Giáo Trình An Toàn Làm Việc Trong Không Gian Hạn Chế Nghề Bảo Hộ Lao Động

Giáo trình an toàn làm việc trong không gian hạn chế cho nghề bảo hộ lao động trình độ trung cấp, cập nhật năm 2019 tại trường cao đẳng dầu khí.

• Tác giả: Trần Thị Liễn
• Trường học: Trường Cao Đẳng Dầu Khí
• Chuyên ngành: Bảo Hộ Lao Động
• Đề tài: An Toàn Làm Việc Trong Không Gian Hạn Chế
• Loại tài liệu: Giáo Trình
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Bà Rịa – Vũng Tàu

Mục lục chi tiết

• LỜI GIỚI THIỆU
• 1. CHƯƠNG TRÌNH MÔ ĐUN AN TOÀN LÀM VIỆC TRONG KHÔNG GIAN HẠN CHẾ
• 1.1. BÀI 1 : KHÔNG GIAN HẠN CHẾ
• 1.2. BÀI 2 : GIẤY PHÉP VÀO KHÔNG GIAN HẠN CHẾ
• 1.3. BÀI 3 : ĐO KHÍ VÀ YÊU CẦU VỀ TRANG BỊ BẢO VỆ CÁ NHÂN
• 1.4. BÀI 4 : ỨNG CỨU KHẨN CẤP
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về Giáo Trình An Toàn Làm Việc Trong Không Gian Hạn Chế

Giáo trình 'An toàn làm việc trong không gian hạn chế' được biên soạn nhằm cung cấp kiến thức cơ bản về an toàn lao động trong các không gian hạn chế. Tài liệu này không chỉ phục vụ cho việc giảng dạy mà còn là nguồn tham khảo quý giá cho sinh viên ngành Bảo hộ lao động. Nội dung giáo trình bao gồm các khái niệm, quy định và quy trình làm việc an toàn, giúp người học nhận thức rõ hơn về các mối nguy hiểm có thể xảy ra.

1.1. Khái niệm về không gian hạn chế và tầm quan trọng

Không gian hạn chế là những khu vực có đủ điều kiện để chứa người lao động nhưng không được thiết kế cho việc làm việc thường xuyên. Việc hiểu rõ khái niệm này giúp người lao động nhận diện và phòng tránh các rủi ro có thể xảy ra.

1.2. Mục tiêu của giáo trình an toàn làm việc

Mục tiêu chính của giáo trình là trang bị cho người học những kiến thức và kỹ năng cần thiết để làm việc an toàn trong không gian hạn chế, từ đó giảm thiểu rủi ro và đảm bảo an toàn lao động.

II. Những Thách Thức Khi Làm Việc Trong Không Gian Hạn Chế

Làm việc trong không gian hạn chế mang lại nhiều thách thức cho người lao động. Các yếu tố như không khí hạn chế, thiếu ánh sáng và không gian chật hẹp có thể gây ra những rủi ro nghiêm trọng. Việc nhận diện và đánh giá các mối nguy là rất quan trọng để đảm bảo an toàn.

2.1. Các mối nguy và rủi ro thường gặp

Trong không gian hạn chế, người lao động có thể gặp phải các mối nguy như nồng độ oxy thấp, khí độc hại và các yếu tố nguy hiểm khác. Việc nhận diện sớm các mối nguy này là rất cần thiết.

2.2. Tác động của môi trường làm việc đến sức khỏe

Môi trường làm việc trong không gian hạn chế có thể ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe của người lao động. Các triệu chứng như khó thở, chóng mặt có thể xuất hiện nếu không có biện pháp bảo vệ thích hợp.

III. Phương Pháp Đào Tạo An Toàn Trong Không Gian Hạn Chế

Đào tạo an toàn là một phần quan trọng trong việc chuẩn bị cho người lao động làm việc trong không gian hạn chế. Các phương pháp đào tạo hiệu quả sẽ giúp người lao động nắm vững quy trình và kỹ năng cần thiết để đảm bảo an toàn.

3.1. Quy trình đào tạo an toàn hiệu quả

Quy trình đào tạo an toàn bao gồm việc cung cấp kiến thức lý thuyết và thực hành. Người lao động cần được hướng dẫn cụ thể về cách sử dụng thiết bị bảo vệ cá nhân và quy trình làm việc an toàn.

3.2. Đánh giá hiệu quả đào tạo

Đánh giá hiệu quả đào tạo là cần thiết để đảm bảo rằng người lao động đã nắm vững kiến thức và kỹ năng. Các bài kiểm tra và đánh giá thực hành sẽ giúp xác định mức độ sẵn sàng của người lao động.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Giáo Trình An Toàn

Giáo trình an toàn làm việc trong không gian hạn chế không chỉ là lý thuyết mà còn có ứng dụng thực tiễn trong các ngành công nghiệp. Việc áp dụng các kiến thức từ giáo trình sẽ giúp giảm thiểu rủi ro và nâng cao hiệu quả công việc.

4.1. Các tình huống thực tế trong ngành công nghiệp

Trong ngành công nghiệp, việc áp dụng các quy định an toàn từ giáo trình giúp người lao động làm việc hiệu quả hơn trong các không gian hạn chế, từ đó giảm thiểu tai nạn lao động.

4.2. Kết quả nghiên cứu về an toàn lao động

Nghiên cứu cho thấy rằng việc áp dụng các biện pháp an toàn trong không gian hạn chế đã giúp giảm đáng kể số vụ tai nạn lao động, từ đó nâng cao hiệu quả sản xuất.

V. Kết Luận Về Tương Lai Của An Toàn Làm Việc Trong Không Gian Hạn Chế

Tương lai của an toàn làm việc trong không gian hạn chế phụ thuộc vào việc nâng cao nhận thức và cải thiện quy trình làm việc. Cần có sự đầu tư vào công nghệ và đào tạo để đảm bảo an toàn cho người lao động.

5.1. Xu hướng phát triển trong lĩnh vực an toàn lao động

Xu hướng hiện nay là áp dụng công nghệ mới vào quy trình làm việc để nâng cao an toàn. Các thiết bị bảo vệ cá nhân thông minh đang được phát triển để hỗ trợ người lao động.

5.2. Tầm quan trọng của việc nâng cao nhận thức

Nâng cao nhận thức về an toàn lao động là rất quan trọng. Các chương trình đào tạo và tuyên truyền sẽ giúp người lao động hiểu rõ hơn về các mối nguy và cách phòng tránh.

Nội dung chính

Tổng quan về giáo trình

Giáo trình mô đun An toàn làm việc trong không gian hạn chế (Mã mô đun: ATMT19MĐ23) là tài liệu đào tạo chuyên môn thuộc nghề Bảo hộ lao động ở trình độ Trung cấp và Cao đẳng, được ban hành kèm theo Quyết định số 659/QĐ-CĐDK ngày 10 tháng 06 năm 2019 của Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Dầu khí (Tập đoàn Dầu khí Việt Nam). Giáo trình do nhóm tác giả gồm CN. Trần Thị Liễn (Chủ biên), ThS. Phạm Lê Ngọc Tú và KS. Nguyễn Đình Chung biên soạn nhằm phục vụ công tác giảng dạy tại Trung tâm Đào tạo An toàn Môi trường.

Trong chương trình khung đào tạo ngành nghề Bảo hộ lao động (tổng khối lượng 90 tín chỉ, tương đương 1.890 giờ), mô đun ATMT19MĐ23 có khối lượng 4 tín chỉ với thời lượng 90 giờ (bao gồm 28 giờ lý thuyết, 58 giờ thực hành/thảo luận và 4 giờ kiểm tra). Mô đun được bố trí giảng dạy sau khi người học đã hoàn thành các môn học chung và các môn học cơ sở như Pháp luật Bảo hộ lao động, Vệ sinh công nghiệp, và Phương tiện bảo vệ cá nhân.

Mục tiêu học tập của giáo trình được xác định rõ trên ba phương diện:

• Kiến thức (A1–A5): Trình bày định nghĩa không gian hạn chế; nhận diện các yếu tố nguy hiểm, có hại; phân tích trách nhiệm của các vị trí nhân sự liên quan; nắm vững các bước chuẩn bị, quy trình cấp phép và kỹ thuật đo khí an toàn.
• Kỹ năng (B1–B2): Thực hiện thành thục quy trình chuẩn bị, cô lập, thông gió, đo kiểm tra khí quyển và triển khai hoạt động cứu nạn, sơ cấp cứu trong không gian hạn chế.
• Năng lực tự chủ và trách nhiệm (C1–C2): Tuân thủ nghiêm ngặt các quy định pháp luật và nội quy an toàn phòng chống cháy nổ tại hiện trường sản xuất cũng như xưởng thực hành.

Giáo trình tiếp cận theo mô hình quản trị an toàn dựa trên rủi ro (Risk-based Safety Management) và quy trình kiểm soát công việc thực tế trong môi trường công nghiệp, đặc biệt là các công trình dầu khí và cơ sở sản xuất có độ nguy hại cao.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi

Các chương/chủ đề chính

Cấu trúc giáo trình bao gồm 4 bài học chính được tổ chức theo trình tự logic kiểm soát công việc:

• Bài 1: Không gian hạn chế (15 giờ): Thiết lập định nghĩa kỹ thuật về không gian hạn chế dựa trên 3 tiêu chí cốt lõi: kích thước đủ lớn để người vào làm việc, không thiết kế cho người vào làm việc thường xuyên, và có hạn chế về trao đổi khí, vị trí làm việc hoặc lối ra/vào. Phân loại các vị trí không gian hạn chế trong các ngành công nghiệp (bồn bể chứa, bình phản ứng, tháp chưng cất, cống ngầm, lò nung, silo, đường ống, rãnh/mương sâu > 1,3 m, khu vực tường bao > 2 m). Phân tích chi tiết các mối nguy khí quyển:

  • Mối nguy thiếu Oxy: Dưới 19,5% (nồng độ tối thiểu để làm việc an toàn), từ 15–19% (suy giảm khả năng phối hợp), 12–14% (tăng hô hấp, suy giảm nhận thức), 10–12% (môi tím tái, phán đoán kém), 8–10% (ngất xỉu, bất tỉnh), 6–8% (50% tử vong sau 6 phút, 100% sau 8 phút), 4–6% (hôn mê sau 40 giây, ngừng thở).
  • Mối nguy thừa Oxy: Trên 23% (làm tăng nguy cơ cháy nổ mãnh liệt).
  • Mối nguy khí độc: Khí CO (ngưỡng cho phép 50 ppm/8h, 200 ppm gây đau đầu sau 3h, 2.000–5.000 ppm gây bất tỉnh sau 30 phút); khí $H_2S$ (1 ppm có mùi trứng thối, 10 ppm kích ứng mắt, 100 ppm có thể tử vong sau 48h, 500–700 ppm gây ngất và tử vong nhanh, 43.000 ppm là giới hạn nổ).
  • Mối nguy khí dễ cháy: Khái niệm giới hạn nổ dưới (LEL) và giới hạn nổ trên (UEL) của các dung môi, khí hóa lỏng (Ethyl Acetate: LEL 2,2% – UEL 11,0%; Methyl Ethyl Ketone: LEL 1,9% – UEL 10,0%; Propylene Oxide: LEL 2,8% – UEL 37,0%).
  • Các mối nguy vật lý và môi trường khác: Áp suất, nhiệt độ cao, tiếng ồn, điện, chất thải rơi tràn, mối nguy sinh học.

• Bài 2: Giấy phép vào không gian hạn chế (15 giờ): Hệ thống hóa cơ chế kiểm soát nhân sự ra vào theo quy chuẩn kỹ thuật an toàn. Phân định rõ thẩm quyền và trách nhiệm của 6 nhóm nhân sự: Người sử dụng lao động, Người cấp phép, Người giám sát/chỉ huy, Người vào làm việc, Người canh gác, và Người đo kiểm tra khí. Quy định thời gian lưu trữ giấy phép tại cơ sở sản xuất tối thiểu là 01 năm. Trình bày quy trình 7 bước chuẩn bị trước khi vào (Bảng 2.1):

  1. Khởi tạo giấy phép và thực hiện Đánh giá rủi ro (ĐGRR).
  2. Xả và loại bỏ hóa chất tồn dư, giải phóng hơi độc (sử dụng hơi nước, nước, khí trơ Nitơ, không khí).
  3. Cô lập năng lượng và hệ thống công nghệ (quy trình Lockout/Tagout - LOTO, lắp đặt bích mù - spade/blind, ngắt kết nối đường ống, cố định cơ cấu truyền động).
  4. Thông gió (thông gió tự nhiên, thông gió cưỡng bức chung, thông gió cục bộ cho công tác hàn/cắt/sơn).
  5. Kiểm tra, đo đạc thông số bầu khí quyển.
  6. Đánh giá trực quan và kiểm soát loại bỏ toàn bộ hóa chất nguy hiểm.
  7. Hoàn thiện và ký duyệt giấy phép làm việc.

• Bài 3: Đo khí và yêu cầu về trang bị bảo vệ cá nhân (30 giờ): Trình tự kỹ thuật đo khí đa chỉ tiêu (đo Oxy trước, tiếp theo là khí dễ cháy LEL, sau đó đến các khí độc hại $H_2S$, CO); nguyên lý hoạt động của cảm biến Oxy và ống đo khí Draeger; quy trình hiệu chuẩn và bảo dưỡng thiết bị đo; phương pháp đo kiểm từ bên ngoài qua lỗ nhỏ và kỹ thuật lấy mẫu khí phân tầng theo độ cao/chiều sâu của thiết bị. Nguyên tắc lựa chọn và sử dụng Phương tiện bảo vệ hô hấp (RPE) gồm mặt nạ lọc độc, thiết bị thở có bình khí nén độc lập (SCBA), và Phương tiện bảo vệ cá nhân (PPE) chuyên dụng chống cháy nổ, tĩnh điện.

• Bài 4: Ứng cứu khẩn cấp (30 giờ): Yêu cầu kỹ thuật trong thiết kế bồn bể thuận tiện cho lối thoát hiểm và tiếp cận cứu hộ. Yêu cầu thiết bị cứu hộ chuyên dụng: dây đai an toàn toàn thân (full body harness), dây cứu sinh (lifeline), hệ thống giá ba chân (tripod) và cụm tời kéo cáp (rescue winch). Nhiệm vụ bất khả xâm phạm của người canh gác bên ngoài: duy trì liên lạc liên tục, kiểm soát danh sách ra vào, kích hoạt hệ thống báo động khẩn cấp, tuyệt đối không tự ý bước vào không gian hạn chế khi chưa có đầy đủ trang bị bảo hộ chuyên dụng và đội hỗ trợ.

Kiến thức nền tảng được xây dựng

Nội dung giáo trình được xây dựng dựa trên 3 trụ cột lý thuyết và pháp lý:

• Độc học công nghiệp và nồng độ giới hạn tiếp xúc: Áp dụng hệ thống tiêu chuẩn giới hạn phơi nhiễm nghề nghiệp gồm Giới hạn tiếp xúc ca làm việc (TWA - 8 giờ/ngày, 40 giờ/tuần) và Giới hạn tiếp xúc ngắn (STEL - 15 phút, không quá 4 lần/ca, mỗi lần cách nhau tối thiểu 60 phút) theo quy chuẩn của Thông tư số 10/2019/TT-BYT.
• Nguyên lý cô lập năng lượng (Hazardous Energy Isolation): Cơ chế ngăn chặn sự rò rỉ hóa chất và kích hoạt bất ngờ nguồn năng lượng cơ học, điện, thủy lực, khí nén thông qua hệ thống LOTO và cơ chế ngắt dòng vật lý bằng bích mù chịu áp.
• Cơ học lưu chất trong thông gió công nghiệp: Nguyên lý dịch chuyển không khí và phân tầng tỷ trọng khí (các khí nhẹ hơn không khí như Mêtan tập trung ở phía trên, các khí nặng hơn như $H_2S$, Propane tập trung ở đáy bồn bể) để thiết lập điểm cấp và điểm hút xả cục bộ chính xác.

Nhóm thông số	Giá trị tiêu chuẩn / Ngưỡng kiểm soát	Căn cứ kỹ thuật / Hiện tượng
Nồng độ Oxy an toàn	19,5% – 23,0% thể tích	< 19,5%: Thiếu khí gây ngạt; > 23%: Tăng nguy cơ bốc cháy
Giới hạn nổ (LEL - UEL)	Kiểm soát < 10% LEL trước khi vào	Tùy thuộc từng loại dung môi/khí cháy (Bảng 1.1)
Khí Carbon Monoxide (CO)	TWA: ≤ 50 ppm	Gắn kết Hemoglobin, 1.000–2.000 ppm gây tử vong sau 2h
Khí Hydro Sulfide ($H_2S$)	Ngưỡng mùi: 1 ppm; Nguy hiểm: ≥ 100 ppm	Liệt khứu giác nhanh, 500–700 ppm gây ngưng thở lập tức
Thời hạn lưu hồ sơ Giấy phép	Tối thiểu 01 năm	Quy định theo Thông tư số 29/2018/TT-BLĐTBXH

Kỹ năng phát triển

• Kỹ năng kỹ thuật (Technical skills): Thao tác cài đặt, kiểm tra rò rỉ và vận hành máy đo khí đa chỉ tiêu di động; kỹ thuật lấy mẫu khí phân tầng; kỹ thuật lắp đặt quạt thông gió công nghiệp phòng nổ; quy trình đấu nối hệ thống giá ba chân, dây cứu hộ và tời cơ khí.
• Kỹ năng phân tích (Analytical skills): Phân tích, nhận diện các nguồn năng lượng nguy hiểm tiềm ẩn trong sơ đồ công nghệ; đánh giá rủi ro môi trường làm việc dựa trên kết quả phân tích nồng độ khí; tính toán thời gian thoát hiểm và lưu lượng thông gió cần thiết.
• Kỹ năng thực hành chuyên môn (Practical competencies): Soạn thảo, kiểm tra và phê duyệt Giấy phép vào không gian hạn chế; thực hiện khóa và gắn thẻ cảnh báo LOTO; duy trì thông tin liên lạc và kiểm soát vị trí người canh gác; triển khai sơ cấp cứu và đưa nạn nhân ra khỏi không gian hạn chế bằng thiết bị kéo chuyên dụng.

---

Phương pháp giảng dạy và học tập

Giáo trình định hướng áp dụng phương pháp dạy học tích cực, lấy người học làm trung tâm, kết hợp chặt chẽ giữa lý thuyết chuyên đề và thực hành mô phỏng hiện trường:

• Phương pháp tiếp cận sư phạm:
  • Đối với người dạy: Áp dụng kỹ thuật diễn giảng ngắn, nêu vấn đề, hướng dẫn nghiên cứu tài liệu kỹ thuật, chia nhóm học tập từ 8–10 học viên để giải quyết các tình huống mô phỏng.
  • Đối với người học: Thực hiện nghiên cứu trước tài liệu theo danh mục chỉ dẫn; hoàn thành bài tập tình huống theo nhóm; đảm bảo tham dự tối thiểu 70% thời lượng lý thuyết (vắng quá 30% phải học lại mô đun).
• Bài tập tình huống và thực hành thực tế:
  • Xử lý các tình huống kỹ thuật phức tạp: Sự hình thành chân không làm biến dạng bồn bể khi ngưng tụ hơi nước xả rửa; hiện tượng túi khí đọng trong đường ống nhánh; xử lý sự cố thiết bị đo khí báo động khi đang có công nhân bên trong bồn chứa.
  • Tổ chức thực hành tại nhà xưởng chuyên môn hóa, bãi dụng cụ chữa cháy, và mô hình nhà khói thực tập cứu nạn cứu hộ.
• Hệ thống thiết bị dạy học và học liệu:
  • Máy móc, thiết bị: Máy đo khí đa chỉ tiêu, ống đo Draeger, quạt thông gió di động phòng nổ, bộ đàm chuyên dụng, máy tạo khói, mô hình nạn nhân (búp bê bán thân), cáng cứu thương, bộ bình thở dưỡng khí tự lập SCBA, đèn pin chống nổ, bộ giá ba chân và cụm tời cứu hộ, chăn dập lửa, bình chữa cháy xách tay (Bột, CO2, Bọt).
  • Vật tư thực hành: Biểu mẫu Giấy phép làm việc, phiếu ghi kết quả đo khí, khóa và thẻ cảnh báo LOTO, bích mù, nhiên liệu tạo khói và tạo đám cháy giả định.
• Phương pháp kiểm tra và đánh giá: Tuân thủ quy chế đào tạo tín chỉ theo Thông tư số 09/2017/TT-BLĐTBXH:
  • Điểm đánh giá thường xuyên (Hệ số 1, chiếm trọng số 40%): Bao gồm 01 bài kiểm tra viết/tự luận/trắc nghiệm sau 17 giờ học lý thuyết và hỏi đáp kiểm tra vấn đáp đầu giờ.
  • Điểm đánh giá định kỳ (Hệ số 2): Tổ chức 02 bài kiểm tra thực hành/báo cáo sau 36 giờ học.
  • Điểm thi kết thúc mô đun (Chiếm trọng số 60%): Bài thi tổng hợp lý thuyết (tự luận và trắc nghiệm) và thực hành thao tác hiện trường sau 45/90 giờ đào tạo. Điểm tính theo thang điểm 10, làm tròn một chữ số thập phân và quy đổi sang điểm chữ, thang điểm 4.

---

Điểm nổi bật và cập nhật

Nội dung giáo trình phản ánh sự tích hợp giữa hệ thống văn bản pháp lý quốc gia và các quy chuẩn kỹ thuật chuyên ngành công nghiệp nặng:

• Cập nhật hệ thống văn bản quy phạm pháp luật:
  • Bộ luật Lao động năm 2019 và Luật An toàn, vệ sinh lao động năm 2015 về quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm pháp lý của người sử dụng lao động và người lao động.
  • Thông tư số 29/2018/TT-BLĐTBXH ban hành QCVN 34:2018/BLĐTBXH (Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về an toàn lao động khi làm việc trong không gian hạn chế).
  • Thông tư số 10/2019/TT-BYT quy định các giá trị giới hạn tiếp xúc cho phép tại nơi làm việc đối với các hóa chất công nghiệp ($CO$, $H_2S$, các hợp chất hữu cơ dễ bay hơi VOC).
  • Luật Đo lường về kiểm định, hiệu chuẩn và đảm bảo độ chính xác của các phương tiện đo kiểm khí quyển.
• Chuẩn hóa theo tiêu chuẩn an toàn ngành Dầu khí: Kế thừa và chuẩn hóa các hướng dẫn vận hành từ Hướng dẫn an toàn làm việc trong không gian hạn chế tại các công trình dầu khí của Việt Nam (Tập đoàn Dầu khí Việt Nam) và tài liệu Hướng dẫn vào làm việc trong không gian hạn chế của Tập đoàn Dầu khí Vương quốc Anh.
• Tính ứng dụng đa ngành: Không chỉ khu biệt trong ngành khai thác và lọc hóa dầu, giáo trình mở rộng bảng danh mục vị trí không gian hạn chế và đặc thù rủi ro sang 6 lĩnh vực công nghiệp lớn: Cấp thoát nước và xử lý nước sạch, sản xuất bia - rượu - nước giải khát, công nghiệp luyện kim gang thép, hệ thống truyền tải và phân phối khí, công nghiệp hàng hải (hầm tàu, khoang dằn), và xây dựng công trình ngầm.

---

Đối tượng sử dụng giáo trình

Giáo trình được biên soạn phục vụ các nhóm đối tượng cụ thể trong hệ thống giáo dục nghề nghiệp và vận hành sản xuất:

• Học sinh, sinh viên:
  • Học sinh, sinh viên theo học trình độ Trung cấp và Cao đẳng nghề Bảo hộ lao động (mô đun chuyên môn bắt buộc ATMT19MĐ23).
  • Sinh viên các ngành kỹ thuật liên quan như Vận hành thiết bị chế biến dầu khí, Công nghệ kỹ thuật hóa học, Xây dựng công trình biển, Cơ khí động lực, Kỹ thuật môi trường cần trang bị học phần an toàn công nghiệp.
• Yêu cầu kiến thức tiên quyết (Prerequisites): Người học cần hoàn thành các môn học chung (Pháp luật, Tin học) và các mô đun kỹ thuật cơ sở: Pháp luật BHLĐ (ATMT19MĐ08), Sơ cấp cứu (ATMT19MĐ10), Vệ sinh công nghiệp (ATMT19MĐ11), và Phương tiện bảo vệ cá nhân (ATMT19MĐ12).
• Giảng viên và cán bộ đào tạo: Sử dụng làm giáo trình giảng dạy chính thức tại các trường cao đẳng, trường dạy nghề kỹ thuật, và làm tài liệu chuẩn hóa giáo án huấn luyện an toàn vệ sinh lao động Nhóm 3 (công việc có yêu cầu nghiêm ngặt về ATVSLĐ) tại các doanh nghiệp.
• Cán bộ quản lý an toàn (HSE) và kỹ thuật viên công nghiệp: Làm tài liệu tra cứu kỹ thuật để xây dựng quy trình làm việc chuẩn (SOP), thiết lập biểu mẫu cấp phép làm việc (PTW), và xây dựng phương án ứng cứu khẩn cấp tại các nhà máy lọc dầu, nhà máy xử lý khí, trạm cấp nước, và xí nghiệp chế tạo cơ khí.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Giáo trình này phù hợp với ai?

Giáo trình được thiết kế trực tiếp cho học sinh, sinh viên ngành Bảo hộ lao động trình độ Trung cấp, Cao đẳng tại Trường Cao đẳng Dầu khí và các cơ sở giáo dục nghề nghiệp kỹ thuật; đồng thời là tài liệu tham khảo cho đội ngũ cán bộ giám sát an toàn (HSE Officer), kỹ thuật viên vận hành, bảo dưỡng tại các nhà máy công nghiệp.

2. Cần kiến thức nền nào trước khi học mô đun này?

Người học cần hoàn thành các môn học nền tảng về an toàn lao động bao gồm: Pháp luật Bảo hộ lao động (ATMT19MĐ08), Vệ sinh công nghiệp (ATMT19MĐ11), Phương tiện bảo vệ cá nhân (ATMT19MĐ12), và kỹ thuật Sơ cấp cứu ban đầu (ATMT19MĐ10) để có thể hiểu rõ các thông số vi khí hậu, độc chất và thao tác bảo vệ cá nhân.

3. Giáo trình này có điểm gì khác biệt so với các tài liệu an toàn lao động chung?

Giáo trình chuyên sâu hóa hoàn toàn vào môi trường không gian hạn chế với thời lượng thực hành chiếm tới 64,4% (58/90 giờ). Nội dung tích hợp trực tiếp quy chuẩn kỹ thuật QCVN 34:2018/BLĐTBXH với các tiêu chuẩn an toàn đặc thù của ngành Dầu khí (PVN và tiêu chuẩn Anh Quốc), đi sâu vào các thao tác kỹ thuật như lấy mẫu khí phân tầng, cô lập năng lượng LOTO bằng bích mù, và cứu hộ bằng giàn tời ba chân.

4. Phương pháp tự học giáo trình như thế nào để đạt hiệu quả cao nhất?

Người học cần nghiên cứu nội dung lý thuyết từng bài, đối chiếu các bảng nồng độ nguy hại ($O_2, CO, H_2S$, giới hạn nổ LEL/UEL) với các tình huống giả định; hoàn thành hệ thống câu hỏi thảo luận cuối mỗi bài; chủ động tham gia thảo luận nhóm 8–10 người và rèn luyện kỹ năng nhận diện lỗi vi phạm trong quy trình cấp phép và đo khí.

5. Giáo trình có những tài liệu và học liệu bổ trợ nào đi kèm?

Đi kèm với giáo trình là hệ thống học liệu gồm: ngân hàng câu hỏi trắc nghiệm, phiếu bài tập tình huống, biểu mẫu Giấy phép vào không gian hạn chế chuẩn, phiếu ghi kết quả đo khí, và các tài liệu kỹ thuật tham khảo từ Tập đoàn Dầu khí Việt Nam và Khoa An toàn Môi trường.

---

Kết luận

Giáo trình An toàn làm việc trong không gian hạn chế (ATMT19MĐ23) cung cấp hệ thống kiến thức toàn diện và quy chuẩn kỹ thuật chặt chẽ về nhận diện mối nguy, kiểm soát quy trình ra vào, kỹ thuật đo khí và tổ chức ứng cứu khẩn cấp trong các môi trường làm việc đặc thù. Lộ trình học tập 90 giờ được thiết kế cân đối giữa lý thuyết và thực hành hiện trường giúp người học hình thành năng lực chuyên môn và ý thức tuân thủ kỷ luật lao động nghiêm ngặt. Đây là tài liệu đào tạo cốt lõi của nghề Bảo hộ lao động, đồng thời là cơ sở tham khảo kỹ thuật tin cậy cho công tác quản trị rủi ro an toàn tại các cơ sở sản xuất công nghiệp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

TẬP ĐOÀN DẦU KHÍ VIỆT NAM TRƯỜNG CAO ĐẲNG DẦU KHÍ  GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN : AN TOÀN LÀM VIỆC TRONG KHÔNG GIAN HẠN CHẾ NGHỀ : BẢO HỘ LAO ĐỘNG TRÌNH ĐỘ: TRUNG CẤP (Ban hành kèm theo Quyết định số: 659/QĐ-CĐDK ngày 10 tháng 06 năm 2019 của Trường Cao Đẳng Dầu Khí) Bà Rịa – Vũng Tàu, năm 2019 (Lưu hành nội bộ) TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo. Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm. LỜI GIỚI THIỆU Để phục vụ cho công tác giảng dạy của giáo viên cũng như việc học tập của học sinh trong Trung tâm Đào tạo An toàn môi trường, chúng tôi đã tham khảo nhiều tài liệu của các tác giả trong và ngoài nước biên soạn nên giáo trình “An toàn làm việc trong không gian hạn chế”. Giáo trình được dùng cho các giáo viên trong Trung tâm làm tài liệu chính thức giảng dạy cho học sinh nghề Bảo hộ lao động.

Nội dung giáo trình đề cập một cách hệ thống các kiến thức cơ bản nhất về Vệ sinh công nghiệp trong thực tiễn sản xuất cũng như cuộc sống. Cụ thể bao gồm các bài sau: • Bài 1: Không gian hạn chế. • Bài 2: Giấy phép vào không gian hạn chế. • Bài 3: Đo khí và yêu cầu về trang bị bảo vệ cá nhân.

• Bài 4: Ứng cứu khẩn cấp. Trong quá trình biên soạn, chúng tôi đã tham khảo và trích dẫn từ nhiều nguồn tài liệu được liệt kê tại mục Danh mục tài liệu tham khảo. Chúng tôi chân thành cảm ơn các tác giả của các tài liệu mà chúng tôi tham khảo. Bên cạnh đó, giáo trình cũng không thể tránh khỏi những sai sót nhất định.

Nhóm tác giả rất mong nhận được ý kiến đóng góp, phản hồi từ quý đồng nghiệp, các bạn và người đọc. Trân trọng cảm ơn. Bà Rịa – Vũng Tàu, tháng 06 năm 2019 Tham gia biên soạn 1. Chủ biên Trần Thị Liễn 2.

Phạm Lê Ngọc Tú 3. Nguyễn Đình Chung Trang 1 MỤC LỤC LỜI GIỚI THIỆU. 2 DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU VIẾT TẮT. 4 DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ.

5 DANH MỤC CÁC BẢNG. 8 CHƯƠNG TRÌNH MÔ ĐUN AN TOÀN LÀM VIỆC TRONG KHÔNG GIAN HẠN CHẾ. 9 BÀI 1 : KHÔNG GIAN HẠN CHẾ. KHÁI NIỆM KHÔNG GIAN HẠN CHẾ.

CÁC VỊ TRÍ KHÔNG GIAN HẠN CHẾ TRONG NHÀ MÁY. NHỮNG MỐI NGUY VÀ RỦI RO TRONG KHÔNG GIAN HẠN CHẾ. NHỮNG MỐI NGUY VÀ RỦI RO KHÁC. KIỂM SOÁT VIỆC RA VÀO KHÔNG GIAN HẠN CHẾ.

31 BÀI 2 : GIẤY PHÉP VÀO KHÔNG GIAN HẠN CHẾ. GIẤY PHÉP VÀO KHÔNG GIAN HẠN CHẾ. Nội dung yêu cầu. Ưu điểm của việc sử dụng hệ thống giấy phép.

XÁC ĐỊNH KHÔNG GIAN HẠN CHẾ. VÀO KHÔNG GIAN HẠN CHẾ. Chuẩn bị không gian hạn chế trước khi vào. Thực hiện công việc một cách an toàn.

HUẤN LUYỆN VÀ ĐÁNH GIÁ. NHỮNG LỖI THƯỜNG GẶP. 56 BÀI 3 : ĐO KHÍ VÀ YÊU CẦU VỀ TRANG BỊ BẢO VỆ CÁ NHÂN. TRÌNH TỰ ĐO KHÍ.

ĐO NỒNG ĐỘ KHÍ OXY. ĐO KHÍ DỄ CHÁY. HIỆU CHUẨN VÀ BẢO TRÌ. TIẾN HÀNH ĐO KHÍ.

BẢO VỆ ĐƯỜNG HÔ HẤP. CÁC TRANG BỊ BẢO VỆ CÁ NHÂN KHÁC. NHỮNG LỖI THƯỜNG GẶP. 66 BÀI 4 : ỨNG CỨU KHẨN CẤP.

CỨU NẠN VÀ CÁC DỊCH VỤ KHẨN CẤP. ĐỘI ỨNG CỨU KHẨN CẤP. THIẾT KẾ BỒN BỂ THUẬN TIỆN CHO CỨU NẠN. DÂY AN TOÀN.

NGƯỜI CANH GÁC. 71 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 74 Trang 3 DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU VIẾT TẮT KGHC : Không gian hạn chế ATVSLĐ : An toàn, vệ sinh lao động ĐGRR : Đánh giá rủi ro PPE : Personal Protective Equipment – Phương tiện bảo vệ cá nhân. RPE : Respiratory Protective Equipment – Phương tiện bảo vệ hô hấp.

Trang 4 DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ Hình 1.1 Không gian hạn chế .2: Yếu tố nguy hại trong không gian hạn chế .3: Lĩnh vực dầu khí .4: Lĩnh vực nước sạnh .5: Lĩnh vực Bia rượu .6: Lĩnh vực Gang thép .7: Lĩnh vực Phân phối khí .8: Lĩnh vực Hàng hải .9: Một số không gian hạn chế.10: Mối nguy nồng độ Oxy thấp.11: Mối nguy khí CO .12: Mối nguy khí H2S .13: Giới hạn nổ dưới và trên .14: Thành phần các loại khí hóa lỏng thông dụng .1: Giấy phép vào không gian hạn chế .2: Không gian hạn chế điển hình .3: ĐGRR trước khi vào KGHC .4: Xả bỏ các hóa chất còn xót lại .5: Bồn, bể có thể bị biến dạngHình 2.4: Xả bỏ các hóa chất còn xót lại .6: Các túi khí có thể còn xót lạiHình 2.5: Bồn, bể có thể bị biến dạngHình 2.4: Xả bỏ các hóa chất còn xót lại.8: Sử dụng bích mù .9: Ngắt kết nối đường ống công nghệ .10: Lưu ý khi thông gió .11: Vị trí các điểm cấp, thoát khí .12: Đèn, nguồn sáng .13: Lightsticks và Đèn dây thả chống nổ .14: Phương tiện liên lạc .15: Thông báo cho giám sát viên trước khi vào .16: Huấn luyện và đánh giá .1: Các thiết bị cho KGHCHình 2.16: Huấn luyện và đánh giá .16: Huấn luyện và đánh giá .16: Huấn luyện và đánh giá .16: Huấn luyện và đánh giá .1: Các thiết bị cho KGHC .2: Đo khí trước khi vào KGHC .3: Trình tự đo khí .4: Phương tiện đo khí cố định, di động .5: Nguyên lý hoạt động của cảm biến Oxy .6: Khả năng cháy của khí Mêtan theo nồng độ .7: Ống đo khí độc của Draeger .8: Thẩm quyền đo khí .9: Đo kiểm không khí từ bên ngoài .10: Đo khí qua lỗ nhỏ .11: Đo kiếm khí phân tầng .12: PPE dành cho KGHC .1: Lưu ý lối vào thuận tiện khi thiết kế(head, body, hand) .2: Dây an toàn và dây cứu hộ .3: Giá ba chân & cụm tời .4: Người canh gác .5: Duy trì liên lạc hiệu quả .6: Kích hoạt báo động .7: Ngăn chặn xâm nhập trái phép .8: Gọi cứu hộ khi cần thiết .9: Không tự ý vào cứu người. 73 Trang 7 DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 1.1: Giới hạn nổ dưới và trên của một số chất .1: Các bước chuẩn bị KGHC trước khi vào .2: Các bước thực hiện công việc an toàn .1: Nguyên tắc sử dụng RPE. 65 Trang 8 CHƯƠNG TRÌNH MÔ ĐUN AN TOÀN LÀM VIỆC TRONG KHÔNG GIAN HẠN CHẾ 1. Tên mô đun: An toàn làm việc trong không gian hạn chế.

Mã mô đun: ATMT19MĐ23 3. Vị trí, tính chất của mô đun 3. Vị trí: Đây là mô đun chuyên ngành, được bố trí sau khi sinh viên học xong các môn học chung. Tính chất: Mô đun trang bị cho sinh viên những kiến thức và kỹ năng cơ bản về an toàn khi làm việc trong không gian hạn chế 4.

Mục tiêu mô đun 4. Về kiến thức: A1. Trình bày được khái niệm không gian hạn chế. Trình bày được trách nhiệm của người người giám sát, người canh gác bên ngoài và người làm việc trong không gian hạn chế.

Liệt kê được các mối nguy và rủi ro khi vào làm việc trong không gian hạn chế. Trình bày được những việc cần làm trước khi vào không gian hạn chế. Trình bày được các bước vào làm việc trong không gian hạn chế. Về kỹ năng: B1.

Thực hiện thành thục được các bước vào làm việc an toàn trong không gian hạn chế. Thực hiện thành thục được các hoạt động có liên quan đến công tác cứu nạn và sơ cứu cho nạn nhân bị nạn trong không gian hạn chế. Về năng lực tự chủ và trách nhiệm: C1. Tuân thủ các quy định, nội quy về an toàn làm việc trong không gian hạn chế.

Đảm bảo công tác an toàn, phòng chống cháy nổ tại xưởng thực hành. Nội dung mô đun 5. Chương trình khung Thời gian học tập (giờ) Trong đó Số tín Thực hành/ Mã MH/MĐ Tên môn học, mô đun Tổng Kiểm tra chỉ thực tập/ số Lý thí nghiệm/ thuyết bài tập/ LT TH thảo luận I Các môn học chung 11 210 112 87 8 3 MHCB19MH01 Giáo dục chính trị 2 30 28 0 2 0 Trang 9 Thời gian học tập (giờ) Trong đó Số tín Thực hành/ Mã MH/MĐ Tên môn học, mô đun Tổng Kiểm tra chỉ thực tập/ số Lý thí nghiệm/ thuyết bài tập/ LT TH thảo luận MHCB19MH03 Pháp luật 1 15 14 0 1 0 MHCB19MH05 Giáo dục thể chất 1 30 0 29 0 1 MHCB19MH07 Giáo dục quốc phòng và An 2 14 29 ninh 45 1 1 MHCB19MH09 Tin học 2 30 28 0 2 0 TA19MH01 Tiếng Anh 3 60 28 29 2 1 Các môn học, mô đun II 79 1680 644 956 46 34 chuyên môn ngành, nghề ATMT19MH07 Tâm lý học lao động 3 45 22 20 3 0 ATMT19MĐ08 Pháp luật BHLĐ 3 60 28 29 2 1 ATMT19MĐ09 Ecgonomic 2 45 14 28 1 2 ATMT19MĐ10 Sơ cấp cứu 4 90 28 58 2 2 ATMT19MĐ11 Vệ sinh công nghiệp 4 75 42 29 3 1 ATMT19MĐ12 Phương tiện bảo vệ cá nhân 3 60 28 29 2 1 ATMT19MH13 Tín hiệu, biển báo an toàn 3 45 42 0 3 0 ATMT19MĐ14 Kỹ thuật an toàn điện 4 90 28 58 2 2 An toàn phòng chống cháy ATMT19MĐ15 6 42 87 nổ 135 3 3 ATMT19MĐ16 Kỹ thuật an toàn cơ khí 6 120 56 58 4 2 ATMT19MH17 An toàn hóa chất 2 45 14 29 1 1 ATMT19MĐ18 An toàn xây dựng 4 90 28 58 2 2 ATMT19MĐ19 An toàn thiết bị áp lực 3 60 28 29 2 1 Trang 10 Thời gian học tập (giờ) Trong đó Số tín Thực hành/ Mã MH/MĐ Tên môn học, mô đun Tổng Kiểm tra chỉ thực tập/ số Lý thí nghiệm/ thuyết bài tập/ LT TH thảo luận ATMT19MĐ20 An toàn thiết bị nâng 6 120 56 58 4 2 ATMT19MĐ21 An toàn hàng hải 6 120 56 58 4 2 ATMT19MĐ22 Đánh giá rủi ro 4 90 28 58 2 2 An toàn làm việc không gian ATMT19MĐ23 4 28 58 hạn chế 90 2 2 Ứng phó khẩn cấp và sơ tán ATMT19MĐ24 4 28 58 thoát hiểm 90 2 2 ATMT19MĐ25 Điều tra tai nạn 3 60 28 29 2 1 ATMT19MĐ26 Khóa luận tốt nghiệp 5 150 0 145 0 5 Tổng cộng 90 1890 756 1043 54 37 5. Chương trình chi tiết mô đun Thời gian (giờ) Tổng số Lý Thực Kiểm thuyết hành, tra Stt Tên các bài trong mô đun thí nghiệm, thảo luận, bài tập 1.

Không gian hạn chế 15 5 9 1 2. Giấy phép vào không gian hạn chế 15 5 9 1 Trang 11 3. Đo khí và yêu cầu về trang bị bảo vệ cá 30 9 20 1 nhân 4. Ứng cứu khẩn cấp 30 9 20 1 Cộng 90 28 58 04 6.

Điều kiện thực hiện mô đun 6.