Giáo Dục Kỹ Năng Quan Sát Cho Trẻ Mẫu Giáo 5-6 Tuổi Qua Trò Chơi Học Tập

Khám phá luận án tiến sĩ về giáo dục kỹ năng quan sát cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi qua trò chơi học tập, nâng cao khả năng phát triển toàn diện.

• Tác giả: Nguyễn Thị Triều Tiên
• Người hướng dẫn: PGS. Ngô Công Hoàn
• Trường học: Trường Đại Học Sư Phạm Hà Nội
• Chuyên ngành: Giáo Dục Mầm Non
• Đề tài: Giáo Dục Kỹ Năng Quan Sát Cho Trẻ Mẫu Giáo 5-6 Tuổi Qua Trò Chơi Học Tập
• Loại tài liệu: Luận Án Tiến Sĩ
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tầm Quan Trọng Của Giáo Dục Kỹ Năng Quan Sát Cho Trẻ 5 6 Tuổi

Giáo dục phát triển năng lực nhận thức là một trong những vấn đề chủ yếu của giáo dục trí tuệ, mục tiêu cơ bản của chương trình giáo dục mầm non. Kỹ năng quan sát cho trẻ là kỹ năng nền tảng, là điều kiện cơ bản để các kỹ năng khác được hình thành và phát triển trong hoạt động nhận thức. Kỹ năng quan sát khác với bản năng quan sát thông thường; nó không phải là quan sát một cách ngẫu hứng hay ngẫu nhiên, mà là năng lực vận dụng kinh nghiệm cá nhân và kiến thức nhằm quan sát các đối tượng một cách hiệu quả. Nếu trẻ có kỹ năng quan sát tốt, chúng sẽ tự tin, sẵn sàng tìm hiểu và khám phá thế giới xung quanh. Kỹ năng này không tự nhiên mà có, mà phải được hướng dẫn, tập luyện và thực hiện thường xuyên ở các hoạt động giáo dục. Việc giáo dục phát triển kỹ năng quan sát cho trẻ 5-6 tuổi phù hợp với đặc điểm, khả năng của trẻ và cần thiết để phát triển nhận thức cho trẻ.

1.1. Vì Sao Cần Phát Triển Kỹ Năng Quan Sát Cho Trẻ Mầm Non

Kỹ năng quan sát cho trẻ không chỉ đơn thuần là nhìn ngắm, mà là một quá trình chủ động, có mục đích, giúp trẻ thu thập thông tin, phân tích, so sánh và rút ra kết luận. Giáo dục kỹ năng quan sát cho trẻ mầm non giúp trẻ phát triển khả năng tập trung, tư duy phản biện, và kỹ năng nhận biết các chi tiết quan trọng. Theo nghiên cứu của Nguyễn Thị Triều Tiên, kỹ năng quan sát là nền tảng để trẻ tự tin khám phá thế giới xung quanh.

1.2. Trò Chơi Phát Triển Kỹ Năng Quan Sát Phương Pháp Hiệu Quả

Chơi là hoạt động chủ đạo, là cuộc sống của trẻ mẫu giáo, có tác động mạnh mẽ đến tâm lý và sự hình thành nhân cách. Chơi là phương tiện hiệu quả để giáo dục phát triển toàn diện, trong đó có giáo dục phát triển năng lực nhận thức cho trẻ. Trò chơi phát triển kỹ năng quan sát là một trong những hoạt động trí tuệ, là một nhân tố quan trọng đối với sự phát triển trí tuệ của trẻ. Trò chơi nói chung và trò chơi học tập nói riêng luôn mang đến cho trẻ sự hấp dẫn, say mê, hứng thú, tích cực và luôn đòi hỏi trẻ phải thường xuyên xử lý các nhiệm vụ nhận thức cũng như nhiệm vụ quan sát.

II. Thực Trạng Và Thách Thức Giáo Dục Kỹ Năng Quan Sát ở Trường Mầm Non

Trên thực tế, việc giáo dục kỹ năng quan sát cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi qua trò chơi học tập ở trường mầm non tuy đã được quan tâm, song hiệu quả chưa đạt được như mong muốn. Vẫn còn một số bất cập, ví dụ, nội dung của trò chơi học tập phù hợp để giáo dục kỹ năng quan sát chưa nhiều hoặc nội dung của trò chơi học tập chưa phù hợp (thấp hơn hoặc cao hơn) so với khả năng nhận thức, khả năng quan sát của trẻ. Giáo viên chưa nắm chắc biện pháp kích thích nhu cầu tham gia, khám phá và quan sát của trẻ khi chơi trò chơi học tập. Chưa có hướng dẫn về cách thiết kế trò chơi học tập giáo dục kỹ năng quan sát cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi. Môi trường chơi chưa hấp dẫn, tích cực. Hình thức chơi còn đơn điệu và chưa linh hoạt. Do đó, việc nghiên cứu đề xuất biện pháp giáo dục kỹ năng quan sát cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi qua trò chơi học tập là vô cùng cần thiết và cấp bách.

2.1. Hạn Chế Về Nội Dung và Phương Pháp Dạy Trẻ Kỹ Năng Quan Sát

Nhiều giáo viên chưa có đủ kiến thức và kỹ năng để thiết kế các hoạt động dạy trẻ kỹ năng quan sát một cách hiệu quả. Các hoạt động thường mang tính chất hình thức, ít kích thích sự tò mò và hứng thú của trẻ. Nội dung giáo án kỹ năng quan sát cho trẻ chưa được cập nhật, chưa phù hợp với sự phát triển của trẻ trong thời đại mới.

2.2. Môi Trường Học Tập và Hoạt Động Quan Sát Cho Trẻ Chưa Được Đầu Tư

Môi trường học tập cho trẻ chưa được thiết kế một cách khoa học, chưa tạo điều kiện cho trẻ tự do khám phá và trải nghiệm. Thiếu các trang thiết bị, đồ dùng trực quan sinh động để hỗ trợ quá trình quan sát sự vật hiện tượng của trẻ. Các hoạt động ngoại khóa khám phá thế giới xung quanh còn hạn chế.

2.3. Đánh Giá Chưa Sát Thực Tế Kỹ Năng Quan Sát Của Trẻ

Việc đánh giá kỹ năng quan sát của trẻ còn mang tính chủ quan, chưa có các công cụ và tiêu chí đánh giá khách quan, chính xác. Chưa có sự phối hợp chặt chẽ giữa gia đình và nhà trường trong việc theo dõi và hỗ trợ sự phát triển kỹ năng quan sát của trẻ.

III. Phương Pháp Dạy Kỹ Năng Quan Sát Trò Chơi Học Tập Sáng Tạo

Trò chơi học tập là trò chơi có luật do người lớn nghĩ ra cho trẻ chơi, đòi hỏi trẻ phải thực hiện một quá trình hoạt động trí tuệ để giải quyết nhiệm vụ nhận thức được đặt ra trong nhiệm vụ chơi. Bên cạnh đó, trò chơi học tập còn chứa đựng các đặc điểm vốn có của trò chơi trẻ em: tính sáng tạo, tính tự nguyện, tự chủ và thỏa mãn nhu cầu cảm xúc của trẻ. Vì vậy, trò chơi học tập không chỉ đáp ứng nhu cầu hoạt động chủ đạo vui chơi ở trẻ 5-6 tuổi mà còn đáp ứng được sự chuẩn bị chuyển tiếp sang "học" là hoạt động chủ đạo cho trẻ khi vào lớp 1. Trò chơi là một trong những hoạt động trí tuệ, là một nhân tố quan trọng đối với sự phát triển trí tuệ của trẻ. Trò chơi nói chung và trò chơi học tập nói riêng luôn mang đến cho trẻ sự hấp dẫn, say mê đầy hứng thú, tích cực và luôn đòi hỏi trẻ phải thường xuyên xử lý các nhiệm vụ nhận thức cũng như nhiệm vụ quan sát. Trò chơi học tập là hoạt động được trẻ thực hiện một cách tự nguyện; có tính mục đích, có chủ định trước của nhà giáo dục, có nhiệm vụ chơi và có luật chơi được xác định rõ ràng nên trò chơi học tập là phương tiện giáo dục có hiệu quả phát triển kỹ năng nhận thức nói chung và kỹ năng quan sát nói riêng cho trẻ mầm non.

3.1. Thiết Kế Trò Chơi Học Tập Cho Trẻ 5 Tuổi Kích Thích Quan Sát

Để phát triển trí tuệ cho trẻ, cần lựa chọn và thiết kế các trò chơi học tập cho trẻ 5 tuổi phù hợp với độ tuổi và khả năng của trẻ. Các trò chơi nên tập trung vào việc rèn luyện kỹ năng nhận biết, so sánh, phân loại, và ghi nhớ. Ví dụ: Trò chơi tìm điểm khác biệt, trò chơi ghép hình, hoặc trò chơi trốn tìm.

3.2. Trò Chơi Học Tập Cho Trẻ 6 Tuổi Nâng Cao Khả Năng Phân Tích

Trò chơi học tập cho trẻ 6 tuổi nên có độ phức tạp cao hơn, đòi hỏi trẻ phải vận dụng tư duy phản biện và kỹ năng ghi nhớ để giải quyết vấn đề. Ví dụ: Trò chơi giải đố, trò chơi tìm đường, hoặc các trò chơi liên quan đến khám phá thế giới xung quanh.

3.3. Tích Hợp Mục Tiêu Phát Triển Kỹ Năng Quan Sát Vào Trò Chơi

Mỗi trò chơi học tập cần có mục tiêu phát triển kỹ năng quan sát rõ ràng, giúp giáo viên dễ dàng theo dõi và đánh giá sự tiến bộ của trẻ. Ví dụ, trò chơi 'Tìm đồ vật' có thể giúp trẻ rèn luyện khả năng quan sát chi tiết và ghi nhớ hình ảnh.

IV. Các Hoạt Động Quan Sát Cho Trẻ 5 6 Tuổi Đa Dạng và Thú Vị

Kỹ năng quan sát và trò chơi học tập có mối quan hệ tác động qua lại với nhau. Kỹ năng quan sát giúp trẻ có được những thông tin về đặc điểm, tính chất của thế giới quan trong quá trình thực hiện các nhiệm vụ của trò chơi học tập. Ngược lại, chính trò chơi học tập là nơi để các giác quan và các hoạt động tâm lý của cá nhân trong quá trình quan sát được tập luyện, từ đó kỹ năng quan sát ở trẻ được phát triển. Trò chơi học tập giúp hỗ trợ tích cực cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi chuẩn bị khả năng học tập và sẵn sàng chuyển tiếp vào Tiểu học. Như vậy, kỹ năng quan sát của trẻ có ảnh hưởng tích cực đến chất lượng và hiệu quả tham gia trò chơi học tập và chất lượng trò chơi học tập ảnh hưởng rất nhiều đến giáo dục kỹ năng quan sát cho trẻ.

4.1. Quan Sát Sự Vật Hiện Tượng Trong Môi Trường Tự Nhiên

Tổ chức cho trẻ quan sát sự vật hiện tượng trong môi trường tự nhiên như cây cối, hoa lá, con vật, thời tiết... Khuyến khích trẻ sử dụng tất cả các giác quan để khám phá và mô tả những gì quan sát được.

4.2. Bài Tập Kỹ Năng Quan Sát Cho Trẻ Dựa Trên Hình Ảnh Video

Sử dụng hình ảnh, video để tạo ra các bài tập kỹ năng quan sát cho trẻ. Ví dụ: yêu cầu trẻ tìm ra điểm khác biệt giữa hai bức tranh, hoặc kể lại nội dung của một đoạn video ngắn.

4.3. Kích Thích Tư Duy Cho Trẻ Bằng Các Câu Hỏi Gợi Mở

Sử dụng các câu hỏi gợi mở để kích thích tư duy cho trẻ trong quá trình quan sát. Ví dụ: 'Con nhìn thấy gì?', 'Con có nhận xét gì về màu sắc, hình dạng của vật này?', 'Con nghĩ điều gì sẽ xảy ra tiếp theo?'

V. Nghiên Cứu Giáo Dục Kỹ Năng Quan Sát Kết Quả Và Ứng Dụng

Đã có một số công trình khoa học nghiên cứu về kỹ năng quan sát, giáo dục kỹ năng quan sát cho trẻ và trò chơi học tập của trẻ mẫu giáo. Mặc dù đã có không ít công nghiên cứu về kĩ năng quan sát ở trẻ mẫu giáo, tuy nhiên sử dụng trò chơi nói chung và trò chơi học tập nói riêng như là con đường, cách thức để giáo dục kĩ năng này ở trẻ 5-6 tuổi vẫn còn là khoảng trống, chưa có công trình nào đi sâu nghiên cứu về giáo dục kỹ năng quan sát cho trẻ mầm non qua trò chơi học tập, đặc biệt là biện pháp giáo dục kỹ năng quan sát cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi qua trò chơi học tập.

5.1. Tổng Quan Các Nghiên Cứu Về Giáo Dục Sớm Và Quan Sát

Nhiều nghiên cứu về giáo dục sớm đã chỉ ra rằng việc phát triển kỹ năng quan sát cho trẻ từ nhỏ có vai trò quan trọng trong việc hình thành khả năng tư duy, sáng tạo và giải quyết vấn đề. Các phương pháp giáo dục kỹ năng cho trẻ mầm non cần được đổi mới để đáp ứng nhu cầu phát triển của trẻ trong thời đại mới.

5.2. Ứng Dụng Kết Quả Nghiên Cứu Vào Môi Trường Học Tập Cho Trẻ

Kết quả nghiên cứu về kỹ năng sống cho trẻ cần được ứng dụng vào việc thiết kế môi trường học tập cho trẻ một cách khoa học và sáng tạo. Tạo điều kiện cho trẻ tự do khám phá, trải nghiệm và học hỏi thông qua các hoạt động vui chơi và học tập.

5.3. Đề Xuất Tài Liệu Kỹ Năng Quan Sát Cho Trẻ và Giáo Viên

Cần biên soạn và cung cấp các tài liệu kỹ năng quan sát cho trẻ và giáo viên, bao gồm các bài tập, trò chơi, và hướng dẫn chi tiết về cách phát triển kỹ năng quan sát cho trẻ một cách hiệu quả. Đồng thời, cần tổ chức các khóa đào tạo, bồi dưỡng cho giáo viên về phương pháp dạy trẻ kỹ năng quan sát thông qua trò chơi học tập.

VI. Kết Luận Phát Triển Toàn Diện Cho Trẻ Từ Kỹ Năng Quan Sát

Giáo dục kỹ năng quan sát cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi qua trò chơi học tập là một hướng đi đúng đắn và cần thiết để phát triển toàn diện cho trẻ. Khi trẻ có kỹ năng quan sát tốt, trẻ sẽ tự tin, chủ động và sáng tạo hơn trong mọi hoạt động. Đây là nền tảng quan trọng giúp trẻ thành công trong học tập và cuộc sống sau này.

6.1. Tầm Quan Trọng Của Sự Tò Mò Của Trẻ Trong Quá Trình Học Tập

Sự tò mò của trẻ là động lực quan trọng thúc đẩy quá trình học tập và khám phá. Giáo viên và phụ huynh cần tạo điều kiện để trẻ thỏa mãn sự tò mò của mình thông qua các hoạt động vui chơi, học tập, và khám phá thế giới xung quanh.

6.2. Chuẩn Bị Cho Trẻ Khả Năng Tập Trung Cao Hơn

Kỹ năng quan sát giúp trẻ rèn luyện khả năng tập trung, kiên nhẫn, và tỉ mỉ trong công việc. Đây là những phẩm chất quan trọng giúp trẻ thành công trong học tập và cuộc sống.

6.3. Khám Phá Thế Giới Xung Quanh Hành Trang Vững Chắc Cho Tương Lai

Kỹ năng quan sát giúp trẻ khám phá thế giới xung quanh một cách sâu sắc và toàn diện hơn. Trẻ sẽ có được những kiến thức và kinh nghiệm quý báu, giúp trẻ tự tin đối mặt với những thử thách trong tương lai.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1. Cơ sở lý luận của giáo dục kỹ năng quan sát cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi 5 qua trò chơi học tập. Thực trạng giáo dục kỹ năng quan sát cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi qua trò chơi học tập. Biện pháp giáo dục kỹ năng quan sát cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi qua trò chơi học tập.

Thực nghiệm sư phạm các biện pháp giáo dục kỹ năng quan sát cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi qua trò chơi học tập. CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA GIÁO DỤC KỸ NĂNG QUAN SÁT CHO TRẺ MẪU GIÁO 5-6 TUỔI QUA TRÒ CHƠI HỌC TẬP 1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề 1. Nghiên cứu về kỹ năng quan sát và giáo dục kỹ năng quan sát cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi 1.

Nghiên cứu về vai trò của quan sát và kỹ năng quan sát trong hoạt động nhận thức của trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi Nhiều nhà khoa học trong và ngoài nước quan tâm nghiên cứu về vai trò của QS và KNQS. Đại diện có các tác giả như: Herraclit, K. Usinski, Grant Evans, I. Cheplov, Jean Piaget, Maria Montessori, Glenn Doman, Ngô Công Hoàn, Nguyễn Công Khanh, Nguyễn Đức Sơn, Nguyễn Văn Tường,… Họ đã nhấn mạnh tầm quan trọng và sự cần thiết phải hình thành và phát triển KNQS cho trẻ.

- Theo quan điểm triết học, QS và tư duy là hai yếu tố giúp con người hiểu biết và nhận thức thế giới. Lênin [5] cho rằng, quan sát là khả năng quan sát và nhận thức về thế giới xung quanh mình. Nó đòi hỏi sự tập trung và chú ý để thu thập thông tin từ các giác quan và trải nghiệm. Óc quan sát giúp con người nhận biết các sự thay đổi, quy luật và mối liên hệ giữa các yếu tố trong thế giới.

Các nhà triết học duy vật đều cho rằng cảm giác là quá trình các đối tượng được các giác quan tiếp nhận và chuyển vào bộ não, là giai đoạn đầu tiên trong quá trình nhận thức thế giới của con người đều bắt đầu từ nhận thức cảm tính. Lênin, một đứa trẻ sinh ra sẽ không thành người nếu như không có các giác quan. QS cần thiết để con người có thể tiếp thu kiến thức, nắm bắt được các quy tắc tồn tại trong thế giới và xây dựng hiểu biết cá nhân. QS là công cụ cơ bản trong việc nghiên cứu, tìm hiểu và phân tích những vấn đề triết học và khoa học.

Tuy nhiên, các quan điểm triết học mới chỉ đưa ra một cái nhìn tổng quát về vai trò QS trong việc nhận thức thế giới. - Theo quan điểm tâm lý học: một trong những thành phần không thể thiếu trong hoạt động nhận thức của trẻ là KNQS. Các tác giả đại diện cho quan điểm này như: J., & McFall, D [10]; Nguyễn Thị Xuân [11], [Ngô Công Hoàn [12]; Nguyễn Đức Sơn [13]; Nguyễn Văn Tường [14]…Họ cho rằng, QS là quá trình thu thập thông tin từ môi trường bên ngoài thông qua các giác quan và chú ý. QS có vai trò quan trọng trong việc xây dựng tri thức, hiểu biết và nhận thức của con người về thế giới.

QS giúp cong người thu thập thông tin, ghi nhận sự thay đổi, xác định mối quan hệ giữa các yếu tố và tạo ra các khái niệm và ý tưởng mới. Piaget cho rằng [6], “Trí tuệ là một hình thái nhất định của sự cân bằng, mà mọi cấu trúc được hình thành trên cơ sở tri giác, kỹ xảo và cơ 7 chế cảm giác – vận động đơn giản đều hướng vào hình thái đó”. Ông cho rằng sự phối hợp hoạt động của mắt, tay cùng các giác quan khác sẽ giúp cho quá trình QS đối tượng diễn ra một cách nhanh chóng, hiệu quả và trọn vẹn nhất. Nhóm tác giả Fatchul Fauzi, Muhammad Nur Wangid, Zuhdan Kun Prasetyo [7], khẳng định KNQS là một trong những KN nền tảng của hoạt động nhận thức, là điều kiện cơ bản để các kỹ năng khác được hình thành và phát triển.

Đồng với quan điểm này có các tác giả Jane Susan Johnston [1], Johnston, J [9], Macro, C., & McFall, D [10] cũng cho rằng, QS là kỹ năng ban đầu quan trọng trong những năm đầu đời và là thành phần quan trọng trong các kỹ năng khoa học khác. QS hỗ trợ trẻ nhớ lại được các chi tiết của đối tượng, của cuộc “điều tra”, QS hỗ trợ trẻ có thể giải quyết vấn đề trong các hoạt động học tập và trong cuộc sống hằng ngày. Cũng theo một số tác giả như Jean Billman & Janice Sherman [8], Jane Susan Johnston [1] cho rằng để nhận thức một sự vật hiện tượng nào đó đầy đủ và chi tiết thì đứa trẻ cần phải tích cực QS. Với trẻ 5-6 tuổi, KNQS được hình thành và rèn luyện nhiều nhất khi tham gia TC, chính môi trường chơi là phương tiện hữu hiệu để các phẩm chất của QS được phát triển.

Theo Nguyễn Thị Xuân [11] cho rằng, muốn tư duy phát triển thì QS cũng phải phát triển, giác quan là tiền đề là phương tiện quan trọng cho việc giáo dục nhận thức cho trẻ. Tác giả Ngô Công Hoàn [12] cho rằng, “năng khiếu bắt nguồn từ tư chất, bộc lộ qua cảm giác, qua năng lực QS”. Cảm giác của mỗi người không giống nhau, cách QS, khám phá và tiếp nhận thông tin từ sự vật hiện tượng cũng không giống nhau nên kinh nghiệm cá nhân, nhận thức cá nhân và năng lực QS của mỗi cá nhân là không giống nhau. Tác giả Nguyễn Đức Sơn [13] cho rằng, con đường để trẻ học tập và nhận thức thế giời chính là QS, tri giác đóng vai trò chủ đạo và chi phối các chức năng nhận thức khác nhau.

Để tri giác của trẻ phát triển thực sự thành KNQS không chỉ là sự nhạy cảm của các giác quan mà chủ yếu là thông qua môi trường có thuận lợi hay không và đặc biệt là trẻ có được cung cấp cách thức và được luyện tập QS khoa học hay không?. Như vậy, GVMN một mặt cung cấp đầy đủ hình ảnh tri giác các đối tượng, sự vật hiện tượng cho trẻ, mặt khác hướng dẫn, định hướng cách thức QS phù hợp nhằm hình thành và phát triển KNQS cho tất cả các trẻ. Tác giả Nguyễn Văn Tường [14] xem giác quan là cửa ngõ để tiếp nhận thông tin từ bên ngoài, nếu các giác quan bị tổn thương, khiếm khuyết thì thông tin tiếp nhận sẽ thiếu chính xác, dẫn đến các phản ứng không kịp thời và ảnh hưởng đến cơ thể. Như vậy, trong tâm lý học, QS có vai trò quan trọng và được xem là một yếu tố rất cốt lõi trong quá trình nhận thức về thế giới xung quanh của trẻ - Theo quan điểm giáo dục: KNQS là cách thức giúp trẻ tiếp nhận thông tin và phát triển nhận thức.

Nhiều tác giả như: Maria Montessori [15],[16]; Jane Susan Johnston [1]; Glenn Doman [17],[18],[19]; Nguyễn Công Khanh [20]; Nguyễn Thị Mỹ Hạnh [21]… Các tác giả quan niệm, QS cho phép trẻ trực tiếp tiếp xúc với các đối tượng qua các giác quan, giúp trẻ hình thành kiến thức một cách chính xác và trọn vẹn về đối tượng được QS. Maria Montessori nhận định [15],[16], giáo dục nào bất kỳ cũng đều 8 bắt nguồn từ giác quan, phát triển giác quan cho trẻ là nhiệm vụ quan trọng nhất của giáo dục. Trẻ dễ dàng thu nhận những kiến thức của nhân loại, phát triển ngôn ngữ, phát triển tư duy khi giác quan của trẻ được rèn luyện và phát triển. Trong “giai đoạn vàng” này, nếu trẻ càng QS nhiều, càng được nhận nhiều kích thích lên não bộ thì càng phát triển, từ đó đứa trẻ ngày càng tích cực, nhạy bén, chủ động và phát triển toàn diện về nhân cách.

Tác giả Jane Susan Johnston [1] cho rằng, QS chính là cách học hỏi thế giới xung quanh hữu hiệu nhất; là kỹ năng cơ bản quan trọng trong những năm đầu đời; là hành trang ban đầu cho việc học tập của trẻ nói chung và con người nói riêng vì nó là một phần tích hợp của các bước trong phương pháp khoa học nên việc quan sát là cần thiết để một người có thể chuyển sang giai đoạn tiếp theo. Tác giả khẳng định, nếu không giáo dục KNQS, KN tư duy bằng hình ảnh thì chúng ta sẽ bị giới hạn và không thể sử dụng hết tiềm năng của 75% nơ-ron trong não được sử dụng cho quá trình tư duy bằng hình ảnh. Theo Glenn Doman [17],[18],[19] não trẻ giống như một miếng bọt biển. Chúng ta đưa vào bao nhiêu, nó thấm hút bấy nhiêu…cũng giống như cơ bắp, não người lớn lên khi được sử dụng.

Theo ông, khi trẻ càng được tiếp nhận thông tin bao nhiêu, càng được tiếp xúc đa giác quan với mọi đối tượng xung quanh thì trí thông minh của trẻ càng tăng lên bấy nhiêu. Thông tin mà trẻ có được thông qua các giác quan: nghe, nhìn, nếm, ngửi, sờ. GV cần kích thích, tập luyện thường xuyên các giác quan với cường độ, tần suất và thời gian tăng dần nhằm giúp trẻ phát triển KNQS. Theo tác giả Nguyễn Công Khanh [20] cho rằng, nhà giáo dục cần cho trẻ trải nghiệm các giác quan trong qua TC, qua các câu hỏi gợi ý, qua các tình huống nhằm hướng sự QS của trẻ đến đối tượng, từ đó giúp trẻ phát triển tư duy và nâng cao năng lực nhận thức.

Theo Nguyễn Thị Mỹ Hạnh [21] cho rằng, QS là con đường chủ yếu để nhận thức thế giới, QS không chỉ là nhìn đơn thuần mà là một loại tri giác có mục tiêu và kế hoạch tương đối lâu dài. KNQS có vai trò quan trọng trong việc giúp trẻ có thể phán đoán, phân tích chuẩn xác những đặc trưng, bản chất của sự vật hiện tượng. QS là con đường cơ bản nhất để gợi mở tư duy cho trẻ, cũng là nền tảng của năng lực sáng tạo”. Rất nhiều phát minh sáng tạo đều bắt nguồn từ việc QS.

Do đó, GVMN cần phát hiện, bồi dưỡng, thực hành thường xuyên KNQS cho trẻ. Như vậy, các nhà khoa học ở các lĩnh vực đã cho rằng QS và KNQS có vai trò rất quan trọng và cần thiết đối với hoạt động phát triển nhận thức của trẻ. KNQS được phát triển trong quá trình tham gia các hoạt động nói chung, đặc biệt thông qua hoạt động TC ở trường MN. TC chính là phương tiện, là môi trường thuận lợi để luyện tập và phát triển KNQS cho trẻ.

Điều này đã mở ra định hướng quan trọng cho nghiên cứu này và cần tiếp tục nghiên cứu sâu hơn về giáo dục KNQS cho trẻ MG 5-6 tuổi nhằm đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay. Nghiên cứu đặc điểm kỹ năng quan sát của trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi Các tác giả như: Jean Billman & Janice Sherman [8], Catherine Eberbach & Kevin 9 Crowley [22], Deb Ahola & Bbbe Kovacik [23], Eberbach, C.