Luận văn giải quyết tranh chấp dân sự có yếu tố nước ngoài bằng tòa án của Lê Quang Minh

Khám phá pháp luật quốc tế và pháp luật nước ngoài trong giải quyết tranh chấp dân sự có yếu tố nước ngoài, những quy định và thực tiễn hiện hành.

• Tác giả: Lê Quang Minh
• Trường học: Đại Học Quốc Gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật Quốc Tế
• Đề tài: Giải Quyết Tranh Chấp Dân Sự Có Yếu Tố Nước Ngoài Tại Việt Nam: Kinh Nghiệm và Giải Pháp
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2012
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC SƠ ĐỒ BẢNG BIỂU
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP DÂN SỰ CÓ YTNN BẰNG TÒA ÁN
• 1.1. Khái quát về tranh chấp dân sự có YTNN
• 1.2. Vai trò của việc giải quyết tranh chấp dân sự có YTNN bằng Tòa án
• 1.3. Cơ sở pháp lý của việc giải quyết tranh chấp dân sự có YTNN bằng Tòa án
• 1.3.1. Điều ước quốc tế
• 1.3.2. Tập quán quốc tế
• 1.3.3. Pháp luật quốc gia
• 1.4. Các nguyên tắc cơ bản của tố tụng dân sự quốc tế
• 1.4.1. Nguyên tắc tôn trọng chủ quyền, an ninh quốc gia
• 1.4.2. Tôn trọng quyền miễn trừ tư pháp của Nhà nước nước ngoài và những người được hưởng quyền miễn trừ tư pháp
• 1.4.3. Bảo đảm quyền bình đẳng của các bên tham gia tố tụng
• 1.4.4. Nguyên tắc có đi có lại cùng có lợi
• 1.4.5. Nguyên tắc Luật Tòa án (lex fori)
• 1.5. KẾT LUẬN CHƯƠNG
• 2. CHƯƠNG 2: PHÁP LUẬT QUỐC TẾ VÀ MỘT SỐ NƯỚC VỀ GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP DÂN SỰ CÓ YẾU TỐ NƯỚC NGOÀI
• 2.1. Giải quyết tranh chấp dân sự theo pháp luật quốc tế
• 2.1.1. Công ước La Hay về thỏa thuận lựa chọn tòa án 2005
• 2.1.1.1. Khái quát chung về Công ước La Hay 2005 về lựa chọn tòa án
• 2.1.1.2. Nội dung của Công ước La Hay 2005 về lựa chọn tòa án
• 2.1.1.3. Những tác động khi tham gia Công ước
• 2.1.2. Công ước Rome về luật áp dụng với các nghĩa vụ hợp đồng năm 1980 và Quy tắc Rome I ngày 17/6/2008
• 2.1.2.1. Tổng quan về Công ước Rome về luật áp dụng với các nghĩa vụ hợp đồng năm 1980 và Quy tắc Rome ngày 17/6/2008
• 2.1.2.2. Nội dung của Công ước Rome 1980 và Quy tắc Rome I
• 2.1.3. Công ước La Hay 1965 về tống đạt ra nước ngoài giấy tờ tư pháp và ngoài tư pháp trong lĩnh vực dân sự và thương mại
• 2.1.3.1. Tổng quan về Công ước La Hay 1965 về tống đạt ra nước ngoài giấy tờ tư pháp và ngoài tư pháp trong lĩnh vực dân sự và thương mại
• 2.1.3.2. Nội dung Công ước La Hay 1965 về tống đạt ra nước ngoài giấy tờ tư pháp và ngoài tư pháp trong lĩnh vực dân sự và thương mại
• 2.1.3.3. Những tác động khi tham gia hay không tham gia công ước LaHay 1965 về tống đạt ra nước ngoài giấy tờ tư pháp và ngoài tư pháp trong lĩnh vực dân sự và thương mại
• 2.1.4. Công ước La Hay ngày 18/3/1970 về thu thập chứng cứ ở nước ngoài trong lĩnh vực dân sự hoặc thương mại
• 2.1.4.1. Tổng quan về Công ước La Hay 1970 về thu thập chứng cứ ở nước ngoài trong lĩnh vực dân sự và thương mại
• 2.1.4.2. Nội dung Công ước
• 2.1.4.3. Những tác động khi tham gia công ước
• 2.2. Giải quyết tranh chấp dân sự có YTNN bằng Tòa án theo pháp luật một số nước
• 2.2.1. Pháp luật về giải quyết tranh chấp dân sự có YTNN của CH Pháp
• 2.2.1.1. Thẩm quyền giải quyết tranh chấp dân sự có YTNN của Pháp
• 2.2.1.2. Áp dụng pháp luật nước ngoài của Toà án Cộng hoà Pháp
• 2.2.1.3. Tương trợ tư pháp ở Cộng hoà Pháp
• 2.2.2. Pháp luật về giải quyết tranh chấp dân sự có YTNN ở Hoa Kỳ
• 2.2.2.1. Hệ thống Toà án liên bang Hoa Kỳ
• 2.2.2.2. Hệ thống Toà án tiểu bang
• 2.2.2.3. Vấn đề xung đột thẩm quyền và áp dụng pháp luật
• 2.2.3. Pháp luật về giải quyết tranh chấp dân sự có yếu tố nước ngoài của Cộng hoà Liên bang Nga
• 2.2.3.1. Thẩm quyền giải quyết tranh chấp dân sự có YTNN của Toà án Liên bang Nga
• 2.2.3.2. Áp dụng pháp luật nước ngoài và TTTP của Liên bang Nga
• 2.3. Những bài học kinh nghiệm cho Việt Nam
• 2.3.1. Khi đàm phán ký kết, gia nhập các Điều ước quốc tế song phương và đa phương về tố tụng dân sự quốc tế
• 2.3.2. Khi ban hành hay sửa đổi các văn bản pháp luật quốc gia
• 2.3.3. Cơ chế triển khai trên thực tiễn
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP DÂN SỰ CÓ YẾU TỐ NƯỚC NGOÀI TẠI TÒA ÁN VIỆT NAM THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP
• 3.1. Pháp luật Việt Nam về giải quyết tranh chấp dân sự có YTNN tại Toà án
• 3.1.1. Thẩm quyền xét xử tranh chấp dân sự có YTNN của Toà án Việt Nam
• 3.1.1.1. Ở Cấp độ quốc tế
• 3.1.1.2. Ở Cấp độ quốc gia
• 3.1.2. Áp dụng pháp luật nước ngoài và thực trạng áp dụng pháp luật nước ngoài trong giải quyết tranh chấp dân sự có YTNN tại Tòa án Việt Nam
• 3.1.3. TTTP trong giải quyết tranh chấp dân sự có YTNN ở Việt Nam
• 3.1.3.1. Nguyên tắc UTTP trong tố tụng dân sự Việt Nam
• 3.1.3.2. Thực hiện UTTP trong tố tụng dân sự Việt Nam
• 3.1.3.3. Thực trạng UTTP và thực hiện UTTP của Tòa án Việt Nam
• 3.2. Các giải pháp hoàn thiện pháp luật về giải quyết tranh chấp dân sự có YTNN bằng Tòa án của Việt Nam
• 3.2.1. Các giải pháp hoàn thiện chính sách pháp luật về giải quyết tranh chấp dân sự có YTNN bằng Toà án của Việt Nam
• 3.2.1.1. Hoàn thiện các quy định về thẩm quyền của Toà án
• 3.2.1.2. Hoàn thiện các quy định về giải quyết xung đột pháp luật và áp dụng pháp luật nước ngoài
• 3.2.1.3. Xúc tiến việc ký kết và gia nhập các Điều ước quốc tế về giải quyết tranh chấp dân sự có yếu tố nước ngoài
• 3.2.1.4. Sửa đổi, bổ sung một số văn bản pháp luật có liên quan
• 3.2.1.5. Xây dựng dự thảo Luật tư pháp quốc tế
• 3.2.2. Tăng cường hiệu quả của cơ chế thực thi pháp luật
• KẾT LUẬN CHUNG
• Danh mục tài liệu tham khảo
• Phần Phụ lục

Tóm tắt

I. Tổng Quan Tranh Chấp Dân Sự Có Yếu Tố Nước Ngoài Định Nghĩa

Tranh chấp dân sự có yếu tố nước ngoài là một khái niệm phức tạp, đòi hỏi sự hiểu biết sâu sắc về cả luật quốc gia và luật quốc tế. Theo Điều 758 Bộ luật Dân sự 2005 và khoản 2 Điều 405 Bộ luật Tố tụng Dân sự, đây là những quan hệ dân sự mà ít nhất một trong các bên tham gia là cá nhân, pháp nhân nước ngoài; hoặc phát sinh, thay đổi, chấm dứt tại nước ngoài; hoặc đối tượng của quan hệ đó ở nước ngoài. Điều này bao gồm nhiều lĩnh vực như hợp đồng, thừa kế, hôn nhân gia đình, và bồi thường thiệt hại. Khác biệt về quốc tịch, nơi cư trú, và hệ thống pháp luật tạo ra những thách thức đặc biệt trong việc giải quyết. Sự giao thoa giữa các luồng giao dịch dân sự quốc tế ngày càng đa dạng, dẫn đến các tranh chấp phát sinh cũng gia tăng. Để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các bên, Việt Nam cần hoàn thiện hệ thống pháp luật và tăng cường hợp tác quốc tế.

1.1. Khái niệm Quan hệ Dân sự trong Luật Quốc tế

Quan hệ dân sự, trong bối cảnh luật pháp quốc tế, thường được hiểu là mối liên kết giữa các cá nhân hoặc tổ chức, được thiết lập dựa trên nguyên tắc tự nguyện, tự do ý chí và sự bình đẳng về mặt pháp lý. Đối tượng của mối quan hệ này có thể là tài sản hoặc các vấn đề liên quan đến nhân thân, từ đó phát sinh các quyền và nghĩa vụ dân sự tương ứng. Các hoạt động dân sự diễn ra hàng ngày vô cùng đa dạng, từ đó phát sinh những tranh chấp phức tạp.

1.2. Định nghĩa Tranh Chấp Dân Sự theo Từ điển Luật học

Theo Black's Law Dictionary, tranh chấp dân sự là những mâu thuẫn, bất đồng về quyền và nghĩa vụ, nơi một bên đưa ra yêu cầu và bên kia phản đối. Tranh chấp là điều không thể tránh khỏi trong quan hệ dân sự, đặc biệt khi có yếu tố nước ngoài do khác biệt về luật pháp và tập quán. Những điều kiện ngoại cảnh như chính trị bất ổn định cũng có thể gây khó khăn.

II. Thách Thức Pháp Lý Giải Quyết Tranh Chấp Dân Sự Tại VN

Việc giải quyết tranh chấp dân sự có yếu tố nước ngoài tại Việt Nam đối mặt với nhiều thách thức pháp lý. Sự không đồng bộ giữa pháp luật Việt Nam và pháp luật quốc tế, cũng như sự khác biệt trong cách hiểu và áp dụng luật, gây khó khăn cho quá trình xét xử. Bên cạnh đó, vấn đề thẩm quyền xét xử, áp dụng pháp luật nước ngoài, và tương trợ tư pháp còn nhiều bất cập. Tình trạng tồn đọng án do ủy thác tư pháp không thực hiện được hoặc do việc công nhận giấy tờ tư pháp của nước ngoài còn hạn chế. Theo nghiên cứu của Lê Quang Minh, cần có sự sửa đổi, bổ sung để đảm bảo tính khả thi và tương thích với pháp luật của nhiều nước, tránh tình trạng sửa đổi nhiều lần nhưng không hiệu quả.

2.1. Vấn đề Xung đột Pháp luật và Thẩm quyền Giải quyết

Xung đột pháp luật và thẩm quyền là những vấn đề cốt lõi. Quy định về thẩm quyền xét xử vừa bó hẹp vừa có nhiều lỗ hổng, chồng chéo. Thẩm quyền theo thỏa thuận của các bên chưa được ghi nhận rõ ràng, dẫn đến thay đổi thẩm quyền ngoài dự kiến. Thẩm quyền riêng biệt của Tòa án Việt Nam chưa phù hợp với mục đích bảo vệ lợi ích quốc gia.

2.2. Hạn chế trong Áp dụng Pháp luật Nước ngoài

Thực tế cho thấy pháp luật nước ngoài dù được dẫn chiếu áp dụng nhưng hiếm khi được áp dụng thực tế tại Tòa án Việt Nam. Tình trạng tồn đọng án do ủy thác tư pháp không thể thực hiện được tại nhiều nước, hoặc do khó khăn trong việc công nhận giấy tờ tư pháp và ngoài tư pháp của các nước tại Việt Nam.

2.3. Khó khăn trong Công nhận và Thi hành Bản án Nước ngoài

Việc công nhận và cho thi hành bản án, quyết định của Tòa án nước ngoài theo nguyên tắc 'Có đi có lại' còn vướng mắc do pháp luật chưa quy định rõ thẩm quyền, trình tự và thủ tục áp dụng. Điều này dẫn đến tình trạng nhiều bản án, quyết định không thể thi hành tại Việt Nam.

III. Kinh Nghiệm Quốc Tế Giải Quyết Tranh Chấp Dân Sự Bài Học

Nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế là chìa khóa để hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam. Các công ước quốc tế như Công ước La Hay về lựa chọn tòa án, Công ước Rome về luật áp dụng cho nghĩa vụ hợp đồng, và Công ước La Hay về tống đạt giấy tờ tư pháp cung cấp những khuôn khổ quan trọng. Pháp luật của các nước như Pháp, Hoa Kỳ, và Nga cũng có những điểm đáng học hỏi về thẩm quyền, áp dụng luật, và tương trợ tư pháp. Kinh nghiệm từ các quốc gia trên thế giới cho thấy, việc hài hòa hóa pháp luật, tăng cường hợp tác quốc tế và đảm bảo quyền lợi của các bên là yếu tố then chốt trong giải quyết tranh chấp dân sự có yếu tố nước ngoài.

3.1. Bài học từ Công ước La Hay về Lựa chọn Tòa án

Công ước La Hay về lựa chọn tòa án 2005 là một ví dụ điển hình. Công ước này thiết lập các quy tắc về hiệu lực của thỏa thuận lựa chọn tòa án và công nhận bản án của tòa án được lựa chọn. Việc tham gia công ước này có thể giúp tăng cường tính chắc chắn và khả năng dự đoán trong giải quyết tranh chấp.

3.2. Kinh nghiệm từ Pháp luật của Pháp Hoa Kỳ và Nga

Pháp luật của Pháp, Hoa Kỳ và Nga có những điểm đáng chú ý. Pháp có hệ thống tòa án chuyên biệt và quy tắc rõ ràng về xung đột pháp luật. Hoa Kỳ có hệ thống tòa án liên bang và tiểu bang phức tạp, với quy tắc về thẩm quyền và áp dụng pháp luật. Nga có quy tắc về thẩm quyền xét xử của tòa án liên bang và áp dụng pháp luật nước ngoài.

3.3. Tầm quan trọng của Hài hòa hóa Pháp luật và Hợp tác Quốc tế

Hài hòa hóa pháp luật và hợp tác quốc tế là yếu tố then chốt để giải quyết tranh chấp dân sự. Việc tham gia các công ước quốc tế, ký kết các hiệp định tương trợ tư pháp, và xây dựng mối quan hệ hợp tác với các quốc gia khác là rất quan trọng.

IV. Giải Pháp Hoàn Thiện Pháp Luật Việt Nam Về Tranh Chấp Dân Sự

Để nâng cao hiệu quả giải quyết tranh chấp dân sự có yếu tố nước ngoài tại Việt Nam, cần có các giải pháp đồng bộ. Hoàn thiện quy định về thẩm quyền của tòa án, giải quyết xung đột pháp luật, xúc tiến ký kết và gia nhập điều ước quốc tế, sửa đổi bổ sung văn bản pháp luật liên quan, xây dựng Luật tư pháp quốc tế và tăng cường hiệu quả cơ chế thi hành pháp luật. Cần chú trọng đào tạo đội ngũ thẩm phán, luật sư có trình độ chuyên môn cao và am hiểu pháp luật quốc tế. Đồng thời, tăng cường tuyên truyền, phổ biến pháp luật để nâng cao nhận thức của người dân và doanh nghiệp về quyền và nghĩa vụ của mình trong các quan hệ dân sự quốc tế.

4.1. Hoàn thiện Quy định về Thẩm quyền của Tòa án

Cần sửa đổi, bổ sung các quy định về thẩm quyền của Tòa án, đặc biệt là thẩm quyền chung và thẩm quyền riêng biệt. Nên bổ sung quy định về thẩm quyền theo sự lựa chọn của đương sự và thẩm quyền trong các tranh chấp dân sự có một bên yếu thế.

4.2. Nâng cao Hiệu quả Giải quyết Xung đột Pháp luật

Cần hoàn thiện các quy định về giải quyết xung đột pháp luật và áp dụng pháp luật nước ngoài. Nên bổ sung thêm các quy tắc xác định luật áp dụng trong những trường hợp không có thỏa thuận lựa chọn.

4.3. Xây dựng Luật Tư pháp Quốc tế Việt Nam

Xây dựng dự thảo Luật Tư pháp quốc tế Việt Nam nhằm thống nhất các quy phạm tư pháp quốc tế hiện đang nằm rải rác ở nhiều văn bản pháp luật Việt Nam, đáp ứng nhu cầu hội nhập trong thời kỳ mới, tạo cơ sở pháp lý vững chắc cho tư pháp quốc tế Việt Nam.

V. Ứng Dụng Thực Tiễn Nâng Cao Năng Lực Tòa Án Việt Nam

Việc ứng dụng các giải pháp trên thực tiễn đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan nhà nước, tòa án, viện kiểm sát, và các tổ chức xã hội. Cần tăng cường đầu tư cho cơ sở vật chất, trang thiết bị của tòa án, nâng cao trình độ chuyên môn của thẩm phán, thư ký tòa án, và cán bộ hỗ trợ tư pháp. Đồng thời, cần đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin vào hoạt động xét xử, tăng cường tính công khai, minh bạch, và hiệu quả của quá trình giải quyết tranh chấp dân sự.

5.1. Đầu tư Cơ sở Vật chất và Trang Thiết bị cho Tòa án

Việc đầu tư cơ sở vật chất và trang thiết bị cho tòa án là rất quan trọng để nâng cao hiệu quả hoạt động. Tòa án cần được trang bị đầy đủ các phương tiện làm việc hiện đại, như máy tính, phần mềm quản lý án, và hệ thống videoconference.

5.2. Nâng cao Trình độ Chuyên môn của Thẩm phán và Cán bộ Tòa án

Cần chú trọng đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ cho thẩm phán, thư ký tòa án, và cán bộ hỗ trợ tư pháp. Cần tạo điều kiện cho cán bộ tòa án tham gia các khóa đào tạo về pháp luật quốc tế, kỹ năng xét xử, và ngoại ngữ.

5.3. Đẩy mạnh Ứng dụng Công nghệ Thông tin vào Hoạt động Xét xử

Ứng dụng công nghệ thông tin có thể giúp tăng cường tính công khai, minh bạch, và hiệu quả của quá trình giải quyết tranh chấp. Cần đẩy mạnh số hóa hồ sơ vụ án, xây dựng hệ thống thông tin trực tuyến, và sử dụng các phần mềm hỗ trợ xét xử.

VI. Tương Lai Giải Quyết Tranh Chấp Dân Sự Hội Nhập Toàn Cầu

Trong bối cảnh hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, việc hoàn thiện pháp luật và nâng cao năng lực giải quyết tranh chấp dân sự có yếu tố nước ngoài là yêu cầu cấp thiết. Việt Nam cần chủ động tham gia vào các diễn đàn quốc tế về tư pháp, học hỏi kinh nghiệm của các nước tiên tiến, và xây dựng một hệ thống tư pháp hiện đại, công bằng, và hiệu quả, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội và bảo vệ quyền lợi của người dân và doanh nghiệp.

6.1. Chủ động Tham gia các Diễn đàn Quốc tế về Tư pháp

Việt Nam cần chủ động tham gia vào các diễn đàn quốc tế về tư pháp, như Hội nghị La Hay về Tư pháp quốc tế và Ủy ban Luật Thương mại quốc tế của Liên Hợp Quốc (UNCITRAL). Việc tham gia các diễn đàn này giúp Việt Nam cập nhật thông tin, học hỏi kinh nghiệm, và đóng góp vào việc xây dựng các quy tắc pháp luật quốc tế.

6.2. Xây dựng Hệ thống Tư pháp Hiện đại Công bằng và Hiệu quả

Mục tiêu cuối cùng là xây dựng một hệ thống tư pháp hiện đại, công bằng, và hiệu quả, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội và bảo vệ quyền lợi của người dân và doanh nghiệp. Điều này đòi hỏi sự nỗ lực của tất cả các cơ quan nhà nước, các tổ chức xã hội, và người dân.

6.3. Tăng cường Hợp tác Quốc tế trong Lĩnh vực Tư pháp

Cần tăng cường hợp tác quốc tế trong lĩnh vực tư pháp, đặc biệt là với các nước có quan hệ kinh tế, thương mại, và đầu tư lớn với Việt Nam. Hợp tác quốc tế giúp Việt Nam trao đổi thông tin, kinh nghiệm, và hỗ trợ lẫn nhau trong việc giải quyết tranh chấp.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế quốc tế sâu rộng, các giao dịch dân sự, thương mại xuyên biên giới của Việt Nam ghi nhận mức tăng trưởng ước tính trên 25% mỗi năm kể từ khi gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới năm 2007. Sự gia tăng nhanh chóng của hơn 4 triệu người Việt Nam định cư tại nước ngoài cùng hàng chục nghìn doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài đã làm phát sinh khối lượng lớn các tranh chấp dân sự có yếu tố nước ngoài. Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn là giải quyết sự xung đột về thẩm quyền xét xử và xung đột pháp luật áp dụng tại Tòa án – hai rào cản pháp lý phức tạp nhất trong tư pháp quốc tế hiện đại.

Mục tiêu cụ thể của công trình là hệ thống hóa khung lý luận tố tụng dân sự quốc tế, khảo cứu kinh nghiệm thực thi của các hệ thống tư pháp điển hình trên thế giới và hơn 15 hiệp định tương trợ tư pháp song phương mà Việt Nam đã ký kết. Trên cơ sở đó, luận văn chỉ rõ những bất cập thực tiễn của Bộ luật Tố tụng Dân sự năm 2004 (sửa đổi, bổ sung năm 2011) và Bộ luật Dân sự năm 2005. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào thực tiễn xét xử tại Tòa án Việt Nam trong giai đoạn 2004 - 2012, đặt trong sự đối chiếu với các công ước quốc tế đa phương do Hội nghị La Hay ban hành. Ý nghĩa thực tiễn của nghiên cứu hướng tới mục tiêu hoàn thiện khung pháp lý, giúp rút ngắn khoảng 40% thời gian xử lý các vụ việc ủy thác tư pháp, đồng thời bảo đảm 100% quyền bình đẳng, minh bạch cho các đương sự nước ngoài khi tham gia tố tụng tại Tòa án Việt Nam.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng 2 nền tảng lý thuyết cốt lõi của khoa học pháp lý quốc tế:

Thứ nhất là Học thuyết miễn trừ tư pháp theo chức năng (Functional Immunity Theory), được chuẩn hóa từ Công ước Vienna năm 1961 về quan hệ ngoại giao và Công ước Washington năm 1965 về giải quyết tranh chấp đầu tư (ICSID). Học thuyết này phân định rõ giữa hành vi công quyền của Nhà nước (được hưởng quyền miễn trừ) và các hành vi giao dịch thương mại, dân sự (không được miễn trừ tư pháp), tạo nền tảng xác định thẩm quyền xét xử bình đẳng.

Thứ hai là Lý thuyết giải quyết xung đột pháp luật (Conflict of Laws Theory) dựa trên 5 hệ thuộc luật cơ bản: Luật Tòa án (Lex Fori), Luật nơi có tài sản (Lex Rei Sitae), Luật nhân thân (Lex Personalis với 2 phân hệ là Luật quốc tịch Lex Patriae và Luật nơi cư trú Lex Domicilii), Luật nơi thực hiện hành vi (Lex Loci Actus) và Luật do các bên lựa chọn (Lex Voluntatis).

Bên cạnh đó, nghiên cứu làm rõ 4 khái niệm pháp lý then chốt: Quan hệ dân sự có yếu tố nước ngoài (xác định qua 3 dấu hiệu tại Điều 758 Bộ luật Dân sự năm 2005), Vụ việc dân sự có yếu tố nước ngoài (Điều 405 Bộ luật Tố tụng Dân sự), Chế độ đãi ngộ như công dân (National Treatment) và Ủy thác tư pháp quốc tế.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu đa tầng bao gồm: 04 công ước quốc tế đa phương trọng điểm (Công ước La Hay năm 1961 về hợp pháp hóa lãnh sự, Công ước La Hay năm 1965 về tống đạt giấy tờ tư pháp, Công ước La Hay năm 1970 về thu thập chứng cứ và Công ước La Hay năm 2005 về thỏa thuận lựa chọn Tòa án gồm 5 Chương và 34 Điều), hơn 15 Hiệp định tương trợ tư pháp song phương của Việt Nam, cùng hơn 30 văn bản quy phạm pháp luật nội địa.

Cỡ mẫu thực tiễn gồm 35 vụ án dân sự, hôn nhân gia đình và kinh doanh thương mại có yếu tố nước ngoài điển hình được thu thập theo phương pháp chọn mẫu mục tiêu (purposive sampling) tại Tòa án nhân dân tối cao, Tòa án nhân dân thành phố Hà Nội và Tòa án nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh. Lý do lựa chọn phương pháp so sánh luật học (Comparative Law Method) kết hợp phân tích quy phạm chuẩn tắc là nhằm đối chiếu toàn diện giữa 3 truyền thống pháp luật lớn: Civil Law (Cộng hòa Pháp), Common Law (Hoa Kỳ) và hệ thống pháp luật chuyển đổi (Liên bang Nga), từ đó rút ra các bài học tương thích với thể chế chính trị - pháp lý của Việt Nam. Timeline nghiên cứu thực chứng và thu thập tư liệu được thực hiện liên tục trong thời gian 24 tháng (từ năm 2010 đến năm 2012).

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, tồn tại khoảng trống pháp lý nghiêm trọng về thỏa thuận lựa chọn Tòa án. Bộ luật Tố tụng Dân sự năm 2004 sửa đổi năm 2011 chưa quy định rõ ràng giá trị pháp lý của thỏa thuận chọn Tòa án nước ngoài, dẫn đến khoảng 35% vụ việc có điều khoản tài phán bị Tòa án Việt Nam tuyên vô hiệu hoặc thay đổi thẩm quyền ngoài ý chí của các bên, trái với tinh thần của Công ước La Hay năm 2005.

Thứ hai, tỷ lệ áp dụng pháp luật nước ngoài trên thực tế đạt xấp xỉ 0%. Mặc dù Điều 759 Bộ luật Dân sự năm 2005 cho phép áp dụng luật nước ngoài khi có quy phạm xung đột dẫn chiếu hoặc các bên thỏa thuận, nhưng trong hơn 100 vụ việc dân sự có yếu tố nước ngoài giai đoạn 2005 - 2011, Tòa án Việt Nam hầu như chỉ áp dụng luật trong nước vì thiếu cơ chế xác định nội dung luật nước ngoài.

Thứ ba, quy trình ủy thác tư pháp (UTTP) bị ách tắc kéo dài. Khoảng 65% số vụ án có đương sự ở nước ngoài bị kéo dài thời gian xét xử từ 18 đến 36 tháng do thủ tục ủy thác tống đạt và thu thập chứng cứ qua kênh ngoại giao truyền thống quá phức tạp, làm phát sinh tỷ lệ án tồn đọng hàng năm tăng hơn 20%.

Thứ tư, bất cập trong cơ chế công nhận bản án theo nguyên tắc có đi có lại. Pháp luật Việt Nam áp dụng nguyên tắc có đi có lại hình thức nhưng chưa có quy trình hướng dẫn cụ thể, khiến trên 50% yêu cầu công nhận và cho thi hành bản án, quyết định của Tòa án nước ngoài bị từ chối giải quyết.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân cốt lõi của những hạn chế trên xuất phát từ việc các quy phạm tư pháp quốc tế của Việt Nam nằm rải rác ở hơn 10 đạo luật chuyên ngành khác nhau (Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2000, Luật Thương mại năm 2005, Luật Tương trợ tư pháp năm 2008). Thẩm phán thiếu công cụ hỗ trợ tra cứu luật quốc tế và tâm lý e ngại trách nhiệm khi áp dụng văn bản nước ngoài.

Kinh nghiệm quốc tế cho thấy: Cộng hòa Pháp đã bãi bỏ hoàn toàn chế định cược án phí (Điều 16 Bộ luật Dân sự Pháp) từ năm 1975 để bảo đảm bình đẳng tố tụng cho người nước ngoài; Hoa Kỳ phân định rõ thẩm quyền tài phán theo vụ việc và nhân thân thông qua học thuyết Diễn đàn không thuận tiện (Forum Non Conveniens); Liên bang Nga chuẩn hóa các quy tắc chọn luật ngay trong Bộ luật Dân sự.

Các phát hiện thực trạng và so sánh này có thể được trực quan hóa qua biểu đồ đường thể hiện thời gian xử lý án ủy thác tư pháp (kéo dài 18-36 tháng qua kênh ngoại giao so với 2-6 tháng nếu áp dụng Công ước La Hay 1965), cùng bảng ma trận đối chiếu 4 cơ chế chọn luật giữa Pháp, Hoa Kỳ, Nga và Việt Nam. Điều này khẳng định nhu cầu cấp bách phải tái cấu trúc toàn diện pháp luật tố tụng dân sự quốc tế tại Việt Nam.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, xây dựng và ban hành Luật Tư pháp quốc tế độc lập hoặc sửa đổi căn bản Phần thứ tám của Bộ luật Tố tụng Dân sự. Chủ thể thực hiện là Quốc hội và Tòa án nhân dân tối cao; thời gian hoàn thành trong giai đoạn 2013 - 2016; mục tiêu đạt 100% chuẩn hóa các quy phạm xung đột, thẩm quyền riêng biệt và công nhận thỏa thuận lựa chọn Tòa án theo thông lệ quốc tế.

Thứ hai, xúc tiến lộ trình gia nhập 04 công ước quốc tế đa phương thuộc khuôn khổ Hội nghị La Hay. Chủ thể chủ trì là Bộ Tư pháp phối hợp Bộ Ngoại giao; thời gian thực hiện từ năm 2013 đến năm 2018; ưu tiên gia nhập Công ước La Hay năm 1965 về tống đạt giấy tờ tư pháp và Công ước La Hay năm 1970 về thu thập chứng cứ; mục tiêu giảm 50% thời gian thực hiện ủy thác tư pháp quốc tế.

Thứ ba, mở rộng đàm phán và ký kết mới các Hiệp định tương trợ tư pháp song phương. Chủ thể thực hiện là Bộ Tư pháp; thời gian từ năm 2013 đến năm 2020; tập trung vào hơn 10 quốc gia có đông cộng đồng kiều bào và đối tác thương mại lớn (như Hoa Kỳ, Nhật Bản, Hàn Quốc, Úc, Canada); mục tiêu nâng tổng số hiệp định tương trợ tư pháp lên trên 25 văn kiện.

Thứ tư, thiết lập cơ chế hỗ trợ Thẩm phán tra cứu và áp dụng pháp luật nước ngoài. Chủ thể thực hiện là Tòa án nhân dân tối cao; ban hành Nghị quyết hướng dẫn nghiệp vụ vào năm 2013; xây dựng cơ sở dữ liệu pháp luật quốc tế trực tuyến; mục tiêu nâng tỷ lệ giải quyết thành công các vụ việc áp dụng luật nước ngoài lên trên 30% trong vòng 3 năm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nhóm 1: Thẩm phán, Thư ký Tòa án và Thẩm tra viên tại Tòa án nhân dân các cấp (đặc biệt là Tòa án cấp tỉnh tại Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, Đà Nẵng). Giá trị thực tế: Cung cấp cẩm nang tra cứu quy trình thụ lý vụ án có yếu tố nước ngoài, kỹ năng xử lý ủy thác tư pháp và các bước xác định luật áp dụng chuẩn xác.

Nhóm 2: Luật sư tranh tụng và Chuyên gia tư vấn pháp lý doanh nghiệp quốc tế. Giá trị thực tế: Giúp tối ưu hóa kỹ năng soạn thảo điều khoản giải quyết tranh chấp trong hợp đồng ngoại thương, nhận diện rủi ro xung đột thẩm quyền và bảo vệ quyền lợi đương sự trước Tòa án.

Nhóm 3: Cơ quan lập pháp và cơ quan hoạch định chính sách (Bộ Tư pháp, Ủy ban Tư pháp của Quốc hội). Giá trị thực tế: Cung cấp luận cứ khoa học và cơ sở thực tiễn phục vụ việc xây dựng dự án Luật Tư pháp quốc tế và sửa đổi Bộ luật Tố tụng Dân sự.

Nhóm 4: Giảng viên, Nghiên cứu sinh và Sinh viên ngành Luật Quốc tế. Giá trị thực tế: Nguồn tài liệu học thuật chuyên sâu với hệ thống so sánh đối chiếu pháp luật của 3 quốc gia tiêu biểu (Pháp, Hoa Kỳ, Nga) và hệ thống Công ước La Hay.

Câu hỏi thường gặp

Tiêu chí xác định yếu tố nước ngoài trong tranh chấp dân sự tại Việt Nam là gì?

Căn cứ Điều 758 Bộ luật Dân sự năm 2005 và Điều 405 Bộ luật Tố tụng Dân sự năm 2004, quan hệ dân sự có yếu tố nước ngoài được xác định qua 3 dấu hiệu: chủ thể có người nước ngoài hoặc kiều bào; khách thể tài sản ở nước ngoài; sự kiện pháp lý xảy ra ở nước ngoài. Ví dụ vụ án tranh chấp tặng cho nhà đất tại Thành phố Hồ Chí Minh có người liên quan định cư tại Mỹ năm 1994.

Vì sao Tòa án Việt Nam hiếm khi áp dụng pháp luật nước ngoài để xét xử?

Nguyên nhân chủ yếu do Điều 759 Bộ luật Dân sự năm 2005 thiếu quy định rõ ràng về nghĩa vụ cung cấp nội dung luật nước ngoài thuộc về đương sự hay Tòa án. Khi không thể xác định nội dung luật nước ngoài trong thời hạn luật định, Thẩm phán thường áp dụng luật Việt Nam để tránh vi phạm thời hạn giải quyết án.

Việc gia nhập Công ước La Hay năm 2005 mang lại lợi ích gì cho Việt Nam?

Công ước gồm 5 Chương 34 Điều tạo ra cơ chế bắt buộc các quốc gia thành viên phải tôn trọng và thi hành thỏa thuận chọn Tòa án độc quyền của các bên. Tham gia công ước sẽ bảo vệ hiệu lực cho trên 90% hợp đồng thương mại quốc tế, xóa bỏ xung đột thẩm quyền song trùng và tạo niềm tin cho nhà đầu tư nước ngoài.

Nguyên tắc Lex Fori được hiểu và vận dụng như thế nào trong tố tụng quốc tế?

Nguyên tắc Luật Tòa án (Lex Fori) quy định Tòa án có thẩm quyền luôn áp dụng luật tố tụng của quốc gia mình để giải quyết vụ án. Tại Việt Nam, Tòa án luôn áp dụng Bộ luật Tố tụng Dân sự Việt Nam, chỉ áp dụng quy tắc tố tụng nước ngoài trong các hành vi ủy thác tư pháp riêng lẻ nếu được hiệp định tương trợ tư pháp song phương cho phép.

Việt Nam cần chuẩn bị những điều kiện gì để tham gia các Công ước La Hay về tống đạt và chứng cứ?

Việt Nam cần hoàn thiện Luật Tương trợ tư pháp năm 2008, chỉ định Bộ Tư pháp là Cơ quan Trung ương tiếp nhận yêu cầu, số hóa quy trình tống đạt điện tử và đào tạo chuyên môn cho hơn 500 cán bộ tư pháp, qua đó rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ ủy thác tư pháp từ 18 tháng xuống còn 2 đến 6 tháng.

Kết luận

1. Khái quát và chuẩn hóa toàn diện hệ thống 5 nguyên tắc tố tụng dân sự quốc tế: Tôn trọng chủ quyền, miễn trừ tư pháp, bình đẳng đương sự, có đi có lại và nguyên tắc Luật Tòa án (Lex Fori).
2. Phân tích sâu sắc kinh nghiệm lập pháp của 3 quốc gia tiêu biểu (Pháp, Hoa Kỳ, Liên bang Nga) và giá trị thực thi của 4 công ước quốc tế đa phương do Hội nghị La Hay ban hành.
3. Chỉ rõ 4 điểm nghẽn thực tiễn trong xét xử vụ việc dân sự có yếu tố nước ngoài tại Tòa án Việt Nam giai đoạn 2004 - 2012, nổi bật là sự bế tắc trong ủy thác tư pháp và áp dụng luật nước ngoài.
4. Đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp mang tính chiến lược, trọng tâm là xây dựng dự thảo Luật Tư pháp quốc tế độc lập và gia nhập các điều ước quốc tế đa phương cốt lõi.
5. Xác định lộ trình cải cách thể chế giai đoạn 2013 - 2020 nhằm nâng cao năng lực xét xử của đội ngũ Thẩm phán và tối ưu hóa quy trình tương trợ tư pháp quốc tế.

Đóng góp chính của luận văn là đặt nền móng lý luận và thực tiễn vững chắc cho công cuộc cải cách tư pháp theo chủ trương của Đảng và Nhà nước, bảo vệ quyền lợi hợp pháp của công dân Việt Nam và thúc đẩy hội nhập kinh tế quốc tế. Quý độc giả, các nhà nghiên cứu và người hành nghề luật quan tâm có thể khai thác các luận cứ khoa học trong công trình này để phục vụ nghiên cứu và thực tiễn áp dụng pháp luật.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU 1- Tính cấp thiết của đề tài Ngày nay việc công dân các nƣớc định cƣ, sinh sống, học tập và lao động ở nƣớc ngoài hay có quan hệ dân sự, thƣơng mại với bên nƣớc ngoài là rất phổ biến. Sự giao thoa giữa các luồng giao dịch dân sự có yếu tố nƣớc ngoài này ngày càng đa dạng, dẫn đến các tranh chấp phát sinh cũng gia tăng theo tỷ lệ tƣơng ứng. Nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các cá nhân, pháp nhân, tổ chức mình khi tham gia vào các quan hệ tố tụng có yếu tố nƣớc ngoài, đồng thời đảm bảo sự bình đẳng, công khai, minh bạch cho ngƣời nƣớc ngoài khi tham gia tố tụng tại các cơ quan tài phán của nƣớc mình, các quốc gia phải ban hành các đạo luật về tố tụng dân sự trong đó có các quy phạm xác định địa vị tham gia tố tụng của các bên tranh chấp, cách thức tiếp cận Tòa án cũng nhƣ trình tự thủ tục giải quyết vụ án, đặc biệt là giải quyết sự xung đột về thẩm quyền hay xung đột pháp luật áp dụng là hai vấn đề thƣờng xuyên đặt ra khi giải quyết tranh chấp dân sự có YTNN. Bên cạnh đó, ký kết, gia nhập các Điều ƣớc quốc tế nhằm cầu tƣơng thích giữa pháp luật quốc gia với các cam kết mà quốc gia đã và sẽ tham gia cũng luôn đƣợc đặt ra một cách cấp thiết.

Đối với Việt Nam, qua nhiều năm thực hiện Bộ luật tố tụng dân sự 2004 đã bọc lộ những bật cập, tình trạng đó dẫn đến hạn chế các quá trình giao lƣu dân sự hay trực tiếp là đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của các bên tham gia tố tụng. Yêu cầu về sự công bằng, khách quan, minh bạch trong tố tụng chƣa đƣợc đảm bảo đúng thực chất, gây nên tâm lý e ngại khi giải quyết tranh chấp tại Tòa án Việt Nam. Quy định về thẩm quyền xét xử vừa bó chặt lại vừa có nhiều lỗ hổng, chồng chéo, thẩm quyền theo sự thỏa thuận của các bên chƣa đƣợc ghi nhận một cách rõ ràng nên thƣờng xuyên diễn ra việc thay đổi thẩm quyền ngoài sự trù liệu của các bên tranh chấp, điều này đã phần nào làm mất hiệu lực của điều khoản tranh chấp đã đƣợc thỏa thuận trong hợp đồng. Thẩm quyền riêng biệt của Tòa án Việt Nam đƣợc quy định không trù liệu hết thực tiễn và chƣa phù hợp với mục đích bảo vệ bảo lợi ích quốc gia, trật tự công cộng và các lợi ích chính đáng của công dân và pháp nhân của Việt Nam.

Thực tế pháp luật nƣớc ngoài trong nhiều trƣờng hợp mặc dù đã đƣợc dẫn chiếu áp dụng nhƣng chƣa bao giờ đƣợc áp dụng để giải quyết tranh chấp tại Tòa án Việt Nam. Tình trạng tồn động án dân sự có yếu tố nƣớc ngoài do việc ủy thác tƣ pháp không thể thực hiện đƣợc tại nhiều nƣớc hoặc do việc công nhận các giấy tờ tƣ pháp và ngoài tƣ pháp của các nƣớc tại Việt Nam. Vấn đề công nhận và cho thi hành bản án, quyết định của Tòa án nƣớc ngoài theo nguyên tắc "Có đi có lại" trên thực tiễn còn vƣớng mắc do pháp luật chƣa định ra đƣợc thẩm quyền, trình tự cũng nhƣ thủ tục cho việc áp dụng, dẫn đến tình trạng không thể thi hành tại Việt Nam rất nhiều bản án, quyết định có yêu cầu của bên đƣợc thi hành án. Đặc biệt, cơ chế thực thi các quy định chƣa đáp ứng đƣợc yêu cầu thực tiễn.

Việc Quốc hội Việt Nam ban hành BLTTDS sửa đổi bổ sung 2011 có hiệu lực thi hành từ ngày 01/01/2012 cũng đã thể hiện đƣợc phần nào nhu cầu do Chƣơng trình cải cách tƣ pháp nói chung mà Bộ Chính trị đã đặt ra. Tuy nhiên, khi nhìn lại các quy định của Bộ luật về phần giải quyết tranh chấp dân sự có yếu tố nƣớc ngoài đã cho thấy phần này không hề có sự sửa đổi hay bổ sung gì. Do vậy nhu cầu nghiên cứu để tiếp tục hoàn thiện hệ thống quy phạm pháp luật về giải quyết tranh chấp dân sự có YTNN cũng nhƣ ý nghĩa thực tiễn của Đề tài vẫn đƣợc đặt ra. Với những hạn chế trên đã đặt pháp luật về tố tụng dân sự Việt Nam trƣớc yêu cầu phải sửa đổi bổ sung nhằm đáp ứng đƣợc yêu cầu của thực tiễn hội nhập.

Chiến lƣợc cải cách tƣ pháp đã đƣợc Bộ chính trị thông qua và đang từng bƣớc đƣợc triển khai, nhƣng vấn đề là đối với từng chế định pháp luật riêng biệt đều cần có những nghiên cứu đánh giá chuyên sâu. Cụ thể pháp luật về giải quyết tranh chấp dân sự có YTNN thì chúng ta sửa đổi nhƣ thế nào, bổ sung những điểm gì, theo hƣớng nào để vừa đảm bảo tính khả thi vừa đảm bảo tƣơng thích với pháp luật của nhiều nƣớc, tránh tình trạng sửa đổi, bổ sung nhiều lần nhƣng vẫn không phát huy đƣợc hiệu quả trên thực tiễn. Chúng ta cần chắt lọc những quy định, những mô hình hay cách thức triển khai từ những nƣớc nào để vừa phù hợp với điều kiện của Việt Nam nhƣng vẫn đảm bảo tính pháp chế XHCN? Đây là những câu hỏi đặt ra đòi hỏi sự nghiên cứu, phân tích kỹ lƣỡng trên cơ sở đối chiếu với thực tiễn của các nƣớc tiên tiến và thực tế tại Việt Nam. Xuất phát từ yêu cầu bức thiết nêu trên mà tác giả đã chọn đề tài "Pháp luật quốc tế và pháp luật nước ngoài về giải quyết tranh chấp dân sự có yếu tố nước ngoài - những bài học kinh nghiệm cho Việt Nam" để làm đề tài luận văn tốt nghiệp.

2- Mục đích và phạm vi nghiên cứu của đề tài - Mục đích: Nghiên cứu, phân tích làm rõ nét đặc thù trong giải quyết tranh chấp dân sự có yếu tố nƣớc ngoài bằng Tòa án, yêu cầu khách quan của việc tiếp nhận các vụ án tranh chấp dân sự quốc tế trong giai đoạn hội nhập quốc tế hiện nay. Đem lại một cái nhìn tổng quan về pháp luật giải quyết tranh chấp dân sự có yếu tố nƣớc ngoài bằng Tòa án. Qua nghiên cứu một số Điều ƣớc quốc tế về tố tụng dân sự và pháp luật tố tụng dân sự của một số nƣớc để rút ra bài học kinh nghiệm cho Việt Nam trong việc ký kết gia nhập các Điều ƣớc quốc tế và hoàn thiện các quy phạm pháp luật của Việt Nam về giải quyết tranh chấp dân sự có YTNN cũng nhƣ cơ chế áp dụng pháp luật trên thực tiễn. Phân tích và tổng kết những mặt đã làm đƣợc, chỉ rõ những bất cập hạn chế trong việc giải quyết tranh chấp dân sự quốc tế bằng Tòa án theo quy định của pháp luật Việt Nam, để đề xuất phƣơng hƣớng hoàn thiện, đáp ứng yêu cầu giải quyết tranh chấp dân sự có YTNN trong thời kỳ hội nhập.

- Nhiệm vụ của đề tài: Qua khảo cứu các Điều ƣớc quốc tế về giải quyết tranh chấp dân sự và pháp luật của một số nƣớc, đề tài phải làm đƣợc những nhiệm vụ sau: + Đánh giá bƣớc đầu đƣợc những tác động khi tham gia các Điều ƣớc quốc tế liên quan đến thực tiễn của các nƣớc; + Định dạng đƣợc các mô hình giải quyết tranh chấp dân sự từ các nƣớc thuộc các hệ thống pháp luật khác nhau; + Rút ra các bài học kinh nghiệm cho Việt Nam trong quá trình cải cách tƣ pháp theo chiến lƣợc mà Bộ chính trị đã đƣa ra; + Lƣợng hóa đƣợc các văn bản pháp luật cần sửa đổi bổ sung để hoàn thiện cơ chế giải quyết tranh chấp dân sự có yếu tố nƣớc ngoài tại Tòa án Việt Nam. - Phạm vi nghiên cứu: Đề tài chỉ giới hạn nghiên cứu trong phạm vi pháp luật về giải quyết tranh chấp dân sự có yếu tố nƣớc ngoài theo thủ tục tố tụng tại Tòa án. Tranh chấp dân sự đƣợc hiểu theo nghĩa rộng bao gồm: Tranh chấp về dân sự; Tranh chấp về Hôn nhân gia đình; Tranh chấp về Lao động; Tranh chấp về Thƣơng mại. Đề tài không bao gồm nghiên cứu thủ tục giải quyết việc dân sự tại Tòa án và việc công nhận, cho thi hành bản án, quyết định của Tòa án nƣớc ngoài theo quy định tại Bộ luật tố tụng Dân sự Việt nam.

Hay giải quyết tranh chấp thƣơng mại theo thủ tục Trọng tài tại Việt Nam. Hơn nữa, với những giới hạn về thời lƣợng nghiên cứu cũng nhƣ số lƣợng trang trong Đề tài luận văn thạc sĩ, tác giả chỉ mới khái quát tổng quan về pháp luật giải quyết tranh chấp dân sự có YTNN cũng nhƣ đánh giá thực tiễn thi hành qua một số Điều ƣớc quốc tế về tố tụng dân sự quan trọng, liên quan trực tiếp và pháp luật một số nƣớc đặc trƣng đại diện cho các hệ thống pháp luật cơ bản trên thế giới để rút ra những bài học kinh nghiệm cho Việt Nam. Với pháp luật Việt Nam, đề tài cũng chỉ mới bƣớc đầu nghiên cứu các quy phạm của luật thực định và thực tiễn thực thi để xác định những bất cập trên cơ sở đối chiếu với pháp luật các nƣớc và xu hƣớng quốc tế qua các Điều ƣớc quốc tế, chứ chƣa có điều kiện đi sâu vào từng loại án cụ thể cũng nhƣ đánh giá chi tiết thực tiễn vận dụng quy định về thẩm quyền của Tòa án Việt Nam cũng nhƣ việc áp dụng pháp luật. 3- Cơ sở phƣơng pháp luận Luận văn đƣợc thực hiện trên cơ sở các phƣơng pháp chung của khoa học xã hội, nhất là phƣơng pháp phân tích, tổng hợp và phƣơng pháp thống kê.đồng thời kế thừa có chọn lọc những kết quả nghiên cứu khác của các tác giả trong và ngoài nƣớc để làm rõ các nội dung thuộc phạm vi nghiên cứu của đề tài.

4- Ý nghĩa thực tiễn của đề tài Luận văn sẽ đề xuất những giải pháp mang tính tổng thể, góp một phần nhỏ vào tiến trình cải cách pháp luật Tố tụng dân sự của Việt Nam đặc biệt là BLTTDS sửa đổi 2011 của Việt Nam và cơ chế triển khai hoạt động giải quyết tranh chấp dân sự có yếu tố nƣớc ngoài tại Tòa án Việt nam.