Chương 1: Những vấ đề lý luận và pháp luật về giáo dục pháp luật cho sinh viên ở Việt Nam Chương 2: Thực trạng giáo dục pháp luật os vê trườ ao đẳng tỉ ì ươ Chương 3: Qua đ m và giải pháp nâng cao chất ượng, hiệu quả giáo dục pháp luật cho sinh viên từ thực tiễ trườ ao đẳng tỉ ì ươ. 7 Chƣơng 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LUẬT VỀ GIÁO DỤC PHÁP LUẬT CHO SINH VIÊN Ở VIỆT NAM 1. Khái niệm, đặc điểm, vai trò của giáo dục pháp luật cho sinh viên 1. Khái niệm giáo dục pháp luật cho sinh viên Giáo dục pháp luật là một trong những lĩnh vực hoạt động của nhà nước với sự tham gia của các thiết chế xã hội.
Cho đến nay, đã có khá nhiều quan điểm, cách tiếp cận khác nhau về giáo dục pháp luật nói chung, đối với giáo dục pháp luật cho học sinh – sinh viên nói riêng. Nhìn chung giáo dục pháp luật thường được hiểu theo hai nghĩa: nghĩa rộng và nghĩa hẹp. Theo nghĩa rộng, giáo dục pháp luật là quá trình hình thành ý thức pháp luật và văn hóa pháp lý của các thành viên xã hội, quá trình đó chịu sự tác động của những điều kiện khách quan và nhân tố chủ quan, trong đó điều kiện khách quan (chế độ chính trị, điều kiện kinh tế, văn hóa xã hội, môi trường sống .) là nhân tố ảnh hưởng, nó có thể tác động tự phát theo chiều tích cực hoặc tiêu cực, còn nhân tố chủ quan bao giờ cũng là sự tác động tự giác, tích cực, có ý nghĩa, có chủ định theo chiều hướng xác định nhằm đạt được mục đích của chủ thể tác động. Theo nghĩa hẹp, giáo dục pháp luật là hoạt động có định hướng, có tổ chức, có chủ đích của các cơ quan nhà nước, các tổ chức xã hội và cá nhân (chủ thể giáo dục) tác động lên đối tượng giáo dục nhằm cung cấp tri thức pháp luật, bồi dưỡng tình cảm pháp luật và tạo lập thói quen tuân thủ pháp luật.
Quan niệm về giáo dục pháp luật đã được thể hiện nhiều trong các giáo trình, tài liệu khoa học về pháp luật ở nước ta. Theo đó, giáo dục pháp luật được hiểu một cách chung nhất như sau: Giáo dục pháp luật là hoạt độ ó đị ướng, có t chức, có chủ định của chủ th giáo dụ t độ ê đ tượng giáo dục một cách có hệ th v t ường xuyên, nhằm mụ đí ì t ở họ tri thức pháp luật, tình cảm 8 pháp lý và hành vi phù hợp vớ đ ỏi của pháp luật hiện hành. Theo Luật Giáo dục năm 2012 của nước ta: “Sinh viên là người đang học tại các trường cao đẳng, trường đại học”. Hiện nay, nếu dựa theo mô hình đào tạo,sinh viên được phân chia thành 2 nhóm: sinh viên hệ cao đẳng và sinh viên hệ đại học.
Còn căn cứ vào loại hình đào tạo sinh viên cũng được chia thành 2 nhóm: sinh viên học theo hệ thống giáo dục chính quy và sinh viên theo học mô hình giáo dục thường xuyên. Giáo dục chính quy là hình thức đào tạo theo các khóa học tập trung toàn bộ thời gian tại cơ sở giáo dục đại học để thực hiện chương trình đào tạo một trình độ của giáo dục đại học. Còn giáo dục thường xuyên gồm vừa làm vừa học và đào tạo từ xa, là hình thức đào tạo theo các lớp học, khóa học tại cơ sở giáo dục đại học hoặc cơ sở liên kết đào tạo, phù hợp với yêu cầu của người học để thực hiện chương trình đào tạo ở trình độ cao đẳng, đại học. Sinh viên trường cao đẳng là sinh viên học ở các trường cao đẳng hoặc sinh viên theo học ở các trường đại học nhưng học hệ cao đẳng.
Thời gian sinh viên cao đẳng học tập tại trường là ba năm. Cụ thể hóa khái niệm giáo dục pháp luật vào hoạt động giáo dục pháp luật cho sinh viên các trường cao đẳng, có thể đưa ra khái niệm giáo dục pháp luật cho sinh viên các trường cao đẳng như sau: Giáo dục pháp luật cho sinh viên trong trường cao đẳng cũng giống như khái niệm giáo dục pháp luật nêu trên nhưng có phần cụ thể hơn, đó là hoạt động có định hướng, có tỗ chức, có chủ định của nhà trường tác động lên đối tượng giáo dục là sinh viên, học sinh nhằm trang bị cho sinh viên, học sinh những kiến thức cơ bản về nhà nước và pháp luật cũng như kiến thức pháp luật có liên quan đến chuyên ngành, qua đó giúp người học biết điều chỉnh hành vi của mình trong cuộc sống, học tập và lao động theo đúng khuôn mẫu của pháp luật. Đặc điểm giáo dục pháp luật cho sinh viên 9 Giáo dục pháp luật trong nhà trường được coi là một trong các hình thức giáo dục chủ yếu, quan trọng, mang tính phổ biến và truyền thống. Giáo dục pháp luật cho sinh viên trong các trường cao đẳng là quá trình hình thành thói quen, hành vi tuân thủ pháp luật.
Đây là một vấn đề mang ý nghĩa khoa học gắn liền với chiến lược con người của Đảng và Nhà nước ta. Do vậy, giáo dục pháp luật cho sinh viên trong các trường cao đẳng cần phải được nghiên cứu một cách hệ thống, thông qua những phương pháp khoa học để triển khai giáo dục có hiệu quả. Để giáo dục pháp luật trong các trường cao đẳng đạt hiệu quả cao cần phải tiến hành đồng bộ quá trình giáo dục này với sự kết hợp giữa giáo dục của gia đình và xã hội. Sinh viên học hệ đại học và cao đẳng có độ tuổi từ 18 tuổi trở lên, các em mới vừa tốt nghiệp hệ trung học phổ thông và học tiếp hệ cao đẳng hoặc đại học, ở môi trường học phổ thông các em chưa được tiếp cận nhiều đến pháp luật, đến khi vào học hệ đại học, cao đẳng các em mới có điều kiện tiếp xúc với môn học pháp luật, chính vì vậy công tác giáo dục pháp luật trong nhà trường rất quan trọng.
Giáo dục pháp luật cho sinh viên nhằm hình thành ý thức chấp hành pháp luật trong sinh viên, chấp hành tốt nội quy quy định của nhà trường, trang bị cho các em kiến thức cơ bản về pháp luật để làm hành trang trong cuộc sống. Giáo dục pháp luật cho sinh viên cao đẳng cũng giống như giáo dục cho sinh viên đại học là giáo dục cho sinh viên có kiến thức chuyên môn cơ bản, giúp sinh viên nắm vững kiến thức chuyên môn, hình thành nhân cách đạo đức trong sinh viên. Giúp sinh viên trở thành một công dân có ích trong xã hội. Vai trò của giáo dục pháp luật cho sinh viên 1.1 Nâng cao hiệu quả quả ước và xã hội Giáo dục pháp luật góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, quản lý xã hội.
Một trong những vai trò cơ bản của pháp luật trong đời sống nhà nước, đời sống xã hội là cơ sở để thiết lập, củng cố và tăng cường quyền lực của nhà nước. Nhà nước không thể tồn tại nếu thiếu pháp luật và pháp luật không thể phát huy hiệu 10 lực của mình nếu không có sức mạnh của bộ máy nhà nước. Thông qua quyền lực nhà nước, pháp luật mới có thể phát huy tác dụng trong đời sống xã hội, phát huy vai trò quản lý nhà nước, quản lý xã hội.2 Nâng cao ý thức chấp hành pháp luật Giáo dục pháp luật góp phần nâng cao ý thức pháp luật, văn hóa pháp lý của mọi thành viên trong xã hội, trong đó có học sinh, sinh viên. Giáo dục pháp luật trong nhà trường có vai trò to lớn đối với sự phát triển toàn diện của con người Việt Nam.
Bác Hồ đã dạy: “ có tài mà không có đức thì là người vô dụng, có đức mà không có tài thì làm việc gì cũng khó”. Xét trên mọi phương diện, giáo dục đạo đức, lối sống, giáo dục pháp luật đóng góp một phần quan trọng tạo nên nhân cách của mỗi con người. Đảng và Nhà nước ta rất quan tâm coi trọng công tác giáo dục pháp luật nhất là từ khi có đường lối đổi mới của Đảng từ đại hội lần thứ XII đến nay, văn kiện lần thứ XII của Đảng đã xác định rõ: đưa việc dạy pháp luật vào các trường học của Đảng, của Nhà nước (kể cả các trường phổ thông, đại học) của các đoàn thể nhân dân. Trường học là một đơn vị cấu trúc cơ sở của hệ thống giáo dục quốc dân, là nơi thực hiện chức năng dạy học có tổ chức.
Giáo dục pháp luật trong nhà trường là hoạt động mang tính có định hướng thực hiện mục tiêu chung của giáo dục. Các nội dung, phương pháp và hình thức tổ chức giáo dục pháp luật trong Nhà nước được lựa chọn và có độ tin cậy cao. Giáo dục pháp luật trong nhà trường giữ một vai trò trọng yếu trong việc giáo dục đạo đức, lối sống và hình thành nhân cách cho người học, tạo ra nguồn nhân lực phù hợp với nhu cầu và phát triển của xã hội tiên tiến, văn minh. Hoạt động giáo dục pháp luật trong nhà trường là một hoạt động giáo dục pháp luật cụ thể, gắn bó hữu cơ với hoạt động giáo dục nói chung.
Nội dung giáo dục pháp luật là một phần của nội dung chương trình đào tạo của hệ thống giáo dục quốc dân, giáo dục pháp luật tốt không chỉ góp phần ổn định hoạt động ngành mà còn góp phần trực tiếp vào việc nâng cao chất lượng giáo dục, góp phần quan trọng trong việc đào tạo nguồn nhân lực, thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội.3 Hình thành nhân cách trong sinh viên Ở các trường cao đẳng, đối tượng người học là đa dạng, đó có thể là các em mới tốt nghiệp trung học cơ sở, hoặc tốt nghiệp trung học phổ thông. Do vậy, phần lớn các em còn rất non nớt trong nhận thức, trong tư duy,dẫn đến hành động còn bộc phát, thiếu kiểm soát và các em cũng rất dễ bị các thành phần xấu lôi kéo dẫn đến phạm pháp mà chính các em không hay biết. Chính vì thế, giáo dục pháp luật trong các trường cao đẳng có vai trò hết sức quan trọng. Quan trọng trước nhất bởi vì thông qua quá trình học pháp luật, các em tiếp tục được trang bị những kiến thức pháp luật ở bậc cao hơn, sâu hơn, các em nắm bắt thêm nhiều quy phạm pháp luật, hiểu rộng hơn về nhà nước và pháp luật nói chung, có nghĩa là giáo dục pháp luật có vai trò mang lại cho học sinh – sinh viên tri thức pháp luật.