dục Quốc phòng - An ninh, NXB Giáo dục Việt Nam, 2013; (2) Từ điển Bách khoa Quân sự Việt Nam, NXB Quân đội nhân dân, Hà Nội, 2005 (được trích dẫn trong Bài 8 khi định nghĩa "Diễn biến hoà bình" và "bạo loạn lật đổ"); (3) Hệ thống văn bản quy phạm pháp luật bao gồm Nghị định số 116/2007/NĐ-CP, Thông tư số 31/2012/TT-BGDĐT, Thông tư số 40/2012/TT-BGDĐT, Thông tư số 33/2009/TT-BGDĐT và Thông tư số 05/2013/TT-BGDĐT.

---

Kết Luận

Giáo trình Giáo dục Quốc phòng - An ninh (Tập Một) cung cấp cho sinh viên ba nhóm giá trị học thuật chính: (1) hệ thống lý luận cơ bản về chiến tranh, quân đội và bảo vệ Tổ quốc theo học thuyết Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh; (2) khung phân tích thực tiễn về công tác quốc phòng - an ninh trong bối cảnh hiện đại, bao gồm nhận diện chiến lược "Diễn biến hoà bình"; (3) kiến thức và kỹ năng quân sự phổ thông đáp ứng yêu cầu tham gia lực lượng dân quân tự vệ và dự bị động viên theo quy định pháp luật.

Lộ trình học tập được gợi ý: Học phần 1 (Đường lối quân sự) → Học phần 2 (Công tác Quốc phòng - An ninh) → Học phần 3 (Quân sự chung và Kỹ thuật chiến thuật). Để mở rộng hiểu biết, người học có thể tham khảo thêm Giáo trình Phương pháp dạy, học Giáo dục Quốc phòng - An ninh (NXB Giáo dục Việt Nam, 2013) và hệ thống văn bản pháp luật hiện hành về Giáo dục Quốc phòng - An ninh.

---

Giáo trình do Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam phát hành, tái bản lần thứ năm có sửa chữa và bổ sung theo chương trình ban hành kèm theo Thông tư số 31/2012/TT-BGDĐT.

Trích đoạn nội dung tài liệu

0If D0 Quoc PHONG - a NINH (DÙNG CHO SINH VIÊN CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC, CAO si ĐÀO HUY HIỆP — NGUYEN MANH HƯỚNG — LƯU NGỌC KHẢI NGUYEN HOANG MINH — LE BAI NGHĨA ~ TRẤN ĐĂNG THANH VŨ QUANG TẠO — 96 XUAN TAO — HOANG KHAC THONG LE DOAN THUAT — TANGOC VANG — NGUYEN TU VUONG — NGUYEN TRONG XUAN Giao trinh 6140 DUC QUOC PHONG AN NINE (DÙNG CHO SINH VIÊN CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC, CAO ĐẲNG) TẬP MỘT | (Tái bản lần thứ năm, có sửa chữa và bổ sung) NHÀ XUẤT BẢN GIÁO DỤC VIỆT NAM nói đầu Giáo dục quốc phòng - an ninh cho sinh viên là một trong những nhiệm vụ quan trọng góp phần thực hiện mục tiêu giáo dục toàn diện. Qua đó tạo điều kiện cho thế hệ trẻ tu dưỡng phẩm chất đạo đức và rèn luyện năng lực thực tế để sẵn sàng thực hiện 2 nhiệm vụ chiến lược : xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa. Môn học Giáo dục quốc phòng - an ninh đã được xác định trong nhiều văn bản quy phạm pháp luật của Nhà nước và gần đây nhất Bộ Chính trị đã có Chỉ thị số 12-CT/TW ngày 03-5-2007 về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác giáo dục quốc phòng, an nình trong tình hình mới, Chính phử bạn hành Nghị định số 116/2007⁄NĐ-CP ngày 10-7-2007 về Giáo duc quốc phòng — an ninh. Quán triệt chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước về công tác giáo dục quốc phòng, an ninh nhằm đáp ứng tốt hơn nữa yêu cầu của mục tiêu giáo dục và thực tiễn, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã phối hợp với Bộ Quốc phòng, Bộ Công an nghiên cứu, biên soạn bộ sách Giáo trình Giáo dục quốc phòng- an ninh dùng cho sinh viên các trường dai học, cao đẳng gồm hai tập.

Bộ sách này đã được Hiội đồng thẩm định liên Bộ Giáo dục và Đào tạo- Bộ Quốc phòng— Bộ Công an nghiệm thu. Nội dung sách đã cập nhật được những vấn đề mới, phù hợp với chương trình mới ban hành, Thông tư số 31/2012/TT - BGDĐT ngày 12- 9- 2012 cửa Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành chương trùnh Giáo duc quốc phòng- an nĩnh (trùnh độ đại học). Các tác giả biên soạn bộ sách này được Bộ Giáo dục và Đào tạo, Độ Quốc phòng, Bộ Công an lựa chọn. Bản thảo sau khi hoàn chỉnh đã được Hội đồng thấm định Quốc gia thấm định và giao cho Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam xuất bản để phục vụ các trường.

Hi vọng bộ sách nà iy sẽ giúp ích được nhiều cho giảng viên, sinh viên và nhà trường trong việc thực hiện nhiệm vụ giáo dục quốc phòng, an ninh toàn dân. Mặc dù đã có nhiều cố gắng, song khó tránh khỏi những sơ suất nhất định. Chúng tôi mong nhận được nhiều ý kiến đóng góp của các đồng chí giảng viên, cán bộ chỉ đạo để bộ sách ngày càng hoàn thiện. Các ý kiến đóng góp xin gửi về Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam, 81 Trần Hưng Đạo, Hà Nội.

Xín chân thành cảm ơn. VỤ GIÁO DỤC QUỐC PHÒNG - BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO Bài 1 ĐỐI TƯỢNG, PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU MÔN HỌC GIÁO DỤC QUỐC PHÒNG - AN NINH ¡- MỤC ĐÍCH, YÊU CẦU - Nắm vững đối tượng, phương pháp, nội dung nghiên cứu môn học. Giáo dục quốc phòng — an ninh, góp phần bồi dưỡng nhân cách, phẩm chất và năng lực, trung thành với lí tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa. : — Sinh viên xác định trách nhiệm, thái độ đúng trong học tập môn học Giáo dục quốc phòng — an ninh, tích cực tham gia xây dựng, củng cố nền quốc phòng toàn dân, an ninh nhân dân ngay khi đang học tập, rèn luyện trong nhà trường và ở mỗi vị trí công tác tiếp theo.

II - ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU Đối tượng nghiên cứu của môn học bao gồm đường lối quân sự của Đảng, công tác quốc phòng, an ninh, quân sự và kĩ năng quân sự cần thiết. Nghiên cứu về đường lối quân sự của Dang Nghiên cứu những quan điểm cơ bản có tính chất lí luận của Dang vé đường lối quân sự, bao gồm : những vấn đề cơ bản của học thuyết Mác - Lênh, tư tưởng Hồ Chí Minh về chiến tranh, quân đội và bảo vệ Tổ quốc; quan điểm của Đảng về xây dựng nền quốc phòng toàn dân, chiến tranh nhân dân bảo vệ Tổ quốc, xây dựng lực lượng vũ trang nhân dân, an ninh nhân dân ; về kết hợp phát triển kinh tế — xã hội với tăng cường củng cố quốc phòng, an ninh và một số nội dung cơ bản về lịch sử nghệ thuật quân sự Việt Nam qua các thời kì. Học thuyết Mác — Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh về chiến tranh, quân đội và bảo vệ Tổ quốc mang tính cách mạng và khoa học sâu sắc. Đó là cơ sở lí luận để Đảng ta đề ra chủ trương, đường lối chiến lược xây dựng nền quốc phòng toàn dân, xây dựng lực lượng vũ trang nhân dân và tiến hành chiến tranh nhân dân bảo vệ Tổ quốc.

Nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc trong giai đoạn hiện nay không chỉ bảo vệ toàn vẹn lãnh thổ, vùng trời, vùng biển, hải đảo mà còn phải bảo vệ Đảng, bảo vệ chế độ, bảo vệ nền văn hoá của dân tộc. Các quan điểm của Đảng về xây dựng nền quốc phòng toàn dân, xây dựng lực lượng vũ trang 5 nhân. dân, tiến hành chiến tranh nhân dân đều có tính kế thừa và phát triển những truyền thống quân sự độc đáo của dân tộc "cả nước một lòng chung sức đánh giặc", "lấy ít địch nhiều", "lấy nhỏ chống lớn". Đó cũng chính là đặc trưng nghệ thuật quân sự Việt Nam đã chiến thắng các kẻ thù hung hãn nhất.

Nghiên cứu đường lối quân sự của Đảng góp phần hình thành niềm tin khoa học, rèn luyện phẩm chất đạo đức cách mạng và lí tưởng cho sinh viên. Nghiên cứu về công tác quốc phòng, an ninh Nghiên cứu-những vấn đề cơ bản về nhiệm vụ, nội dung công tác quốc phòng, an ninh của Đảng hiện nay, bao gồm : xây dựng lực lượng dân quân tự vệ, lực lượng dự bị động viên, tăng cường tiềm lực cơ sở vật chất, kĩ thuật quốc phòng, phòng chống chiến tranh công nghệ cao, đánh bại chiến lược "Diễn biến hoà bình", bạo loạn lật đổ của các thế lực thù địch đối với cách mạng Việt Nam ; một số vấn đề về dân tộc, tôn giáo và đấu tranh phòng chống địch lợi dụng vấn đề dân tộc, tôn giáo chống phá cách mạng Việt Nam ; xây dựng, bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, chủ quyền biển đảo, an ninh quốc gia ; đấu tranh phòng chống tội phạm và giữ gìn trật tự, an toàn xã hội. Nhà nước quy định nhiệm vụ về quốc phòng, quân sự, an ninh cho các bộ, ngành, cơ quan Trung ương, địa phương và đơn vị cơ sở. Do vậy, nghiên cứu về công tác quốc phòng, an ninh thực chất là nghiên cứu hệ thống văn - bản quy phạm pháp luật của Nhà nước về bảo vệ Tổ quốc, giữ gìn trật tự, an toàn xã hội và an ninh chính trị.

Mọi công dân đều có trách nhiệm tham gia công tác quốc phòng, luyện tập quân sự, giữ gìn bảo vệ an ninh, trật tự an toàn xã hội. Tăng cường tiềm lực quốc phòng toàn dân, an ninh nhân dân phòng, chống có hiệu quả chiến lược "Diễn biến hoà bình", bạo loạn lật đổ của các thế lực thù địch đối với cách mạng Việt Nam, kể cả việc phòng, chống chiến tranh vũ khí công nghệ cao trong tương lai. Nghiên cứu và thực hiện tốt công tác quốc phòng, an ninh để xây dựng lòng tin chiến thắng trước mọi âm mưu, thủ đoạn của kẻ thù đối với cách mạng Việt Nam. Nghiên cứu về quân sự và kĩ năng quân sự cần thiết Nghiên cứu các kiến thức, kí năng chiến thuật, kĩ thuật quân sự cần thiết như : những kiến thức cơ bản về bản đồ, địa hình quân sự, các phương tiện chỉ huy chiến thuật và chiến đấu ; tính năng, tác dụng, cấu tạo, sử dụng, bảo quản các loại vũ khí bộ binh AK, CKC, RPD, RPK, B40, B41 ; tính năng, kĩ thuật sử dụng thuốc nổ ; phòng chống vũ khí hạt nhân, hoá học, sinh học, vũ khí lửa ; vết thương chiến tranh và phương pháp xử lí ; một số vấn đề về điều lệnh đội ngũ và chiến thuật chiến đấu bộ binh.

Kiến thức về quân sự trong môn học là những kiến thức phổ thông, sinh viên cần quan tâm nghiên cứu đặc điểm, nguyên lí, tác dụng. hiểu rõ bản chất các nội dung kĩ thuật, chiến thuật bộ binh ; về khả năng sát thương, với các phương pháp phòng tránh đơn giản, hiệu quả. Trên cơ sở đó nghiên cứu thực hành các bài tập sát với thực tế, thành thạo các thao tác kĩ thuật, chiến thuật trong chiến đấu. Đồng thời có thể ứng dụng các kĩ thuật này khi tham gia dân quân, tự vệ theo quy định của pháp luật.

III - PHƯƠNG PHÁP LUẬN VÀ CÁC PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU Việc nghiên cứu môn học Giáo dục quốc phòng - an ninh đòi hỏi phải nắm vững cơ sở phương pháp luận, các phương pháp nghiên cứu cụ thể phù hợp với đối tượng, phạm vi và tính chất đa dạng của nội dung môn học này. Cơ sở phương pháp luận Cơ sở phương pháp luận chung nhất của việc nghiên cứu giáo dục quốc phòng — an ninh là học thuyết Mác — Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh. Trong đó những quan điểm của các nhà kinh điển Mác — Lénin va của Chủ tịch Hồ Chí Minh về chiến tranh, quân đội, về xây dựng lực lượng vũ trang nhân dân, về xây dựng nền quốc phòng toàn dân. là nền tảng thế giới quan, nhận thức luận của sự nghiên cứu, vận dụng đường lối quân sự của Đảng và những vấn đề cơ bản khác của giáo dục quốc phòng — an ninh.

Việc xác định học thuyết Mác — Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh là cơ sở phương pháp luận, đòi hỏi quá trình nghiên cứu, phát triển giáo dục quốc phòng - an ninh phải nắm vững và vận dụng đúng đắn các quan điểm tiếp cận khoa học sau đây : — Quan điểm hệ thống : Đặt ra yêu cầu nghiên cứu, phát triển các nội dung của giáo dục quốc phòng — an ninh một cách toàn diện, tổng thể, trong mối quan hệ phát triển giữa các bộ phận, các vấn đề của môn học, giữa môn học Giáo dục quốc phòng — an ninh và môn học khác.