PHẦN MỞ ĐẦU 1. Lý do nghiên cứu Trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa hiện nay Việt Nam đã đạt được những thành tựu to lớn trên tất cả các mặt kinh tế, văn hóa, chính trị. Trong đó, nền kinh tế Việt Nam luôn đạt mức tăng trưởng, quan hệ hợp tác quốc tế được tăng cường và mở rộng. Đồng thời Việt Nam cũng đứng trước những thách thức mới.
Hiện nay, đội ngũ lao động được đào tạo nghề có trình độ đáp ứng nhu cầu của xã hội được đào tạo thông qua hệ thống các trường cao đẳng, cao đẳng nghề. Trong đó vai trò của những người hành nghề (professionals) rất quan trọng vì họ có các kiến thức và kỹ năng chuyên biệt để phục vụ và ảnh hưởng đến xã hội; và tất cả những người hành nghề phải cân nhắc vấn đề đạo đức khi hành nghề [56, tr. Đạo đức nghề nghiệp còn có ý nghĩa giáo dục con người vì nó là cơ sở để điều chỉnh hành vi nghề nghiệp, nó đòi hỏi những người lao động phải tuân thủ các nguyên tắc cơ bản của công việc trong quá trình lao động. Vì vậy, đạo đức nghề nghiệp là một vấn đề thực sự rất quan trọng, nhưng đây là một vấn đề ít được quan tâm, tìm hiểu và nghiên cứu, trong cả giới học thuật và các hoạt động thực tiễn [65, Tr.
Ở đây, chức năng thực tiễn của đạo đức nghề nghiệp là giúp người lao động trở thành những người làm việc có kỷ luật, có kỹ thuật, sáng tạo, hiệu quả, chất lượng và năng suất lao động cao. Trong quá trình lao động, con người không chỉ sản xuất ra các sản phẩm mà còn sản xuất ra tri thức lao động, tích lũy những kinh nghiệm trong lao động. Ngoài ra, đạo đức nghề nghiệp cũng có khả năng tự giáo dục cho người lao động về những đạo lý trong lao động. Nó đòi hỏi ở người lao động những nguyên tắc đạo đức nghề nghiệp, tuân thủ những chuẩn mực trong quan hệ lao động với cấp trên, cấp dưới và những bạn bè, đồng nghiệp.
Đạo đức nghề nghiệp đòi hỏi người lao động tạo ra và gìn giữ sự đoàn kết, gắn bó trong tập thể những người lao động biết đặt lợi ích tập thể lên trên lợi ích của bản thân mình. Trong Luật Dạy nghề 2006 đã xác định rõ mục tiêu dạy nghề: “Mục tiêu dạy nghề là đào tạo nhân lực kỹ thuật trực tiếp trong sản xuất, dịch vụ có năng lực thực hành nghề tương xứng với trình độ đào tạo, có đạo đức, lương tâm nghề nghiệp, ý thức kỷ luật, tác phong công nghiệp, có sức khoẻ nhằm tạo điều kiện cho người học 1 Luan van nghề sau khi tốt nghiệp có khả năng tìm việc làm, tự tạo việc làm hoặc học lên trình độ cao hơn, đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước” [10]. Chính vì vậy, lợi ích của cộng đồng và xã hội phụ thuộc rất lớn vào cách thức làm việc của những người hành nghề [58, tr. Với những ý nghĩa trên, việc giáo dục đạo đức nghề nghiệp cho người lao động phải được coi trọng ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường.
Không chỉ xây dựng phẩm chất cho người lao động trong tương lai mà còn là hành trang không thể thiếu khi những sinh viên ra trường và bắt đầu lập nghiệp, phải có đạo đức nghề nghiệp thì mỗi sinh viên mới tự tin, có bản lĩnh bước vào thị trường lao động, dám thử sức mình và chấp nhận mọi thử thách trên con đường lập thân lập nghiệp. Do đó quan tâm đến giáo dục, rèn luyện đội ngũ lao động này phát triển một cách toàn diện cả về đạo đức, lối sống lẫn trình độ, năng lực chuyên môn nghiệp vụ để họ thực sự trở thành những chủ nhân tương lai của đất nước là vô cùng cần thiết. Việc đào tạo sinh viên ở các trường nghề đang còn có những tồn tại, đó là công tác giáo dục đạo đức nghề nghiệp cho sinh viên tại các trường cao đẳng nghề ở Việt Nam chưa được chú trọng và quan tâm. Do tuổi đời còn ít, lại thiếu trải nghiệm trong cuộc sống cùng với đặc điểm tâm - sinh lý của tuổi trẻ nên nhiều khi không ít sinh viên tỏ ra bồng bột, nóng vội, thiếu kiên nhẫn.
Đặc biệt là khi sinh viên tốt nghiệp ra trường và tìm kiếm việc làm sẽ gặp những khó khăn khi làm việc với doanh nghiệp về tác phong, thái độ làm việc, cách ứng xử với mọi người và trách nhiệm với công việc. Vì vậy, sinh viên làm việc một thời gian ngắn không đáp ứng được yêu cầu của doanh nghiệp sẽ bị đào thải. Hầu hết các doanh nghiệp họ cần tuyển người biết mục tiêu và thái độ làm việc tốt. Một thực tế cho thấy, đối với các trường cao đẳng dạy nghề hiện nay ở Việt Nam trong khung chương trình đào tạo chủ yếu chỉ chú trọng rèn luyện về kỹ năng, chuyên môn nghề nghiệp mà chưa thực sự chú trọng tới các giá trị đạo đức nghề nghiệp.
Điều đó không chỉ được biểu hiện ngay trong nội dung chương trình đào tạo, mà còn được thể hiện ngay ở thái độ của sinh viên khi còn ngồi trên ghế nhà trường. Phần lớn sinh viên không có niềm đam mê với nghề nghiệp, quá trình học tập thường ngại suy nghĩ, ngại sáng tạo mà còn thờ ơ, sao lãng, học tập sa sút, học 2 Luan van chỉ nhằm mục đích là trả bài cho GV. Khi rời khỏi ghế nhà trường sinh viên không chỉ thiếu kỹ năng nghề nghiệp mà những phẩm chất đạo đức nghề cần có cũng rất hạn chế. Do đó sinh viên khi ra trường không tự tin trong các kỳ phỏng vấn, tuyển dụng, khi gặp khó khăn dễ nản chí và nhiều sinh viên phải làm những công việc không đúng chuyên môn đào tạo.
Trước tình hình đó, việc giáo dục đạo đức nghề nghiệp cho sinh viên trong các trường đại học, cao đẳng nói chung và sinh viên tại Trường Cao đẳng Nghề Việt Nam - Singapore nói riêng là hết sức cần thiết và cấp bách nhằm làm cho sinh viên – những người tương lai của đất nước trong sáng, cao đẹp về đạo đức, giàu có về tài năng. Điều đó, đòi hỏi phải có các công trình đi sâu vào nghiên cứu về vấn đề đạo đức, đạo đức nghề nghiệp và giáo dục đạo đức nghề nghiệp cho sinh viên ngay khi còn ngồi trên ghế nhà trường. Nhà trường cần có sự quan tâm đúng mức và có những biện pháp giáo dục đạo đức nghề nghiệp cho sinh viên thích hợp nhằm tạo ra sự định hướng tác động thống nhất, hạn chế được những ảnh hưởng tiêu cực và phát huy được những mặt tích cực giúp sinh viên rèn luyện những phẩm chất đạo đức nói chung và phẩm chất đạo đức nghề nghiệp nói riêng để họ vững bước vào cuộc sống lao động nghề nghiệp sau khi tốt nghiệp ra trường. Đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ lao động với đầy đủ các phẩm chất chính trị, đạo đức, có trình độ khoa học kỹ thuật, nghề nghiệp, năng động sáng tạo nhằm phục vụ cho sự phát triển kinh tế - xã hội, an ninh – quốc phòng, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước, là trách nhiệm của nhà trường, gia đình và toàn xã hội.
Hiện nay, ngoài đào tạo chất lượng dạy nghề tại Trường Cao đẳng nghề Việt Nam – Singapore thì vấn đề giáo dục đạo đức nghề nghiệp cho sinh viên trước khi ra trường để chuẩn bị hành trang cho cuộc sống vẫn còn những tồn tại, hạn chế chưa đáp ứng được nhu cầu của doanh nghiệp. Vì vậy, xuất phát từ những nhu cầu thực tế mang tính cấp thiết đó, người nghiên cứu chọn đề tài: “Giáo dục đạo đức nghề nghiệp cho sinh viên tại Trường Cao đẳng nghề Việt Nam – Singapore” nhằm đưa ra những đề xuất để nâng cao chất lượng đào tạo cho sinh viên cả về tri thức lẫn đạo đức nghề nghiệp. Mục tiêu nghiên cứu Đề xuất các biện pháp nhằm nâng cao giáo dục đạo đức nghề nghiệp cho sinh viên sau khi ra trường sẽ đạt được các chuẩn mực, phẩm chất của người lao động. Đối tượng và khách thể nghiên cứu Đối tượng nghiên cứu: Giáo dục đạo đức nghề nghiệp cho sinh viên tại Trường cao đẳng nghề Việt Nam – Singapore.
Khách thể nghiên cứu: Sinh viên đang học tại Trường cao đẳng nghề Việt Nam – Singapore, GV và CBQL đang làm việc và giảng dạy tại trường. Nhiệm vụ nghiên cứu Đề tài thực hiện các nhiệm vụ nghiên cứu sau: - Hệ thống hóa cơ sở lý luận về giáo dục đạo đức nghề nghiệp. - Nghiên cứu thực trạng giáo dục đạo đức nghề nghiệp cho sinh viên Trường cao đẳng nghề Việt Nam – Singapore. - Đề xuất các biện pháp nhằm nâng cao giáo dục đạo đức nghề nghiệp cho sinh viên tại Trường cao đẳng nghề Việt Nam – Singapore.
Giả thuyết nghiên cứu Nhà trường chưa chú trọng đến công tác giáo dục đạo đức nghề nghiệp cho sinh viên tại Trường cao đẳng nghề Việt Nam – Singapore. Giảng viên, cán bộ quản lý nhà trường chưa quan tâm đến giáo dục đạo đức nghề nghiệp thông qua các hoạt động giảng dạy trên lớp và các hoạt động ngoại khóa cho sinh viên. Sinh viên được đào tạo tại Trường cao đẳng nghề Việt Nam – Singapore nhận thức về đạo đức nghề nghiệp còn hạn chế. Phạm vi nghiên cứu Nghiên cứu, điều tra khảo sát, phân tích thực trạng để đưa ra những đề xuất, để nâng cao giáo dục đạo đức nghề nghiệp cho sinh viên tại Trường cao đẳng nghề Việt Nam – Singapore thuộc ngành cơ khí chế tạo.
Do đề tài cần nhiều thời gian đánh giá được thực trạng giáo dục đạo đức nghề nghiệp tại trường, nên người nghiên cứu chỉ dừng lại ở xin ý kiến đánh giá của các nhà giáo dục tại trường và khảo sát, thực nghiệm tư vấn giáo dục đạo đức nghề 4 Luan van nghiệp của sinh viên khoa cơ khí chế tạo tại Trường cao đẳng nghề Việt Nam – Singapore. Phương pháp nghiên cứu Đề tài được nghiên cứu dựa trên các phương pháp sau: 7. Phương pháp nghiên cứu tài liệu Thông qua các nguồn tài liệu, công trình nghiên cứu liên quan đã được công bố, sách báo, tạp chí khoa học, luận văn cao học… liên quan đến chủ đề đạo đức nghề nghiệp. Phương pháp này sử dụng suốt trong quá trình thực hiện, từ việc nghiên cứu vấn đề đến việc xác định cơ sở lý luận thông qua các tài liệu liên quan.
Phương pháp nghiên cứu thực tiễn 7. Phương pháp khảo sát bằng bảng hỏi Các phiếu khảo sát cơ sở thực tế gồm: - Phiếu khảo sát dành cho sinh viên khoa Cơ khí, hệ Cao đẳng nghề. - Phiếu điều tra dành cho giảng viên, cán bộ quản lý trong nhà trường.