CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC NGÀY HỘI, NGÀY LỄ CHO TRẺ MẪU GIÁO Ở TRƯỜNG MẦM NON 1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề 1. Nghiên cứu của nước ngoài Trong “Sổ tay chuyên môn hiệu phó chuyên môn” A.Vaxilieva đánh giá rất cao tầm quan trọng của việc quản lý tổ chức ngày hội, ngày lễ cho trẻ. Tác giả cho rằng muốn quản lý tốt hoạt động thì người quản lý phải nắm vững các và phân tích được việc tổ chức hoạt động ngày lễ, ngày hội quan trọng đối với bậc mầm non để từ đó bồi dưỡng GV về công tác quản lý hoạt động giáo dục ngày hội, ngày lễ cho trẻ [26].
Nhà bác học Đức Tiđơman đã viết cuốn “Những quan sát về sự phát triển các năng lực tinh thần của trẻ” xuất bản năm 1787 là quả quan sát của ông về sự phát triển của một đứa trẻ từ lúc sinh đến 3 kết tuổi. Đây là quyển sách đầu tiên về sự phát triển tâm lý trẻ em.Prâye, nhà tâm lý học Đức, đã quan sát sự phát triển của cảm giác và một số biểu hiện xúc cảm của trẻ em từ lúc mới sinh đến một năm để viết cuốn “Tâm lý trẻ thơ” [13]. Việc tổ chức hoạt động giáo dục ngày hội, ngày lễ trong trường mầm non rất quan trọng. Thông qua các hoạt động giáo dục ngày hội, ngày lễ một mặt đáp ứng nhu cầu tổng thể hài hoà của trẻ về đức, trí, thể mỹ mặt khác tạo tâm lý thoải mái cho trẻ bước vào lớp một.
Muốn cho trẻ phát triển tốt về mọi mặt điều đầu tiên chúng ta cần quan tâm là làm cho trẻ đó là hoạt động vui chơi, thông qua vui chơi để phát triển một cách toàn diện. Nghiên cứu ở Việt Nam Trong kho tàng văn hóa của dân tộc Việt Nam, sinh hoạt lễ hội là vùng văn hóa rất đặc trưng. Lễ hội là sinh hoạt văn hóa dân gian và hầu như có mặt ở khắp 9 mọi miền đất nước. Nhiều lễ hội ra đời cách đây hàng nghìn năm đến nay vẫn được duy trì.
Đặc biệt, lễ hội ở nước ta gắn bó với làng xã, địa danh, vùng đất như một thành tố không thể thiếu vắng trong đời sống cộng đồng nhân dân. Lễ hội là một hoạt động văn hóa đặc sắc của tất cả các dân tộc. Nếu như phong tục, tập quán có diện hoạt động, phổ dụng rộng nhất trong đời sống con người, diễn ra trong mọi không gian và thời gian, thì lễ hội lại có diện hoạt động và phổ dụng được xem là hẹp nhất trong đời sống con người, nên nói tới lễ hội là nói tới điểm văn hóa, chứ không phải diện văn hóa như phong tục, tập quán. Nó chỉ diễn ra trong những không gian và thời gian nhất định, có tính chu kỳ, lặp lại.
Lễ hội là sự tích tụ cô đọng nhất văn hóa của một dân tộc, một vùng miền. Xét trên một phương diện nhất định lễ hội là những hoạt động cộng đồng đông đảo có tính tôn giáo, tín ngưỡng, thiêng liêng, trang trọng, được diễn ra trong những không gian và thời gian cố định, mang tính lịch sử và tính dân tộc rõ rệt. Việc quản lý hoạt động giáo dục ngày hội, ngày lễ cho trẻ em trường mầm non có một ý nghĩa quan trọng hết sức đối với trẻ. Trước hết đối với trẻ, lễ hội là hình thức giúp trẻ thâm nhập vào đời sống xã hội trong những thời điểm có ý nghĩa xã hội nhất để giáo dục truyền thống và mang lại niềm vui, niềm tự hào cho trẻ.
Quản lý hoạt động giáo dục ngày hội, ngày lễ là một phần không thể thiếu trong sinh hoạt của trẻ em nói chung và trẻ em mầm non nói riêng. Hoạt động giáo dục ngày hội, ngày lễ cho trẻ mẫu giáo ở các trường mầm non là một hoạt động được quy định trong chương trình GDMN, nhằm góp phần thực hiện mục tiêu giáo dục chung là đào tạo con người phát triển hài hoà về trí thức lẫn tinh thần. Cho nên có thể coi việc quản lý hoạt động giáo dục ngày hội, ngày lễ như là một phương tiện giáo dục cho trẻ mẫu giáo. Theo Từ điển Tiếng Việt (2017), “Lễ hội là cuộc vui tổ chức chung, có các hoạt động lễ nghi mang tính văn hóa truyền thống của dân tộc” [10].
Theo 10 tác giả Nguyễn Như Ý (2014), “Lễ hội cũng là hội lễ, hình thức sinh hoạt văn hóa xã hội của một tập thể, một tổ chức thuộc giới, nghề, ngành hoặc tôn giáo trong phạm vi một địa phương hoặc trong cả nước. Lễ hội có phần lễ để tưởng niệm các anh hùng dân tộc, tổ sư một nghề, một thần linh và phần hội. Hội có nhiều hình thức: hội giao duyên, hội thi tài, hội văn chương, hội thượng võ…” [16]. Như vậy, có thể hiểu, hoạt động lễ hội là các cuộc vui chung mang tính lễ nghi văn hóa truyền thống của cộng đồng, được tiến hành một cách có tổ chức nhằm mục đích bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc.
Hoạt động giáo dục ngày hội, ngày lễ là hình thức giúp trẻ thâm nhập vào cuộc sống xã hội trong những thời điểm có ý nghĩa nhất để giáo dục truyền thống và mang lại niềm vui, niềm tự hào cho trẻ. Các ngày hội, ngày lễ góp phần không nhỏ trong việc giáo dục và làm giàu cho những tâm hồn trẻ thơ với những tình cảm đẹp đẽ, yêu thương con người, yêu thương quê hương của mình. Không khí tưng bừng của ngày hội ngày lễ làm thay đổi không khí của những ngày học, tạo cho trẻ những cảm xúc mới mẻ, thêm yêu thương gắn bó với cô giáo, bạn bè và trường lớp của mình. Hoạt động giáo dục ngày hội, ngày lễ cho trẻ mẫu giáo ở các trường mầm non là một hoạt động trong chương trình chăm sóc giáo dục trẻ.
Nó có vai trò quan trọng góp phần phát triển tình cảm, đạo đức, thẩm mỹ, trí tuệ, lao động. Hoạt động giáo dục ngày hội, ngày lễ là hình thức giúp trẻ thâm nhập vào cuộc sống xã hội trong những thời điểm có ý nghĩa nhất để giáo dục truyền thống và mang lại niềm vui, niềm tự hào cho trẻ. Bên cạnh đó, thông qua việc tham gia vào các hoạt động ngày hội ngày lễ trẻ được ôn luyện củng cố kiến thức, kỹ năng đã học, rèn luyện ý thức tổ chức kỷ luật, sự hợp tác, chia sẻ cùng bạn bè. Ngoài ra, trong khi biểu diễn các tiết mục văn nghệ, trẻ em được hoà mình vào lời ca, tiếng hát, tham gia các trò chơi trong ngày lễ hội, có tác dụng to lớn trong việc giáo dục tình cảm đạo đức, tình yêu quê hương đất nước.
Đó 11 cũng là dịp trẻ được tưởng nhớ đến cội nguồn, tổ tiên, cộng đồng, dân tộc hướng đến một tương lai tươi đẹp hơn. Chính vì vậy, trường mầm non cần phải nhận thức đúng vai trò của việc quản lý các hoạt động giáo dục ngày hội ngày lễ giúp trẻ hiểu được ý nghĩa của từng ngày lễ và tham gia một cách hào hứng. GV thấy được trách nhiệm của mình trong việc tham gia hoạt động và tuyên truyền đến từng phụ huynh và các cháu. Vì vậy, quản lý hoạt động giáo dục ngày hội, ngày lễ cho trẻ mẫu giáo nói chung và trẻ mẫu giáo 5 tuổi nói riêng đó chính là một nội dung nằm trong chương trình GDMN.
Tuy nhiên, để đạt kết quả tốt, có hiệu quả thì vai trò của trẻ mẫu giáo 5 tuổi hết sức quan trọng. Cho đến nay, chưa có công trình nghiên cứu nào đề cập đến hoạt động giáo dục ngày hội, ngày lễ cho trẻ mẫu giáo ở các trường mầm non. Thông qua đề tài sẽ được nghiên cứu lý luận, thực trạng, từ đó tìm ra những biện pháp quản lý của hiệu trưởng trong việc tổ chức hoạt động giáo dục ngày hội, ngày lễ cho trẻ mẫu giáo ở các trường mầm non đáp ứng được mục tiêu phát triển giáo dục nói chung và hoạt động giáo dục ngày hội, ngày lễ cho trẻ mẫu giáo ở các trường mầm non trên địa bàn thành phố Quy Nhơn, tỉnh Bình Định. Các khái niệm chính của đề tài 1.
Quản lý Quản lý là một khoa học, một nghệ thuật, một công việc vô cùng khó khăn và phức tạp trong xã hội ngày nay. Chính vì thế người làm công tác quản lý phải am hiểu về khái niệm quản lý để vận dụng một cách khoa học, linh hoạt, sáng tạo vào lĩnh vực quản lý nhằm đạt hiệu quả cao trong lĩnh vực này. Từ điển Bách khoa Việt Nam định nghĩa động từ quản lý, theo đó, quản lý gồm hai yếu tố. “Quản” là trông coi và giữ gìn theo những yêu cầu nhất định và “Lý” là tổ chức và điều khiển các hoạt động theo yêu cầu nhất định.
Như 12 vậy, công tác “quản lý” là thực hiện hai quá trình liên hệ chặt chẽ với nhau là “quản” và “lý”. Theo tác giả Hà Thế Ngữ, Đặng Vũ Hoạt ở tác phẩm “Những vấn đề cốt yếu trong quản lý (1987) “Quản lý là một quá trình định hướng, quá trình có mục tiêu, quản lý một hệ thống nhằm đạt được những mục tiêu nhất định. Những mục tiêu này dày đặc trưng cho trạng thái mới của hệ thống mà người quản lý mong muốn” [8]. Quản lý giáo dục Quản lý giáo dục là một loại hình quản lý của xã hội, là quản lý nhà nước về GD&ĐT, là sự tác động có tổ chức và điều chỉnh bằng quyền lực nhà nước đối với các hoạt động GD&ĐT, do các cơ quan QLGD của nhà nước từ trung ương đến cơ sở tiền hành để thực hiện chức năng, nhiệm vụ do nhà nước uỷ quyền nhằm phát triển sự nghiệp GD&ĐT, duy trì trật tự, kỷ cương, thoả mãn nhu cầu GD&ĐT của nhân dân, thực hiện mục tiêu GD&ĐT của nhà nước.
Nói cách khác Giáo dục và QLGD tồn tại song hành. Giáo dục nhằm thực hiện truyền những kinh nghiệm lịch sử - xã hội của loài người cho đời sau kế thừa và phát triển. Giáo dục là một hiện tượng xã hội, do QLGD xuất phát từ quản lý giáo dục nhưng cơ bản đều thống nhất về nội dung, bản chất. Theo từ điển giáo dục học “Quản lý giáo dục (nghĩa hẹp) chủ yếu là quản lý giáo dục thế hệ trẻ, giáo dục nhà trường, giáo dục trong hệ thống giáo dục quốc dân”.