Giáo trình mô đun: Điều dưỡng cơ bản

Giáo trình mô đun điều dưỡng cơ bản ngành Y sỹ đa khoa - Trường Cao đẳng Y tế Thanh Hóa 2026

• Tác giả: Mai Văn Bảy
• Trường học: Trường Cao đẳng Y tế Thanh Hóa
• Chuyên ngành: Y sỹ đa khoa
• Đề tài: Giáo trình mô đun: Điều dưỡng cơ bản
• Loại tài liệu: Giáo trình
• Năm xuất bản: 2026
• Địa điểm: Thanh Hóa

Tóm tắt

I. Tổng quan giáo trình điều dưỡng cơ bản Y tế Thanh Hóa 2026

Giáo trình điều dưỡng cơ bản Trường Cao đẳng Y tế Thanh Hóa 2026 là tài liệu giảng dạy chính thức cho sinh viên ngành y sĩ đa khoa. Bộ tài liệu do TS.BS Mai Văn Bảy chủ biên cùng đội ngũ giảng viên bộ môn điều dưỡng giàu kinh nghiệm biên soạn. Nội dung giáo trình tích hợp giữa nền tảng lý thuyết lâm sàng và thực hành tiền lâm sàng. Sinh viên được trang bị đầy đủ kiến thức nghiệp vụ y khoa trước khi bước vào các học phần bệnh học chuyên sâu. Chương trình đào tạo phản ánh định hướng phát triển thực chất của nhà trường qua hơn 65 năm xây dựng. Tài liệu tập trung cập nhật các hướng dẫn chăm sóc y tế mới nhất của Bộ Y tế. Mỗi bài học được phân chia theo cấu trúc khoa học từ mục tiêu, nội dung giảng dạy đến bảng kiểm lượng giá năng lực. Cán bộ y tế tương lai được rèn luyện tác phong chuyên nghiệp ngay trên ghế nhà trường. Việc chuẩn hóa tài liệu giúp nâng cao sự đồng bộ trong quy trình đào tạo nhân lực y tế địa phương. Tài liệu khẳng định chất lượng giáo dục y khoa của tỉnh Thanh Hóa trong giai đoạn mới.

1.1. Mục tiêu đào tạo mô đun điều dưỡng cơ bản

Mô đun điều dưỡng cơ bản trang bị hệ thống kiến thức nền tảng về nguyên tắc vô khuẩn y tế. Sinh viên nắm vững các chỉ số sinh tồn và kỹ năng phát hiện dấu hiệu bất thường trên cơ thể bệnh nhân. Tài liệu cung cấp kỹ năng thực hành lâm sàng thiết yếu cho chức danh y sĩ tương lai. Người học được rèn luyện khả năng sơ cứu ban đầu, cấp cứu hồi sinh tim phổi và xử trí chấn thương khẩn cấp. Mục tiêu hướng tới việc nâng cao năng lực ứng phó tại tuyến y tế ban đầu. Từng thao tác chuyên môn đều đòi hỏi tính chuẩn xác, cẩn trọng và chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp cao.

1.2. Khung chương trình và cấu trúc các bài giảng

Cấu trúc giáo trình bao gồm 5 bài học chuyên sâu liên quan trực tiếp đến kỹ thuật lâm sàng. Bài một hướng dẫn kỹ thuật sử dụng máy bơm tiêm điện và thiết bị truyền dịch tự động. Bài hai tập trung vào cách vận hành máy theo dõi bệnh nhân Monitor và máy đo điện tim. Bài ba cung cấp kỹ thuật hồi sinh tim phổi ngoại viện lẫn nội viện. Bài bốn trình bày các phương pháp cầm máu tạm thời trong cấp cứu ngoại khoa. Bài năm hướng dẫn sơ cứu gãy xương bằng các nẹp chuyên dụng. Giáo trình phân bổ thời lượng cân đối giữa lý thuyết quy chuẩn và bảng kiểm thực hành trực tiếp.

II. Phân tích giáo trình điều dưỡng cơ bản Cao đẳng Y tế Thanh Hóa

Công tác đào tạo điều dưỡng tại các cơ sở y tế thường đối mặt với rủi ro sai sót chuyên môn. Sự phát triển nhanh của công nghệ y tế khiến nhiều cán bộ bỡ ngỡ trước thiết bị hiện đại. Các sự cố thường gặp gồm cài đặt sai thông số máy bơm tiêm điện hoặc nhận định sai chỉ số trên máy Monitor. Việc thiếu hụt kỹ năng xử lý báo động y tế gây nguy hiểm trực tiếp đến tính mạng bệnh nhân. Bên cạnh đó, áp lực cấp cứu ban đầu đòi hỏi tốc độ xử trí nhanh và độ chính xác tuyệt đối. Kỹ thuật sơ cứu gãy xương hoặc cầm máu tạm thời nếu thực hiện sai quy trình sẽ gây biến chứng nghiêm trọng. Học sinh hệ liên thông thường có kinh nghiệm thực tế không đồng đều giữa các tuyến. Một số học viên quen thao tác theo thói quen cũ mà bỏ qua quy tắc vô khuẩn cơ bản. Sự thiếu đồng bộ này cản trở khả năng phối hợp nhóm trong môi trường bệnh viện. Giáo trình giải quyết triệt để những bất cập này thông qua các tiêu chí lượng giá cụ thể.

2.1. Thách thức trong vận hành máy bơm tiêm điện

Sử dụng máy bơm tiêm điện đòi hỏi sự tập trung cao độ từ nhân viên y tế. Sai sót trong tính toán liều lượng thuốc hoặc tốc độ tiêm dẫn đến biến chứng nguy hiểm cho người bệnh. Người vận hành thường gặp các cảnh báo hệ thống như tắc đường truyền, hết thuốc hoặc bọt khí. Hiện tượng đèn báo Air sáng kèm chuông báo động cần được phát hiện và xử lý lập tức. Nhân viên y tế phải nắm vững cơ chế hoạt động của cảm biến và van xả áp lực. Việc gắn sai kích thước bơm tiêm vào ngàm giữ máy cũng làm sai lệch thể tích bơm thực tế. Giáo trình chỉ rõ cách khắc phục từng mã lỗi kỹ thuật.

2.2. Khó khăn khi sơ cứu chấn thương tại cơ sở

Cơ sở y tế ban đầu thường thiếu trang thiết bị cấp cứu chuyên sâu. Cán bộ y tế chịu áp lực lớn khi tiếp nhận bệnh nhân đa chấn thương hoặc ngừng tuần hoàn. Thao tác ép tim ngoài lồng ngực sai tần số làm giảm cơ hội sống của bệnh nhân. Kỹ thuật đặt nẹp cố định xương gãy sai trục giải phẫu gây đau đớn và sốc chấn thương. Việc sử dụng dây garo cầm máu không đúng nguyên tắc thời gian dễ dẫn đến hoại tử chi. Do đó, kỹ năng đánh giá nhanh hiện trường và phân loại nạn nhân là bài toán cấp thiết. Giáo trình cung cấp các chỉ dẫn cụ thể nhằm hạn chế rủi ro tử vong.

III. Phương pháp học giáo trình điều dưỡng cơ bản Y tế Thanh Hóa 2026

Tài liệu xây dựng giải pháp đào tạo dựa trên phương pháp học tập tích hợp giữa lý thuyết và bảng kiểm kỹ năng. Sinh viên tiếp cận kiến thức thông qua các bước mô phỏng chuẩn xác từ khâu chuẩn bị đến thực hiện thao tác. Bảng kiểm lượng giá phân định rõ trọng số thang điểm từ 0 đến 2 cho từng hành động chuyên môn. Điều này tạo điều kiện cho học viên tự đánh giá tiến độ rèn luyện của bản thân. Phương pháp giảng dạy chú trọng thực hành tại phòng tiền lâm sàng trước khi thực tập bệnh viện. Giảng viên sử dụng mô hình giải phẫu hiện đại để minh họa quy trình hồi sinh tim phổi và cố định xương gãy. Người học được yêu cầu tuân thủ nghiêm ngặt nguyên tắc năm đúng trong sử dụng thuốc. Bên cạnh đó, các bài tập tình huống thực tế giúp nâng cao khả năng phân tích chỉ số sinh tồn. Quy trình đánh giá liên tục đảm bảo sinh viên thuần thục kỹ năng trước khi tiếp xúc trực tiếp với bệnh nhân. Đây là phương thức tối ưu hóa năng lực điều dưỡng cơ sở.

3.1. Ứng dụng bảng kiểm đánh giá kỹ năng lâm sàng

Bảng kiểm kỹ năng là công cụ chủ chốt trong quy trình giảng dạy điều dưỡng cơ bản. Tài liệu phân tách từng thủ thuật thành các bước chi tiết và định lượng rõ ràng. Khâu chuẩn bị điều dưỡng bao gồm trang phục chỉnh tề và rửa tay thường quy. Dụng cụ y tế được kiểm tra đầy đủ danh mục trước khi tiến hành thủ thuật. Người học thực hiện giao tiếp, nhận định thể trạng và giải thích kỹ thuật cho bệnh nhân. Thang điểm đánh giá ba mức độ giúp sinh viên nhận diện sai sót kỹ thuật kịp thời. Nhờ vậy, kỹ năng thực hành đạt được độ chính xác và tính an toàn cao nhất.

3.2. Rèn luyện phản xạ cấp cứu và an toàn người bệnh

Rèn luyện phản xạ cấp cứu là yêu cầu sống còn của nhân viên điều dưỡng. Quy trình hồi sinh tim phổi đòi hỏi thao tác ép tim liên tục kết hợp thổi ngạt chuẩn xác. Sinh viên thực hành kỹ thuật băng ép cầm máu và đặt garo đúng vị trí giải phẫu. Mọi thao tác phải bảo đảm nguyên tắc vô khuẩn và tránh lây nhiễm chéo trong y tế. Học viên được hướng dẫn ghi chép hồ sơ bệnh án trung thực sau mỗi thủ thuật can thiệp. Kỹ năng quan sát diễn biến tâm lý và sinh lý bệnh nhân được bồi dưỡng thường xuyên. Đào tạo phản xạ chuẩn mực tạo dựng nền tảng vững chắc cho y đức.

IV. Ứng dụng giáo trình điều dưỡng cơ bản Cao đẳng Y tế Thanh Hóa

Giáo trình điều dưỡng cơ bản Trường Cao đẳng Y tế Thanh Hóa khẳng định giá trị ứng dụng thực tiễn to lớn trong hệ thống y tế hiện đại. Tài liệu không chỉ phục vụ sinh viên y sĩ liên thông mà còn là cẩm nang tham khảo cho cán bộ y tế cơ sở. Nội dung bài giảng bám sát thực tiễn công tác khám chữa bệnh tại trạm y tế và trung tâm y tế huyện. Học viên tốt nghiệp có thể nhanh chóng hòa nhập vào guồng quay công việc tại các cơ sở điều trị lâm sàng. Sự chuẩn hóa của giáo trình góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực y tế tại tỉnh Thanh Hóa và khu vực Bắc Trung Bộ. Sinh viên nắm vững cách vận hành máy móc hiện đại và kỹ năng xử lý các ca cấp cứu khẩn cấp. Năng lực làm chủ kỹ thuật điều dưỡng mang lại sự an tâm tuyệt đối cho người bệnh. Từng quy trình được giảng dạy là cam kết vững chắc cho sự an toàn và hiệu quả điều trị. Đây chính là bước đệm quan trọng giúp người học phát triển sự nghiệp y khoa trong tương lai.

4.1. Chuyển giao kỹ thuật vào thực hành bệnh viện

Quy trình chuyển giao kỹ thuật từ giảng đường đến giường bệnh đòi hỏi tính kỷ luật cao. Học viên áp dụng chính xác các bước vận hành máy truyền dịch và máy đo điện tim. Sự thuần thục này hạn chế tối đa sai lệch thông số trong quá trình theo dõi người bệnh. Kỹ năng giao tiếp chuyên nghiệp hỗ trợ giải tỏa tâm lý căng thẳng cho thân nhân người bệnh. Việc ghi chép hồ sơ bệnh án rõ ràng giúp đội ngũ điều trị nắm bắt kịp thời diễn biến sức khỏe. Khả năng phối hợp nhịp nhàng giữa y sĩ và bác sĩ nâng cao hiệu suất điều trị chung. Đây là yếu tố then chốt bảo đảm chất lượng chăm sóc toàn diện.

4.2. Định hướng cập nhật chuyên môn y tế liên tục

Giáo trình điều dưỡng cơ bản tạo nền tảng vững chắc cho lộ trình học tập suốt đời của cán bộ y tế. Ngành y tế liên tục đổi mới về trang thiết bị và kỹ thuật hồi sức cấp cứu. Nhân viên y tế cần chủ động cập nhật các khuyến cáo quốc tế và quy định mới từ Bộ Y tế. Tinh thần nghiên cứu khoa học được khích lệ ngay từ giai đoạn học tập tại trường. Việc tham gia các khóa đào tạo lại giúp duy trì độ nhạy bén của kỹ năng chuyên môn. Sự hoàn thiện tay nghề đáp ứng nhu cầu bảo vệ sức khỏe nhân dân ngày càng khắt khe. Tài liệu khẳng định giá trị bền vững qua thời gian.

Nội dung chính

Tổng quan về giáo trình

Giáo trình mô đun Điều dưỡng cơ bản (mã số mô đun: MĐ26) là tài liệu học tập và giảng dạy chính thức do Hội đồng biên soạn Trường Cao đẳng Y tế Thanh Hóa xây dựng, ban hành vào tháng 8 năm 2026. Ban biên soạn giáo trình gồm TS.BS Mai Văn Bảy (Chủ biên) cùng các giảng viên chuyên trách: ĐDCK1. Trần Thị Thanh Huyền, ThS. Chu Thị Hoàng Anh, ThS. Đỗ Thị Ánh Tuyết, CN. Nguyễn Thị Hà, CN. Trần Mai Huyền và CN. Lê Thị Huyền Trang.

Trong khung chương trình đào tạo ngành Y sỹ đa khoa trình độ Cao đẳng liên thông, mô đun này giữ vị trí chuyên ngành bản lề, được bố trí giảng dạy sau khi người học đã hoàn thành các môn y học cơ sở và trước khi bước vào các học phần thực hành lâm sàng tại bệnh viện. Về tính chất, đây là môn học tích hợp giữa lý thuyết và kỹ năng thực hành, trang bị năng lực chăm sóc người bệnh, hỗ trợ khám bệnh, chẩn đoán và thực hiện xử trí ban đầu theo đúng chức năng của chức danh y sĩ tại trạm y tế và các cơ sở y tế cơ sở.

Mục tiêu học tập của giáo trình được xác định cụ thể theo ba nhóm năng lực:

• Kiến thức: Trình bày chuẩn xác các nguyên tắc vô khuẩn, quy định an toàn, chỉ định, chống chỉ định, tai biến, phương pháp phòng ngừa và xử trí tai biến khi thực hiện các kỹ thuật điều dưỡng; nắm vững phương pháp nhận định người bệnh toàn diện.
• Kỹ năng: Vận dụng quy trình kỹ thuật để chuẩn bị dụng cụ, tiếp xúc người bệnh, tiến hành đúng trình tự các thao tác điều dưỡng cơ bản và các kỹ thuật cấp cứu ban đầu, bảo đảm tính an toàn và chính xác.
• Năng lực tự chủ và trách nhiệm: Rèn luyện thái độ giao tiếp chuẩn mực, cẩn trọng, khả năng làm việc độc lập và phối hợp nhóm, chủ động phát hiện và xử lý tai biến trong phạm vi trách nhiệm nghề nghiệp.

Cấu trúc giáo trình gồm 5 bài học kỹ thuật chuyên đề, tiếp cận theo phương pháp chuẩn hóa quy trình thao tác lâm sàng. Điểm đặc thù của tài liệu là tích hợp đầy đủ hệ thống bảng kiểm dạy - học, tiêu chuẩn thực hiện và thang điểm lượng giá định lượng chi tiết cho từng kỹ thuật chuyên môn.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi

Các chương/chủ đề chính

Giáo trình mô đun MĐ26 có độ dài 64 trang trở lên, được kết cấu thành 5 bài học kỹ thuật trọng tâm:

1. Bài 1: Kỹ thuật sử dụng bơm tiêm điện – máy truyền dịch (Trang 5 – 23)

   • Key concepts: Nguyên tắc tiêm truyền liên tục nồng độ ổn định; cấu tạo phần cứng thiết bị (máy bơm tiêm điện TE-331, TE-SS700, máy truyền dịch Terumo); nguyên lý ngón tay nhu động, cảm biến phát hiện bọt khí và đầu dò áp suất; quy trình vận hành tiêm truyền; nhận diện và xử lý các trạng thái báo động hệ thống (AIR, OCCLUSION, FLOW ERR, EMPTY, DOOR, COMPLETION).
   • Progression logic: Giới thiệu nguyên lý cơ điện tử y tế $\rightarrow$ Nhận diện cấu tạo bên ngoài và bảng điều khiển $\rightarrow$ Xử lý sự cố kỹ thuật thông thường $\rightarrow$ Quy trình thao tác 5 bước chuẩn hóa kèm bảng kiểm và thang điểm đánh giá.

2. Bài 2: Kỹ thuật sử dụng máy Monitor – máy điện tim (Trang 24 – 37)

   • Key concepts: Nguyên lý theo dõi huyết động và chức năng sinh tồn liên tục; các chuyển đạo điện tim; kỹ thuật gắn điện cực Monitor; kỹ thuật ghi điện tâm đồ bề mặt; nhận diện các thông số nhịp tim, huyết áp không xâm lấn, độ bão hòa oxy và đường biểu diễn điện học tim.

3. Bài 3: Hồi sinh tim phổi (Trang 38 – 45)

   • Key concepts: Chuỗi sinh tồn; kỹ thuật ép tim ngoài lồng ngực; kỹ thuật khai thông đường thở và hô hấp nhân tạo (thổi ngạt, bóp bóng Ambu qua mặt nạ); tỷ lệ ép tim - thông khí; kiểm tra đáp ứng tuần hoàn và hô hấp trong cấp cứu ngừng tuần hoàn ngoại viện và nội viện.

4. Bài 4: Các biện pháp cầm máu tạm thời (Trang 46 – 63)

   • Key concepts: Phân loại tổn thương mạch máu (động mạch, tĩnh mạch, mao mạch); các nguyên tắc và kỹ thuật cầm máu cơ học tạm thời: băng ép điểm, ấn động mạch, gấp chi tối đa, chèn gạc và kỹ thuật đặt garo cơ học; theo dõi thiếu máu cục bộ chi và xử trí biến chứng.

5. Bài 5: Sơ cứu gãy xương (Trang 64 trở đi)

   • Key concepts: Dấu hiệu nhận biết gãy xương kín và gãy xương hở; nguyên tắc bất động ổ gãy (cố định qua hai khớp liền kề, không kéo nắn biến dạng); quy trình sử dụng các loại nẹp cố định chi trên, chi dưới và cố định cột sống; chống sốc chấn thương ban đầu.

Kiến thức nền tảng được xây dựng

Giáo trình cung cấp khối kiến thức nền tảng mang tính quy chuẩn trong thực hành điều dưỡng và cấp cứu:

• Nguyên tắc an toàn dùng thuốc: Áp dụng nghiêm ngặt quy tắc "5 đúng" (Đúng người bệnh, Đúng thuốc, Đúng liều dùng, Đúng đường dùng, Đúng thời gian). Quy định rõ nguyên tắc pha thuốc (dung môi vào trước, thuốc sau), dán nhãn ghi nhận thông số (tên thuốc, liều, tốc độ, giờ bắt đầu, giờ kết thúc) và chạy thử máy trước khi kết nối vào tĩnh mạch người bệnh.
• Nguyên lý kiểm soát nhiễm khuẩn: Quy định các tiêu chuẩn vô khuẩn thông qua kỹ thuật rửa tay thường quy, mang găng sạch/găng vô khuẩn, sát khuẩn da vùng tiêm rộng 5 cm từ trong ra ngoài bằng cồn 70° và để khô tự nhiên trước khi chọc kim.
• Nguyên tắc an toàn cơ - điện tử y sinh: Duy trì nguồn điện liên tục 100V – 240V, trạng thái sẵn sàng của pin dự phòng, cố định dây truyền vào khe máy tránh dập nát, kỹ thuật đuổi bọt khí tuyệt đối để tránh nguy cơ tắc mạch khí.

Kỹ năng phát triển

• Kỹ năng kỹ thuật (Technical skills): Thao tác chính xác việc đặt kim luồn tĩnh mạch; thiết lập đường truyền; cố định bơm tiêm mặt số quay lên trên; vận hành các phím chức năng (On/Off, Start, Stop, Purge, Select) và đĩa quay cài đặt tốc độ (ml/h); thao tác gắn Sensor đo tốc độ giọt vào bầu đếm giọt (mức thấp nhất của sensor ngang mức dịch cao nhất).
• Kỹ năng phân tích (Analytical skills): Nhận diện tình trạng lâm sàng và dấu hiệu sinh tồn; phân tích nguyên nhân các cảnh báo máy móc như tắc nghẽn đường truyền (OCCLUSION), bọt khí (AIR), sai lệch lưu lượng (FLOW ERR), hở cửa buồng bơm (DOOR) để xử trí tương ứng mà không làm gián đoạn điều trị.
• Kỹ năng nghề nghiệp thực tế (Practical competencies): Ghi chép hồ sơ bệnh án chuẩn xác; hướng dẫn và trấn an tâm lý người bệnh; phối hợp xử trí tai biến truyền dịch và sơ cấp cứu tai nạn thương tích tại tuyến cơ sở.

---

Phương pháp giảng dạy và học tập

Giáo trình áp dụng phương pháp sư phạm tích hợp (Integrated Pedagogical Approach), kết hợp đồng bộ giữa việc truyền thụ lý thuyết kỹ thuật và rèn luyện kỹ năng thực hành thao tác trên mô hình mô phỏng lâm sàng. Quá trình dạy học được định hình theo hướng lấy chuẩn kỹ năng nghề nghiệp làm thước đo, giúp học viên chuyển giao kiến thức thành phản xạ thực hành chính xác.

Hệ thống bài tập tình huống được tích hợp trực tiếp vào cấu trúc từng bài học. Thay vì các câu hỏi lý thuyết đơn thuần, giáo trình xây dựng các tình huống kỹ thuật cụ thể diễn ra trong thực tế lâm sàng:

• Tình huống đang tiêm truyền thuốc cần thay đổi bơm tiêm mới hoặc đổi chai dịch.
• Tình huống điều chỉnh tốc độ dòng chảy theo y lệnh phát sinh trong khi máy đang vận hành.
• Tình huống xử lý các lỗi kỹ thuật phát sinh: máy báo hết thuốc/hết dịch (EMPTY), bộ phận kẹp đuôi bơm tiêm bị trượt khỏi pittong, pin yếu khi đang vận chuyển người bệnh, tắc nghẽn kim do cục máu đông hoặc gấp ống truyền.

Phương pháp thực hành được chuẩn hóa thông qua "Bảng kiểm dạy – học". Bảng kiểm chia nhỏ toàn bộ kỹ thuật thành 5 nhóm bước rõ ràng:

1. Chuẩn bị của người điều dưỡng (trang phục, rửa tay).
2. Chuẩn bị phương tiện, dụng cụ y tế (bơm tiêm, kim luồn, hộp thuốc cấp cứu, máy truyền...).
3. Chuẩn bị người bệnh (đối chiếu hành chính, khám dấu sinh tồn, giải thích quy trình, hỗ trợ bài tiết).
4. Kỹ thuật tiến hành (thực hiện trình tự các bước can thiệp lâm sàng).
5. Thu dọn dụng cụ và ghi chép hồ sơ bệnh án. Mỗi bước đều có cột xác định mục đích/ý nghĩa thao tác và cột chỉ rõ "Tiêu chuẩn đạt", giúp học viên tự kiểm soát được sai sót kỹ thuật.

Phương pháp đánh giá và lượng giá kết quả học tập được thiết kế đa tầng:

• Đánh giá kỹ năng thao tác: Sử dụng "Thang điểm lượng giá" định lượng tổng điểm 40 điểm. Thang điểm phân tách thành ba mức độ thực hiện: 2 điểm (thực hiện tốt), 1 điểm (thực hiện chưa tốt), 0 điểm (không thực hiện). Các bước mang tính sống còn hoặc kỹ thuật cốt lõi (như lắp bơm tiêm vào máy, cài đặt thông số tốc độ, đặt kim luồn tĩnh mạch) được tính hệ số nhân đôi (trọng số x2).
• Đánh giá kiến thức lý thuyết: Sử dụng câu hỏi trắc nghiệm Đúng/Sai và câu hỏi nhiều lựa chọn (MCQ) cuối bài để kiểm tra khả năng nhớ và hiểu về nguyên tắc vận hành, cấu tạo thiết bị, chỉ định dùng máy và ý nghĩa các phím chức năng.

Đối với việc tự học, sinh viên sử dụng bảng kiểm dạy - học làm công cụ đối chiếu để tự rèn luyện trên mô hình và thực hiện đánh giá chéo theo nhóm học tập trước khi tham gia kỳ thi lượng giá kỹ năng lâm sàng.

---

Điểm nổi bật và cập nhật

Giáo trình thể hiện rõ chủ trương đổi mới chương trình đào tạo của Trường Cao đẳng Y tế Thanh Hóa – đơn vị đào tạo cán bộ y dược có bề dày hơn 65 năm xây dựng và phát triển. Tài liệu được biên soạn đồng bộ nhằm đáp ứng các yêu cầu chuẩn hóa phương pháp đào tạo y khoa hiện nay:

• Cập nhật thiết bị y tế hiện đại: Tài liệu đưa vào nội dung hướng dẫn chi tiết các dòng máy điều khiển điện tử thông dụng trong các khoa cấp cứu, hồi sức hiện nay như máy bơm tiêm điện Terumo mã hiệu TE-331, TE-SS700 và các dòng máy truyền dịch Terumo thế hệ mới. Nội dung mô tả chi tiết từ cấu tạo mặt trước, mặt bên, ngón tay nhu động cho tới các phím chức năng vi xử lý, giúp sinh viên làm quen trực tiếp với thiết bị thực tế.
• Tích hợp các cảnh báo an toàn chuẩn quốc tế: Giáo trình cập nhật nguyên tắc hiển thị các mã lỗi và cảnh báo an toàn cơ bản theo chuẩn vận hành trang thiết bị y tế quốc tế, bao gồm:
  • AIR: Cảnh báo có khí trong dây truyền dịch.
  • OCCLUSION: Cảnh báo tắc nghẽn đường truyền.
  • FLOW ERR: Cảnh báo sai lệch tốc độ dịch truyền (do dây biến dạng hoặc sai cỡ dây).
  • EMPTY: Cảnh báo bình chứa/bơm tiêm hết dịch.
  • DOOR: Cảnh báo cửa buồng bơm máy truyền dịch chưa được đóng kín.
  • COMPLETION: Cảnh báo kết thúc liệu trình truyền theo thể tích cài đặt.
• Gắn kết quy chuẩn hành nghề của Bộ Y tế: Toàn bộ quy trình từ khâu chuẩn bị người bệnh, kiểm soát nhiễm khuẩn bằng cồn $70^\circ$, đến kỹ thuật đặt kim luồn tĩnh mạch và ghi chép hồ sơ bệnh án đều được xây dựng dựa trên các quy định chuyên môn hiện hành của Bộ Y tế, bảo đảm sinh viên sau khi tốt nghiệp thích ứng ngay với môi trường bệnh viện và trạm y tế tuyến xã/phường.

---

Đối tượng sử dụng giáo trình

Giáo trình Điều dưỡng cơ bản (MĐ26) phục vụ trực tiếp cho các nhóm đối tượng cụ thể trong hệ thống đào tạo y tế:

• Sinh viên chuyên ngành: Đối tượng chính là học sinh, sinh viên theo học chương trình đào tạo ngành Y sỹ đa khoa hệ Cao đẳng liên thông. Đây là những người đã có kiến thức chuyên môn cơ sở, đang trong quá trình chuẩn hóa văn bằng và nâng cao năng lực lâm sàng.
• Điều kiện tiên quyết (Prerequisites): Người học bắt buộc phải hoàn thành các học phần khoa học cơ bản và y học cơ sở (Giải phẫu - Sinh lý, Dược lý học, Vi sinh - Ký sinh trùng, Điều dưỡng đại cương) trước khi học mô đun này. Kiến thức của mô đun MĐ26 là điều kiện bắt buộc phải đạt trước khi sinh viên đi thực tập tại các khoa lâm sàng (Nội, Ngoại, Sản, Nhi, Hồi sức cấp cứu).
• Giảng viên y tế: Tài liệu đóng vai trò là khung hướng dẫn giảng dạy chuẩn mực của Bộ môn Điều dưỡng. Giảng viên sử dụng hệ thống bảng kiểm và thang điểm 40 điểm để giảng dạy thao tác mẫu, hướng dẫn học viên thực hành tại phòng thực hành tiền lâm sàng và chấm thi hết môn một cách khách quan, đồng nhất.
• Cán bộ y tế tự học và tham khảo: Giáo trình là tài liệu tham khảo cho các y sĩ, điều dưỡng viên mới tuyển dụng tại tuyến y tế cơ sở cần ôn tập lại các quy trình kỹ thuật cấp cứu ban đầu, cách cài đặt máy truyền dịch, máy bơm tiêm điện và sơ cứu chấn thương theo đúng quy chuẩn y khoa.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Giáo trình này phù hợp với ai?

Giáo trình được thiết kế chuyên biệt cho sinh viên đào tạo hệ Cao đẳng liên thông ngành Y sỹ đa khoa tại Trường Cao đẳng Y tế Thanh Hóa. Đồng thời, tài liệu là công cụ chuẩn cho giảng viên giảng dạy thực hành điều dưỡng và cán bộ y tế tuyến trạm y tế xã, phường, thị trấn làm tài liệu tham khảo kỹ năng chuyên môn.

2. Cần kiến thức nền nào để học?

Người học cần hoàn thành các môn y học cơ sở gồm Giải phẫu học, Sinh lý học, Dược lý học và các nguyên tắc vô khuẩn đại cương. Các kiến thức này giúp người học hiểu được vị trí giải phẫu mạch máu khi đặt kim luồn, cơ chế tác dụng của thuốc khi cài đặt tốc độ tiêm truyền, và ý nghĩa của các thông số sinh tồn khi theo dõi người bệnh.

3. Điểm khác biệt với giáo trình khác?

Tài liệu loại bỏ phần lý thuyết dài dòng, tập trung tuyệt đối vào tính tích hợp và ứng dụng thực tế. Mỗi kỹ thuật can thiệp lâm sàng đều đi kèm đầy đủ ba công cụ thực hành: quy trình thao tác bước - ý nghĩa - tiêu chuẩn đạt, bảng kiểm dạy học 5 bước, và bảng thang điểm lượng giá định lượng 40 điểm với hệ số nhân đôi cho các bước trọng yếu.

4. Làm sao để tự học hiệu quả?

Học viên nên đọc kỹ nguyên lý thiết bị và cấu tạo các nút điều khiển trước khi thao tác máy. Khi luyện tập trên mô hình, cần sử dụng bảng kiểm dạy học để kiểm tra chéo lẫn nhau theo cặp, ghi nhớ các quy tắc an toàn như "5 đúng", quy tắc pha thuốc và các bước xử trí lỗi hiển thị (AIR, OCCLUSION, DOOR...) trước khi tự đánh giá bằng thang điểm 40 điểm.

5. Có tài liệu bổ trợ nào kèm theo?

Tài liệu học tập đi kèm mô đun bao gồm hệ thống bảng kiểm đánh giá lâm sàng, bảng thang điểm lượng giá 40 điểm in sẵn, ngân hàng câu hỏi trắc nghiệm lý thuyết (Đúng/Sai và MCQ), kết hợp cùng thiết bị mô hình thực hành và các dòng máy y tế thực tế TE-331, TE-SS700 tại phòng thực hành tiền lâm sàng của nhà trường.

---

Kết luận

Giáo trình mô đun Điều dưỡng cơ bản (MĐ26) do Trường Cao đẳng Y tế Thanh Hóa biên soạn là tài liệu học thuật chuẩn mực, cung cấp hệ thống quy trình kỹ thuật điều dưỡng cơ bản và sơ cấp cứu ban đầu cho học viên Cao đẳng Y sĩ liên thông. Giá trị cốt lõi của giáo trình thể hiện qua tính chuẩn hóa chuyên môn, tính ứng dụng thực hành cao và phương pháp đánh giá định lượng minh bạch.

Lộ trình học tập đề xuất cho người học bao gồm:

1. Nắm vững lý thuyết cơ chế, chỉ định và nguyên tắc an toàn dùng thuốc.
2. Thực hành phân tích cấu tạo, tập vận hành các bảng điều khiển máy bơm tiêm điện, máy truyền dịch và các thiết bị theo dõi trên mô hình.
3. Rèn luyện thao tác chuẩn theo bảng kiểm dạy học 5 giai đoạn.
4. Tự lượng giá qua thang điểm 40 điểm và giải quyết các bài tập tình huống sự cố.
5. Ứng dụng kỹ năng vào thực tế chăm sóc người bệnh trong giai đoạn thực tập lâm sàng tại các cơ sở y tế.

Người học có thể kết hợp nghiên cứu giáo trình cùng hệ thống quy trình kỹ thuật điều dưỡng do Bộ Y tế ban hành, các tài liệu hướng dẫn sử dụng thiết bị y tế của nhà sản xuất (Terumo) và mô hình cấp cứu tiền lâm sàng để tối ưu hóa hiệu quả rèn luyện năng lực nghề nghiệp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ỦY BAN NHÂN DÂN TỈNH THANH HÓA TRUỜNG CAO ĐẲNG Y TẾ GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN: ĐIỀU DƯỠNG CƠ BẢN NGÀNH/NGHỀ: Y SỸ ĐA KHOA TRÌNH ĐỘ: CAO ĐẲNG LIÊN THÔNG (Ban hành kèm theo Quyết định số:…. tháng… năm 2026 của Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Y tế Thanh Hóa Thanh Hóa, 2026 TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo. Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm. 1 LỜI GIỚI THIỆU Trường Cao đẳng Y tế Thanh Hoá có bề dày lịch sử đào tạo các thế hệ cán bộ Y - Dược, xây dựng và phát triển hơn 65 năm.

Hiện nay, Nhà trường đã và đang đổi mới về nội dung, phương pháp và lượng giá học tập của học sinh, sinh viên nhằm không ngừng nâng cao chất lượng đào tạo. Để có tài liệu giảng dạy thống nhất cho giảng viên và tài liệu học tập cho học sinh, sinh viên; Đảng uỷ - Ban Giám hiệu Nhà trường chủ trương biên soạn tập bài giảng của các chuyên ngành mà Nhà trường đã được cấp phép đào tạo. Tập bài giảng Điều dưỡng cơ bản được các giảng viên Bộ môn Điều dưỡng biên soạn dùng cho hệ Cao đẳng y sỹ liên thông. Môn học giúp cho người học nắm được kiến thức, kỹ năng của các kỹ thuật điều dưỡng cơ bản và kỹ thuật cấp cứu ban đầu, giúp người học sau khi ra trường có thể vận dụng tốt các kiến thức về kỹ thuật điều dưỡng đã học vào hoạt động nghề nghiệp.

Tuy nhiên trong qua trình biên soạn tập bài giảng không thể tránh khỏi những thiếu sót. Tập thể biên soạn xin ghi nhận các ý kiến đóng góp xây dựng của các nhà quản lý, đồng nghiệp, độc giả và học sinh, những người sử dụng cuốn sách này để nghiên cứu bổ sung cho tập bài giảng ngày càng hoàn thiện hơn. Thanh Hóa, tháng 8 năm 2026 2 Tham gia biên soạn 1. Chủ biên TS.BS MAI VĂN BẢY 2.

Những người biên soạn ĐDCK1. TRẦN THỊ THANH HUYỀN ThS. CHU THỊ HOÀNG ANH ThS. ĐỖ THỊ ÁNH TUYẾT CN.

NGUYỄN THỊ HÀ CN. TRẦN MAI HUYỀN CN. LÊ THỊ HUYỀN TRANG 3 MỤC LỤC ĐỀ MỤC TRANG BÀI 1 KỸ THUẬT SỬ DỤNG BƠM TIÊM ĐIỆN – MÁY 5 TRUYỀN DỊCH BÀI 2 KỸ THUẬT SỬ DỤNG MÁY MONITOR – MÁY ĐIỆN 24 TIM BÀI 3 HỒI SINH TIM PHỔI 38 BÀI 4 CÁC BIỆN PHÁP CẦM MÁU TẠM THỜI 46 BÀI 5 SƠ CỨU GÃY XƯƠNG 64 4 GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN Tên mô đun: ĐIỀU DƯỠNG CƠ BẢN Mã mô đun: MĐ26 I. VỊ TRÍ, TÍNH CHẤT MÔ ĐUN - Vị trí: Là mô đun chuyên ngành trong chương trình đào tạo Cao đẳng Y sĩ liên thông.

Học sau các môn cơ sở và trước các học phần lâm sàng. Là nền tảng giúp người học thực hiện chăm sóc người bệnh, hỗ trợ khám bệnh, chẩn đoán và xử trí ban đầu theo chức năng của y sĩ. - Tính chất: Mô đun tích hợp lý thuyết và thực hành, có tính ứng dụng cao. Trang bị kiến thức và kỹ năng điều dưỡng cơ bản: cách sử dụng các loại máy theo dõi như Monitor, máy ghi điện tim, máy bơm tiêm điện - máy truyền dịch và các kĩ thuật sơ cấp cứu ban đầu như hồi sinh tim phổi, sơ cứu gãy xương, sơ cứu chảy máu.

Góp phần hình thành năng lực thực hiện chăm sóc, sơ cứu ban đầu và phối hợp điều trị tại tuyến y tế cơ sở theo quy định của Bộ Y tế. MỤC TIÊU MÔ ĐUN 1.