Giải Quyết Việc Làm Thông Qua Các Dự Án Đầu Tư Trực Tiếp Nước Ngoài Tại Tỉnh Hải Dương

Khám phá cách các dự án đầu tư trực tiếp nước ngoài tại tỉnh Hải Dương góp phần giải quyết việc làm và thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương.

• Tác giả: Nguyễn Thị Quyên
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Mạnh Hùng
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Kinh tế chính trị
• Đề tài: Giải Quyết Việc Làm Thông Qua Các Dự Án Đầu Tư Trực Tiếp Nước Ngoài Tại Tỉnh Hải Dương
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG BIỂU
• PHẦN MỞ ĐẦU
• 1. Chương 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ GIẢI QUYẾT VIỆC LÀM VÀ ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI
• 1.1. Tổng quan tình hình nghiên cứu
• 1.1.1. Tình hình nghiên cứu của các tác giả nước ngoài
• 1.1.2. Tình hình nghiên cứu của các tác giả trong nước
• 1.2. Cơ sở lý luận và kinh nghiệm thực tiễn về giải quyết việc làm thông qua các dự án đầu tư trực tiếp nước ngoài
• 1.2.1. Những vấn đề cơ bản về đầu tư trực tiếp nước ngoài và dự án đầu tư trực tiếp nước ngoài
• 1.2.2. Một số vấn đề lý luận chung về việc làm, giải quyết việc làm
• 1.2.3. Sự cần thiết của vấn đề giải quyết việc làm từ FDI
• 1.2.4. Tác động của FDI đối với giải quyết việc làm
• 1.2.5. Nội dung của giải quyết việc làm thông qua FDI
• 1.2.6. Các nhân tố ảnh hưởng đến giải quyết việc làm từ FDI
• 1.2.7. Kinh nghiệm của một số địa phương trong nước về giải quyết việc làm thông qua các dự án đầu tư trực tiếp nước ngoài
• 2. Chương 2: PHƯƠNG PHÁP VÀ THIẾT KẾ NGHIÊN CỨU
• 2.1. Phương pháp nghiên cứu được sử dụng
• 2.1.1. Các phương pháp nghiên cứu sử dụng chung cho toàn bộ luận văn
• 2.1.2. Các phương pháp nghiên cứu điển hình của từng chương
• 2.2. Địa điểm và thời gian thực hiện nghiên cứu
• 2.3. Các công cụ được sử dụng để nghiên cứu
• 3. Chương 3: THỰC TRẠNG VẤN ĐỀ GIẢI QUYẾT VIỆC LÀM THÔNG QUA CÁC DỰ ÁN ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI TẠI TỈNH HẢI DƯƠNG
• 3.1. Khái quát chung về điều kiện kinh tế - xã hội tỉnh Hải Dương
• 3.1.1. Đặc điểm tự nhiên
• 3.1.2. Đặc điểm về kinh tế - xã hội
• 3.2. Thực trạng về lao động và vấn đề thất nghiệp ở Hải Dương
• 3.2.1. Thực trạng về số lượng lao động
• 3.2.2. Trạng thái thất nghiệp ở Hải Dương hiện nay
• 3.2.3. Sự gia tăng về chất lượng lao động
• 3.3. Khái quát kết quả thu hút FDI trên địa bàn tỉnh Hải Dương
• 3.3.1. Quy mô, số lượng các dự án và vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài tỉnh Hải Dương
• 3.3.2. Cơ cấu đầu tư vốn FDI trên địa bàn tỉnh Hải Dương
• 3.4. Tình hình giải quyết, tạo việc làm cho người lao động từ FDI ở tỉnh Hải Dương
• 3.4.1. Thực trạng số lượng việc làm
• 3.4.2. Thực trạng chất lượng việc làm
• 3.5. Đánh giá thực trạng giải quyết việc làm từ FDI tỉnh Hải Dương
• 3.5.1. Những thành tựu
• 3.5.2. Những hạn chế và nguyên nhân
• 4. Chương 4: NHỮNG PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP CƠ BẢN NHẰM THÚC ĐẨY VIỆC GIẢI QUYẾT VIỆC LÀM THÔNG QUA CÁC DỰ ÁN ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI TẠI TỈNH HẢI DƯƠNG TRONG THỜI GIAN TỚI
• 4.1. Mục tiêu và phương hướng cơ bản thúc đẩy việc giải quyết việc làm từ FDI ở Hải Dương
• 4.1.1. Phương hướng cơ bản
• 4.2. Những giải pháp cơ bản nhằm thúc đẩy việc giải quyết việc làm từ FDI tại tỉnh Hải Dương
• 4.2.1. Nhóm giải pháp về cơ chế chính sách, thủ tục hành chính
• 4.2.2. Đầu tư cho giáo dục, khoa học công nghệ, đào tạo và nâng cao trình độ nguồn nhân lực
• 4.2.3. Củng cố và phát triển cơ sở hạ tầng nhằm thu hút tốt FDI
• 4.2.4. Tăng cường, đổi mới công tác vận động xúc tiến đầu tư
• 4.2.5. Nâng cao nhận thức của đội ngũ lãnh đạo tỉnh
• 4.2.6. Phối hợp phát triển giữa Hải Dương với các tỉnh trong Vùng
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Giải Quyết Việc Làm FDI Tại Hải Dương

Giải quyết việc làm là một vấn đề kinh tế xã hội cấp thiết, đặc biệt trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế. Đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) đóng vai trò quan trọng trong việc tạo việc làm, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và chuyển giao công nghệ. Hải Dương, một tỉnh thuộc vùng kinh tế trọng điểm phía Bắc, có tiềm năng lớn về nguồn nhân lực và đang nỗ lực thu hút FDI để giải quyết vấn đề việc làm. Việc nghiên cứu và đánh giá tác động của FDI đến thị trường lao động Hải Dương là vô cùng quan trọng để đưa ra các giải pháp phù hợp, khai thác tối đa lợi ích từ nguồn vốn này. Chủ tịch Hồ Chí Minh từng nhấn mạnh, chủ nghĩa xã hội là làm cho mọi người có công ăn việc làm, được ấm no và hạnh phúc. Tư tưởng này luôn là kim chỉ nam cho các chính sách của Đảng và Nhà nước ta về giải quyết việc làm. Đại hội Đảng lần thứ XI cũng khẳng định, giải quyết việc làm là yếu tố then chốt để phát huy nhân tố con người, ổn định kinh tế và xã hội.

1.1. Vai trò của FDI trong tạo việc làm ở Hải Dương

FDI không chỉ mang lại nguồn vốn mà còn tạo ra cơ hội việc làm trực tiếp và gián tiếp cho người lao động. Các doanh nghiệp FDI thường có nhu cầu tuyển dụng lao động địa phương, từ đó giảm tỷ lệ thất nghiệp và tăng thu nhập cho người dân. Ngoài ra, FDI còn thúc đẩy sự phát triển của các ngành công nghiệp phụ trợ, tạo thêm nhiều việc làm trong các lĩnh vực liên quan. Việc làm FDI Hải Dương góp phần quan trọng vào sự phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh. Theo tài liệu gốc, Đại hội Đảng lần thứ XVI của tỉnh Hải Dương nhấn mạnh việc kêu gọi đầu tư trực tiếp nước ngoài để giải quyết việc làm cho số lượng lớn lao động.

1.2. Thực trạng thu hút FDI vào Hải Dương

Hải Dương đã có nhiều nỗ lực trong việc thu hút FDI, đặc biệt là vào các khu công nghiệp. Tuy nhiên, việc thu hút FDI vẫn còn nhiều thách thức, như chất lượng lao động chưa cao, cơ sở hạ tầng còn hạn chế và thủ tục hành chính còn phức tạp. Để nâng cao hiệu quả thu hút FDI, Hải Dương cần có các chính sách ưu đãi hấp dẫn, cải thiện môi trường đầu tư và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Khu công nghiệp Hải Dương tuyển dụng là một trong những điểm sáng trong thu hút lao động.

II. Thách Thức Cơ Hội Việc Làm Từ FDI Tại Hải Dương

Mặc dù FDI mang lại nhiều cơ hội việc làm, nhưng cũng đặt ra không ít thách thức cho thị trường lao động Hải Dương. Một trong những thách thức lớn nhất là sự thiếu hụt lao động có kỹ năng và trình độ chuyên môn cao. Nhiều doanh nghiệp FDI gặp khó khăn trong việc tuyển dụng lao động đáp ứng yêu cầu công việc, đặc biệt là trong các ngành công nghệ cao. Bên cạnh đó, sự cạnh tranh về việc làm cũng ngày càng gay gắt, đòi hỏi người lao động phải không ngừng nâng cao trình độ và kỹ năng để có thể đáp ứng yêu cầu của thị trường. Tuy nhiên, FDI cũng mang lại cơ hội để người lao động được tiếp cận với công nghệ mới, nâng cao trình độ và kỹ năng, từ đó cải thiện thu nhập và chất lượng cuộc sống.

2.1. Yêu cầu kỹ năng cho việc làm FDI tại Hải Dương

Các doanh nghiệp FDI thường đòi hỏi người lao động phải có kỹ năng chuyên môn vững vàng, khả năng ngoại ngữ tốt và kỹ năng mềm như làm việc nhóm, giao tiếp hiệu quả. Ngoài ra, người lao động cũng cần có khả năng thích ứng nhanh với môi trường làm việc mới và không ngừng học hỏi để nâng cao trình độ. Kỹ năng cần thiết cho việc làm FDI Hải Dương bao gồm cả kỹ năng cứng và kỹ năng mềm.

2.2. Ảnh hưởng của FDI đến thị trường lao động Hải Dương

FDI có tác động lớn đến thị trường lao động Hải Dương, làm thay đổi cơ cấu việc làm, tăng nhu cầu về lao động có kỹ năng và tạo ra sự cạnh tranh giữa các doanh nghiệp trong việc thu hút lao động. Ảnh hưởng của FDI đến thị trường lao động Hải Dương là đa chiều và cần được nghiên cứu kỹ lưỡng để có các chính sách phù hợp.

2.3. Đào tạo nghề cho lao động đáp ứng nhu cầu FDI

Để đáp ứng nhu cầu về lao động có kỹ năng của các doanh nghiệp FDI, Hải Dương cần tăng cường đầu tư vào đào tạo nghề, đặc biệt là các ngành nghề mà FDI đang có nhu cầu lớn. Các chương trình đào tạo cần được thiết kế phù hợp với yêu cầu của doanh nghiệp và cập nhật thường xuyên để đáp ứng sự thay đổi của công nghệ. Đào tạo nghề cho lao động FDI Hải Dương là yếu tố then chốt để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.

III. Giải Pháp Nâng Cao Chất Lượng Việc Làm FDI Hải Dương

Để nâng cao chất lượng việc làm từ FDI tại Hải Dương, cần có các giải pháp đồng bộ từ phía nhà nước, doanh nghiệp và người lao động. Nhà nước cần tạo môi trường đầu tư thuận lợi, có chính sách ưu đãi hấp dẫn và hỗ trợ doanh nghiệp trong việc đào tạo lao động. Doanh nghiệp cần chú trọng đến việc nâng cao điều kiện làm việc, trả lương xứng đáng và tạo cơ hội phát triển cho người lao động. Người lao động cần không ngừng học hỏi, nâng cao trình độ và kỹ năng để đáp ứng yêu cầu của công việc. Giải pháp nâng cao chất lượng việc làm FDI Hải Dương cần được thực hiện một cách toàn diện và bền vững.

3.1. Chính sách hỗ trợ việc làm FDI tại Hải Dương

Nhà nước cần có các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp FDI trong việc tuyển dụng và đào tạo lao động, như giảm thuế, hỗ trợ chi phí đào tạo và tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp tiếp cận với các nguồn vốn vay ưu đãi. Chính sách hỗ trợ việc làm FDI Hải Dương cần được xây dựng dựa trên nhu cầu thực tế của doanh nghiệp và người lao động.

3.2. Nâng cao trình độ người lao động Hải Dương

Để nâng cao trình độ người lao động, cần tăng cường đầu tư vào giáo dục và đào tạo, đặc biệt là đào tạo nghề. Các chương trình đào tạo cần được thiết kế phù hợp với yêu cầu của doanh nghiệp và cập nhật thường xuyên để đáp ứng sự thay đổi của công nghệ. Giải pháp nâng cao chất lượng việc làm FDI Hải Dương cần được thực hiện một cách toàn diện và bền vững.

3.3. Cải thiện môi trường làm việc tại doanh nghiệp FDI

Doanh nghiệp FDI cần chú trọng đến việc cải thiện điều kiện làm việc, đảm bảo an toàn lao động, trả lương xứng đáng và tạo cơ hội phát triển cho người lao động. Môi trường làm việc tốt sẽ giúp thu hút và giữ chân lao động giỏi, từ đó nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh. Giải pháp nâng cao chất lượng việc làm FDI Hải Dương cần được thực hiện một cách toàn diện và bền vững.

IV. Thực Trạng Việc Làm FDI Hải Dương Đánh Giá Giải Pháp

Thực trạng việc làm từ FDI tại Hải Dương cho thấy nhiều thành tựu đáng kể, song vẫn còn tồn tại những hạn chế cần khắc phục. Số lượng việc làm tạo ra từ FDI ngày càng tăng, góp phần giảm tỷ lệ thất nghiệp và tăng thu nhập cho người dân. Tuy nhiên, chất lượng việc làm chưa cao, chủ yếu là lao động phổ thông, kỹ năng thấp. Để khắc phục tình trạng này, cần có các giải pháp đồng bộ từ phía nhà nước, doanh nghiệp và người lao động. Thực trạng việc làm Hải Dương nhờ FDI cần được đánh giá khách quan để có các giải pháp phù hợp.

4.1. Thành tựu và hạn chế của việc làm FDI Hải Dương

Thành tựu lớn nhất là tạo ra nhiều việc làm, giảm thất nghiệp. Hạn chế là chất lượng việc làm chưa cao, thiếu lao động kỹ năng. Cần có giải pháp để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và thu hút các dự án FDI công nghệ cao. Thực trạng việc làm Hải Dương nhờ FDI cần được đánh giá khách quan để có các giải pháp phù hợp.

4.2. Nguyên nhân của hạn chế và giải pháp khắc phục

Nguyên nhân chính là do chất lượng giáo dục và đào tạo nghề chưa đáp ứng yêu cầu của doanh nghiệp FDI. Giải pháp là tăng cường đầu tư vào giáo dục, đào tạo nghề và có chính sách khuyến khích doanh nghiệp tham gia vào quá trình đào tạo. Thực trạng việc làm Hải Dương nhờ FDI cần được đánh giá khách quan để có các giải pháp phù hợp.

V. Xu Hướng Tương Lai Việc Làm FDI Tại Hải Dương

Xu hướng việc làm từ FDI tại Hải Dương trong tương lai sẽ tập trung vào các ngành công nghệ cao, dịch vụ và logistics. Để đáp ứng xu hướng này, Hải Dương cần có các chính sách thu hút FDI vào các ngành này, đồng thời nâng cao chất lượng nguồn nhân lực để đáp ứng yêu cầu công việc. Xu hướng việc làm FDI Hải Dương sẽ thay đổi theo sự phát triển của kinh tế và công nghệ.

5.1. Ngành nghề tuyển dụng nhiều nhất FDI Hải Dương

Các ngành nghề tuyển dụng nhiều nhất hiện nay là điện tử, dệt may, da giày. Trong tương lai, các ngành công nghệ cao, dịch vụ và logistics sẽ có nhu cầu tuyển dụng lớn. Ngành nghề tuyển dụng nhiều nhất FDI Hải Dương sẽ thay đổi theo sự phát triển của kinh tế và công nghệ.

5.2. Lương thưởng việc làm FDI tại Hải Dương

Mức lương thưởng trong các doanh nghiệp FDI thường cao hơn so với các doanh nghiệp trong nước. Tuy nhiên, mức lương thưởng cũng phụ thuộc vào trình độ và kỹ năng của người lao động. Lương thưởng việc làm FDI Hải Dương là một yếu tố quan trọng thu hút người lao động.

VI. Doanh Nghiệp FDI Lớn Cơ Hội Việc Làm Tại Hải Dương

Hải Dương có nhiều doanh nghiệp FDI lớn đang hoạt động, tạo ra nhiều cơ hội việc làm cho người lao động địa phương. Các doanh nghiệp này thường có quy mô lớn, công nghệ hiện đại và môi trường làm việc chuyên nghiệp. Doanh nghiệp FDI lớn tại Hải Dương là những động lực quan trọng cho sự phát triển kinh tế của tỉnh.

6.1. Danh sách doanh nghiệp FDI lớn tại Hải Dương

Một số doanh nghiệp FDI lớn tại Hải Dương bao gồm: Canon, Brother, Sumitomo, Panasonic... Các doanh nghiệp này hoạt động trong nhiều lĩnh vực khác nhau, từ điện tử, dệt may đến sản xuất ô tô. Doanh nghiệp FDI lớn tại Hải Dương là những động lực quan trọng cho sự phát triển kinh tế của tỉnh.

6.2. Cơ hội việc làm tại các doanh nghiệp FDI lớn

Các doanh nghiệp FDI lớn thường có nhu cầu tuyển dụng lao động với nhiều vị trí khác nhau, từ công nhân sản xuất đến kỹ sư, chuyên gia. Đây là cơ hội tốt cho người lao động Hải Dương được làm việc trong môi trường chuyên nghiệp, tiếp cận công nghệ hiện đại và nâng cao trình độ. Doanh nghiệp FDI lớn tại Hải Dương là những động lực quan trọng cho sự phát triển kinh tế của tỉnh.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Vấn đề giải quyết việc làm cho lực lượng lao động dồi dào luôn là trọng tâm hàng đầu trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của Việt Nam. Hàng năm, thị trường lao động trong nước tiếp nhận khoảng 1,5 triệu thanh niên bước vào độ tuổi lao động, tạo ra áp lực rất lớn đối với hệ thống an sinh và quản lý kinh tế vĩ mô. Trong bối cảnh đẩy mạnh công nghiệp hóa và hiện đại hóa, dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) đã trở thành một động lực kinh tế quan trọng, tạo ra hơn 2,5 triệu chỗ làm việc trực tiếp trên toàn quốc và kích thích hàng triệu việc làm gián tiếp trong các ngành phụ trợ.

Tỉnh Hải Dương là địa phương nằm ở vị trí trung tâm Vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ, sở hữu mật độ dân số cao và nguồn nhân lực dồi dào với hơn 1 triệu người trong độ tuổi lao động. Tuy nhiên, việc khai thác nguồn vốn FDI nhằm giải quyết việc làm tại địa phương vẫn còn đối mặt với nhiều bất cập về cơ cấu kỹ năng và chất lượng lao động. Luận văn thạc sĩ chuyên ngành Kinh tế chính trị của tác giả Nguyễn Thị Quyên tập trung giải quyết câu hỏi nghiên cứu: Quá trình thu hút FDI đã tạo ra bao nhiêu việc làm cho người lao động tại tỉnh Hải Dương, mang lại những thành tựu gì và còn tồn tại những rào cản nào?

Mục tiêu cụ thể của luận văn là đánh giá thực trạng thu hút FDI và giải quyết việc làm tại tỉnh Hải Dương trong giai đoạn 10 năm từ năm 2005 đến cuối năm 2014, từ đó xác lập các giải pháp đột phá cho giai đoạn phát triển tiếp theo. Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn to lớn khi cung cấp hệ thống luận cứ khoa học giúp các nhà quản lý địa phương tối ưu hóa chỉ số giải quyết việc làm, giảm tỷ lệ thất nghiệp thành thị xuống dưới 2,5% và nâng cao thu nhập thực tế cho người lao động.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên sự kết hợp giữa lý luận kinh tế chính trị và các học thuyết kinh tế học quốc tế hiện đại. Luận văn vận dụng mô hình tăng trưởng Harrod - Domar nhằm chứng minh vai trò tất yếu của việc tích lũy vốn đầu tư đối với tốc độ tăng trưởng kinh tế và khả năng tạo việc làm mới tại các quốc gia đang phát triển. Bên cạnh đó, tác giả sử dụng lý thuyết lợi thế so sánh trong phân công lao động quốc tế của nhà kinh tế học Kiyoshi Kojima để làm rõ 4 động lực dịch chuyển dòng vốn FDI: tìm kiếm tài nguyên tự nhiên, khai thác nguồn lao động dồi dào, vượt qua rào cản thương mại và thâm nhập thị trường độc quyền. Về phương diện việc làm, nghiên cứu kế thừa lý thuyết tổng cầu của John Maynard Keynes và khung tiêu chuẩn việc làm của Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO) ban hành năm 1983.

Hệ thống khái niệm nền tảng trong luận văn bao gồm:

• Đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI): Là quan hệ kinh tế có nhân tố nước ngoài, đặc trưng bởi sự dịch chuyển nguồn lực vốn qua biên giới quốc gia, trong đó nhà đầu tư nắm quyền quản lý trực tiếp và sở hữu tối thiểu 30% vốn pháp định theo quy định của pháp luật Việt Nam.
• Việc làm: Được định nghĩa theo Điều 13 Bộ luật Lao động là mọi hoạt động lao động tạo ra nguồn thu nhập hợp pháp và không bị pháp luật ngăn cấm.
• Người có việc làm và người đủ việc làm: Người có việc làm là cá nhân từ đủ 15 tuổi trở lên làm việc ít nhất 16 giờ trong tuần tham khảo; người đủ việc làm duy trì thời gian lao động chuẩn từ 40 giờ trở lên mỗi tuần.
• Giải quyết việc làm qua FDI: Là quá trình kết hợp giữa tư liệu sản xuất hiện đại của doanh nghiệp có vốn nước ngoài với sức lao động tại chỗ nhằm giải quyết tình trạng thất nghiệp và nâng cao thu nhập cho xã hội.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp luận duy vật biện chứng và duy vật lịch sử, kết hợp chặt chẽ với các phương pháp nghiên cứu cụ thể như trừu tượng hóa khoa học, thống kê mô tả, phân tích tổng hợp, logic - lịch sử và so sánh đối chiếu. Nguồn dữ liệu thứ cấp được trích xuất toàn diện từ niên giám thống kê, báo cáo của Sở Kế hoạch và Đầu tư, Sở Lao động - Thương binh và Xã hội, Ủy ban nhân dân tỉnh và Ban Quản lý các Khu công nghiệp tỉnh Hải Dương trong suốt chu kỳ 10 năm từ năm 2005 đến năm 2014.

Về quy mô và phương pháp chọn mẫu, nghiên cứu thực hiện tổng kiểm kê trên 100% các dự án FDI đã được cấp Giấy chứng nhận đầu tư và đang vận hành sản xuất kinh doanh trên địa bàn tỉnh Hải Dương. Đồng thời, tác giả kế thừa bộ dữ liệu điều tra thực tế từ 140 doanh nghiệp FDI sau khi Việt Nam gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO). Lý do lựa chọn phương pháp phân tích chuỗi thời gian kết hợp ma trận so sánh liên tỉnh là nhằm đánh giá chính xác biến động việc làm theo từng ngành kinh tế, phân định rõ tác động trực tiếp và gián tiếp của dòng vốn ngoại, cũng như chỉ ra sự tương đồng và khác biệt trong mô hình quản lý giữa Hải Dương với các tỉnh dẫn đầu như Bình Dương và Bắc Ninh.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình khảo sát và phân tích thực nghiệm giai đoạn 2005 - 2014 mang lại 4 phát hiện căn bản:

Thứ nhất, số lượng dự án và quy mô vốn FDI tại Hải Dương liên tục gia tăng, trở thành kênh giải quyết việc làm quan trọng nhất của tỉnh. Khu vực kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài đã thu hút và tạo việc làm trực tiếp cho khoảng 18% đến 22% tổng số lao động làm việc trong toàn bộ hệ thống doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh, đồng thời tạo việc làm gián tiếp cho hàng chục nghìn lao động trong lĩnh vực vận tải, cung ứng nguyên liệu và dịch vụ đời sống.

Thứ hai, tỷ suất vốn đầu tư trên một chỗ làm việc trong các doanh nghiệp FDI cao gấp 2,5 đến 3,0 lần so với các doanh nghiệp dân doanh trong nước. Nhờ áp dụng công nghệ tiên tiến và quy trình kiểm soát chất lượng chuẩn hóa, năng suất lao động bình quân tại các nhà máy FDI cao hơn khoảng 35% đến 40% so với khu vực kinh tế ngoài nhà nước cùng ngành.

Thứ ba, sự mở rộng của các khu công nghiệp tập trung đã thúc đẩy chuyển dịch mạnh mẽ cơ cấu lao động địa phương. Tỷ trọng lao động nông nghiệp giảm dần để bổ sung vào ngành công nghiệp chế biến, chế tạo và dịch vụ; tỷ lệ thất nghiệp thành thị tại Hải Dương duy trì xu hướng giảm ổn định từ mức 3,1% năm 2005 xuống dưới 2,3% vào năm 2014.

Thứ tư, chất lượng việc làm và mức đãi ngộ tại khu vực FDI có sự vượt trội. Thu nhập bình quân của công nhân làm việc trong các doanh nghiệp FDI cao hơn từ 20% đến 30% so với mặt bằng chung của các doanh nghiệp nội địa, bên cạnh việc thực hiện nghiêm túc hơn các quy định về bảo hiểm xã hội và bảo hộ lao động.

Thảo luận kết quả

Các phát hiện thực nghiệm phản ánh mối quan hệ tỷ lệ thuận giữa quy mô vốn giải ngân FDI và tốc độ gia tăng việc làm công nghiệp. Khi dữ liệu được tổng hợp qua bảng phân bổ vốn FDI theo ngành và biểu đồ đường thể hiện tốc độ tăng trưởng lao động giai đoạn 2005 - 2014, có thể thấy rõ dòng vốn đầu tư nước ngoài tại Hải Dương tập trung chủ yếu vào ngành công nghiệp dệt may, giày da và sản xuất linh kiện điện tử. Đây là các ngành thâm dụng nhiều lao động phổ thông, phù hợp với giai đoạn đầu của tiến trình công nghiệp hóa.

Tuy nhiên, khi đối chiếu với các mô hình thành công tại tỉnh Bình Dương và Bắc Ninh, việc giải quyết việc làm qua FDI tại Hải Dương còn bộc lộ điểm nghẽn nghiêm trọng về chất lượng nhân lực. Khoảng 80% lực lượng lao động trong các doanh nghiệp FDI là lao động phổ thông chưa qua đào tạo chuyên sâu; tỷ lệ lao động kỹ thuật cao và nhân sự quản lý chỉ chiếm khoảng 15% đến 20%. Khả năng tiếp thu công nghệ nguồn và tác phong công nghiệp của người lao động còn hạn chế. Nguyên nhân chủ yếu là do công tác đào tạo nghề tại địa phương chưa bắt kịp tiêu chuẩn quốc tế, mối liên kết đào tạo theo đơn đặt hàng giữa nhà trường và doanh nghiệp FDI còn lỏng lẻo, và chính sách thu hút đầu tư trong giai đoạn này chưa ưu tiên chọn lọc các dự án công nghệ cao có giá trị gia tăng lớn.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm tối ưu hóa năng lực giải quyết việc làm và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực từ nguồn vốn FDI trong giai đoạn 2015 - 2020, luận văn xác lập 4 nhóm giải pháp trọng tâm:

• Đơn giản hóa thủ tục hành chính và nâng cao hiệu quả quản trị: Ủy ban nhân dân tỉnh Hải Dương cần hoàn thiện cơ chế hành chính một cửa liên thông tại Trung tâm hành chính công, phân cấp quản lý rõ ràng cho Ban Quản lý các Khu công nghiệp, rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ cấp Giấy chứng nhận đầu tư xuống dưới 15 ngày làm việc và giảm thiểu 30% chi phí tuân thủ thủ tục cho nhà đầu tư nhằm gia tăng năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI).
• Đổi mới căn bản hệ thống giáo dục nghề nghiệp: Sở Lao động - Thương binh và Xã hội chủ trì phối hợp với Sở Giáo dục và Đào tạo xây dựng cơ chế đặt hàng đào tạo kỹ thuật giữa các trường cao đẳng nghề và doanh nghiệp FDI. Mục tiêu là nâng tỷ lệ lao động qua đào tạo của tỉnh lên mức 65% vào năm 2020, đảm bảo 100% học viên các ngành cơ khí, điện tử đạt chuẩn tay nghề trước khi tuyển dụng.
• Tập trung đầu tư đồng bộ kết cấu hạ tầng khu công nghiệp: Ban Quản lý các Khu công nghiệp đẩy nhanh tiến độ giải phóng mặt bằng, hiện đại hóa hệ thống cấp thoát nước, trạm điện và hạ tầng giao thông kết nối liên vùng. Kế hoạch đặt ra là thu hút tăng thêm 25% đến 30% vốn đầu tư vào các khu công nghiệp chuyên biệt giai đoạn 2016 - 2020.
• Chuyển hướng chiến lược xúc tiến đầu tư có chọn lọc: Sở Kế hoạch và Đầu tư tham mưu chuyển dịch trọng tâm thu hút FDI từ các ngành gia công thâm dụng lao động sang các dự án công nghệ cao, công nghiệp hỗ trợ và tự động hóa; đặt mục tiêu nâng tỷ trọng các dự án thân thiện môi trường và công nghệ tiên tiến lên trên 40% tổng vốn đăng ký mới.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và khung phân tích của luận văn cung cấp giá trị ứng dụng thiết thực cho 4 nhóm đối tượng:

• Cơ quan quản lý nhà nước và nhà hoạch định chính sách: Lãnh đạo Ủy ban nhân dân tỉnh, Sở Kế hoạch và Đầu tư, Sở Lao động - Thương binh và Xã hội các tỉnh thuộc Vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ có thể sử dụng số liệu nghiên cứu 10 năm (2005 - 2014) làm cơ sở xây dựng đề án việc làm và chiến lược thu hút FDI gắn với mục tiêu giảm tỷ lệ thất nghiệp dưới 2,0%.
• Các nhà đầu tư nước ngoài và hiệp hội doanh nghiệp FDI: Ban giám đốc và bộ phận nhân sự của các doanh nghiệp FDI có thể nắm bắt bức tranh toàn cảnh về cơ cấu nhân lực địa phương, giúp rút ngắn chu kỳ tuyển dụng và cắt giảm khoảng 15% đến 20% chi phí đào tạo lại nhân sự tại chỗ.
• Các trường đại học, cao đẳng và cơ sở đào tạo nghề: Giảng viên và ban giám hiệu các trường nghề có thể tham khảo nhu cầu kỹ năng thực tế của doanh nghiệp FDI để cải tiến chương trình đào tạo, gia tăng thời lượng thực hành lên mức tối thiểu 60% tổng thời gian học.
• Học viên cao học và nghiên cứu sinh chuyên ngành Kinh tế: Các nhà nghiên cứu kinh tế chính trị và kinh tế phát triển có thể kế thừa khung lý thuyết tích hợp (Harrod - Domar, Kojima, Keynes, ILO) và phương pháp phân tích chuỗi thời gian để phát triển các công trình học thuật chuyên sâu về thị trường lao động.

Câu hỏi thường gặp

Dòng vốn FDI đã giải quyết bao nhiêu việc làm tại tỉnh Hải Dương giai đoạn 2005 - 2014? Khu vực FDI đã tạo việc làm trực tiếp cho khoảng 18% đến 22% tổng số lao động làm việc trong các doanh nghiệp toàn tỉnh, đồng thời gián tiếp tạo ra hàng chục nghìn việc làm trong ngành dịch vụ và công nghiệp phụ trợ, đưa tỷ lệ thất nghiệp thành thị giảm xuống dưới 2,3% vào năm 2014.

Văn bản pháp luật nào quy định khái niệm việc làm và điều kiện thành lập doanh nghiệp FDI tại Việt Nam? Khái niệm việc làm được xác định chuẩn hóa tại Điều 13 Bộ luật Lao động, bao gồm mọi hoạt động tạo thu nhập hợp pháp. Về đầu tư, Luật Đầu tư quy định nhà đầu tư nước ngoài phải góp tối thiểu 30% vốn pháp định để tham gia quyền quản lý và điều hành trực tiếp dự án tại Việt Nam.

Tiêu chuẩn phân loại người có việc làm và đủ việc làm theo Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO) là gì? Theo khuyến nghị của ILO và Bộ luật Lao động, người có việc làm là cá nhân từ đủ 15 tuổi trở lên có tham gia lao động tối thiểu 16 giờ trong tuần khảo sát để nhận thù lao. Người đủ việc làm là người làm việc từ 40 giờ trở lên mỗi tuần và không có nhu cầu tìm kiếm thêm việc làm.

Hạn chế lớn nhất của lực lượng lao động trong các doanh nghiệp FDI tại Hải Dương là gì? Điểm hạn chế lớn nhất là hơn 80% nhân lực là lao động phổ thông giản đơn, trong khi lao động kỹ thuật cao chỉ chiếm khoảng 15% đến 20%. Năng lực ngoại ngữ, kỷ luật lao động công nghiệp và khả năng tiếp thu công nghệ nguồn của công nhân còn chưa đáp ứng được yêu cầu của các dự án công nghệ cao.

Tỉnh Hải Dương có thể tiếp thu bài học kinh nghiệm gì từ mô hình thu hút FDI của tỉnh Bình Dương? Hải Dương cần triển khai mô hình cải cách thủ tục hành chính liên thông với 3 đầu mối cấp phép rõ ràng như Bình Dương, rút ngắn thời gian thẩm định dự án xuống dưới 15 ngày, đồng thời chuyển hướng xúc tiến đầu tư vào các ngành cơ khí chính xác, điện tử và công nghiệp hỗ trợ có giá trị thặng dư cao.

Kết luận

• Luận văn thạc sĩ của tác giả Nguyễn Thị Quyên đã hệ thống hóa hoàn chỉnh cơ sở lý luận về giải quyết việc làm thông qua đầu tư trực tiếp nước ngoài trong nền kinh tế thị trường.
• Công trình đã phân tích toàn diện bộ số liệu thực nghiệm chuỗi 10 năm (2005 - 2014), chứng minh khu vực FDI đóng góp hơn 20% việc làm doanh nghiệp tại Hải Dương.
• Nghiên cứu chỉ rõ điểm nghẽn về chất lượng nguồn nhân lực khi tỷ lệ lao động kỹ thuật chuyên sâu mới chỉ đạt mức 15% đến 20%.
• Hệ thống 4 nhóm giải pháp đã đề ra lộ trình khả thi nhằm nâng tỷ lệ lao động qua đào tạo nghề lên 65% và hoàn thiện hạ tầng khu công nghiệp giai đoạn 2015 - 2020.
• Các nhà quản lý và nhà nghiên cứu hãy tham khảo ngay luận văn để ứng dụng vào công tác hoạch định chính sách lao động và xây dựng chiến lược thu hút FDI bền vững cho địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, mục lục, kết luận, tài liệu tham khảo nội dung chính của luận văn được trình bày theo 4 chương. Tổng quan tình hình nghiên cứu và một số vấn đề lý luận về giải quyết việc làm và đầu tư trực tiếp nước ngoài Chương 2. Phương pháp và thiết kế nghiên cứu Chương 3. Thực trạng giải quyết việc làm thông qua các dự án đầu tư trực tiếp nước ngoài tại tỉnh Hải Dương Chương 4.

Phương hướng và giải pháp cơ bản nhằm thúc đẩy việc giải quyết việc làm thông qua các dự án đầu tư trực tiếp nước ngoài tại tỉnh Hải Dương trong thời gian tới. Chƣơng 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ 4 LÝ LUẬN VỀ GIẢI QUYẾT VIỆC LÀM VÀ ĐẦU TƢ TRỰC TIẾP NƢỚC NGOÀI 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu 1. Tình hình nghiên cứu của các tác giả nƣớc ngoài Vấn đề đầu tư nước ngoài cả đầu tư trực tiếp và đầu tư gián tiếp đã được nghiên cứu từ lâu, trên mọi phương diện, nhưng ý nghĩa, vai trò của đầu tư nước ngoài luôn là vấn đề được đặc biệt quan tâm, nhất là trong giai đoạn toàn cầu hóa hiện nay.

Một số lý thuyết của các tác giả liên quan tới nguồn vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài, sự hình thành khu vực FIE ( kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài) như lí thuyết của Harrod – Domar việc huy động và sử dụng nguồn vốn FDI mang tính khách quan đối với sự phát triển kinh tế của mọi quốc gia đang phát triển. Giải thích của K.Kojima về nguyên nhân xuất hiện đầu tư nước ngoài, đó là do sự khác nhau về tỷ xuất lợi nhuận giữa các quốc gia, sự chênh lệch này được bắt nguồn từ sự khác biệt về lợi thế so sánh trong phân công lao động quốc tế dựa trên bốn loại động lực là đầu tư hướng về thiên nhiên, đầu tư hướng về nguồn lực dồi dào, đầu tư hướng về thị trường có rào cản thương mại và đầu tư theo định hướng thị trường độc quyền.Theo cách giải thích này thì sự hình thành đầu tư nước ngoài chủ yếu xét tới yếu tố môi trường đầu tư…. Nghiên cứu “Impact of government policies and Investment agreements on FDI inflow” của tác giả Rashmi Banga do Ủy ban của Ấn Độ nghiên cứu các quan hệ kinh tế quốc tế, xuất bản năm 2003 đề cập tới đầu tư trực tiếp nước ngoài của 15 nước Đông, Nam và Đông Nam Á cùng với lượng hóa tác động của chính sách đầu tư và môi trường đầu tư quốc tế tới dòng chảy vốn FDI vào các nước tới năm 2001. Ngoài chính sách đầu tư thì nghiên cứu này không chú trọng tới các yếu tố khác của môi trường đầu tư của các nước nhận đầu tư.

Bài báo “Foreign direct investment and economic growth: Evidence from Malaysia”. Tác giả: Shaari, Mohd Shahidan Bin; Hong, Thien Ho; 5 Shukeri, Siti Norwahida. Nguồn: International Business Research, 2012. Đã trình bày được kết quả của mối quan hệ đầu tư trực tiếp nước ngoài với tăng trưởng kinh tế dựa trên tổng sản phẩm quốc nội hàng năm của Malaysia từ năm 1971 đến năm 2010.

Three essays on foreign direct investment and economic growth in developing countries. Tác giả: Saha, Nitesh. Trường: Utah State University, 2005. Đây là ba tiểu luận về đầu tư trực tiếp nước ngoài và tăng trưởng kinh tế ở các nước đang phát triển.

Tình hình nghiên cứu của các tác giả trong nƣớc Một số công trình liên quan đến đề tài luận văn mà tác giả được biết: 1. Sách, báo, tạp chí Cuốn sách “Những giải pháp chính trị, kinh tế nhằm thu hút có hiệu quả đầu tư trực tiếp nước ngoài vào Việt Nam” của tác giả Chu Văn Cấp, Nguyễn Khắc Chân làm chủ biên. Nội dung chính dựa trên thực trạng thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài vào Việt Nam trong thời gian từ năm 1988 đến năm 1995, tác giả đưa ra những đề xuất kinh tế, chính trị nhằn thu hút hiệu quả vốn FDI vào Việt Nam. Trong cuốn sách tác giả đã vạch rõ thực trạng thu hút đầu tư của Việt Nam từ sau khi Việt Nam ban hành Luật đầu tư, các nước đến Việt Nam chủ yếu là các quốc gia trong khu vực Đông Nam Á, và rộng ra là khu vực châu Á, chưa có các tập đoàn kinh tế lớn xuyên quốc gia vào Việt Nam.

Kết quả của quá trình đầu tư trực tiếp nước ngoài vào Việt Nam chưa cao, việc tạo công ăn việc làm còn hạn chế. Tác giả cũng chỉ rõ những nguyên nhân của những hạn chế đó và đưa ra những giải pháp để thu hút nguồn FDI vào Việt Nam và những đề xuất kinh tế chính trị để ngày càng thu hút hơn nữa các doanh nghiệp nước ngoài, các quốc gia là các cường quốc kinh tế đến với Việt Nam. Trong cuốn “Tìm hiểu đầu tư trực tiếp nước ngoài tại Việt Nam” NXB Chính trị quốc gia, tháng 9/ 2004 do Lê Minh Toàn( chủ biên) đã cung cấp 6 cho người đọc những khái niệm cơ bản về đầu tư trực tiếp nước ngoài, các hình thức đầu tư và đặc điểm của nó. Cuốn sách “Thực hiện đầu tư trực tiếp nước ngoài sau khi Việt Nam gia nhập WTO.

Kết quả điều tra 140 doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài” do TS. Đinh Văn Ân và TS. Nguyễn Thị Tuệ Anh đồng chủ biên. Cuốn sách nhận dạng các yếu tố của hai nhóm yếu tố có ảnh hưởng đến triển khai thực hiện và hoạt động của dự án sau khi Việt nam gia nhập WTO: Nhóm 1 – nhóm yếu tố đến từ thực hiện cam kết WTO và nhóm 2 – một yếu tố nội tại của nền kinh tế.

Các yếu tố nội tại của nền kinh tế ảnh hưởng đến thực hiện dự án đầu tư được đánh giá thông qua kết quả điều tra 140 doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài nhằm nhận dạng một số yếu tố gây trở ngại đến thực hiên dự án FDI. Tài liệu Hội nghị Tổng kết 25 năm thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài tại Việt Nam Luật Đầu tư nước ngoài tại Việt Nam ban hành vào tháng 12 năm 1987 được cộng đồng quốc tế đánh giá là một bước ngoặt quan trọng trong việc thực hiện đường lối đổi mới, chuyển đổi mô hình quản lý kinh tế của Việt Nam. Sau hơn 25 năm thực hiện, khu vực kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) luôn là khu vực phát triển năng động và đóng vai trò tích cực trong quá trình phát triển và hội nhập kinh tế quốc tế. FDI là nguồn vốn bổ sung quan trọng trong tổng vốn đầu tư xã hội, góp phần đáng kể thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế, tăng năng lực sản xuất, đổi mới công nghệ, khai thông thị trường quốc tế, gia tăng kim ngạch xuất khẩu, cải thiện cán cân thanh toán quốc tế, đóng góp ngân sách nhà nước, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và tạo thêm việc làm.

Phát biểu khai mạc Hội nghị, Bộ trưởng Bùi Quang Vinh cho rằng, FDI có tác động lan tỏa đến các khu vực khác của nền kinh tế, trong đó có việc tạo sức ép cạnh tranh, thúc đẩy đổi mới và chuyển giao công nghệ, nâng cao hiệu quả sản xuất, khơi dậy các nguồn lực đầu tư trong nước; phát triển ngành 7 công nghiệp phụ trợ, góp phần đưa Việt Nam từng bước tham gia chuỗi giá trị sản xuất toàn cầu, gián tiếp tạo việc làm, góp phần mở rộng quan hệ kinh tế quốc tế của Việt Nam. FDI cũng đóng vai trò tích cực trong việc hỗ trợ cho quá trình cải cách doanh nghiệp trong nước, khuyến khích đổi mới thủ tục hành chính và hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường. Có thể nói rằng, kết quả thu hút FDI thời gian qua về cơ bản đã đáp ứng yêu cầu đặt ra về mục tiêu thu hút vốn, chuyển dịch cơ cấu kinh tế, giải quyết việc làm, tiếp thu công nghệ và kinh nghiệm quản lý, tuy kết quả của từng mục tiêu trong từng giai đoạn có khác nhau. Mặc dù đã đạt được những kết quả quan trọng nêu trên, song việc thu hút FDI thời gian qua chưa đạt được một số mục tiêu như kỳ vọng, đó là tỷ lệ dự án sử dụng công nghệ cao còn thấp, chưa thu hút được công nghệ nguồn, tỷ lệ việc làm mới tạo ra chưa cao.

Tình trạng cấp Giấy chứng nhận đầu tư không phù hợp với quy hoạch; chưa quan tâm đầy đủ đến vấn đề an ninh quốc gia, an ninh lương thực; chưa chú ý đến hiệu quả sử dụng tài nguyên đất đai, khoáng sản còn diễn ra ở một số địa phương. Nhiều dự án chưa được thẩm tra, xem xét kỹ các khía cạnh công nghệ, kỹ thuật, môi trường, lao động… dẫn đến chất lượng dự án chưa cao. Hệ thống luật pháp, chính sách và thủ tục đầu tư còn nhiều quy định chưa đồng bộ, thiếu nhất quán, hay thay đổi và thời gian gần đây không còn đảm bảo tính cạnh tranh so với một số nước trong khu vực. Trong thời gian tới, các nguồn vốn đầu tư gián tiếp không ổn định do tình hình kinh tế thế giới diễn biến phức tạp, ODA đang có xu hướng giảm dần; do Việt Nam là nước có thu nhập trung bình thấp, nguồn vốn từ ngân sách và khu vực tư nhân trong nước còn hạn chế, thì FDI càng trở thành nguồn lực quan trọng cho mục tiêu phục hồi, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và đổi mới mô hình tăng trưởng.

Bộ trưởng Bùi Quang Vinh nhấn mạnh, trong bối cảnh cạnh tranh thu hút FDI ngày càng mạnh mẽ và gay gắt, để cải thiện môi trường đầu tư, tiếp 8 tục thu hút và phát huy tối đa hiệu quả của nguồn vốn FDI phục vụ phát triển kinh tế đất nước. Hội nghị đã tập trung vào một số nội dung chính sau: Đánh giá vai trò và tác động của FDI đối với tăng trưởng kinh tế Việt Nam, cũng như trên các lĩnh vực, địa bàn thuộc phạm vi quản lý của mình.