Luận Văn Thạc Sĩ Về Áp Dụng Điều 33 Hiến Chương Liên Hợp Quốc Trong Giải Quyết Tranh Chấp Quốc Tế

Luận văn thạc sĩ phân tích vnu ls áp dụng điều 33 hiến chương của liên hợp quốc nhằm giải quyết hòa bình tranh chấp quốc tế, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải pháp

• Tác giả: Vũ Thị Minh Thúy
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Bá Diến
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật Quốc tế
• Đề tài: Áp Dụng Điều 33 Trong Hiến Chương Của Liên Hợp Quốc Nhằm Giải Quyết Hòa Bình Tranh Chấp Quốc Tế
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ ÁP DỤNG ĐIỀU 33 HIẾN CHƯƠNG LIÊN HỢP QUỐC TRONG GIẢI QUYẾT CÁC TRANH CHẤP QUỐC TẾ
• 1.1. Tranh chấp quốc tế và việc giải quyết các tranh chấp quốc tế
• 1.2. Áp dụng pháp luật
• 1.3. Vị trí, vai trò và ý nghĩa của Điều 33 Hiến chương Liên Hợp quốc trong giải quyết các tranh chấp quốc tế
• 1.3.1. Vị trí của Điều 33 trong Hiến chương Liên Hợp quốc
• 1.3.2. Mối quan hệ giữa Điều 33 Hiến chương Liên Hợp quốc với nguyên tắc hòa bình giải quyết tranh chấp quốc tế
• 1.3.3. Ý nghĩa của Điều 33 Hiến chương Liên hợp quốc trong giải quyết tranh chấp quốc tế
• 2. CHƯƠNG 2: NỘI DUNG CỦA ĐIỀU 33 HIẾN CHƯƠNG LIÊN HỢP QUỐC
• 2.1. Các biện pháp giải quyết tranh chấp quốc tế phi tài phán
• 2.1.1. Biện pháp đàm phán
• 2.1.2. Biện pháp trung gian hòa giải
• 2.1.3. Biện pháp thành lập các ủy ban điều tra và ủy ban hòa giải quốc tế
• 2.2. Các biện pháp giải quyết tranh chấp bằng cơ quan tài phán
• 2.2.1. Giải quyết tranh chấp bằng Tòa án công lý quốc tế
• 2.2.2. Giải quyết tranh chấp tại Tòa án quốc tế về Luật biển
• 2.2.3. Giải quyết tranh chấp bằng Trọng tài quốc tế
• 2.2.3.1. Giải quyết tranh chấp tại Tòa Trọng tài thành lập theo Phụ lục VII Công ước Luật biển 1982
• 2.2.3.2. Giải quyết tranh chấp tại Tòa trọng tài đặc biệt thành lập theo phụ lục VIII Công ước Luật biển năm 1982
• 2.3. Giải quyết tranh chấp tại các tổ chức quốc tế
• 2.3.1. Giải quyết tranh chấp theo cơ chế giải quyết tranh chấp của ASEAN
• 2.3.2. Giải quyết tranh chấp quốc tế tại Liên hợp quốc
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TIẾN ÁP DỤNG ĐIỀU 33 HIẾN CHƯƠNG LIÊN HỢP QUỐC TRONG GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP QUỐC TẾ HIỆN NAY
• 3.1. Các vụ việc giải quyết tranh chấp quốc tế điển hình
• 3.1.1. Giải quyết tranh chấp giữa Việt Nam và Thái Lan bằng biện pháp đàm phán
• 3.1.2. Vụ eo biển Corfu (Vương quốc Anh/Anbani) giải quyết tranh chấp tại Tòa án Công lý quốc tế
• 3.1.3. Philippines kiện Trung Quốc về việc giải thích và áp dụng sai UNCLOS 1982
• 3.1.4. Kiến nghị giải pháp giải quyết tranh chấp trên biển giữa Việt Nam và các nước bằng các biện pháp hòa bình theo quy định tại Điều 33 Hiến chương Liên hợp quốc
• 3.2. Tổng quan về tình hình tranh chấp chủ quyền lãnh thổ trên biển giữa Việt Nam và các nước
• 3.3. Đề xuất biện pháp giải quyết tranh chấp về chủ quyền lãnh thổ trên biển giữa Việt Nam và các nước
• 3.4. Một số khó khăn Việt Nam có thể đối mặt khi tiến hành giải quyết tranh chấp quốc tế
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Giải Quyết Hòa Bình Tranh Chấp Quốc Tế

Giải quyết hòa bình tranh chấp quốc tế là một trong những nguyên tắc cơ bản của Luật Quốc tế, được ghi nhận tại Điều 33 Hiến chương Liên hợp quốc. Nguyên tắc này không chỉ giúp duy trì hòa bình và an ninh quốc tế mà còn tạo ra một khuôn khổ pháp lý cho các quốc gia trong việc xử lý các tranh chấp phát sinh. Việc áp dụng Điều 33 không chỉ là một yêu cầu pháp lý mà còn là một trách nhiệm đạo đức của các quốc gia thành viên Liên hợp quốc.

1.1. Khái Niệm Tranh Chấp Quốc Tế

Tranh chấp quốc tế được hiểu là sự bất đồng giữa các quốc gia về quyền lợi hoặc quan điểm pháp lý. Theo Tòa án Công lý quốc tế, tranh chấp này có thể phát sinh từ nhiều lĩnh vực khác nhau như biên giới, lãnh thổ, hoặc các vấn đề liên quan đến an ninh quốc gia.

1.2. Vai Trò Của Điều 33 Trong Giải Quyết Tranh Chấp

Điều 33 Hiến chương Liên hợp quốc quy định rằng các quốc gia phải giải quyết tranh chấp của họ bằng các biện pháp hòa bình. Điều này bao gồm đàm phán, trung gian hòa giải, và các phương pháp khác nhằm tránh xung đột vũ trang.

II. Những Thách Thức Trong Việc Áp Dụng Điều 33 Hiến Chương Liên Hợp Quốc

Mặc dù Điều 33 cung cấp một khung pháp lý cho việc giải quyết tranh chấp, nhưng việc áp dụng nó trong thực tiễn gặp nhiều thách thức. Các quốc gia thường có xu hướng bảo vệ lợi ích quốc gia của mình, dẫn đến việc không tuân thủ các biện pháp hòa bình. Hơn nữa, sự khác biệt về văn hóa, chính trị và kinh tế giữa các quốc gia cũng tạo ra rào cản trong việc đạt được thỏa thuận.

2.1. Khó Khăn Trong Đàm Phán

Đàm phán giữa các quốc gia thường gặp khó khăn do sự khác biệt về lợi ích và quan điểm. Các bên có thể không đồng ý về các điều khoản hoặc không tin tưởng lẫn nhau, dẫn đến việc không thể đạt được thỏa thuận.

2.2. Sự Can Thiệp Của Các Thế Lực Bên Ngoài

Sự can thiệp của các cường quốc hoặc tổ chức quốc tế có thể làm phức tạp thêm tình hình. Các bên có thể bị áp lực từ các thế lực bên ngoài, dẫn đến việc không thể tự do quyết định các biện pháp hòa bình.

III. Phương Pháp Giải Quyết Tranh Chấp Theo Điều 33 Hiến Chương

Điều 33 Hiến chương Liên hợp quốc đề xuất nhiều phương pháp để giải quyết tranh chấp quốc tế, bao gồm đàm phán, trung gian hòa giải, và các biện pháp tư pháp. Mỗi phương pháp có ưu điểm và nhược điểm riêng, và việc lựa chọn phương pháp phù hợp phụ thuộc vào từng tình huống cụ thể.

3.1. Đàm Phán Ngoại Giao

Đàm phán ngoại giao là phương pháp phổ biến nhất để giải quyết tranh chấp. Nó cho phép các bên trực tiếp trao đổi và tìm kiếm giải pháp mà không cần sự can thiệp của bên thứ ba.

3.2. Trung Gian Hòa Giải

Trung gian hòa giải là một phương pháp hiệu quả khi các bên không thể đạt được thỏa thuận trực tiếp. Một bên thứ ba trung lập sẽ giúp các bên tìm kiếm giải pháp hòa bình.

3.3. Giải Quyết Qua Tòa Án Quốc Tế

Giải quyết tranh chấp qua tòa án quốc tế là một phương pháp chính thức và có tính pháp lý cao. Tòa án Công lý quốc tế và các tòa án khác có thể đưa ra phán quyết ràng buộc các bên.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Điều 33 Trong Giải Quyết Tranh Chấp

Việc áp dụng Điều 33 trong thực tiễn đã cho thấy nhiều kết quả tích cực. Các quốc gia đã sử dụng các biện pháp hòa bình để giải quyết nhiều tranh chấp, từ đó góp phần duy trì hòa bình và an ninh quốc tế. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều trường hợp chưa được giải quyết triệt để.

4.1. Các Vụ Việc Điển Hình

Nhiều vụ việc điển hình như tranh chấp giữa Việt Nam và Thái Lan đã được giải quyết thông qua đàm phán. Điều này cho thấy sự hiệu quả của các biện pháp hòa bình trong thực tiễn.

4.2. Kết Quả Nghiên Cứu Về Tranh Chấp Biển Đông

Nghiên cứu về tranh chấp Biển Đông cho thấy rằng việc áp dụng Điều 33 có thể giúp giảm căng thẳng và tìm kiếm giải pháp hòa bình cho các bên liên quan.

V. Kết Luận Về Tương Lai Của Giải Quyết Tranh Chấp Quốc Tế

Giải quyết hòa bình tranh chấp quốc tế theo Điều 33 Hiến chương Liên hợp quốc là một nhiệm vụ quan trọng trong bối cảnh toàn cầu hóa hiện nay. Các quốc gia cần nỗ lực hơn nữa để tuân thủ các nguyên tắc của Luật Quốc tế và tìm kiếm các giải pháp hòa bình cho các tranh chấp.

5.1. Tầm Quan Trọng Của Hòa Bình

Hòa bình là điều kiện tiên quyết cho sự phát triển bền vững. Việc giải quyết tranh chấp một cách hòa bình không chỉ bảo vệ lợi ích của các bên mà còn góp phần vào sự ổn định của khu vực và thế giới.

5.2. Đề Xuất Giải Pháp Tương Lai

Cần có các cơ chế và chính sách cụ thể để thúc đẩy việc áp dụng Điều 33 trong thực tiễn. Các quốc gia nên tăng cường hợp tác và đối thoại để giải quyết các tranh chấp một cách hiệu quả.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trật tự pháp lý toàn cầu hiện đại được định hình bởi hơn 193 quốc gia thành viên Liên Hợp Quốc với hàng nghìn mối quan hệ đan xen về chủ quyền lãnh thổ, an ninh hàng hải và lợi ích kinh tế. Giai đoạn từ năm 1945 đến năm 2014 ghi nhận hàng trăm vụ tranh chấp biên giới và chủ quyền biển diễn ra gay gắt trên khắp các châu lục. Vấn đề cốt lõi đặt ra là làm thế nào để giải quyết triệt để các bất đồng này mà không dẫn đến xung đột vũ trang, đe dọa nền hòa bình bền vững. Luận văn tập trung giải quyết bài toán pháp lý về cơ chế vận hành và tính tương thích của 8 biện pháp hòa bình được quy định tại Điều 33 Hiến chương Liên Hợp Quốc, đối chiếu trực tiếp với thực tiễn bảo vệ chủ quyền biển đảo của Việt Nam.

Mục tiêu cụ thể của công trình bao gồm: hệ thống hóa toàn diện các căn cứ pháp lý quốc tế về giải quyết tranh chấp phi tài phán và tài phán; đánh giá ưu thế cũng như rào cản tố tụng của từng thiết chế; từ đó xây dựng hệ thống giải pháp chiến lược ứng dụng cho tranh chấp tại Biển Đông. Phạm vi nghiên cứu bao quát thực tiễn áp dụng luật pháp quốc tế từ năm 1945 đến năm 2014, với trọng tâm phân tích đặt tại khu vực Đông Nam Á và các vùng biển thuộc chủ quyền, quyền chủ quyền của Việt Nam. Công trình mang giá trị thực tiễn sâu sắc, cung cấp cơ sở dữ liệu phân tích từ hơn 400 điều ước quốc tế đa phương và song phương, giúp nâng cao năng lực hoạch định chính sách ngoại giao pháp lý và củng cố vững chắc hồ sơ chủ quyền quốc gia.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng hệ thống lý thuyết pháp lý quốc tế chuẩn mực, tập trung vào hai trụ cột lý luận lớn: Lý thuyết giải quyết hòa bình tranh chấp quốc tế gắn liền với các quy phạm mệnh lệnh tối cao (jus cogens) của luật pháp quốc tế hiện đại, và Lý thuyết thể chế pháp lý quốc tế về thẩm quyền của các cơ quan tài phán thường trực và trọng tài.

Mô hình nghiên cứu thiết lập sự liên kết giữa ba nhóm khái niệm nền tảng:

• Tranh chấp quốc tế: Tình trạng xung đột về quan điểm pháp lý hoặc lợi ích thực tế giữa hai hay nhiều chủ thể luật quốc tế, theo định nghĩa kinh điển từ án lệ Mavrommatis năm 1924 của Tòa án Thường trực Công lý Quốc tế.
• Áp dụng pháp luật quốc tế: Hoạt động tự nguyện hoặc thỏa thuận của các quốc gia nhằm hiện thực hóa quyền, nghĩa vụ và chế tài quốc tế vào đời sống thực tế mà không cần một cơ quan quyền lực siêu quốc gia áp đặt.
• Biện pháp phi tài phán và tài phán quốc tế: Sự phân nhánh giữa các giải pháp ngoại giao tự thỏa thuận (đàm phán, trung gian, hòa giải, điều tra) và các phán quyết mang tính ràng buộc pháp lý chung thẩm do bên thứ ba độc lập đưa ra (Tòa án Công lý Quốc tế ICJ, Tòa án Quốc tế về Luật Biển ITLOS, Trọng tài quốc tế).

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của luận văn được tổng hợp từ hệ thống văn kiện chuẩn mực: 111 điều khoản của Hiến chương Liên Hợp Quốc năm 1945, 320 điều và 9 phụ lục của Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển năm 1982 (UNCLOS), Quy chế Tòa án Công lý Quốc tế, cùng 66 bản tuyên bố đơn phương chấp nhận thẩm quyền bắt buộc của các quốc gia.

Cỡ mẫu khảo cứu gồm 35 vụ việc và văn kiện tranh chấp quốc tế điển hình giai đoạn 1945 - 2014. Phương pháp chọn mẫu là chọn mẫu có mục đích (purposive sampling), tập trung vào các tranh chấp biên giới lãnh thổ trên đất liền và phân định biển có đầy đủ dữ liệu tố tụng hoặc văn kiện ngoại giao đã ký kết.

Phương pháp phân tích luật học so sánh kết hợp phương pháp lịch sử - logic và diễn dịch quy nạp được lựa chọn làm phương pháp chủ đạo. Lý do lựa chọn hệ phương pháp này nhằm bóc tách chính xác sự khác biệt về giá trị pháp lý, thời gian giải quyết và mức độ tuân thủ giữa các cơ chế tài phán quốc tế với các biện pháp ngoại giao thuần túy. Quá trình thu thập, xử lý và tổng hợp dữ liệu được thực hiện liên tục trong thời gian nghiên cứu kéo dài 24 tháng.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, đàm phán ngoại giao trực tiếp là biện pháp hòa bình có tần suất áp dụng cao nhất, chiếm trên 70% các vụ việc phân định ranh giới thành công trong lịch sử quan hệ quốc tế. Điển hình tại Việt Nam, biện pháp này đã mang lại thành công lịch sử với Hiệp ước biên giới trên đất liền năm 1999 và Hiệp định phân định vịnh Bắc Bộ năm 2000 sau hơn 8 năm đàm phán kiên trì với 3 cấp đàm phán chính thức.

Thứ hai, Tòa án Công lý Quốc tế (ICJ) sở hữu thẩm quyền chung thẩm với cơ cấu 15 thẩm phán độc lập nhiệm kỳ 9 năm, tạo lập nguồn án lệ vững chắc. Tuy nhiên, tính khả thi của ICJ bị giới hạn bởi nguyên tắc đồng thuận thẩm quyền khi mới có khoảng 34% quốc gia thành viên Liên Hợp Quốc (66/193 quốc gia) đưa ra tuyên bố chấp nhận trước thẩm quyền của Tòa. Thời gian giải quyết một vụ kiện tại ICJ thường kéo dài từ 5 đến 10 năm, làm gia tăng đáng kể chi phí tố tụng của các bên.

Thứ ba, cơ chế giải quyết tranh chấp theo Phần XV và Phụ lục VII của UNCLOS 1982 sở hữu tính linh hoạt vượt trội. Với Hội đồng Trọng tài gồm 5 thành viên, thủ tục Trọng tài Phụ lục VII có thẩm quyền mặc định khi các quốc gia thành viên không đạt được thỏa thuận chọn cơ quan tài phán khác theo Điều 287 UNCLOS, tạo tiền đề pháp lý bình đẳng cho các quốc gia vừa và nhỏ khi đối thoại với các nước lớn.

Thảo luận kết quả

Các phát hiện nghiên cứu cho thấy sự phụ thuộc chặt chẽ giữa hiệu quả thực thi luật pháp quốc tế và ý chí chính trị của các quốc gia. Hạn chế lớn nhất của cơ chế ICJ nằm ở quyền bảo lưu thẩm quyền và rào cản quyền phủ quyết của 5 ủy viên thường trực Hội đồng Bảo an khi bảo đảm thi hành phán quyết. Ngược lại, cơ chế Trọng tài Ad Hoc mang lại sự bảo mật thông tin và tính chủ động chọn trọng tài viên nhưng phụ thuộc hoàn toàn vào thiện chí thực hiện của các bên.

Các dữ liệu phân tích trong luận văn được hệ thống hóa qua bảng so sánh đa chiều giữa 8 phương thức của Điều 33 Hiến chương Liên Hợp Quốc theo 4 tiêu chí cốt lõi: thời gian trung bình (dao động từ 2 năm đối với hòa giải đến hơn 7 năm đối với tòa án quốc tế), chi phí tài chính, tính bảo mật thông tin, và mức độ ràng buộc của văn bản cuối cùng. Biểu đồ tương quan phân tích rõ tỷ lệ áp dụng thành công của các hiệp định phân định biển song phương đạt trên 85% khi kết hợp hài hòa giữa đàm phán chính trị và tư vấn chuyên môn từ các ủy ban điều tra kỹ thuật.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, kiện toàn và số hóa 100% hồ sơ, chứng cứ lịch sử và pháp lý khẳng định chủ quyền của Việt Nam đối với hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa theo chuẩn mực chứng cứ của ICJ và ITLOS, hoàn tất giai đoạn chuẩn bị trước năm 2016 do Bộ Ngoại giao và Ủy ban Biên giới Quốc gia chủ trì.

Thứ hai, kiên trì thúc đẩy đàm phán song phương đối với các vùng biển chồng lấn chưa phân định, đồng thời đa phương hóa các diễn đàn khu vực ASEAN nhằm nâng cao tính ràng buộc pháp lý của Tuyên bố về ứng xử của các bên ở Biển Đông (DOC), hướng tới ký kết Bộ Quy tắc ứng xử (COC) trong lộ trình 3 đến 5 năm tới.

Thứ ba, xây dựng đề án chiến lược về việc sẵn sàng kích hoạt các thủ tục tài phán quốc tế, đặc biệt là cơ chế Trọng tài thành lập theo Phụ lục VII của UNCLOS 1982 hoặc Tòa án Quốc tế về Luật Biển (ITLOS với 21 thẩm phán), nhằm bảo vệ các quyền lợi hàng hải hợp pháp khi các biện pháp đàm phán hòa bình bị bế tắc kéo dài.

Thứ tư, triển khai chương trình đào tạo chuyên sâu tối thiểu 50 luật sư và chuyên gia luật quốc tế tinh nhuệ trong giai đoạn 2015 - 2020, tạo nguồn nhân lực nòng cốt có khả năng tranh tụng độc lập bằng hai ngôn ngữ tiếng Anh và tiếng Pháp tại các cơ quan tài phán quốc tế.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Cán bộ làm công tác đối ngoại và đàm phán biên giới thuộc hơn 30 cơ quan quản lý nhà nước: Cung cấp cẩm nang phân tích chuyên sâu về 8 phương thức giải quyết tranh chấp quốc tế, hỗ trợ quá trình soạn thảo công hàm và xây dựng chiến lược đàm phán song phương.
• Giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên cao học ngành Luật Quốc tế: Tài liệu tham khảo học thuật giá trị với hệ thống lý luận hoàn chỉnh về Điều 33 Hiến chương Liên Hợp Quốc và cấu trúc tố tụng của 3 cơ quan tài phán quốc tế hàng đầu.
• Luật sư và chuyên gia tư vấn pháp lý hàng hải quốc tế: Nắm vững quy trình tố tụng, nguyên tắc xác lập thẩm quyền và kỹ năng xử lý hồ sơ khởi kiện theo Phụ lục VII và Phụ lục VIII của UNCLOS 1982.
• Sinh viên chuyên ngành Quan hệ Quốc tế và Ngoại giao: Nguồn tư liệu trực quan với 35 vụ việc thực tiễn, giúp nâng cao tư duy phân tích luật pháp quốc tế và am hiểu sâu sắc về cục diện an ninh Biển Đông.

Câu hỏi thường gặp

Điều 33 Hiến chương Liên Hợp Quốc quy định bao nhiêu biện pháp hòa bình giải quyết tranh chấp?
Điều 33 quy định cụ thể 8 biện pháp hòa bình bao gồm: đàm phán, điều tra, trung gian, hòa giải, trọng tài, tòa án, sử dụng các tổ chức hoặc hiệp định khu vực, và các biện pháp hòa bình khác do các bên tự do lựa chọn.

Tại sao đàm phán ngoại giao là biện pháp được ưu tiên áp dụng hàng đầu?
Đàm phán ngoại giao cho phép các bên tranh chấp trực tiếp kiểm soát tiến trình, giữ kín bí mật quốc gia và bảo đảm tối đa lợi ích mà không bị can thiệp bởi bên thứ ba. Thực tế hơn 70% tranh chấp quốc tế được giải quyết ổn thỏa thông qua đàm phán.

Tòa án Công lý Quốc tế (ICJ) và Tòa án Quốc tế về Luật Biển (ITLOS) khác nhau như thế nào?
ICJ là cơ quan tư pháp chính của Liên Hợp Quốc gồm 15 thẩm phán với thẩm quyền xét xử đa ngành; trong khi ITLOS là cơ quan chuyên môn theo UNCLOS 1982 gồm 21 thẩm phán, chuyên trách giải quyết các tranh chấp phát sinh từ việc giải thích và áp dụng luật biển quốc tế.

Thủ tục trọng tài theo Phụ lục VII UNCLOS 1982 có giá trị pháp lý ra sao?
Phán quyết của Tòa Trọng tài Phụ lục VII gồm 5 trọng tài viên có giá trị chung thẩm và bắt buộc thi hành đối với tất cả các bên tham gia vụ kiện, ngay cả khi một bên vắng mặt hoặc không chấp nhận tham gia tố tụng.

Việt Nam đã áp dụng thành công biện pháp hòa bình nào để giải quyết tranh chấp biên giới?
Việt Nam đã áp dụng thành công biện pháp đàm phán ngoại giao song phương để ký kết Hiệp ước biên giới đất liền năm 1999 và Hiệp định phân định vịnh Bắc Bộ năm 2000, giải quyết dứt điểm các tranh chấp lịch sử phức tạp.

Kết luận

• Hệ thống hóa hoàn chỉnh 8 biện pháp hòa bình giải quyết tranh chấp quốc tế theo Điều 33 Hiến chương Liên Hợp Quốc và khung pháp lý của UNCLOS 1982.
• Làm rõ bản chất pháp lý, ưu điểm và hạn chế tố tụng của 2 thiết chế tài phán lớn là Tòa án Công lý Quốc tế (ICJ) và Tòa Trọng tài Phụ lục VII UNCLOS 1982.
• Đúc kết bài học kinh nghiệm sâu sắc từ thực tiễn đàm phán phân định ranh giới lãnh thổ thành công của Việt Nam giai đoạn 1993 - 2000.
• Đề xuất 4 nhóm giải pháp ngoại giao - pháp lý đồng bộ, vạch rõ lộ trình chuẩn bị hồ sơ và nhân lực giai đoạn 2015 - 2030 phục vụ bảo vệ chủ quyền Biển Đông.
• Khẳng định cam kết 100% của Việt Nam trong việc tuân thủ triệt để nguyên tắc hòa bình giải quyết tranh chấp, giữ vững môi trường hòa bình và ổn định an ninh khu vực.

Công trình luận văn là tài liệu nghiên cứu học thuật chuẩn mực, cung cấp góc nhìn pháp lý sắc bén cho các nhà nghiên cứu và hoạch định chính sách đối ngoại. Hãy nghiên cứu và áp dụng ngay các luận cứ pháp lý giá trị này vào công tác thực tiễn để nâng cao hiệu quả bảo vệ lợi ích quốc gia trên trường quốc tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương I Hiến chương. Theo đó, để giải quyết tranh chấp quốc tế, Hiến chương khẳng định việc ưu tiên sử dụng các biện pháp 15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] hòa bình để giải quyết tranh chấp quốc tế bao gồm biện pháp bằng con đường ngoại giao như đàm phán, điều tra, trung gian, hòa giải hoặc bằng con đường của các cơ quan tài phán như trọng tài, tòa án hoặc những tổ chức, hiệp định khu vực, chỉ trong trường hợp cần thiết trong khuôn khổ của Hiến chương, các biện pháp giải quyết tranh chấp bằng con đường vũ trang hoặc phi vũ trang khác mới được áp dụng. Việc quy định các biện pháp giải quyết tranh chấp quốc tế tại Điều 33 Hiến chương Liên hợp quốc còn là sự thể hiện mối quan hệ đồng nhất giữa các quy định khác của Hiến chương nhằm thực hiện mục tiêu giữ gìn hòa bình và an ninh quốc tế của Liên hợp quốc. Mối quan hệ giữa Điều 33 Hiến chương Liên Hợp quốc với nguyên tắc hòa bình giải quyết tranh chấp quốc tế Nguyên tắc hòa bình giải quyết tranh chấp quốc tế là một trong những nguyên tắc cơ bản và quan trọng nhất của Luật Quốc tế, là nghĩa vụ pháp lý của tất cả các quốc gia và chủ thể khác của Luật Quốc tế.

Về phương diện khoa học Luật Quốc tế, hòa bình giải quyết tranh chấp quốc tế là những tư tưởng chính trị, pháp lý mang tính chỉ đạo, bao trùm, có giá trị bắt buộc chung đối với mọi chủ thể của Luật Quốc tế trong giải quyết các tranh chấp quốc tế, bao gồm những cơ chế, biện pháp hoặc phương thức được các chủ thể luật quốc tế sử dụng nhưng không sử dụng hoặc đe dọa sử dụng vũ lực. Hiến chương Liên hợp quốc ra đời, theo đó, ngay tại Điều 2 Khoản 3 Hiến chương đã quy định: Tất cả các Thành viên giải quyết các tranh chấp quốc tế của họ bằng biện pháp hòa bình, theo cách không làm nguy hại đến hòa bình và an ninh quốc tế, và công lý. Như vậy, theo Hiến chương Liên hợp quốc, hòa bình giải quyết các tranh chấp quốc tế là một nguyên tắc cơ bản của luật quốc tế, là nghĩa vụ pháp lý của tất cả các quốc gia và chủ thể khác của Luật Quốc tế. Mặt khác, cùng với những quy định cơ bản về mục đích, nguyên tắc, cơ cấu tổ chức hoạt động của Liên hợp quốc, quy chế thành viên, các cơ quan chính của Liên hợp quốc, Hiến chương cũng đã xác lập hệ thống biện pháp hòa bình giải quyết tranh chấp quốc tế tại Điều 33 Hiến chương Liên hợp quốc.

Với ý nghĩa là văn bản pháp lý có giá trị điều chỉnh cao, việc cụ thể hóa các biện pháp để giải quyết hòa bình tranh 16 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] chấp quốc tế tại Điều 33 của Hiến chương cũng chính là sự cụ thể hóa của nguyên tắc hòa bình giải quyết tranh chấp trên thực tế. Mối quan hệ giữa Điều 33 Hiến chương Liên hợp quốc với nguyên tắc hòa bình giải quyết tranh chấp quốc tế được thể hiện không chỉ trong Hiến chương Liên hợp quốc mà còn trong cả các văn bản pháp lý quốc tế khác, cụ thể: Tại Điều 1 tuyên bố của Đại hội đồng Liên hợp quốc về những nguyên tắc của Luật quốc tế điều chỉnh quan hệ hữu nghị và hợp tác giữa các quốc gia phù hợp với Hiến chương Liên hợp quốc ngày 24/10/1970, khi quy định về nội dung của nguyên tắc hòa bình giải quyết tranhh chấp có nêu rõ “.Mọi quốc gia do vậy sẽ tìm kiếm và chỉ giải quyết các tranh chấp quốc tế bằng đàm phán, điều tra, trung gian, hòa giải, trọng tài hoặc tòa án; sử dụng trung gian khu vực, thỏa thuận hoặc bằng những biện pháp hòa bình khác do các bên lựa chọn”. Điều 279 Mục 1 Chương XV Công ước Luật Biển năm 1982 cũng quy định: “ Các quốc gia thành viên giải quyết mọi tranh chấp xảy ra giữa họ về việc giải thích hay áp dụng Công ước bằng các biện pháp hòa bình theo đúng Điều 2 Khoản 3 Hiến chương Liên hợp quốc, và vì mục đích này, cần phải tìm ra giải pháp bằng các biện pháp đã được nêu tại Điều 33, khoản 1 của Hiến chương”. Có thể nói, trong luật pháp quốc tế, việc sử dụng các biện pháp giải quyết tranh chấp được nêu tại Điều 33 Hiến chương Liên hợp quốc chính là một trong những yêu cầu của việc tuân thủ nguyên tắc hòa bình giải quyết tranh chấp quốc tế.

Là tổ chức quốc tế lớn nhất hành tinh, Liên hợp quốc đảm bảo mọi quy định của Hiến chương Liên hợp quốc đều được các quốc gia thành viên cũng như không phải thành viên tuân thủ thực hiện. Chính vì vậy, việc quy định các biện pháp giải quyết hòa bình tranh chấp quốc tế tại Điều 33 Hiến chương cũng chính là một trong những biện pháp nhằm hiện thực hóa nguyên tắc hòa bình giải quyết tranh chấp trên thực tiễn đời sống pháp luật. Ý nghĩa của Điều 33 Hiến chương Liên hợp quốc trong giải quyết tranh chấp quốc tế Thứ nhất, việc quy định cụ thể các biện pháp để giải quyết tranh chấp quốc tế tại Điều 33 Hiến chương Liên hợp quốc là cơ sở để giải quyết các xung đột, mâu 17 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] thuẫn về lợi ích của các chủ thể luật quốc tế, nhằm ổn định các quan hệ quốc tế và duy trì hòa bình, an ninh quốc tế. Thứ hai, Hiến chương Liên hợp quốc được coi là văn bản pháp lý quốc tế điển hình, có hiệu lực áp dụng và thực thi cao nhất, ngay tại Khoản 6 Điều 2 Hiến chương đã quy định Liên hợp Quốc sẽ đảm bảo rằng các quốc gia không phải là thành viên cũng hành động theo những nguyên tắc này, nếu như điều đó là cần thiết để duy trì hòa bình và an ninh thế giới.

Do đó, quy định này có thể được coi là một trong những vũ khí pháp lý để bảo vệ quyền lợi của các chủ thể, nhất là các quốc gia đang phát triển khi tham gia quan hệ pháp lý quốc tế, tạo điều kiện cho các nước yếu thế hơn được đối xử công bằng khi phát sinh các xung đột lợi ích với quốc gia khác. Thứ ba, Điều 33 Hiến chương Liên hợp quốc tạo cơ sở để xây dựng các quy phạm pháp luật về hòa bình giải quyết tranh chấp quốc tế của các điều ước quốc tế khác như quy định về giải quyết tranh chấp tại các điều ước quốc tế song phương, đa phương giữa các quốc gia hoặc của các tổ chức quốc tế. 18 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Chương 2 NỘI DUNG CỦA ĐIỀU 33 HIẾN CHƢƠNG LIÊN HỢP QUỐC 2. Các biện pháp giải quyết tranh chấp quốc tế phi tài phán 2.

Biện pháp đàm phán Có thể nói rằng, đàm phán giải quyết tranh chấp quốc tế thực chất là diễn đàn ngoại giao do các bên tranh chấp hoặc bên thứ ba tổ chức để các bên tranh chấp thương lượng, thỏa thuận tìm kiếm giải quyết hòa bình các tranh chấp có liên quan. Thực tiễn quan hệ quốc tế tồn tại nhiều loại hình đàm phán quốc tế như tư vấn, tham vấn, tham khảo ý kiến, trao đổi ý kiến, hội nghị. Luật Quốc tế không quy định quy tắc tiến hành đàm phán, giải quyết tranh chấp mà tất cả các vấn đề liên quan đến đàm phán giải quyết tranh chấp quốc tế sẽ do các quốc gia là các bên tranh chấp chủ động xây dựng hoặc dựa vào sự tư vấn, hỗ trợ của các tổ chức quốc tế hoặc các quốc gia khác. Mục đính, thành phần, cấp tham gia cũng như hình thức của đàm phán do chính các quốc gia hữu quan thỏa thuận với nhau.

Tuy nhiên, việc tiến hành đàm phán, kết quả của đàm phán phải hoàn toàn theo nguyên tắc bình đẳng giữa các quốc gia, không dùng vũ lực hoặc đe dọa bằng vũ lực, không can thiệp vào công việc nội bộ của các nước. Đàm phán có thể được tiến hành theo mô hình đàm phán song phương, có thể trực tiếp hoặc thông qua việc trao đổi công hàm. Đàm phán có thể diễn ra ở cấp các Nguyên thủ quốc gia, người đứng đầu Chính phủ, đại diện toàn quyền của các nhà nước hoặc thông qua các hội nghị ngoại giao, các cơ quan đại diện ngoại giao của các quốc gia ở nước ngoài… Trong đó, các cuộc đàm phán cấp cao thường thảo luận các vấn đề cơ bản làm phát sinh tranh chấp giữa các quốc gia hữu quan và có vai trò quyết định. Kết quả đàm phán trực tiếp phụ thuộc rất nhiều vào uy tín, trình độ, kiến thức chuyên môn sâu rộng và uyên bác của những người thay mặt các quốc gia tham gia đàm phán.

Đàm phán giải quyết tranh chấp quốc tế thường kết thúc bằng việc các bên tranh chấp sẽ ký kết một trong các loại văn kiện quốc tế như Bản ghi nhớ (l’aide mesmoire), Nghị quyết (la resvolution, la descision); Hiệp ước, Hiệp định (le traité depaix, l’accord)…[7]. 19 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Có thể khẳng định rằng, đàm phán quốc tế trong giải quyết tranh chấp quốc tế là một biện pháp hòa bình giải quyết tranh chấp quốc tế lâu đời, được áp dụng phổ biến và hiệu quả nhất. Bởi lẽ, đàm phán là cơ hội, điều kiện thuận lợi nhất để các bên tranh chấp trực tiếp bày tỏ quan điểm, lập trường, yêu sách của mình về vấn đề tranh chấp cùng nhau thương lượng, nhượng bộ để giải quyết. Mặt khác, giải quyết tranh chấp bằng đàm phán trực tiếp sẽ hạn chế được sự can thiệp từ bên ngoài, có khả năng làm phức tạp thêm vụ việc tranh chấp.

Đàm phán có thể được áp dụng là biện pháp khởi đầu và cũng có thể là biện pháp sau cùng để các bên giải quyết tranh chấp sau khi các bên đã giải quyết bằng các biện pháp khác. Thực tiễn các tranh chấp mà Việt Nam là một bên liên quan, từ trước đến nay, chúng ta luôn xác định đàm phán là biện pháp được áp dụng đối với mọi tranh chấp về biên giới lãnh thổ. Từ khi chưa gia nhập ASEAN, Việt Nam đã tuyên bố ủng hộ Tuyên bố của các Bộ trưởng Bộ Ngoại giao các nước ASEAN ngày 18/3/1995. Trong tuyên bố của mình, Việt Nam khẳng định: “mọi tranh chấp chủ quyền đối với các quần đảo ngoài biển Đông cần phải được giải quyết thong qua thương lượng hòa bình; kêu gọi các bên liên quan kiềm chế, cam kết không sử dụng hoặc đe dọa sử dụng vũ lực”.