ỦY BAN NHÂN DÂN TỈNH VĨNH LONG TRƯỜNG CAO ĐẲNG VĨNH LONG GIÁO TRÌNH MÔN HỌC: CHĂM SÓC SỨC KHỎE CỘNG ĐỒNG NGÀNH/NGHỀ: ĐIỀU DƯỠNG TRÌNH ĐỘ: CAO ĐẲNG Ban hành kèm theo Quyết định số: /QĐ-CĐVL ngày …tháng. năm……của Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Vĩnh Long Vĩnh Long, năm 2022 1 TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo. Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm. 2 LỜI GIỚI THIỆU Môn học Chăm sóc sức khỏe cộng đồng là môn khoa học cung cấp cho sinh viên các kiến thức cơ bản về: + Các bước chẩn đoán cộng đồng + Chức năng và nhiệm vụ của người điều dưỡng trong chăm sóc sức khoẻ CĐ + Quy trình điều dưỡng cộng đồng + Kỹ năng lập và thực hiện kế hoạch chăm sóc sức khỏe cho cá nhân, gia đình và cộng đồng + Quản lý sức khoẻ tại trạm y tế, cách ghi chép sổ sách theo quy định, cách tính toán các chỉ số sức khoẻ cơ bản tại cộng đồng Do đây là lần xuất bản đầu tiên nên không thể tránh khỏi những hạn chế về nội dung và hình thức.
Với tinh thần cầu tiến, giảng viên khoa Y dược rất mong nhận được sự đồng cảm và những ý kiến đóng góp, xây dựng từ quý đồng nghiệp. Trong lần tái bản tiếp theo sẽ hoàn thiện tốt hơn. Chân thành cảm ơn Ban Giám Hiệu Trường, Lãnh đạo khoa, Bộ môn Y và các bộ môn liên quan thuộc trường Cao đẳng Vĩnh Long. Cảm ơn ban cố vấn chuyên môn, tập thể Giảng viên bộ môn và những người trực tiếp tham gia biên soạn giáo trình.
Vĩnh Long, ngày 10 tháng 05 năm 2022 Tham gia biên soạn 1. Ths Huỳnh Hưng Trung 2. 3 MỤC LỤC TRANG Lời giới thiệu 3 Chương trình Chăm sóc sức khỏe cộng đồng 5 Bài 1. Đại cương điều dưỡng cộng đồng 6 Bài 2.
Xác định vấn đề sức khỏe, chẩn đoán cộng đồng 14 Bài 3. Quy trình điều dưỡng cộng đồng 20 Bài 4. Lập KHCS NB tại gia đình 27 Bài 5. Điều tra sức khỏe 31 Bài 6.
Lượng giá nhu cầu CSSKCĐ 38 Bài 7. Quản lý sức khỏe cộng đồng 43 Tài liệu tham khảo 52 4 GIÁO TRÌNH MÔN HỌC Tên môn học: CHĂM SÓC SỨC KHỎE CỘNG ĐỒNG Mã môn học: VYD6222 Phân bổ thời gian - Lý thuyết: 28 giờ - Kiểm tra: 02 I. Vị trí tính chất môn học 1. Vị trí: Là môn học bắt buộc trong chương trình đào tạo cao đẳng điều dưỡng 2.Tính chất: Môn học Chăm sóc sức khỏe cộng đồng là môn khoa học cung cấp cho sinh viên các kiến thức cơ bản về: + Các bước chẩn đoán cộng đồng + Chức năng và nhiệm vụ của người điều dưỡng trong chăm sóc sức khoẻ CĐ + Quy trình điều dưỡng cộng đồng + Kỹ năng lập và thực hiện kế hoạch chăm sóc sức khỏe cho cá nhân, gia đình và cộng đồng + Quản lý sức khoẻ tại trạm y tế, cách ghi chép sổ sách theo quy định, cách tính toán các chỉ số sức khoẻ cơ bản tại cộng đồng II.
Mục tiêu của môn học 1. Về kiến thức + Trình bày được khái niệm, năng lực, nhiệm vụ của chăm sóc sức khoẻ cộng đồng + Trình bày được các bước chẩn đoán cộng đồng + Trình bày được quy trình điều dưỡng cộng đồng; Lập được kế hoạch chăm sóc cho cá nhân, gia đình và cộng đồng + Trình bày được nội dung của quản lý sức khoẻ tại trạm y tế. Về kỹ năng + Vận dụng kiến thức đã học để lập được kế hoạch chăm sóc cho cá nhân, gia đình và cộng đồng. + Phát triển được kỹ năng tư duy, tính toán các chỉ số sức khoẻ cơ bản tại cộng đồng.
+ Ứng dụng các kiến thức đã học biết được cách chọn mẫu để điều tra sức khỏe cộng đồng + Áp dụng được cách thu thập thông tin và ghi chép sổ sách theo quy định của trạm y tế; 3. Về năng lực, tự chủ, trách nhiệm + Rèn luyện được tính chính xác, cẩn thận trong thu thập thông tin, phân tích, tính toán các chỉ số sức khỏe cơ bản tại cộng đồng. + Đánh giá được tính quan trọng, tính ứng dụng của môn học trong chẩn đoán và phòng bệnh ban đầu. Nội dung môn học Bài 1: ĐẠI CƯƠNG ĐIỀU DƯỠNG CỘNG ĐỒNG LỜI GIỚI THIỆU Bài học giới thiệu khái niệm về Điều dưỡng cộng đồng, các năng lực của người Điều dưỡng cộng đồng MỤC TIÊU 1.
Trình bày được khái niệm về Điều dưỡng cộng đồng. Nêu được các năng lực của người Điều dưỡng cộng đồng. So sánh được sự khác nhau giữa Điều dưỡng cộng đồng và điều dưỡng bệnh viện. Trình bày được quá trình phát triển Điều dưỡng cộng đồng.
Giải thích được 4 chức năng của điều dưỡng cộng đồng, liên hệ vào các nhiệm vụ cụ thể áp dụng tại cộng đồng. NỘI DUNG Xuất phát từ yêu cầu thực tế và nhu cầu chăm sóc sức khỏe của nhân dân vào thế kỷ XXI, đồng thời để hòa nhập với hệ thống đào tạo trong khu vực, Bộ Y tế có chủ trương đào tạo loại hình cán bộ Điều dưỡng cộng đồng hoạt động trong hệ thống cán bộ y tế tuyến cơ sở. KHÁI NIỆM VỀ ĐIỀU DƯỠNG CỘNG ĐỒNG. Điều dưỡng cộng đồng là chuyên ngành điều dưỡng chăm sóc sức khỏe cộng đồng mà đơn vị cơ bản là gia đình.
Điều dưỡng cộng đồng là một khoa học và nghệ thuật. Nó được tổng hòa giữa khoa học y tế cộng đồng với kỹ thuật đặc thù của nghề điều dưỡng. Mục tiêu điều dưỡng cộng đồng. Mục tiêu của điều dưỡng cộng đồng là phục hồi sức khỏe, duy trì, dự phòng nguy cơ và nâng cao sức khỏe, định hướng phục vụ vào cộng đồng, các nhóm người có nguy cơ, các gia đình và các cá nhân một cách liên tục theo suốt cuộc đời họ, chứ không phải chỉ là khi họ bị bệnh tật hoặc thương tật.
Năng lực của điều dưỡng cộng đồng. 6 Người điều dưỡng cộng đồng học tập và rèn luyện để có được 10 năng lực dưới đây: 1) Áp dụng vào thực tế địa phương các mục tiêu của CSSKBĐ và thực hiện các chỉ tiêu sức khỏe theo phân cấp quy định trong chiến lược Y tế quốc gia. 2) Xác định nhu cầu sức khỏe cộng đồng (phố, phường, làng xã) lựa chọn CSSK ưu tiên, để đề xuất biện pháp giải quyết. 3) Có kiến thức và kỹ năng lâm sàng cần thiết, nhận định tình trạng sức khỏe và bệnh tật của người bệnh, gia đình và cộng đồng.
4) Lập kế hoạch điều dưỡng cho cá nhân, gia đình và cộng đồng với các nhân viên y tế khác cung ứng các dịch vụ chăm sóc sức khỏe. 5) Sơ cứu, cấp cứu tai nạn, thảm họa với trang bị và kỹ thuật điều dưỡng tại cộng đồng. 6) Tham gia chăm sóc môi trường sinh sống của cộng đồng, thực hiện dự phòng cấp I, cấp II và cấp III với điều kiện, phương tiện thích hợp tại cơ sở. Thực hiện các chương trình y tế tại địa phương.
7) GDSK, tham gia hướng dẫn về sức khỏe cộng đồng cho người bệnh và nhân viên y tế cơ sở. 8) Huy động cộng đồng, các gia đình và các cá nhân vào CSSK, nâng cao sức khỏe tại cộng đồng. 9) Có khả năng làm việc trong nhóm y tế và hoạt động liên ngành với mục tiêu sức khỏe cho mọi người. 10) Tham gia lập kế hoạch hành động, tiến hành giám sát và lượng giá kết quả hoạt động điều dưỡng tại địa phương.
Khách hàng: Khách hàng là đại từ sử dụng thay cho người lành, người bệnh, gia đình và cộng đồng cần sử dụng các dịch vụ y tế. Đại từ khách hàng hướng tới mối quan hệ bình đẳng, chủ động và tích cực giữa người điều dưỡng cộng đồng với các khách hàng của mình, không chỉ là người bệnh mà đa phần là người lành mạnh, gia đình lành mạnh và cộng đồng khỏe mạnh có những nhu cầu sử dụng các loại hình dịch vụ y tế. Ở đây, khái niệm đã làm rõ thêm vai trò của người điều dưỡng trong đáp ứng các bậc thang nhu cầu chăm sóc của con người, trước hết là bậc thang về vật chất và bậc thang bảo vệ và an toàn cho mọi người sinh sống tại cộng đồng. NHẬN DẠNG ĐIỀU DƯỠNG CỘNG ĐỒNG VÀ ĐIỀU DƯỠNG BỆNH VIỆN.
Điều dưỡng cộng đồng. - Điều dưỡng cộng đồng là người hoạt động trong cộng đồng và chăm sóc sức khỏe cho nhân dân trong cộng đồng đó. - Người điều dưỡng cộng đồng đóng vai trò quan trọng trong việc phát hiện, lượng giá (nhận định) nhu cầu chăm sóc sức khỏe trong cụm dân cư được phân công. Đồng thời người điều dưỡng cộng đồng sẽ cung cấp các dịch vụ chăm sóc sức khỏe cần thiết và thích hợp cho người lành mạnh, người bệnh, phục hồi sức khỏe sau khi khỏi bệnh và chăm sóc người tàn tật trong cộng đồng.
- Người điều dưỡng cộng đồng là cộng tác viên đắc lực, hỗ trợ có hiệu quả cho các bác sĩ hoạt động tại cộng đồng trong quá trình khám bệnh, chữa bệnh, thực hiện kế hoạch chăm sóc với chất lượng và kỹ thuật điều dưỡng thích hợp tại cộng đồng. - Người điều dưỡng cộng đồng còn là người bạn, người tư vấn, giáo dục sức khỏe của mọi gia đình và cá nhân trong cộng đồng. Điều dưỡng bệnh viện: - Người điều dưỡng bệnh viện là người chăm sóc các bệnh nhân trong bệnh viện, và người bệnh tại các trung tâm y tế hoặc phòng khám bệnh đa khoa. - Người điều dưỡng bệnh viện đón tiếp bệnh nhân, xác định nhu cầu chăm sóc, lập kế hoạch điều dưỡng, theo dõi và thực hiện kế hoạch, lượng giá, đánh giá phản ứng diễn biến của người bệnh.
- Người điều dưỡng bệnh viện hằng ngày quản lý khoa phòng điều trị, giữ gìn vệ sinh bệnh viện sạch đẹp. - Người điều dưỡng bệnh viện thường xuyên giáo dục người bệnh và thân nhân của họ về kiến thức và kỹ năng chăm sóc thông thường, để họ tự giác cùng tham gia thực hiện các chế độ như dinh dưỡng, nghỉ ngơi, vệ sinh cơ thể… Hướng dẫn họ cách luyện tập phục hồi chức năng, cách phòng bệnh khi được xuất viện về nhà. QUÁ TRÌNH PHÁT TRIỂN ĐIỀU DƯỠNG CỘNG ĐỒNG Lịch sử hình thành và phát triển của Điều dưỡng cộng đồng là trên nền phát triển của nghề Điều dưỡng và y tế cộng đồng và y tế công cộng gắn liền với lịch sử phát triển loài người. Y tế cộng đồng thời sơ khai.