Điều dưỡng cơ bản và cấp cứu ban đầu

Giáo trình môn học Điều dưỡng cơ bản và cấp cứu ban đầu - Trường Cao đẳng Y tế Thanh Hóa

• Tác giả: Mai Văn Bảy
• Trường học: Trường Cao đẳng Y tế Thanh Hóa
• Chuyên ngành: Xét nghiệm
• Đề tài: Điều dưỡng cơ bản và cấp cứu ban đầu
• Loại tài liệu: Giáo trình
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Thanh Hóa

Tóm tắt

I. Tổng quan về giáo trình Điều dưỡng cơ bản và cấp cứu ban đầu

Giáo trình Điều dưỡng cơ bản và cấp cứu ban đầu là tài liệu chuyên môn do Trường Cao đẳng Y tế Thanh Hóa ban hành năm 2024. Cuốn sách phục vụ công tác giảng dạy cho sinh viên hệ cao đẳng kỹ thuật xét nghiệm y học. Tài liệu được biên soạn dựa trên khung chương trình chuẩn theo quy định hiện hành của Bộ Lao động Thương binh và Xã hội. Nội dung tài liệu gồm mười bài giảng trọng tâm. Mỗi bài học kết hợp giữa lý thuyết y khoa cốt lõi và hướng dẫn thực hành chi tiết. Sinh viên học được quy trình kiểm soát nhiễm khuẩn, kỹ thuật tiêm truyền, đo dấu hiệu sinh tồn và sơ cấp cứu tai nạn. Tài liệu nhấn mạnh vai trò, chức năng và y đức của nhân viên y tế trong môi trường bệnh viện. Việc nắm vững kiến thức giúp sinh viên chủ động bảo vệ người bệnh và nâng cao hiệu quả điều trị. Giáo trình đóng vai trò nền tảng vững chắc trong chương trình đào tạo y tế chất lượng cao. Đội ngũ tác giả là các giảng viên giàu kinh nghiệm thực tế. Từng quy trình được chuẩn hóa nhằm đáp ứng yêu cầu khắt khe của ngành y.

1.1. Mục tiêu và phạm vi đào tạo môn học

Môn học cung cấp hệ thống kiến thức cơ bản về quy trình chăm sóc y tế chuẩn. Người học làm quen với các nguyên tắc bảo đảm an toàn sinh học. Phạm vi đào tạo bao quát các kỹ năng thao tác vô khuẩn trước khi tiếp xúc bệnh nhân. Sinh viên chuyên ngành xét nghiệm cần nắm chắc kỹ thuật xử lý mẫu bệnh phẩm an toàn. Kỹ năng giao tiếp và y đức nghề nghiệp cũng được rèn luyện thường xuyên. Học viên hiểu rõ trách nhiệm pháp lý và đạo đức trong quá trình chăm sóc bệnh nhân. Nội dung giảng dạy giúp giảm thiểu tối đa nguy cơ lây nhiễm chéo tại cơ sở y tế. Sinh viên tự tin thích ứng với các tình huống lâm sàng thực tế sau khi hoàn thành học phần.

1.2. Khung cấu trúc mười bài giảng thực hành

Giáo trình gồm mười bài giảng chuyên đề sắp xếp theo trình tự khoa học chặt chẽ. Khối kiến thức mở đầu tập trung vào kỹ thuật vô khuẩn như rửa tay ngoại khoa, mặc áo và mang găng. Nhóm bài tiếp theo hướng dẫn đo mạch, nhiệt độ, huyết áp và nhịp thở. Các kỹ thuật dùng thuốc bao gồm tiêm dưới da, tiêm bắp và truyền dịch tĩnh mạch. Khối bài về cấp cứu bao gồm thở oxy, hút đờm dãi, băng bó vết thương và cầm máu tạm thời. Hai bài cuối rèn luyện kỹ năng hồi sinh tim phổi và cố định vận chuyển nạn nhân gãy xương. Cấu trúc bài giảng logic giúp sinh viên tiếp thu bài học nhanh chóng và hiệu quả.

II. Thực trạng giảng dạy Điều dưỡng cơ bản và cấp cứu ban đầu

Hoạt động giảng dạy kỹ thuật điều dưỡng tại nhiều cơ sở còn đối mặt với nhiều khó khăn. Sinh viên y tế thường thiếu môi trường rèn luyện kỹ năng lâm sàng chuyên sâu. Việc tiếp xúc hạn chế với người bệnh làm giảm khả năng phản xạ khi xảy ra sự cố cấp cứu. Một số người học chưa nhận thức đầy đủ tầm quan trọng của các thao tác vệ sinh vô khuẩn. Sự lơ là trong rửa tay hoặc mang găng vô khuẩn dễ dẫn đến nguy cơ lây nhiễm chéo. Thiết bị thực hành tại các phòng mô phỏng đôi khi chưa đồng bộ với thực tế tại bệnh viện. Tình trạng này tạo ra khoảng cách lớn giữa lý thuyết trên giảng đường và thực hành bệnh viện. Sinh viên dễ lúng túng khi xử trí vết thương chảy máu hoặc gãy xương phức tạp. Sai sót trong kỹ thuật tiêm truyền hoặc đo sai dấu hiệu sinh tồn có thể gây nguy hiểm cho tính mạng người bệnh. Sự thiếu hụt bảng kiểm đánh giá cụ thể cũng làm giảm tính khách quan khi chấm điểm học tập. Do đó, việc đổi mới chương trình và chuẩn hóa tài liệu giảng dạy là yêu cầu cấp bách.

2.1. Nguy cơ lây nhiễm từ vi phạm quy tắc vô khuẩn

Quy trình vô khuẩn là nguyên tắc sống còn trong chăm sóc y tế lâm sàng. Vi phạm kỹ thuật rửa tay ngoại khoa hoặc mặc áo choàng làm tăng tỷ lệ nhiễm khuẩn bệnh viện. Đôi bàn tay của nhân viên y tế là nguồn trung gian truyền vi sinh vật gây bệnh phổ biến nhất. Việc chạm tay vào bề mặt ngoài áo vô khuẩn hoặc mang sai kích cỡ găng tay gây hậu quả khôn lường. Mầm bệnh nguy hiểm có thể xâm nhập trực tiếp vào vết mổ hoặc vết thương hở của người bệnh. Nhiễm trùng bệnh viện kéo dài thời gian nằm viện và làm tăng chi phí điều trị đáng kể. Giáo trình nhấn mạnh sự nghiêm ngặt này nhằm loại bỏ triệt để các sai lầm chuyên môn.

2.2. Khó khăn khi sơ cứu tai nạn và theo dõi sinh hiệu

Xử trí cấp cứu tai nạn luôn đòi hỏi sự chuẩn xác và bình tĩnh tuyệt đối. Người thực hiện thiếu kỹ năng thường lúng túng khi đối mặt nạn nhân mất máu nhiều hoặc ngừng thở. Thao tác băng bó không đúng kỹ thuật có thể làm tổn thương thêm mô mềm xung quanh. Việc đặt sai vị trí garo hoặc siết quá chặt dễ gây hoại tử chi của người bị nạn. Bên cạnh đó, đo huyết áp bằng thiết bị sai lệch dẫn đến phán đoán bệnh thiếu chính xác. Việc sử dụng huyết áp kế đồng hồ bị giảm độ căng lò xo làm sai lệch chỉ số huyết áp thực tế. Những hạn chế này trực tiếp đe dọa sự sống của bệnh nhân trong các giờ vàng cấp cứu khẩn cấp.

III. Phương pháp chuẩn hóa Điều dưỡng cơ bản và cấp cứu ban đầu

Trường Cao đẳng Y tế Thanh Hóa xây dựng giải pháp đào tạo toàn diện thông qua bộ giáo trình chuẩn hóa năm 2024. Phương pháp giảng dạy tập trung vào mô hình lấy người học làm trung tâm. Mọi quy trình điều dưỡng đều được cụ thể hóa thành bảng kiểm chi tiết từng bước. Giảng viên hướng dẫn mẫu trên mô hình trước khi cho sinh viên thao tác trực tiếp. Tiêu chuẩn đánh giá rõ ràng giúp sinh viên nhận biết ngay các lỗi thao tác sai sót. Việc kết hợp chặt chẽ giữa học lý thuyết và thực hành lâm sàng nâng cao tay nghề vững chắc. Sinh viên được rèn luyện quy trình kiểm soát vô khuẩn thường xuyên để hình thành phản xạ tự nhiên. Đối với các kỹ thuật cấp cứu, sinh viên được luyện tập xử lý tình huống giả định theo kịch bản khẩn cấp. Phương pháp này rèn luyện bản lĩnh bình tĩnh và kỹ năng phối hợp nhóm nhịp nhàng. Khung đánh giá ba mức độ thực hiện tốt, chưa tốt hoặc không thực hiện tạo ra sự công bằng tuyệt đối. Đây là bước đột phá nhằm nâng cao chất lượng nguồn nhân lực y tế địa phương.

3.1. Ứng dụng bảng kiểm dạy học và thang điểm lượng giá

Hệ thống bảng kiểm dạy học là công cụ quản lý chất lượng cốt lõi trong giáo trình. Mỗi kỹ thuật lâm sàng được phân tích thành từng bước độc lập kèm tiêu chuẩn đạt chuẩn mực. Người học căn cứ vào bảng kiểm để tự đối chiếu và sửa đổi động tác trong khi thực hành. Giảng viên sử dụng thang điểm lượng giá với ba mức trọng số rõ ràng từ không đến hai điểm. Cách thức này loại bỏ hoàn toàn tính chủ quan của người chấm trong các kỳ thi lâm sàng. Sinh viên nắm vững tiến trình từ chuẩn bị trang phục, sát khuẩn đến dọn dẹp dụng cụ sau thủ thuật. Phương pháp này bảo đảm mọi kỹ thuật viên đều đáp ứng chuẩn năng lực hành nghề y tế.

3.2. Quy chuẩn thao tác hồi sinh tim phổi và cố định

Quy trình cấp cứu hồi sinh tim phổi đòi hỏi sự kết hợp nhịp nhàng giữa ép tim và thổi ngạt. Giáo trình chỉ dẫn chính xác vị trí đặt tay, góc độ và lực ấn lồng ngực cho từng độ tuổi nạn nhân. Người cấp cứu phải duy trì tần số ép tim và kiểm tra đường thở liên tục để duy trì tưới máu não. Trong sơ cứu chấn thương gãy xương, nguyên tắc bất động chi trên hai khớp được mô tả tỉ mỉ qua hình vẽ. Nẹp cố định phải đủ dài và lót đệm êm tại các điểm tỳ đè để tránh tổn thương mạch máu thần kinh. Thao tác vận chuyển nạn nhân lên cáng được huấn luyện theo đội hình phối hợp nghiêm ngặt. Việc tuân thủ quy chuẩn giảm thiểu tối đa biến chứng bại liệt hoặc sốc chấn thương.

IV. Giá trị thực tiễn của Điều dưỡng cơ bản và cấp cứu ban đầu

Giáo trình mang lại giá trị thực tiễn to lớn cho công tác đào tạo nhân lực y tế hiện đại. Tài liệu trang bị cho người học bản lĩnh vững vàng và chuyên môn thuần thục. Sau khi tốt nghiệp, sinh viên ngành xét nghiệm có thể ứng biến linh hoạt trong mọi hoàn cảnh lâm sàng. Các kỹ năng điều dưỡng cơ bản trở thành công cụ hỗ trợ đắc lực cho công việc thu thập và phân tích mẫu xét nghiệm. Kỹ năng sơ cấp cứu giúp bảo toàn tính mạng bệnh nhân khi xảy ra biến cố đột ngột tại phòng bệnh. Sự đồng bộ giữa tài liệu giảng dạy và thực tiễn bệnh viện góp phần nâng cao năng lực cho hệ thống y tế cơ sở. Trường Cao đẳng Y tế Thanh Hóa đã khẳng định vị thế uy tín qua chất lượng biên soạn của giáo trình. Sinh viên tốt nghiệp từ nhà trường luôn được các cơ sở y tế đánh giá cao về năng lực thực hành. Cuốn sách không chỉ phục vụ học tập mà còn là cẩm nang nghề nghiệp lâu dài cho cán bộ y tế.

4.1. Nâng cao năng lực chuyên môn cho kỹ thuật viên xét nghiệm

Kỹ thuật viên xét nghiệm thường xuyên tiếp xúc trực tiếp với dịch cơ thể và máu của người bệnh. Việc nắm vững kỹ năng điều dưỡng cơ bản giúp bảo vệ an toàn cho cả nhân viên và người bệnh. Các thao tác sát khuẩn và mặc áo choàng đúng cách triệt tiêu nguy cơ phơi nhiễm bệnh truyền nhiễm nguy hiểm. Khi xảy ra tai biến sốc phản vệ hoặc ngất trong lúc lấy máu, kỹ thuật viên có thể xử trí cấp cứu tại chỗ kịp thời. Kiến thức vững vàng tạo dựng tâm thế chủ động, bình tĩnh và tự tin trong môi trường phòng xét nghiệm áp lực cao. Đây là nền tảng để người làm nghề nâng cao tay nghề và uy tín nghề nghiệp.

4.2. Tầm quan trọng của kỹ năng sơ cấp cứu trong cộng đồng

Kỹ năng sơ cấp cứu ban đầu đóng vai trò quyết định trong việc cứu sống nạn nhân trước khi đến bệnh viện. Những sự cố bất ngờ như đuối nước, hóc dị vật hay tai nạn giao thông đòi hỏi can thiệp tức thì. Thao tác ép tim ngoài lồng ngực và thông khí đúng cách giúp duy trì sự sống trong các phút đầu tiên. Băng bó cố định gãy xương chuẩn xác ngăn chặn tình trạng sốc đau đớn và tổn thương mạch tạng. Cán bộ y tế được đào tạo bài bản trở thành nhân tố nòng cốt hỗ trợ sơ cấp cứu ngoài cộng đồng. Sự phổ biến của giáo trình góp phần nâng cao năng lực ứng phó thảm họa khẩn cấp cho toàn xã hội.

Nội dung chính

Tổng quan về giáo trình

Giáo trình Điều dưỡng cơ bản và Cấp cứu ban đầu (Mã môn học: MH 16) là tài liệu giảng dạy và học tập chính thức do Trường Cao đẳng Y tế Thanh Hóa biên soạn và ban hành năm 2024 theo Quyết định của Hiệu trưởng. Biên soạn tài liệu là tập thể giảng viên Bộ môn Điều dưỡng, dưới sự chủ biên của TS.BS. Mai Văn Bảy và ĐDCK1. Trần Thị Thanh Huyền, cùng các tác giả: ThS. Chu Thị Hoàng Anh, ThS. Đỗ Thị Ánh Tuyết, CN. Nguyễn Thị Hà, CN. Trần Mai Huyền và CN. Lê Thị Huyền Trang.

Về vị trí đào tạo, học phần MH 16 thuộc khối kiến thức cơ sở ngành trong chương trình đào tạo trình độ Cao đẳng ngành Kỹ thuật Xét nghiệm, được xây dựng căn cứ theo Thông tư 03/2017/TT-BLĐTBXH ngày 01 tháng 3 năm 2017 của Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội. Môn học đóng vai trò trang bị hệ thống nguyên tắc vô khuẩn, kỹ năng nhận định người bệnh và các can thiệp hỗ trợ y tế cơ bản trước khi sinh viên bước vào các học phần chuyên môn xét nghiệm chuyên sâu.

Mục tiêu học tập của giáo trình được cấu trúc rõ ràng thành ba chuẩn đầu ra:

• Kiến thức: Trình bày được các nguyên tắc, quy định chung, chỉ định, chống chỉ định, tai biến và cách xử trí tai biến khi thực hiện các kỹ thuật điều dưỡng; phân tích được phương pháp nhận định người bệnh toàn diện.
• Kỹ năng: Chuẩn bị đầy đủ người bệnh, nhân viên y tế và dụng cụ; thực hiện đúng trình tự các quy trình kỹ thuật điều dưỡng cơ bản và sơ cấp cứu ban đầu; xử trí kịp thời các tình huống bất thường trong phạm vi chuyên môn.
• Năng lực tự chủ và trách nhiệm: Hình thành tác phong giao tiếp chuẩn mực, ân cần với người bệnh; chủ động theo dõi và thực hiện an toàn y tế tại cơ sở y tế cũng như ngoài cộng đồng.

Giáo trình tiếp cận theo mô hình đào tạo dựa trên năng lực thực hành. Cấu trúc tài liệu gồm 10 bài học tích hợp lý thuyết sinh lý học, vi sinh học với hệ thống bảng kiểm hướng dẫn thao tác lâm sàng. Điểm đặc trưng của giáo trình là việc lượng hóa toàn bộ các bước kỹ thuật thành thang điểm đánh giá chi tiết, tạo công cụ chuẩn mực cho việc giảng dạy và tự học.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi

                             TIẾN TRÌNH NỘI DUNG MÔN HỌC (10 BÀI)

Các chương/chủ đề chính

Toàn bộ tài liệu gồm 10 bài học được thiết kế theo trình tự logic chặt chẽ:

1. Bài 1: Rửa tay, mặc áo và mang găng vô khuẩn (trang 5): Cung cấp các khái niệm về kiểm soát nhiễm khuẩn, 5 nguyên tắc rửa tay, 5 thời điểm rửa tay thường quy theo khuyến cáo y tế, so sánh cơ chế các hóa chất sát khuẩn, quy trình 6 bước rửa tay thường quy và 2 phương pháp rửa tay ngoại khoa (bằng dung dịch xà phòng khử khuẩn và bằng dung dịch chứa cồn). Bài học cũng quy định kỹ thuật sử dụng kẹp Kocher mở áo và kỹ thuật mang/tháo găng vô khuẩn.
2. Bài 2: Theo dõi dấu hiệu sinh tồn (trang 23): Trình bày định nghĩa, các yếu tố ảnh hưởng, biến đổi bệnh lý và quy trình đo 4 chỉ số sinh tồn: thân nhiệt (trung tâm và ngoại vi), mạch (tần số, nhịp điệu, biên độ tại 10 vị trí giải phẫu), nhịp thở (phát hiện kiểu thở Cheyne - Stokes, Kussmaul), và huyết áp động mạch (phân loại theo tiêu chuẩn WHO 2003, công thức tính huyết áp trung bình MAP và huyết áp trẻ em).
3. Bài 3: Kỹ thuật tiêm thuốc (trang 37): Hệ thống hóa các đường tiêm trong da, dưới da, bắp thịt và tĩnh mạch; quy định nguyên tắc vô khuẩn và quy trình phòng ngừa, xử trí tai biến phản vệ hoặc tắc mạch.
4. Bài 4: Truyền tĩnh mạch (trang 61): Cung cấp nguyên tắc tính toán tốc độ dịch truyền, chỉ định, kỹ thuật thiết lập đường truyền tĩnh mạch và kiểm soát các tai biến quá tải tuần hoàn, viêm tĩnh mạch.
5. Bài 5: Thở oxy - Hút đờm dãi (trang 71): Cung cấp chỉ định và quy trình thông khí hỗ trợ, kỹ thuật hút thông đường hô hấp trên và nguyên tắc phòng ngừa thiếu oxy máu hoặc tổn thương niêm mạc.
6. Bài 6 & Bài 7: Kỹ thuật băng và Các biện pháp cầm máu tạm thời (trang 84, 96): Hướng dẫn các kiểu băng cơ bản (xoắn ốc, chữ nhân, số 8) và các thao tác ấn động mạch, garô, băng chèn để kiểm soát xuất huyết ngoại.
7. Bài 8, Bài 9 & Bài 10: Sơ cứu gãy xương, Hồi sinh tim phổi và Cố định - Vận chuyển người bệnh (trang 107, 127, 134): Chuỗi kỹ năng cấp cứu khẩn cấp ngoài hiện trường gồm cố định nẹp, thao tác ép tim ngoài lồng ngực kết hợp thổi ngạt, và các kỹ thuật vận chuyển nạn nhân đảm bảo an toàn cột sống.

Tiến trình nội dung đi từ việc thiết lập rào cản phòng ngừa lây nhiễm vi sinh vật, chuyển sang đánh giá tình trạng sinh lý của người bệnh, thực hiện các kỹ thuật điều trị thường quy, và kết thúc bằng chuỗi kỹ năng phản ứng nhanh trong các trường hợp nguy kịch.

Kiến thức nền tảng được xây dựng

Giáo trình xây dựng cơ sở lý thuyết dựa trên các nguyên lý y sinh học chính xác:

• Kiểm soát nhiễm khuẩn: Phân tích đặc tính sinh học của ba nhóm hóa chất khử khuẩn tay chính:
  • Alcohol (cồn isopropanol, ethanol, n-propanol): Cơ chế làm thoái hóa protein của vi sinh vật; diệt tốt vi khuẩn Gram dương, Gram âm, trực khuẩn lao và nấm; tác dụng vừa trên virus; không có tác dụng diệt nha bào; tác dụng nhanh; ít bị bất hoạt bởi chất hữu cơ; tác dụng phụ gây khô da.
  • Iodine: Cơ chế oxy hóa; diệt vi khuẩn Gram dương, Gram âm, nấm và diệt được nha bào; tác dụng chậm; bị bất hoạt nhiều bởi chất hữu cơ; có thể gây dị ứng hoặc gây suy giáp ở trẻ sơ sinh.
  • Chlorhexidine: Cơ chế làm tăng tính thấm màng tế bào vi sinh vật; diệt tốt vi khuẩn Gram dương, Gram âm, lao, nấm, virus; không diệt được nha bào; tác dụng nhanh và kéo dài; ít bị bất hoạt bởi chất hữu cơ; có thể gây kích ứng da.
• Sinh lý học dấu hiệu sinh tồn:
  • Thân nhiệt: Phân biệt thân nhiệt trung tâm (đo ở trực tràng dao động 36,3 - 37,1°C; ở miệng thấp hơn 0,2 - 0,6°C; ở nách thấp hơn 0,5 - 1,0°C) và thân nhiệt ngoại vi (trán: 33,5°C; lòng bàn tay: 32°C; mu bàn chân: 28°C). Bốn mức độ sốt đo tại trực tràng gồm: sốt nhẹ (37 - 38°C), sốt vừa (38 - 39°C), sốt cao (39 - 40°C), và sốt quá cao (> 40°C).
  • Huyết động học: Định lượng các chỉ số sinh lý gồm mạch người lớn bình thường (70 - 80 chu kỳ/phút; bất thường khi mạch nhanh > 90 hoặc chậm < 60 chu kỳ/phút). Huyết áp động mạch người lớn bình thường có tâm thu từ 90 đến < 140 mmHg và tâm trương từ 60 đến < 90 mmHg. Bảng phân loại tăng huyết áp người lớn theo WHO (2003) được tích hợp chi tiết từ mức tối ưu (< 120/< 80 mmHg) đến tăng huyết áp độ 3 (≥ 180 và/hoặc ≥ 110 mmHg). Giáo trình đưa ra công thức tính huyết áp trung bình (Mean Arterial Pressure - MAP): $$\text{MAP} = \text{Huyết áp tâm trương} + \frac{1}{3} (\text{Huyết áp tâm thu} - \text{Huyết áp tâm trương})$$ Chỉ số MAP bình thường từ 70 - 95 mmHg; khi dưới 70 mmHg là dấu hiệu giảm tưới máu tổ chức. Công thức tính huyết áp tâm thu cho trẻ em theo độ tuổi $n$: $\text{HA tâm thu} = 80 + 2n$ (mmHg), với huyết áp tâm trương bằng $1/2 - 2/3$ huyết áp tâm thu.

Kỹ năng phát triển

Học phần rèn luyện hệ thống kỹ năng theo ba nhóm năng lực:

• Kỹ năng thao tác kỹ thuật (Technical skills): Thực hiện quy trình rửa tay thường quy 6 bước trong thời gian tối thiểu 30 giây (mỗi bước chà ít nhất 5 lần); kỹ thuật rửa tay ngoại khoa bằng dung dịch cồn trong 3 phút (bao gồm thao tác nhúng 5 đầu ngón tay trong cồn 5 giây); kỹ thuật mặc áo choàng vô khuẩn với sự hỗ trợ của người phụ buộc dây (khẩu trang -> vai áo -> thân áo); kỹ thuật mang găng vô khuẩn bảo đảm nguyên tắc tay chưa mang găng chỉ chạm mặt trong, tay đã mang găng chỉ chạm mặt ngoài; kỹ thuật đo huyết áp bằng 3 loại dụng cụ (huyết áp kế thủy ngân, huyết áp kế đồng hồ, máy đo huyết áp điện tử).
• Kỹ năng phân tích lâm sàng (Analytical skills): Nhận diện các triệu chứng biến đổi bệnh lý của người bệnh như: tình trạng mạch hụt khi so sánh giữa bắt mạch quay và nghe tim mỏm tim; phân biệt các kiểu thở bệnh lý hô hấp nặng như nhịp thở Cheyne - Stokes (gặp trong xuất huyết não, u não, ure huyết cao) và nhịp thở Kussmaul (gặp trong hôn mê đái tháo đường); nhận định dấu hiệu huyết áp kẹt khi chênh lệch huyết áp tâm thu và tâm trương $\le 20\text{ mmHg}$; nhận diện tình trạng sốc hoặc trụy mạch khi huyết áp tâm thu $\le 80\text{ mmHg}$.
• Kỹ năng hành chính và giao tiếp thực hành (Practical competencies): Tuân thủ quy định ghi chép hồ sơ theo dõi dấu hiệu sinh tồn bằng chuẩn màu mực bắt buộc: Mạch biểu diễn bằng màu đỏ, Nhiệt độ bằng màu xanh, Huyết áp bằng màu đỏ hoặc màu xanh, Nhịp thở bằng màu xanh hoặc màu đen; thực hiện giao tiếp điều dưỡng chuẩn mực trước và sau thủ thuật.

---

Phương pháp giảng dạy và học tập

Giáo trình được cấu trúc phục vụ phương pháp giảng dạy tích hợp giữa truyền thụ lý thuyết và huấn luyện kỹ năng tiền lâm sàng (Skillslab). Toàn bộ nội dung thao tác được chuẩn hóa thông qua hệ thống bảng kiểm chi tiết.

Cấu trúc bảng kiểm thực hành và đánh giá

Mỗi bài học thực hành bao gồm ba cấp độ bảng kiểm:

1. Bảng kiểm dạy - học: Thiết kế dạng bảng gồm 4 cột: Thứ tự (TT) - Các bước tiến hành - Ý nghĩa - Tiêu chuẩn đạt. Cột tiêu chuẩn đạt quy định rõ các tiêu chí cơ học và thời gian, ví dụ: lấy từ 3ml - 5ml dung dịch khử khuẩn, chà tay tối thiểu 30 giây, bàn tay luôn hướng lên trên cao hơn khuỷu tay trong quá trình rửa ngoại khoa, chiều rộng bao quấn huyết áp kế phải lớn hơn 20% đường kính chi đo (hoặc 40% chu vi và chiếm 2/3 chiều dài chi đo).
2. Bảng kiểm đánh giá: Phân chia việc thực hiện của học viên theo 3 mức độ định lượng rõ ràng: "Thực hiện tốt", "Thực hiện chưa tốt", và "Không thực hiện".
3. Thang điểm lượng giá: Phân bổ trọng số điểm số (mức điểm 2 - 1 - 0) cho từng bước thao tác:
   • Quy trình rửa tay thường quy: Tổng điểm tối đa là 16 điểm.
   • Kỹ thuật rửa tay ngoại khoa bằng xà phòng khử khuẩn: Tổng điểm tối đa là 12 điểm.
   • Kỹ thuật rửa tay ngoại khoa bằng dung dịch chứa cồn: Tổng điểm tối đa là 10 điểm.
   • Kỹ thuật mặc áo choàng vô khuẩn: Tổng điểm tối đa là 14 điểm.
   • Kỹ thuật mang găng tay vô khuẩn: Tổng điểm tối đa là 14 điểm.

Phương pháp lượng giá và hướng dẫn tự học

Hệ thống câu hỏi lượng giá ở cuối mỗi bài học phối hợp nhiều hình thức kiểm tra:

• Câu hỏi truyền thống (tự luận): Yêu cầu trình bày mục đích, nguyên tắc kỹ thuật (như 5 nguyên tắc rửa tay, các vị trí bắt mạch, phân loại rửa tay).
• Câu hỏi trắc nghiệm Đúng/Sai: Đánh giá các mệnh đề về quy chuẩn thời gian, số bước thực hiện kỹ thuật.
• Câu hỏi điền khuyết: Điền thuật ngữ chuyên môn vào chỗ trống (như các chỉ định rửa tay thường quy, ngoại khoa).
• Câu hỏi nhiều lựa chọn (MCQ): Kiểm tra khả năng nhận định tình huống lâm sàng và các bước thực hiện thao tác.

Đối với sinh viên tự học, giáo trình đặt ra nguyên tắc rèn luyện theo cặp: một học viên thực hiện thao tác, học viên còn lại quan sát và đối chiếu trực tiếp theo bảng kiểm dạy - học để chỉ ra các lỗi sai về tư thế, thời gian và sự duy trì vô khuẩn.

---

Điểm nổi bật và cập nhật

Giáo trình thể hiện tính chuẩn hóa và cập nhật thông qua các dữ liệu chuyên môn cụ thể:

• Cập nhật pháp lý và khung chương trình: Tài liệu được biên soạn dựa trên chương trình đào tạo ban hành năm 2024 của Trường Cao đẳng Y tế Thanh Hóa và tuân thủ các quy định đào tạo nghề nghiệp y tế theo Thông tư 03/2017/TT-BLĐTBXH của Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội.
• Tích hợp hướng dẫn vệ sinh tay ngoại khoa hiện đại: Bên cạnh phương pháp rửa tay ngoại khoa truyền thống bằng xà phòng khử khuẩn, giáo trình cập nhật quy trình rửa tay ngoại khoa bằng dung dịch cồn nhanh không cần dùng nước. Kỹ thuật này giúp rút ngắn thời gian chuẩn bị mổ, giảm tiêu hao tài nguyên nước vô khuẩn và hạn chế tối đa nguy cơ tái nhiễm khuẩn từ nguồn nước hay khăn lau. Quy chuẩn kỹ thuật về nước rửa tay ngoại khoa cũng được lượng hóa rõ: sử dụng nước máy hoặc nước lọc qua hệ thống thẩm thấu ngược (RO - Reverse Osmosis), kết hợp tiệt khuẩn bằng tia cực tím hoặc màng siêu lọc.
• Tiêu chuẩn dịch tễ học và phòng ngừa chuẩn của WHO: Áp dụng mô hình 5 thời điểm rửa tay thường quy của Tổ chức Y tế Thế giới. Giáo trình đặc biệt nhấn mạnh yêu cầu thực tế đối với nhân viên làm việc trong phòng xét nghiệm: phải tuân thủ nghiêm ngặt thời điểm thứ 3 (ngay sau khi tiếp xúc với máu, dịch cơ thể) và thời điểm thứ 5 (sau khi tiếp xúc với bề mặt đồ dùng, vật dụng trong buồng bệnh/buồng xét nghiệm) nhằm triệt tiêu nguy cơ phơi nhiễm tác nhân sinh học nguy hại.
• Chuẩn hóa đo lường lâm sàng theo WHO (2003): Bảng phân loại tăng huyết áp người lớn từ 18 tuổi trở lên được đưa vào nguyên văn theo khuyến cáo của WHO (2003), bao gồm phân loại huyết áp tối ưu, bình thường, bình thường cao, và 3 độ tăng huyết áp, giúp sinh viên có hệ quy chiếu quốc tế khi theo dõi lâm sàng.

---

Đối tượng sử dụng giáo trình

Giáo trình được biên soạn phục vụ các nhóm đối tượng và mục đích cụ thể:

• Sinh viên chuyên ngành: Tài liệu học tập bắt buộc cho sinh viên hệ Cao đẳng ngành Kỹ thuật Xét nghiệm y học tại Trường Cao đẳng Y tế Thanh Hóa khi học học phần MH 16. Môn học trang bị các kỹ năng lâm sàng nền tảng trước khi sinh viên thực tập tại các phòng xét nghiệm và bệnh viện.
• Điều kiện tiên quyết (Prerequisites): Người học cần hoàn thành hoặc học song hành các môn học thuộc khối khoa học cơ bản và y cơ sở gồm: Giải phẫu - Sinh lý học người, Vi sinh vật học đại cương, và Đạo đức nghề nghiệp y tế để tiếp thu tốt các nguyên lý về tuần hoàn, hô hấp và kiểm soát vi khuẩn.
• Giảng viên bộ môn: Giáo trình đóng vai trò là tài liệu giảng dạy chuẩn mực thống nhất trong toàn trường. Hệ thống bảng kiểm dạy - học và bảng lượng giá phân định rõ tiêu chí chấm thi kỹ năng thực hành lâm sàng cho giảng viên Bộ môn Điều dưỡng, loại bỏ tính chủ quan khi đánh giá tay nghề sinh viên.
• Học viên các ngành y tế khác và nhân viên thực hành: Sinh viên các ngành Cao đẳng Dược, Cao đẳng Hộ sinh, Y sĩ đa khoa, hoặc kỹ thuật viên xét nghiệm tại các cơ sở khám chữa bệnh có thể sử dụng giáo trình làm tài liệu tham khảo để chuẩn hóa thao tác lấy dấu hiệu sinh tồn, kỹ thuật rửa tay vô khuẩn và sơ cấp cứu tai nạn lao động.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Giáo trình này phù hợp với ai?

Giáo trình được thiết kế trực tiếp cho sinh viên hệ Cao đẳng ngành Kỹ thuật Xét nghiệm y học (học phần MH 16) tại Trường Cao đẳng Y tế Thanh Hóa. Ngoài ra, tài liệu phù hợp làm sách tham khảo cho sinh viên các chuyên ngành sức khỏe khác và nhân viên y tế cần tra cứu quy trình kỹ thuật điều dưỡng và cấp cứu ban đầu.

2. Cần kiến thức nền nào để học môn học này?

Người học cần có kiến thức cơ sở về Giải phẫu - Sinh lý học (để xác định đường đi của động mạch, mốc giải phẫu 10 vị trí bắt mạch, cơ chế điều hòa thân nhiệt và áp lực mạch máu) và kiến thức Vi sinh y học (để hiểu cơ chế tác động của vi khuẩn vãng lai, vi khuẩn định cư và phổ diệt khuẩn của các hóa chất sát trùng).

3. Điểm khác biệt của giáo trình này so với các tài liệu khác là gì?

Điểm khác biệt căn bản là tính lượng hóa thao tác: toàn bộ kỹ thuật đều có bảng kiểm dạy học chi tiết (nêu rõ ý nghĩa và tiêu chuẩn đạt của từng bước) kèm theo thang điểm định lượng từ 10 đến 16 điểm. Giáo trình cũng tích hợp các lưu ý đặc thù cho kỹ thuật viên xét nghiệm, như việc nhấn mạnh thời điểm rửa tay 3 và 5 trong phòng xét nghiệm.

4. Làm sao để tự học và rèn luyện kỹ năng hiệu quả với giáo trình?

Học viên cần học thuộc lý thuyết chỉ số sinh lý bình thường và biến đổi bệnh lý, sau đó đối chiếu từng bước thực hành theo bảng kiểm dạy - học. Phương pháp hiệu quả nhất là tập luyện theo nhóm đôi tại phòng thực hành (Skillslab), sử dụng thang điểm lượng giá để đánh giá chéo thao tác và sửa các lỗi kỹ thuật trước khi làm việc trên mô hình hoặc người bệnh.

5. Có tài liệu bổ trợ nào kèm theo giáo trình không?

Giáo trình đã tích hợp sẵn hệ thống bảng kiểm dạy - học, bảng kiểm đánh giá 3 mức độ, thang điểm lượng giá chi tiết, sơ đồ minh họa quy trình thao tác (như các bước rửa tay, kỹ thuật mang găng vô khuẩn) và ngân hàng câu hỏi lượng giá đa dạng (tự luận, trắc nghiệm đúng/sai, điền khuyết, trắc nghiệm 4 lựa chọn) ở cuối mỗi bài học.

---

Kết luận

Giáo trình Điều dưỡng cơ bản và Cấp cứu ban đầu (MH 16) của Trường Cao đẳng Y tế Thanh Hóa cung cấp hệ thống lý thuyết khoa học và quy trình thực hành chuẩn xác về kiểm soát nhiễm khuẩn, theo dõi chức năng sống và kỹ thuật sơ cấp cứu tai nạn. Giá trị cốt lõi của tài liệu nằm ở việc chuẩn hóa các thao tác y tế thành các tiêu chuẩn đạt cụ thể, định lượng rõ ràng qua hệ thống bảng kiểm và thang điểm lượng giá.

Lộ trình học tập khuyến nghị cho sinh viên gồm 4 giai đoạn tuần tự:

1. Nắm vững cơ sở lý thuyết sinh lý học và nguyên tắc an toàn, vô khuẩn.
2. Tập luyện thao tác tuần tự theo tiêu chuẩn đạt trong bảng kiểm dạy - học.
3. Đánh giá kỹ năng chéo bằng thang điểm lượng giá định lượng.
4. Vận dụng nhận định người bệnh và xử trí tình huống trong môi trường thực hành xét nghiệm và lâm sàng.

Để mở rộng kiến thức, người học nên kết hợp nghiên cứu các hướng dẫn kiểm soát nhiễm khuẩn của Bộ Y tế, các quy chuẩn về phòng ngừa chuẩn của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và tiêu chuẩn kỹ thuật thiết bị đo lường sinh học.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ỦY BAN NHÂN DÂN TỈNH THANH HÓA TRUỜNGCAOĐẲNGY TẾ GIÁO TRÌNH MÔN HỌC ĐIỀU DƯỠNG CƠ BẢN VÀ CẤP CỨU BAN ĐẦU NGÀNH/NGHỀ: XÉT NGHIỆM TRÌNH ĐỘ: CAO ĐẲNG (Ban hành theo Quyết định số.:/QĐ-CĐYT,ngày tháng năm 2024 của Hiệu trưởng trường Cao đẳng Y tế Thanh Hóa) Thanh Hóa, 2024 TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo. Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm. 1 LỜI GIỚI THIỆU Trường Cao đẳng Y tế Thanh Hoá có bề dày lịch sử đào tạo các thế hệ cán bộ Y - Dược, xây dựng và phát triển hơn 60 năm. Hiện nay, Nhà trường đã và đang đổi mới về nội dung, phương pháp và lượng giá học tập của học sinh, sinh viên nhằm không ngừng nâng cao chất lượng đào tạo.

Để có tài liệu giảng dạy thống nhất cho giảng viên và tài liệu học tập cho học sinh, sinh viên; Đảng uỷ - Ban Giám hiệu Nhà trường chủ trương biên soạn tập bài giảng của các chuyên ngành mà Nhà trường đã được cấp phép đào tạo. Tập bài giảng Điều dưỡng cơ bản và cấp cứu ban đầu được các giảng viên Bộ môn Điều dưỡng biên soạn dùng cho hệ Cao đẳng xét nghiệm dựa trên chương trình đào tạo của Trường ban hành năm 2024, Thông tư 03/2017/BLĐTBXH ngày 01 tháng 3 năm 2017 của Bộ trưởng Bộ Lao động thương binh xã hội. Môn học giúp cho người học nắm được vai trò, chức năng, đạo đức của người nhân viên y tế khi hành nghề, những nguyên tắc, quy định chung, nội dung nhận định người bệnh của các kỹ thuật điều dưỡng trong ngành y tế. Môn học Điều dưỡng cơ bản và cấp cứu ban đầu giúp học viên sau khi ra trường có thể vận dụng tốt các kiến thức về kỹ thuật điều dưỡng đã học, kỹ thuật sơ cấp cứu ban đầu vào hoạt động nghề nghiệp.

Tuy nhiên trong qua trình biên soạn tập bài giảng không thể tránh khỏi những thiếu sót. Tập thể biên soạn xin ghi nhận các ý kiến đóng góp xây dựng của các nhà quản lý, đồng nghiệp, độc giả và học sinh, những người sử dụng cuốn sách này để nghiên cứu bổ sung cho tập bài giảng ngày càng hoàn thiện hơn. Thanh Hóa, ngày tháng năm 2024 2 Tham gia biên soạn 1. Chủ biên TS.BS MAI VĂN BẢY ĐDCK1.

TRẦN THỊ THANH HUYỀN 2. Những người biên soạn ThS. CHU THỊ HOÀNG ANH ThS. ĐỖ THỊ ÁNH TUYẾT CN.

NGUYỄN THỊ HÀ CN. TRẦN MAI HUYỀN CN. LÊ THỊ HUYỀN TRANG 3 MỤC LỤC ĐỀ MỤC TRANG LỜI GIỚI THIỆU.3 GIÁO TRÌNH MÔN HỌC.4 BÀI 1: RỬA TAY, MẶC ÁO VÀ MANG GĂNG VÔ KHUẨN.5 BÀI 2: THEO DÕI DẤU HIỆU SINH TỒN.23 BÀI 3: KỸ THUẬT TIÊM THUỐC.37 BÀI 4: TRUYỀN TĨNH MẠCH.61 BÀI 5: THỞ OXY - HÚT ĐỜM DÃI.71 BÀI 6: KỸ THUẬT BĂNG.84 BÀI 7: CÁC BIỆN PHÁP CẦM MÁU TẠM THỜI.96 BÀI 8: SƠ CỨU GÃY XƯƠNG.107 BÀI 9: HỒI SINH TIM PHỔI.127 BÀI 10: CỐ ĐỊNH – VẬN CHUYỂN NGƯỜI BỆNH.134 1 GIÁO TRÌNH MÔN HỌC Tên môn học: ĐIỀU DƯỠNG CƠ BẢN VÀ CẤP CỨU BAN ĐẦU Mã môn học: MH 16 I. VỊ TRÍ, TÍNH CHẤT, Ý NGHĨA VÀ VAI TRÒ CỦA MÔN HỌC - Vị trí: Môn học thuộc học phần cơ sở ngành.

- Tính chất: Mô đun này cung cấp cho người học những kiến thức về các kỹ thuật điều dưỡng cơ bản như theo dõi dấu hiệu sinh tồn, các kỹ thuật đưa thuốc vào cơ thể qua đường tiêm, và các cấp cứu ban đầu như hồi sinh tim phổi, các biện pháp cầm máu tạm thời và sơ cứu gãy xương, từ đó hình thành cho sinh viên những kỹ năng cần thiết của một người nhân viên y tế. - Ý nghĩa: + Thực hiện thành thạo các kỹ thuật điều dưỡng cơ bản. + Nhận định được người bệnh, phát hiện và xử trí các tai biến xảy ra khi thực hiện kỹ thuật. + Thực hiện được thành thạo các kỹ thuật sơ cấp cứu ban đầu trong cộng đồng hoặc tại cơ sở y tế.

MỤC TIÊU MÔN HỌC 1. Kiến thức - Trình bày được các nguyên tắc, quy định chung, áp dụng, không áp dụng, tai biến và xử trí các tai biến khi thực hiện các kỹ thuật điều dưỡng. - Trình bày được cách nhận định người bệnh, đảm bảo an toàn, đáp ứng nhu cầu chăm sóc người bệnh toàn diện. Kỹ năng - Vận dụng được những kiến thức đã học để nhận định được người bệnh, đảm bảo an toàn trước, trong và sau khi thực hiện kỹ thuật.

- Chuẩn bị được nhân viên y tế, người bệnh và dụng cụ để thực hiện các kỹ thuật điều dưỡng. - Tiến hành đúng trình tự các bước của các kỹ thuật nhằm đảm bảo sự chính xác, an toàn trong quá trình chăm sóc người bệnh. Năng lực tự chủ và trách nhiệm - Rèn luyện được thái độ và tác phong giao tiếp với bệnh nhân ân cần, nhẹ nhàng và chu đáo khi thực hành kỹ thuật điều dưỡng. - Theo dõi phát hiện kịp thời các tai biến, chủ động đưa ra các biện pháp để xử trí các tai biến trong phạm vi nghề nghiệp của mình.

NỘI DUNG CỦA MÔN HỌC BÀI 1: RỬA TAY, MẶC ÁO VÀ MANG GĂNG VÔ KHUẨN Giới thiệu Trong quá trình chăm sóc và điều trị, đôi bàn tay của nhân viên y tế rất dễ bị ô nhiễm với các tác nhân gây bệnh. Vì vậy để đảm bảo an toàn cho nhân viên y tế, 2 cho bệnh nhân và hạn chế nhiễm khuẩn bệnh viện cần thực hiện rửa tay, mặc áo và mang găng. 3 Mục tiêu - Trình bày được mục đích của rửa tay, mặc áo choàng và mang găng vô khuẩn. - Trình bày được 5 nguyên tắc rửa tay.

- Tiến hành đúng trình tự các bước kỹ thuật rửa tay, mặc áo choàng và mang găng vô khuẩn. - Rèn luyện được tính tích cực, chủ động trong học tập. Có khả năng độc lập và phối hợp tốt trong làm việc nhóm. Quản lý thời gian, tự tin phát biểu trong môi trường học tập.

KỸ THUẬT RỬA TAY 1. Mục đích rửa tay - Làm sạch và loại bỏ vi khuẩn vãng lai trên bàn tay. - Đảm bảo an toàn cho người bệnh và nhân viên y tế. - Góp phần làm giảm tỷ lệ nhiễm khuẩn bệnh viện.

Nguyên tắc rửa tay - Tháo bỏ đồ trang sức ở tay: nhẫn, vòng, đồng hồ…. - Mặc trang phục y tế. Nếu rửa tay để chuẩn bị phẫu thuật chân phải đi bốt. - Móng tay phải cắt ngắn.

- Trình tự rửa tay: đầu các ngón tay – ngón tay – bàn tay – cẳng tay. - Khi xả nước, bàn tay luôn luôn ở tư thế ngón tay ở vị trí cao nhất. Kỹ thuật rửa tay 3. Phương tiện rửa tay 3.

Hóa chất rửa tay - Mọi hóa chất rửa tay sử dụng trong y tế phải được Bộ Y tế cấp phép sử dụng. + Xà phòng thường: Dạng bánh hoặc dạng dung dịch không chứa tác nhân diệt khuẩn. + Xà phòng khử khuẩn: Dạng dung dịch có chứa chloherxidine hoặc iodine. + Dung dịch rửa tay chứa cồn (isopropanol, ethanol, n-propanol hoặc kết hợp hai trong các thành phần này hoặc kết hợp với một chất khử khuẩn).

- Các hóa chất rửa tay cần có chất làm ẩm da hoặc chất dưỡng da. Bình cấp hóa chất rửa tay cần kín, có bơm định lượng tự động hoặc bằng cần gạt hoạt động tốt, có nhãn ghi rõ loại dung dịch rửa tay và còn hạn sử dụng, được gắn tại các vị trí thuận lợi cho người sử dụng. Hạn chế sử dụng xà phòng dạng bánh, nếu sử dụng thì cần lựa chọn loại bánh nhỏ, để trong giá đựng có nắp đậy kín và có lỗ thoát nước. Đặc điểm của một số hóa chất vệ sinh tay Đặc điểm Alcohol Iodine Chlorhexidine Cơ chế tác dụng Thoái hóa protein Oxy hóa Tăng tính thấm của vi sinh vật màng tế bào vi sinh vật Phổ diệt khuẩn Gr(+), Gr(-), lao Gr(+), Gr(-) Gr(+), Gr(-), lao Nấm Tốt Tốt Tốt 4 Virus Vừa Yếu Tốt Nha bào Không Có Không Thời gian tác dụng Nhanh Chậm Nhanh, kéo dài Bị bất hoạt bởi Ít Nhiều Ít chất hữu cơ Tác dụng phụ Khô da Dị ứng da, có thể Kích ứng da gây suy giáp ở trẻ sơ sinh 3.

Bồn rửa tay - Bồn rửa tay ngoại khoa: Rộng, thành cao, có vòi cấp nước tự động hoặc cần gạt, quanh bồn không để phương tiện, đồ vật khác. - Bồn rửa tay thường quy: Vòi cấp nước có cần gạt hoặc khóa vặn hoạt động tốt; bồn sạch, quanh bồn không để phương tiện, đồ vật khác. Nước rửa tay - Nước rửa tay ngoại khoa: Nước vô khuẩn, ví dụ nước máy hoặc nước RO (Reverse Osmosis - thẩm thấu ngược) được khử khuẩn bằng tia cực tím hoặc được lọc qua màng siêu lọc. - Nước rửa tay thường quy: Nước sạch 3.

Khăn lau tay - Khăn lau tay sạch Khăn giấy sử dụng một lần. Khăn sợi bông: cần giặt khử khuẩn sau mỗi lần sử dụng, được đựng trong hộp cấp khăn kín tại mỗi điểm rửa tay. - Khăn lau tay cho rửa tay ngoại khoa: Khăn sợi bông được hấp tiệt khuẩn hoặc khăn giấy vô khuẩn dùng một lần. Khăn cần được đóng gói theo cơ số vừa đủ cho một ca phẫu thuật và được cấp cùng bộ áo choàng vô khuẩn trong buồng phẫu thuật.

Nếu áp dụng quy trình rửa tay ngoại khoa bằng dung dịch rửa tay chứa cồn thì có thể sử dụng loại khăn giấy/ khăn sợi bông sạch đựng trong thùng cấp khăn tại khu vực bồn rửa tay để lau khô tay trước khi chà tay bằng dung dịch rửa tay chứa cồn. Trang bị phương tiện rửa tay - Phương tiện rửa tay thường quy phải luôn có sẵn ở mọi buồng phẫu thuật, thủ thuật, mọi khu vực chăm sóc người bệnh, khu hành chính, khu tiếp đón người bệnh và các buồng vệ sinh. Tại các khu vực có nguy cơ lây nhiễm cao, các giường người bệnh nặng, xe tiêm, xe thủ thuật, buồng phẫu thuật, thủ thuật cần được trang bị dung dịch rửa tay chứa cồn. Các buồng thủ thuật, buồng hành chính, buồng người bệnh nặng, khu tiếp đón người bệnh và khu vệ sinh phải có bồn rửa tay.

- Tại mỗi bồn rửa tay thường quy, ngoài xà phòng thường rửa tay cần trang bị đồng bộ các phương tiện khác gồm quy trình rửa tay, khăn lau tay sử dụng một lần và thùng thu gom khăn đã sử dụng (nếu là khăn sợi bông sử dụng lại) hoặc thùng chất thải thông thường (nếu sử dụng khăn giấy dùng một lần).