chương 1 Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật báo chí 2016, 103/2016/QH13 quy định: “Báo điện tử là loại hình báo chí sử dụng chữ viết, hình ảnh, âm thanh, được truyền dẫn trên môi trường mạng, gồm báo điện tử và tạp chí điện tử” [40, tr. Trong cuốn sách Báo chí và đào tạo báo chí, Nxb Thông tấn Hà Nội, năm 2010, tác giả Đức Dũng đưa ra cách hiểu về báo điện tử, đó là một loại hình báo chí “được sinh ra từ sự phát triển vượt bậc về khoa học công nghệ thông tin, hoạt động được nhờ các phương tiện kỹ thuật tiên tiến, số hóa, các máy tính nối mạng sever, các phần mềm ứng dụng. Trong cuốn sách Báo mạng điện tử: Những vấn đề cơ bản, Nxb Chính trị - Hành chính, năm 2011. Tác giả Nguyễn Thị Trường Giang đưa ra khái niệm: “Báo mạng điện tử là một loại hình báo chí được xây dựng dưới hình thức của một trang web và phát hành trên mạng Internet.
Báo mạng điện tử bao gồm nhiều công cụ truyền thống, đó là: văn bản (text), hình ảnh tĩnh và đồ họa (still image & graphic), âm thanh (audio), hình ảnh động (video & animation) và gần đây nhất là các chương trình tương tác (interactive program)” [22, tr. Trong khuôn khổ luận văn, tác giả xin được dùng chung thuật ngữ “báo điện tử” để chỉ một loại hình báo chí được xây dựng dưới hình thức một trang web và hoạt động trên nền tảng Internet. Khái niệm “thi tốt nghiệp Trung học phổ thông” Kỳ thi tốt nghiệp THPT (hay còn gọi là thi tú tài) là một kỳ thi quan trọng trong hệ thống giáo dục Việt Nam và dành cho học sinh lớp 12. Kỳ thi 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com này thường diễn ra vào tháng 6 hàng năm, năm 2018 là ngày 24/6.
Mục đích của kỳ thi này là công nhận việc hoàn tất chương trình học phổ thông của học sinh và là điều kiện cần để tham dự tiếp kỳ thi tuyển sinh đại học và cao đẳng. Năm 2015, kỳ thi tốt nghiệp THPT được nhập chung với kỳ thi tuyển sinh đại học để mang tên Kỳ thi THPT Quốc gia, thí sinh chỉ cần dự thi kỳ thi này và dựa vào điểm thi để xét tốt nghiệp phổ thông trung học và xét tuyển vào các trường đại học. Khái niệm “gian lận thi tốt nghiệp Trung học phổ thông” Gian lận thi tốt nghiệp THPT là những việc làm không lành mạnh, có tác dụng xấu, làm ảnh hưởng tới mục tiêu, chất lượng mà ngành giáo dục đặt ra, trái với quy định của pháp luật nói chung và luật giáo dục nói riêng, đi ngược lại với các giá trị đạo đức. Thông tư 12/2011/TT-BGDĐT - Điều lệ trường Trung học cơ sở, trường Trung học phổ thông, Điều 35, đã quy định các hành vi giáo viên không được làm, các hành vi nhà giáo không được làm: “(1) Xúc phạm danh dự, nhân phẩm, xâm phạm thân thể người học; (2) Gian lận trong tuyển sinh, thi cử, cố ý đánh giá sai kết quả rèn luyện và học tập của người học; (3) Xuyên tạc nội dung giáo dục;(4) Ép buộc học sinh học thêm thu tiền” [64].
Tại Luật giáo dục 2019, điều 88, chương V, mục 1 quy định các hành vi người học không được làm: “(1) Xúc phạm danh dự, nhân phẩm, xâm phạm thân thể nhà giáo, cán bộ, nhân viên của cơ sở giáo dục và người học khác; (2) Gian lận trong học tập, kiểm tra, thi cử, tuyển sinh; (3) Hút thuốc, uống rượu, bia trong lớp học; gây rối an ninh, trật tự trong cơ sở giáo dục và nơi công cộng” [41]. Những năm gần đây, số lượng học sinh, giáo viên có hành vi gian lận thi tốt nghiệp THPT không những không giảm bớt mà có xu hướng ngày càng phổ biến như: sửa điểm bài thi, nâng điểm.Như vậy, có thể hiểu việc làm này là gian lận, dối trá, trục lợi, là vi phạm đạo đức và quy tắc nghề nghiệp. Các biểu 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com hiện gian lận trong thi tốt nghiệp THPT trong giáo dục đã và đang làm xói mòn các nguyên tắc cơ bản của giáo dục và gây tác hại lâu dài cho xã hội. Nguyên nhân của những tiêu cực gian lận trong kỳ thi tốt nghiệp THPT của ngành giáo dục có lẽ bắt nguồn từ chính hệ thống giáo dục.
Tư duy giáo dục chậm được đổi mới, chưa theo kịp yêu cầu phát triển của đất nước cũng như đòi hỏi của sự chuyển đổi cơ chế quản lý. Cơ chế quản lý giáo dục cũng chưa tương thích với nền kinh tế thị trường và nhu cầu phát triển nguồn nhân lực của đất nước. Quản lý Nhà nước còn nặng tính quan liêu, chưa thoát khỏi tình trạng ôm đồm, sự vụ. Quản lý ngành giáo dục của địa phương đối với các cơ sở ngoài công lập còn lúng túng, một mặt chưa tạo điều kiện cho các trường phát triển.
Chất lượng giáo dục thấp và những thành tích đạt được là ảo đã trở thành căn bệnh cố hữu của ngành giáo dục. Có thể thấy rõ, bốn căn nguyên tạo nên chất lượng giáo dục thấp thuộc về các giải pháp chuyên môn: Nội dung, chương trình, sách giáo khoa ít tính ứng dụng, thực hành nhưng lại mang nặng và quá tải. Phương pháp giảng dạy phổ biến là đọc – chép. Điều này không giúp cho học sinh phát triển năng lực tư duy, hiểu, nhớ để vận dụng và sáng tạo, khiến cho học sinh hổng kiến thức từ bậc tiểu học.
Phương pháp tổ chức, phương pháp thực hiện trong giáo dục rất thực dụng. Học sinh đi học, bên cạnh sách giáo khoa có sách giải bài tập, sách in đáp án, thậm chí trước đây đi thi học sinh còn có cả bộ đề thi. Kinh phí đầu tư cho giáo dục chưa tương xứng với yêu cầu mục tiêu đào tạo. Vẫn tiếp tục tỷ lệ 80-90% ngân sách giáo dục và đào tạo phải chi trả cho lượng giáo viên, còn lại một tỷ lệ không đáng kể mới chỉ cho các hoạt động giáo dục.
Ba căn nguyên tạo nên chất lượng giáo dục “ảo” thuộc về giải pháp quản lý của giáo dục và của cả xã hội. Đó là: 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chỉ tiêu thi đua: Về mục đích, thi đua dạy tốt – học tốt là một chủ trương đúng đắn. Nhưng trong quá trình chỉ đạo, nó đã biến thành chỉ tiêu, con số xơ cứng, gây sức ép lớn cho giáo viên. Sở chỉ định trường, trường chỉ đạo thầy phải có tỷ lệ phần trăm học sinh khá, giỏi cao, hạn chế mức thấp nhất học sinh trung bình và yếu, kém.
Thậm chí nhiều nơi không cho phép các thầy, cô để học sinh lưu ban. Những kết quả này trở thành thước đo đánh giá, bình bầu các danh hiệu, đánh giá chất lượng dạy của người thầy. Lợi ích cá nhân: Không có bất cứ một ông Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo có lương tâm nào lại muốn thi cử nơi địa phương mình gian dối? Nhưng kỳ thi cũng là nơi diễn ra hoặc xung đột, hoặc là sự “thỏa hiệp” nhiều phía vì lợi ích cá nhân mỗi bên: học sinh, cha mẹ học sinh, giáo viên, cán bộ quản lý các cấp. Và thường thì sự “thỏa hiệp” thắng thế, vì ai cũng được hưởng lợi: học sinh thi đỗ, gia đình học sinh vui mừng, trường học, sở có tiếng tốt.
Màu cờ sắc áo địa phương: Tỷ lệ học sinh thi đỗ tốt nghiệp THPT cao hay thấp không còn là của riêng ngành giáo dục. Nó đã trở thành màu cờ sắc áo, “niềm tự hào” của chính địa phương. Chính căn nguyên này đã gây sức ép tâm lý cho Giám đốc Sở Giáo dục và đào tạo. Tất cả những căn nguyên trên xét cho cùng, chỉ giải quyết lợi ích cho cá nhân, nhưng lại làm tổn hại rất lớn tới lợi ích của đất nước, gây lãng phí tiền của, thời gian, sức lực mà hiệu quả đào tạo lại vô bổ.
Vai trò và đặc điểm của báo điện tử và thông điệp về vấn đề gian lận thi cử Trung học phổ thông 1. Vai trò của báo điện tử và thông điệp về vấn đề gian lận thi cử Trung học phổ thông Báo điện tử góp phần phát hiện, đấu tranh với các hiện tượng tiêu cực, gian lận trong giáo dục nói chung và thi THPT nói riêng. Do có đội ngũ phóng viên đông đảo, ở khắp các lĩnh vực trên địa bàn 15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com cả nước, có tay nghề, năng động, sáng tạo nên những năm gần đây, báo chí đã phát hiện ra nhiều vụ gian lận tiêu cực trong kỳ thi Quốc gia. Hiện nay trên các phương tiện truyền thông đại chúng đã thiết lập những số điện thoại, đường dây nóng, hộp thư bạn đọc cùng với đội ngũ phóng viên bám sát cơ sở, nắm được kịp thời ý kiến phản ánh của các cơ quan, đơn vị, cá nhân giúp các cơ quan chức năng của Nhà nước thẩm tra, xác minh, xử lý.
Đây là hình thức, biện pháp hữu hiệu để báo chí tham gia đấu tranh chống gian lận thi cử trong giáo dục nói chung và thi THPT nói riêng. Trên báo Tuổi trẻ Online, ngày 24/06/2018 có bài phản ánh “Từ hoài nghi về 11 thí sinh tốp đầu”. Mất gần hơn 1 tháng để có kết quả điều tra và 8 tháng Bộ Giáo dục và Đào công bố 44 thí sinh/97 bài thi có điểm chấm thi thấp hơn so với điểm công bố. Điều đặc biệt trong vụ gian lận này, số học sinh gian lận trong kỳ thi THPT Quốc gia lại đều là con cái của các lãnh đạo tỉnh Hà Giang, Hòa Bình, Sơn La.
Để có được số điểm đậu vào các trường Đại học có danh tiếng đã có người nhờ vào quan hệ, có người dùng đến cả tỷ đồng để mua điểm. Cũng trên báo Tuổi trẻ Online, từ ngày 24/06/2018 đến ngày 29/06/2019 đã đăng 6 kỳ liên tiếp bài điều tra về chuyện gian lận thi cử. Không chỉ đóng vai trò to lớn trong việc phát hiện ra những sự việc, báo chí còn tích cực, sát cánh cùng các cán bộ, giáo viên, những tập thể chân chính trong cuộc chiến chống tiêu cực trong giáo dục. Điển hình là chân dung ba thầy giáo “anh hùng” phanh phui vụ nâng điểm tại Hà Giang.
Tại kỳ thi THPT Quốc gia tháng 06/2018, ba thầy giáo: Vũ Khắc Ngọc, Đỗ Ngọc Hà, Nguyễn Thanh Tùng, hiện đang công tác tại một trung tâm giáo dục online ở Hà Nội.