Chương 1: Lý luận chung về chính sách giáo dục pháp luật cho học sinh THCS Chương 2: Thực trạng thực hiện chính sách giáo dục pháp luật cho học sinh THCS tại thành phố Quảng Ngãi. Chương 3: Yêu cầu và các giải pháp thực hiện chính sách giáo dục pháp luât cho học sinh THCS tại thành phố Quảng Ngãi. 6 CHƢƠNG 1 LÝ LUẬN CHUNG VỀ CHÍNH SÁCH GIÁO DỤC PHÁP LUẬT CHO HỌC SINH TRUNG HỌC CƠ SỞ 1. Học sinh trung học cơ sở và chính sách giáo dục pháp luật cho học sinh trung học cơ sở 1.
Khái niệm thực hiện chính sách giáo dục pháp luật cho học sinh trung học cơ sở Để nhận thức về thực hiện chính sách giáo dục pháp luật cho học sinh THCS thì trước hết chúng ta cần phải nắm rõ chính sách là gì? Chính sách giáo dục pháp luật là gì? Chính sách là một thuật ngữ được sử dụng rất rộng rãi trong đời sống xã hội, đặc biệt là được sử dụng rất nhiều trong các vấn đề liên quan đến chính trị và pháp quyền. Từ điển bách khoa Việt Nam đã đưa ra khái niệm về chính sách như sau: “Chính sách là những chuẩn tắc cụ thể để thực hiện đường lối, nhiệm vụ. Chính sách được thực hiện trong một thời gian nhất định, trên những lĩnh vực cụ thể nào đó. Bản chất, nội dung và phương hướng của chính sách tùy thuộc vào tính chất của đường lối, nhiệm vụ chính trị, kinh tế, văn hóa…”[48, tr 137].
Chính sách luôn gắn liền với quyền lực chính trị, với đảng cầm quyền và với bộ máy quyền lực công – Nhà nước. Chúng ta vẫn thường nói đến một nguyên tắc của tổ chức thực thi quyền lực chính trị là “Đảng đề ra chủ trương đường lối, từ đó Nhà nước hoạch định thành chính sách, từ đó thể chế hóa thành pháp luậtt”. Tuy nhiên, cũng không nên tuyệt đối hóa vai trò hoạch định chính sách của Nhà nước đại diện cho đảng cầm quyền. Có ý kiến cho rằng, hoạch định chủ trương đường lối là nhiệm vụ của Đảng, Đảng là người duy nhất có quyền đưa ra chủ trương đường lối đúng đắn.
Đảng đề ra chủ 7 trương đường lối để Nhà nước xây dựng và ban hành chính sách. Đường lối, chủ trương của Đảng và chính sách của Nhà nước có thể được copy, được cụ thể hóa trong pháp luật nhưng nó cũng có thể được điều chỉnh, được hoàn thiện trong quá trình thể chế hóa để phù hợp với tư tưởng mới đáp ứng yêu cầu mới của thực tiễn xã hội. Tiếp theo, để nhận thức thực hiện chính sách giáo dục pháp luật cho học sinh THCS, không thể không làm rõ thế nào là giáo dục pháp luật. Giáo dục pháp luật được hiểu là hoạt động có định hướng, có tổ chức, có chủ định nhằm đạt mục đích hình thành ở đối tượng được tác động tri thức pháp lý, tình cảm và hành vi phù hợp với đòi hòi của hệ thống pháp luật hiện hành, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, quản lý xã hội và nâng cao trình độ văn hoá pháp lý của công dân.
Giáo dục pháp luật là sự truyền tải thông tin không chỉ có tính thời sự trước mắt mà là một quá trình tác động lâu dài phụ thuộc vào năng lực các loại chủ thể, nội dung, hình thức giáo dục….và còn chịu sự chi phối đa chiều của nhiều yếu tố như : mặt bằng kinh tế, xã hội, dân trí, và dân trí pháp lý, phong tục, tập quán… Giáo dục pháp luật có vị trí và vai trò quan trọng trong xã hội. Việc giáo dục pháp luật góp phần quan trọng vào việc nâng cao ý thức cho người dân về pháp luật, nhưng đồng thời nội dung của pháp luật cũng phải phù hợp với thực tiễn, dễ hiểu, gần gũi với đời sống qua đó hoạt động giáo dục pháp luật mới có hiệu quả cao nhất. Quan niệm về giáo dục pháp luật đã được thể hiện nhiều trong các giáo trình, tài liệu khoa học về pháp luật ở nước ta. Theo đó GDPL được hiểu chung nhất như sau : giáo dục pháp luật là hoạt động có định hướng, có tổ chức, có chủ định của chủ thể giáo dục tác động lên đối tượng giáo dục một cách có hệ thống và thường xuyên, nhằm mục đích hình thành ở họ tri thức 8 pháp luật, tình cảm pháp lý và hành vi phù hợp với đòi hỏi của pháp luật hiện hành.
Trên cơ sở phân tích trên có thể hiểu : Thực hiện chính sách giáo dục pháp luật cho học sinh trung học cơ sở là hoạt động có định hướng, có tổ chức, có chủ định của nhà trường THCS tác động lên đối tượng giáo dục là học sinh THCS nhằm trang bị cho học sinh THCS những kiến thức cơ bản về nhà nước và pháp luật cũng như kiến thức pháp luật có liên quan đến quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân, đáp ứng được yêu cầu mục đích giúp cho học sinh hiểu và hình thành ở họ tri thức pháp luật, tình cảm pháp lý và hành vi phù hợp với các đòi hỏi của các quy định hiện hành. Đặc điểm của thực hiện chính sách giáo dục pháp luật cho học sinh trung học cơ sở 1. Đối tượng của thực hiện chính sách giáo dục pháp luật cho học sinh trung học cơ sở có nhiều điểm đặc thù. Lứa tuổi học sinh THCS là lứa tuổi thiếu niên là một giai đoạn chuyển tiếp trong sự phát triển của con người diễn ra giữa giai đoạn trẻ em và tuổi trưởng thành.
Đây là lứa tuổi có bước nhảy vọt về thể chất lẫn tinh thần, cho phép tạo nội dung cơ bản và sự khác biệt đặc thù về mọi mặt phát triển : thể chất, trí tuệ, giao tiếp, tình cảm, đạo đức… của các em. - Về thể chất : Sự phát triển cơ thể thiếu niên rất nhanh, mạnh mẽ, quyết liệt nhưng không cân đối. Những thay đổi về hệ thống thần kinh, liên quan đến nhận thức của thiếu niên và sự trưởng thành về mặt sinh dục. Sự phát triển về thể chất có tác động lớn đến tâm lí của các em.
Khi cơ thể phát triển tạo ra các nhu cầu tìm hiểu sự việc, những ham muốn về sinh lý, giới tính, cộng với tính tò mò muốn biết hết mọi việc, nhưng lại thiếu hiểu biết về cuộc sống nói chung và các hiểu biết về pháp luật nói riêng. Vì thế, nếu không 9 được giáo dục, không được dạy bảo cẩn thận dễ dẫn đến nảy sinh tâm lý lệch lạc, dẫn đến hành vi phạm tội. - Về tâm lý : Ở lứa tuổi này, các em chưa trưởng thành về mặt tâm lý, tâm lý các em có nhiều biến động rất nhạy cảm,dễ xúc động,dễ bị kích động, bị tác động bởi các yếu tố bên ngoài… Nếu không có sự định hướng, tác động gios dục theo các mục tiêu, chuẩn mực xã hội thì rất dễ bị lôi kéo, quyến rũ vào các hành vi xấu. - Về nhận thức : Ở lứa tuổi này, các em đang trong giai đoạn bắt đầu hình thành nhân cách, trong nhân cách thiếu niên là sự nảy sinh ở các em cảm giác về sự trưởng thành, cảm giác mình là người lớn nhưng các em chưa nhận thức đầy đủ được tính chất của hành vi của bản thân.
Vì thế, thực hiện chính sách GDPL cho học sinh THCS trong giai đoạn này góp phần điều chỉnh hành vi, nâng cao nhận thức, xây dựng nhân cách, xây dựng tính hướng thiện, hướng cho các em có hành vi, thói quen xử sự đúng pháp luật, và có ý thức tuân thủ pháp luật. Thực hiện chính sách giáo dục pháp luật cho học sinh trung học cơ sở được tiến hành chủ yếu thông qua môi trường nhà trường, do đội ngũ giáo viên nhà trường đảm nhiệm Học sinh THCS như đã nhấn mạnh là lớp công dân trẻ, là những người chủ tương lai của đất nước. Chính vì vậy, cần đặc biệt quan tâm giáo dục, rèn luyện họ trở thành những con người phát triển toàn diện, có kiến thức pháp luật và có trách nhiệm công dân cao. Thực hiện chính sách GDPL cho học sinh THCS hiện nay được thực hiện cả bên trong nhà trường THCS và bên ngoài nhà trường THCS, tuy nhiên chủ yếu là được tiến hành trong các nhà trường THCS, do đội ngũ giáo viên nhà trường đảm nhiệm, mà chủ chốt là giáo viên môn GDCD.
Thực hiện chính sách giáo dục pháp luật cho học sinh THCS trong nhà trường được thực 10 hiện bằng nhiều biện pháp và hình thức lồng ghép phong phú, thông qua các hoạt động ngoại khóa, tọa đàm, hội thảo chuyên đề pháp luật, viết báo tường…. nhằm giúp học sinh tiếp cận với pháp luật một cách hấp dẫn, góp phần bồi dưỡng niềm tin vào pháp luật và ứng xử theo chuẩn mực của pháp luật trong đối tượng học sinh 1. Thực hiện chính sách giáo dục pháp luật cho học sinh trung học cơ sở là một bộ phận thuộc chương trình giáo dục bắt buộc đối với học sinh trung học cơ sở. Trong chương trình giáo dục đối với học sinh THCS hiện nay, thực hiện chính sách giáo dục pháp luật được lồng ghép vào môn GDCD.
Môn GDCD ở bậc THCS có vai trò quan trọng trực tiếp trong quá trình hình thành ý thức, hành vi đạo đức, pháp luật và lối sống cho học sinh. Môn GDCD trở thành môn học chính khóa, được triển khai đưa vào giảng dạy trong hệ thống giáo dục quốc dân, với số lượng 1 tiết/tuần. Môn GDCD là môn bắt buộc, học sinh phải học tập và được tính điểm như các môn học khác. Ngoài ra, điểm môn GDCD còn được đánh giá dựa trên ý thức đạo đức của học sinh.
Với những học sinh có ý thức học tập, rèn luyện đạo đức tốt thì điểm môn GDCD khá cao, ngược lại những học sinh thiếu tu dưỡng, rèn luyện, điểm học tập môn GDCD rất thấp. Và khi xếp loại hạnh kiểm học sinh, giáo viên chủ nhiệm lớp cần thông qua giáo viên giảng dạy môn GDCD. Thực hiện chính sách giáo dục pháp luật cho học sinh trung học cơ sở đòi hỏi áp dụng nhiều hình thức và phương pháp linh hoạt, phù hợp với đối tượng giáo dục. Học sinh THCS đây là lớp công dân trẻ, là những người chủ tương lai của đất nước.
Chính vì vậy, cần đặc biệt quan tâm giáo dục, rèn luyện họ trở thành những con người phát triển toàn diện, có kiến thức pháp luật và trách nhiệm công dân cao.