Giải Pháp Xóa Đói Giảm Nghèo Tại Huyện Krông Bông, Tỉnh Đắk Lắk

Tài liệu nghiên cứu Luận văn giải pháp xóa đói giảm nghèo tren địa bàn huyện krông bông tỉnh đắk lắk, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên sâu về .

• Tác giả: Nguyễn Ngọc Pháp
• Người hướng dẫn: TS. Lâm Minh Châu
• Trường học: Đại học Đà Nẵng
• Chuyên ngành: Kinh tế phát triển
• Đề tài: Giải Pháp Xóa Đói Giảm Nghèo Tại Huyện Krông Bông, Tỉnh Đắk Lắk
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ kinh tế
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Đà Nẵng

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỞ ĐẦU
• 0.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 0.2. Mục đích nghiên cứu
• 0.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 0.4. Phương pháp nghiên cứu
• 0.5. Ý nghĩa khoa học của đề tài
• 0.6. Tổng quan nghiên cứu liên quan đến đề tài
• 0.7. Bố cục đề tài
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ XÓA ĐÓI GIẢM NGHÈO
• 1.1. NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ XÓA ĐÓI GIẢM NGHÈO
• 1.1.1. Khái niệm về nghèo đói
• 1.1.1.1. Quan niệm của một số tổ chức quốc tế
• 1.1.1.2. Quan niệm của Việt Nam
• 1.1.2. Phương pháp xác định chuẩn nghèo
• 1.2. NỘI DUNG XÓA ĐÓI, GIẢM NGHÈO
• 1.3. NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN CÔNG TÁC XÓA ĐÓI GIẢM NGHÈO
• 1.3.1. Nhóm nhân tố thuộc về điều kiện tự nhiên
• 1.3.2. Nhóm nhân tố thuộc về điều kiện xã hội
• 1.3.3. Nhóm nhân tố thuộc về điều kiện kinh tế
• 1.4. KINH NGHIỆM XÓA ĐÓI, GIẢM NGHÈO Ở CÁC ĐỊA PHƯƠNG VÀ BÀI HỌC RÚT RA CHO HUYỆN KRÔNG BÔNG
• 1.4.1. Một số kinh nghiệm giảm nghèo
• 1.4.2. Bài học rút ra đối với huyện Krông Bông trong xóa đói giảm nghèo hiện nay
• 2. CHƯƠNG 2: GIẢI PHÁP XÓA ĐÓI, GIẢM NGHÈO Ở HUYỆN KRÔNG BÔNG
• 2.1. MỤC TIÊU GIẢM NGHÈO CỦA HUYỆN KRÔNG BÔNG GIAI ĐOẠN 2010 – 2015
• 2.1.1. Phương hướng
• 2.1.2. Mục tiêu cụ thể
• 2.2. MỘT SỐ GIẢI PHÁP XÓA ĐÓI, GIẢM NGHÈO TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN KRÔNG BÔNG TRONG THỜI GIAN ĐẾN
• 2.2.1. Đẩy mạnh tín dụng đối với người nghèo
• 2.2.2. Giải pháp về giải quyết thiếu đất sản xuất cho hộ nghèo
• 2.2.3. Đẩy mạnh phát triển kinh tế, phát triển ngành nghề và hỗ trợ phát triển sản xuất
• 2.2.4. Đẩy mạnh công tác đào tạo nghề, hướng dẫn người nghèo cách làm ăn và khuyến Nông – Lâm – Ngư
• 2.2.5. Tăng cường, nâng cao nhận thức về kế hoạch hóa gia đình, nâng cao ý thức tự thoát nghèo cho người nghèo
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Xóa Đói Giảm Nghèo Krông Bông Thực Trạng Giải Pháp

Đói nghèo là vấn đề toàn cầu, và việc loại trừ nó là một trong những mục tiêu thiên niên kỷ. Tại Việt Nam, xóa đói giảm nghèo là chủ trương lớn, nhiệm vụ chính trị quan trọng. Dù đã đạt được nhiều thành tựu, số hộ nghèo vẫn còn cao, tình trạng tái nghèo diễn ra thường xuyên, và khoảng cách giàu nghèo ngày càng lớn. Huyện Krông Bông, Đắk Lắk, tỷ lệ hộ nghèo còn cao so với bình quân cả nước và của tỉnh. Cần có các giải pháp phù hợp để đảm bảo giảm nghèo bền vững, cải thiện đời sống người dân và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội. Nghiên cứu, rà soát, đánh giá thực trạng và xác định các nhân tố tác động đến đói nghèo là cơ sở để đề ra các giải pháp phù hợp với điều kiện thực tiễn ở địa phương.

1.1. Tính Cấp Thiết Của Đề Tài Xóa Đói Giảm Nghèo Krông Bông

Tỷ lệ hộ nghèo ở Krông Bông vẫn còn cao so với mức bình quân chung toàn quốc và của tỉnh. Số hộ cận nghèo và tái nghèo còn ở mức cao, đây là một điều đáng lo ngại. Nếu không kịp thời đề ra các giải pháp phù hợp với tình hình thực tế của địa phương thì công tác xóa đói giảm nghèo trên địa bàn sẽ không bền vững, đời sống người dân chậm được cải thiện, ảnh hưởng đến phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn. Do đó, việc nghiên cứu, rà soát, đánh giá thực trạng về xóa đói giảm nghèo trên địa bàn huyện, xác định những nhân tố chủ yếu tác động đến đói nghèo làm cơ sở để đề ra các giải pháp xóa đói giảm nghèo phù hợp với điều kiện thực tiễn ở địa phương, đồng thời phải làm thế nào để vừa đảm bảo giảm tỷ lệ hộ nghèo, vừa hạn chế mức thấp nhất số hộ nghèo tái nghèo là một điều cần thiết.

1.2. Mục Tiêu Nghiên Cứu Về Xóa Đói Giảm Nghèo Tại Krông Bông

Mục tiêu nghiên cứu bao gồm hệ thống hóa các lý luận cơ bản về đói nghèo và giảm nghèo, nghiên cứu kinh nghiệm xóa đói giảm nghèo của một số tỉnh thành trong nước, phân tích thực trạng nghèo đói tại huyện Krông Bông và nguyên nhân nghèo đói, xác định các nhân tố tác động đến nghèo đói tại huyện Krông Bông, đề xuất, kiến nghị các giải pháp chủ yếu phù hợp với điều kiện, đặc điểm kinh tế - xã hội địa phương, nhằm đẩy mạnh xóa đói giảm nghèo trên địa bàn huyện Krông Bông.

II. Thực Trạng Đáng Báo Động Về Nghèo Đói Tại Krông Bông Đắk Lắk

Huyện Krông Bông có đặc điểm tự nhiên, kinh tế - xã hội ảnh hưởng lớn đến công tác xóa đói giảm nghèo. Tình hình nghèo đói trên địa bàn huyện vẫn còn nhiều thách thức, với tỷ lệ hộ nghèo cao hơn nhiều so với bình quân chung của cả nước và của tỉnh. Công tác hỗ trợ sản xuất, đầu tư cơ sở hạ tầng, phát triển ngành nghề, cho vay tín dụng đối với người nghèo, hướng dẫn người nghèo cách làm ăn và khuyến nông - lâm – ngư, hỗ trợ y tế, giáo dục và cơ sở vật chất khác cho hộ nghèo, xã nghèo, nâng cao trình độ đội ngũ cán bộ làm công tác hỗ trợ xóa đói giảm nghèo và cán bộ ở các xã nghèo còn nhiều hạn chế.

2.1. Khái Quát Đặc Điểm Kinh Tế Xã Hội Huyện Krông Bông

Huyện Krông Bông có vị trí địa lý và điều kiện tự nhiên đặc thù, ảnh hưởng đến phát triển kinh tế - xã hội. Đặc điểm kinh tế - xã hội của huyện có những yếu tố thuận lợi và khó khăn riêng, tác động đến công tác xóa đói giảm nghèo. Ảnh hưởng của điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội đến công tác xóa đói giảm nghèo của huyện Krông Bông là rất lớn.

2.2. Tình Hình Nghèo Đói Trên Địa Bàn Huyện Krông Bông

Tình hình hộ nghèo trên địa bàn Huyện Krông Bông vẫn còn nhiều khó khăn. Tỷ lệ hộ nghèo tại Huyện Krông Bông theo địa bàn có sự khác biệt giữa các xã, thị trấn. Cần có những giải pháp cụ thể cho từng địa bàn để giảm nghèo hiệu quả.

2.3. Đánh Giá Chung Về Công Tác Giảm Nghèo Huyện Krông Bông

Công tác giảm nghèo huyện Krông Bông đã đạt được những mặt tích cực, tuy nhiên vẫn còn nhiều hạn chế cần khắc phục. Nguyên nhân phát sinh tồn tại cần được phân tích kỹ lưỡng để có giải pháp phù hợp.

III. Giải Pháp Tín Dụng Ưu Đãi Xóa Đói Giảm Nghèo Krông Bông

Đẩy mạnh tín dụng đối với người nghèo là một trong những giải pháp quan trọng để xóa đói giảm nghèo tại Krông Bông. Cần có các chính sách hỗ trợ vốn vay ưu đãi, tạo điều kiện cho người nghèo tiếp cận nguồn vốn để phát triển sản xuất, kinh doanh, tăng thu nhập. Đồng thời, cần tăng cường công tác quản lý, giám sát việc sử dụng vốn vay để đảm bảo hiệu quả.

3.1. Chính Sách Vốn Vay Ưu Đãi Cho Người Nghèo Krông Bông

Cần có các chính sách cụ thể về lãi suất, thời hạn vay, điều kiện vay vốn để tạo điều kiện thuận lợi cho người nghèo tiếp cận nguồn vốn. Cần đơn giản hóa thủ tục vay vốn để người nghèo dễ dàng tiếp cận nguồn vốn.

3.2. Quản Lý Và Giám Sát Vốn Vay Hiệu Quả Tại Krông Bông

Cần tăng cường công tác kiểm tra, giám sát việc sử dụng vốn vay để đảm bảo vốn vay được sử dụng đúng mục đích, hiệu quả. Cần có các biện pháp xử lý nghiêm các trường hợp sử dụng vốn vay sai mục đích.

IV. Giải Pháp Đất Sản Xuất Xóa Đói Giảm Nghèo Bền Vững Krông Bông

Giải quyết thiếu đất sản xuất cho hộ nghèo là một trong những giải pháp then chốt để xóa đói giảm nghèo bền vững tại Krông Bông. Cần rà soát, quy hoạch quỹ đất, tạo điều kiện cho người nghèo được giao đất, thuê đất để sản xuất nông nghiệp, lâm nghiệp. Đồng thời, cần hỗ trợ người nghèo về kỹ thuật canh tác, giống cây trồng, vật nuôi để nâng cao hiệu quả sản xuất.

4.1. Quy Hoạch Và Giao Đất Cho Hộ Nghèo Krông Bông

Cần rà soát quỹ đất hiện có, quy hoạch đất sản xuất cho hộ nghèo. Cần có chính sách ưu tiên giao đất, cho thuê đất cho hộ nghèo.

4.2. Hỗ Trợ Kỹ Thuật Canh Tác Cho Người Nghèo Krông Bông

Cần tổ chức các lớp tập huấn kỹ thuật canh tác, chăn nuôi cho người nghèo. Cần hỗ trợ người nghèo về giống cây trồng, vật nuôi, phân bón.

V. Phát Triển Kinh Tế Ngành Nghề Tăng Thu Nhập Krông Bông

Đẩy mạnh phát triển kinh tế, phát triển ngành nghề và hỗ trợ phát triển sản xuất là giải pháp quan trọng để tăng thu nhập cho người dân Krông Bông, góp phần xóa đói giảm nghèo. Cần khuyến khích các doanh nghiệp đầu tư vào địa bàn, tạo việc làm cho người lao động. Đồng thời, cần hỗ trợ người dân phát triển các ngành nghề truyền thống, các sản phẩm đặc sản của địa phương.

5.1. Khuyến Khích Đầu Tư Phát Triển Kinh Tế Krông Bông

Cần có các chính sách ưu đãi về thuế, đất đai để thu hút các doanh nghiệp đầu tư vào địa bàn. Cần tạo môi trường kinh doanh thuận lợi cho các doanh nghiệp.

5.2. Hỗ Trợ Phát Triển Ngành Nghề Truyền Thống Krông Bông

Cần hỗ trợ người dân về vốn, kỹ thuật, thị trường để phát triển các ngành nghề truyền thống. Cần quảng bá các sản phẩm đặc sản của địa phương.

VI. Nâng Cao Nhận Thức Kế Hoạch Hóa Xóa Đói Giảm Nghèo Krông Bông

Tăng cường, nâng cao nhận thức về kế hoạch hóa gia đình, nâng cao ý thức tự thoát nghèo cho người nghèo là yếu tố quan trọng để xóa đói giảm nghèo bền vững tại Krông Bông. Cần đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động người dân thực hiện kế hoạch hóa gia đình, nâng cao trình độ dân trí, thay đổi tư duy ỷ lại, trông chờ vào sự hỗ trợ của nhà nước.

6.1. Tuyên Truyền Về Kế Hoạch Hóa Gia Đình Tại Krông Bông

Cần tổ chức các buổi nói chuyện, hội thảo về kế hoạch hóa gia đình. Cần cung cấp thông tin về các biện pháp tránh thai an toàn, hiệu quả.

6.2. Nâng Cao Ý Thức Tự Thoát Nghèo Cho Người Dân Krông Bông

Cần tuyên truyền về các tấm gương người nghèo vượt khó thành công. Cần tạo điều kiện cho người nghèo được học tập, nâng cao trình độ.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Xóa đói giảm nghèo là mục tiêu thiên niên kỷ hàng đầu của 189 quốc gia và là nhiệm vụ kinh tế - xã hội trọng tâm trong chiến lược phát triển bền vững tại Việt Nam. Tại huyện Krông Bông, tỉnh Đắk Lắk, công tác giảm nghèo đã ghi nhận nhiều chuyển biến tích cực nhưng vẫn đối mặt với muôn vàn khó khăn mang tính đặc thù. Số liệu thống kê cho thấy, tính đến năm 2013, tỷ lệ hộ nghèo của huyện Krông Bông vẫn ở mức cao với 21,86%, cao gấp gần 1,75 lần mức bình quân chung của tỉnh Đắk Lắk (12,50%) và cao gấp 2,80 lần so với mức bình quân toàn quốc (7,80%). Tình trạng tái nghèo và nguy cơ rơi vào nhóm cận nghèo của đồng bào dân tộc thiểu số tại địa phương vẫn diễn biến phức tạp.

Vấn đề cốt lõi đặt ra là huyện Krông Bông có quy mô diện tích tự nhiên rộng 125.749 ha, địa hình lòng chảo phức tạp, chịu ảnh hưởng nặng nề của thiên tai xói mòn và thiếu đất sản xuất. Mục tiêu nghiên cứu cụ thể của đề tài là hệ thống hóa lý luận về giảm nghèo, đánh giá toàn diện thực trạng giảm nghèo giai đoạn 2006–2010 (chuẩn nghèo cũ) và giai đoạn 2011–2013 (chuẩn nghèo mới), từ đó nhận diện các nhân tố tác động then chốt. Phạm vi nghiên cứu bao quát toàn bộ 14 đơn vị hành chính cấp xã, thị trấn trên địa bàn huyện Krông Bông, định hướng chiến lược đến năm 2015–2020. Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn to lớn khi trực tiếp cung cấp hệ thống giải pháp đồng bộ, hướng tới mục tiêu giảm tỷ lệ hộ nghèo hàng năm từ 2,00% đến 3,00%, hỗ trợ hơn 4.000 hộ nghèo tiếp cận bền vững các nguồn lực phát triển kinh tế.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu ứng dụng lý thuyết "Vòng luẩn quẩn của sự nghèo đói" (Vicious Circle of Poverty) để phân tích tương tác tiêu cực giữa thu nhập thấp, thiếu vốn tích lũy, năng suất lao động yếu kém và trình độ học vấn hạn chế. Đồng thời, tiếp cận theo "Lý thuyết năng lực và nghèo đa chiều" của Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc (UNDP) và Ngân hàng Thế giới (WB), định nghĩa nghèo đói không chỉ dừng lại ở thiếu hụt thu nhập dưới chuẩn 200.000 - 400.000 đồng/người/tháng theo các thời kỳ, mà còn là sự tước đoạt các cơ hội tiếp cận y tế, giáo dục, nước sạch và thông tin pháp lý.

Khung lý thuyết luận văn tập trung vào 4 khái niệm cốt lõi:

1. Chuẩn nghèo tuyệt đối: Ranh giới chi tiêu tối thiểu đáp ứng nhu cầu năng lượng 2.100 kcal/người/ngày và dịch vụ cơ bản.
2. Chuẩn nghèo tương đối: Khoảng cách phân hóa thu nhập dưới 1/3 mức bình quân xã hội.
3. Hộ tái nghèo: Những hộ gia đình đã vượt qua chuẩn nghèo nhưng dễ dàng rơi lại cảnh bần cùng khi gặp biến cố dịch bệnh hoặc thiên tai.
4. Giảm nghèo bền vững: Quá trình nâng cao nội lực, phát triển sinh kế tự thân gắn với bảo vệ sinh thái.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp nguồn dữ liệu thứ cấp từ Niên giám Thống kê huyện Krông Bông, Báo cáo Tổng kết giảm nghèo giai đoạn 2006–2013 của Sở Lao động - Thương binh và Xã hội tỉnh Đắk Lắk cùng dữ liệu Khảo sát mức sống dân cư (VHLSS 2014). Nguồn dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua phương pháp điều tra xã hội học trực tiếp trên cỡ mẫu 180 hộ nghèo và cận nghèo đại diện.

Phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên phân tầng được áp dụng theo 3 tiểu vùng sinh thái: vùng đồng bằng ven sông, vùng đồi gò chuyển tiếp và vùng núi cao sâu xa. Lý do lựa chọn phân tầng nhằm đảm bảo tính đại diện cho các nhóm dân tộc thiểu số và các điều kiện địa hình khác biệt. Luận văn sử dụng phương pháp thống kê mô tả, phân tích so sánh chuỗi thời gian 2001–2013 và phân tích tương quan định lượng nhằm kiểm định mức độ ảnh hưởng của quy mô nhân khẩu, diện tích đất canh tác, vốn vay ưu đãi đến khả năng thoát nghèo của hộ gia đình.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, cơ cấu đất đai và tự nhiên tạo ra rào cản lớn đối với nông nghiệp hộ nghèo. Tổng diện tích tự nhiên toàn huyện là 125.749 ha, trong đó đất lâm nghiệp chiếm tới 63,94%, đất sản xuất nông nghiệp chiếm 21,68%, đất chưa sử dụng còn 10,83%. Nhóm đất xám (Acrisols) chiếm tỷ trọng áp đảo 82,55% (103.806,01 ha), có độ dốc cao từ 15 đến 25 độ và tầng đất mỏng dưới 50 cm, khiến đất dễ bị rửa trôi. Nhóm đất đen phì nhiêu chỉ chiếm 4,23% (5.316,09 ha) và đất phù sa màu mỡ chiếm 5,80% (7.298,69 ha). Khoảng 75,00% diện tích đất toàn huyện có độ dốc trên 15 độ, gây khó khăn lớn cho việc canh tác lúa nước và thâm canh cây ngắn ngày.

Thứ hai, việc triển khai các chính sách hỗ trợ sản xuất và vốn tín dụng xã hội đạt quy mô ấn tượng nhưng hiệu quả sử dụng chưa đồng đều. Trong giai đoạn 2006–2013, Ngân hàng Chính sách Xã hội đã giải ngân hàng chục tỷ đồng cho hơn 12.000 lượt hộ nghèo vay vốn phát triển sản xuất. Các chương trình hỗ trợ theo Quyết định 132/QĐ-TTg và Quyết định 134/QĐ-TTg đã giải quyết đất ở và đất sản xuất cho hàng trăm hộ dân tộc thiểu số, cùng việc cấp hơn 50.000 lượt thẻ bảo hiểm y tế cho người nghèo.

Thứ ba, khảo sát thực tế chỉ ra nhóm nguyên nhân nội tại dẫn đến nghèo đói kéo dài: 68,50% số hộ nghèo có quy mô gia đình đông con (từ 5 đến 7 nhân khẩu trở lên), tỷ lệ phụ thuộc vượt mức 60,00%; 72,30% chủ hộ có trình độ học vấn dưới trung học cơ sở hoặc chưa biết đọc, biết viết thành thạo; hơn 80,00% hộ thiếu vốn hoặc thiếu phương tiện cơ giới hóa sản xuất.

Thảo luận kết quả

Khi phân tích dữ liệu qua Biểu đồ biến động tỷ lệ hộ nghèo giai đoạn 2001–2013 và Bảng cơ cấu phân bổ đất đai theo độ dốc, ta thấy rõ xu hướng giảm nghèo tại Krông Bông chưa thực sự vững chắc. Tốc độ giảm nghèo giai đoạn 2006–2010 diễn ra nhanh nhưng chủ yếu nhờ vào các khoản trợ cấp trực tiếp một chiều từ ngân sách Nhà nước thay vì phát triển sinh kế nội tại.

So sánh với kinh nghiệm thực tiễn tại tỉnh Hà Tĩnh (phân vùng sinh thái để chỉ đạo điểm) và tỉnh Quảng Trị (lồng ghép nguồn lực tập trung cho các xã đặc biệt khó khăn), nguyên nhân nghèo đói tại Krông Bông mang nét riêng biệt sâu sắc. Địa hình lòng chảo bao bọc bởi dãy núi Chư Yang Sin cao 2.442 m khiến mùa mưa từ tháng 9 đến tháng 11 ghi nhận lượng mưa cực lớn 400 - 500 mm/tháng, gây ngập lụt cục bộ vùng trũng ven sông Krông Ana và cô lập các buôn làng vùng sâu. Kết quả điều tra khẳng định, thiếu đất canh tác màu mỡ kết hợp với rào cản tập quán canh tác quảng canh, tự cung tự cấp của một bộ phận đồng bào dân tộc thiểu số là điểm nghẽn chính kìm hãm sự phát triển kinh tế hộ.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm thực hiện thắng lợi mục tiêu giảm tỷ lệ hộ nghèo của huyện Krông Bông xuống dưới 10,00% trong giai đoạn 2015–2020, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp chiến lược:

1. Mở rộng quy mô tín dụng ưu đãi và tối ưu hóa quy trình giải ngân:

   • Cơ quan thực hiện: Chi nhánh Ngân hàng Chính sách Xã hội huyện Krông Bông phối hợp với UBND các xã.
   • Chỉ tiêu hành động: Nâng hạn mức vay vốn sản xuất từ 30 triệu đồng lên mức 50–100 triệu đồng/hộ, mục tiêu đảm bảo 100% hộ nghèo có phương án sản xuất khả thi được tiếp cận vốn trong giai đoạn 2015–2018.
   • Cơ chế: Gắn kết việc phát vốn vay với hợp đồng tư vấn kỹ thuật từ cán bộ khuyến nông cơ sở.

2. Quy hoạch phân bổ đất sản xuất và cải tạo đất dốc:

   • Cơ quan thực hiện: Phòng Tài nguyên và Môi trường phối hợp Phòng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn huyện.
   • Chỉ tiêu hành động: Rà soát, chuyển đổi ít nhất 1.500 ha đất lâm nghiệp kém hiệu quả sang đất giao khoán nông lâm kết hợp cho 100% hộ nghèo thiếu đất trước năm 2017.
   • Kỹ thuật: Ứng dụng mô hình nông lâm kết hợp, xây dựng bờ kè đá, trồng cỏ Vetiver chống xói mòn trên 103.806 ha đất xám đồi dốc.

3. Đẩy mạnh đào tạo nghề gắn với khuyến nông, khuyến lâm và phát triển ngành nghề phụ:

   • Cơ quan thực hiện: Trung tâm Dạy nghề huyện phối hợp cùng Phòng Lao động - Thương binh và Xã hội.
   • Chỉ tiêu hành động: Hàng năm tổ chức 25–30 lớp tập huấn kỹ thuật canh tác ngô lai, lúa nước, cà phê, tiêu và nuôi bò lai Sind, thu hút trên 85% lao động nghèo tham gia; tạo việc làm phi nông nghiệp mới cho 1.200 lao động/năm.

4. Nâng cao chất lượng dịch vụ y tế, giáo dục và công tác truyền thông dân số:

   • Cơ quan thực hiện: Trung tâm Y tế huyện, Phòng Giáo dục và Đào tạo, Hội Liên hiệp Phụ nữ huyện.
   • Chỉ tiêu hành động: Duy trì cấp phát 100% thẻ bảo hiểm y tế cho người nghèo, miễn giảm học phí cho 100% học sinh diện hộ nghèo, giảm tỷ lệ sinh con thứ ba trở lên xuống dưới 12,00% vào năm 2020 nhằm giảm bớt tỷ lệ phụ thuộc trong mỗi gia đình.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ quản lý Nhà nước và cơ quan hoạch định chính sách địa phương:

   • Cán bộ thuộc UBND huyện Krông Bông, Phòng Lao động - Thương binh và Xã hội, Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh Đắk Lắk.
   • Lợi ích: Khai thác kho dữ liệu thực chứng và hệ thống chỉ tiêu phân loại đất đai, dân số để xây dựng kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm.

2. Nhà nghiên cứu, giảng viên và học viên cao học ngành Kinh tế phát triển:

   • Các trường đại học khối kinh tế, viện nghiên cứu chính sách phát triển nông thôn.
   • Lợi ích: Tham khảo khung phân tích lý luận vòng luẩn quẩn đói nghèo, phương pháp chọn mẫu phân tầng và quy trình xử lý dữ liệu điều tra hộ gia đình vùng Tây Nguyên.

3. Cán bộ tín dụng chính sách và cán bộ khuyến nông - lâm cơ sở:

   • Cán bộ Ngân hàng Chính sách Xã hội, Trạm Khuyến nông huyện Krông Bông và các huyện miền núi lân cận.
   • Lợi ích: Ứng dụng quy trình lồng ghép cho vay vốn với hướng dẫn chuyển giao tiến bộ khoa học kỹ thuật trồng trọt, chăn nuôi phù hợp với từng chất đất.

4. Các tổ chức phi chính phủ và đơn vị quản lý dự án cộng đồng:

   • Ban điều hành các chương trình mục tiêu quốc gia, dự án phát triển sinh kế bền vững của UNDP, WB tại Việt Nam.
   • Lợi ích: Nắm bắt bức tranh toàn cảnh về đời sống xã hội đồng bào dân tộc thiểu số để thiết kế các can thiệp hỗ trợ sinh kế và trợ giúp pháp lý chính xác.

Câu hỏi thường gặp

1. Tỷ lệ hộ nghèo tại huyện Krông Bông năm 2013 là bao nhiêu và cao hơn mức bình quân chung thế nào? Tính đến năm 2013, tỷ lệ hộ nghèo trên địa bàn huyện Krông Bông là 21,86%. Tỷ lệ này cao vượt trội so với mức bình quân 12,50% của toàn tỉnh Đắk Lắk và mức 7,80% của toàn quốc, phản ánh tính chất khó khăn đặc thù của một huyện miền núi thuần nông.

2. Yếu tố địa hình và thổ nhưỡng tác động tiêu cực như thế nào đến sản xuất nông nghiệp tại Krông Bông? Huyện có 82,55% diện tích là đất xám với 75,00% diện tích tự nhiên có độ dốc trên 15 độ, tầng đất mặt mỏng dưới 50 cm. Địa hình lòng chảo giữa dãy Chư Yang Sin khiến lượng mưa tháng 9–11 đạt 400 - 500 mm/tháng gây lũ quét, xói mòn nghiêm trọng trên đồi núi và ngập úng nặng vùng trũng ven sông.

3. Nhóm nguyên nhân nội tại chính từ phía hộ gia đình nghèo tại Krông Bông là gì? Khảo sát thực địa chỉ ra 68,50% hộ nghèo có quy mô đông từ 5–7 nhân khẩu trở lên với tỷ lệ phụ thuộc cao; 72,30% chủ hộ có trình độ học vấn dưới trung học cơ sở, thiếu kỹ năng hạch toán sản xuất hàng hóa và hạn chế trong tiếp cận thị trường.

4. Chính sách tín dụng xã hội đã đem lại kết quả cụ thể nào cho địa phương trong giai đoạn nghiên cứu? Giai đoạn 2006–2013, chương trình tín dụng ưu đãi đã tiếp cận và giải ngân cho hơn 12.000 lượt hộ nghèo vay vốn, góp phần tạo việc làm tại chỗ, mua sắm cây con giống và chuyển đổi cơ cấu cây trồng từ nương rẫy năng suất thấp sang thâm canh hoa màu.

5. Giải pháp đột phá nào được đề xuất để giải quyết tình trạng thiếu đất sản xuất cho đồng bào dân tộc thiểu số? Luận văn đề xuất rà soát thu hồi và chuyển đổi mục đích sử dụng ít nhất 1.500 ha đất lâm nghiệp hiệu quả thấp sang đất giao khoán nông lâm kết hợp, áp dụng kỹ thuật canh tác bậc thang trên đất dốc để cấp đủ hạn mức tối thiểu cho 100% hộ đồng bào thiếu đất.

Kết luận

• Luận văn làm sáng tỏ bức tranh toàn cảnh về thực trạng đói nghèo tại huyện Krông Bông, khẳng định tỷ lệ hộ nghèo 21,86% (năm 2013) là rào cản lớn đối với sự phát triển kinh tế - xã hội địa phương.
• Nhận diện hệ thống nguyên nhân phức tạp gồm: 82,55% đất đai là đất xám dễ thoái hóa, thiên tai ngập lũ theo mùa, quy mô hộ đông con (68,50%) và tỷ lệ thiếu kỹ thuật canh tác vượt trên 80,00%.
• Cung cấp khung giải pháp toàn diện 4 trụ cột: đẩy mạnh tín dụng ưu đãi, giải quyết đất sản xuất bằng mô hình nông lâm kết hợp, mở rộng đào tạo nghề khuyến nông và nâng cao an sinh xã hội.
• Xác định lộ trình hành động giai đoạn 2015–2020 nhằm giảm tỷ lệ hộ nghèo xuống dưới 10,00%, hỗ trợ 100% hộ nghèo tiếp cận cơ sở hạ tầng, y tế và giáo dục cơ bản.
• Đề tài là tài liệu tham khảo khoa học và cẩm nang hành động giá trị cho các nhà hoạch định chính sách, cán bộ thực thi cơ sở và các tổ chức phát triển xã hội đang đồng hành cùng sự nghiệp giảm nghèo bền vững tại vùng Tây Nguyên.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục, luận văn có 3 chƣơng Chƣơng 1. Một số vấn đề lý luận cơ bản về xóa đói giảm nghèo. Thực trạng xóa đói giảm nghèo ở huyện Krông Bông. Giải pháp xóa đói giảm nghèo ở huyện Krông Bông.

7 CHƢƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ XÓA ĐÓI GIẢM NGHÈO 1. NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ XÓA ĐÓI GIẢM NGHÈO 1.1 Khái niệm về nghèo đói a. Quan niệm của một số tổ chức quốc tế Đói nghèo và chống đói nghèo luôn là mối quan tâm hàng đầu của tất cả các quốc gia trên thế giới, bởi vì giàu mạnh gắn liền với sự hƣng thịnh của đất nƣớc. Đói nghèo thƣờng gây ra xung đột chính trị, xung đột giai cấp, dẫn đến bất ổn về xã hội, bất ổn về chính trị.

Tình trạng đói nghèo ở mỗi quốc gia đều có sự khác nhau về cấp độ và số lƣợng. Bởi vậy, để nhìn nhận và đánh giá đúng tình trạng đói nghèo của một quốc gia, một vùng cũng nhƣ nhận dạng đƣợc hộ nghèo, đòi hỏi chúng ta phải có sự thống nhất về khái niệm và các tiêu chí để đánh giá nghèo tại từng thời điểm. Hiện nay chƣa có định nghĩa duy nhất về nghèo và chƣa có một sự thống nhất tuyệt đối trong quan niệm về nghèo. Đầu những năm 70, đói nghèo chỉ đƣợc coi là sự đói nghèo về tiêu dùng, với tƣ tƣởng cốt lõi và căn bản nhất để một ngƣời bị coi là nghèo đói đó là sự "thiếu hụt" so với mức sống nhất định.

Mức thiếu hụt này đƣợc xác định theo các chuẩn mực xã hội và phụ thuộc vào không gian và thời gian. Trong báo cáo phát triển con ngƣời năm 1997, Chƣơng trình phát triển Liên hợp quốc (UNDP) đã đề cập đến khái niệm đói nghèo về năng lực, khác với quan niệm đói nghèo về thu nhập. Theo đó, “nghèo khổ của con ngƣời là khái niệm biểu thị sự nghèo khổ đa chiều của con ngƣời - là sự thiệt thòi (khốn cùng) theo 3 khía cạnh cơ bản nhất của cuộc sống con ngƣời”. 8 Trong khi đó, Ngân hàng Thế giới thì đƣa ra quan điểm: “Nghèo là một khái niệm đa chiều vƣợt khỏi phạm vi túng thiếu về vật chất.

Nghèo không chỉ dựa trên thu nhập mà còn bao gồm các vấn đề liên quan đến năng lực nhƣ: dinh dƣỡng, sức khỏe, giáo dục, khả năng dễ bị tổn thƣơng, không có quyền phát ngôn và không có quyền lực”. Cho đến nay, khái niệm nghèo đƣợc dùng nhiều nhất là khái niệm đã đƣợc đƣa ra tại Hội nghị bàn về giảm nghèo đói do Ủy ban Kinh tế & Xã hội của Châu Á – Thái Bình Dƣơng (ESCAP) tổ chức vào tháng 9/1993 tại Bangkok – Thái Lan, quan niệm này đƣợc phát biểu nhƣ sau: “Nghèo đói là tình trạng một bộ phận dân cư không có khả năng thoả mãn những nhu cầu cơ bản của con người mà những nhu cầu ấy phụ thuộc vào trình độ phát triển kinh tế xã hội, phong tục tập quán của từng vùng và những phong tục ấy được xã hội thừa nhận” [16, tr. Đây là khái niệm tƣơng đối đầy đủ và bao quát, nên có thể coi đây là định nghĩa chung nhất và có tính hƣớng dẫn về phƣơng pháp nhận diện nét chính yếu phổ biến về đói nghèo của các quốc gia. Đây là khái niệm đƣợc nhiều nƣớc trên thế giới sử dụng trong đó có Việt Nam.

Quan niệm của Việt Nam Các nhà nghiên cứu và quản lý ở nƣớc ta thừa nhận và sử dụng khái niệm nghèo đói do Uỷ ban Kinh tế - xã hội khu vực châu Á - Thái Bình Dƣơng (ESCAP) đƣa ra. Bên cạnh đó, còn có một số khái niệm liên quan nhƣ hộ nghèo, hộ tái nghèo, xã nghèo, vùng nghèo. - Hộ vượt nghèo hay hộ thoát nghèo: Là những hộ mà sau một quá trình thực hiện chƣơng trình Xoá đói giảm nghèo cuộc sống đã khá lên và mức thu nhập đã ở trên chuẩn nghèo. - Hộ tái nghèo: Là hộ vốn dĩ trƣớc đây thuộc hộ nghèo và đã vƣợt nghèo nhƣng do nguyên nhân nào đó lại rơi vào cảnh đói nghèo.

Ý nghĩa của khái niệm 9 này là phản ánh tính vững chắc hay tính bền vững của các giải pháp xoá đói giảm nghèo. - Hộ nghèo mới hay là hộ mới vào danh sách nghèo: Là những hộ ở đầu kỳ không thuộc danh sách hộ nghèo nhƣng đến cuối kỳ lại là hộ nghèo. Nhƣ vậy, hộ mới bƣớc vào danh sách hộ nghèo bao gồm những hộ nhƣ sau: Hộ nghèo chuyển từ nơi khác đến; hộ nghèo tách hộ; hộ trung bình khá vì một lý do nào đó lại trở thành hộ nghèo hoặc hộ tái nghèo. - Xã nghèo: là xã có tỷ lệ nghèo cao, không có hoặc rất thiếu những cơ sở hạ tầng thiết yếu nhƣ: điện, đƣờng, trƣờng, trạm, nƣớc sạch v., trình độ dân trí thấp, tỷ lệ mù chữ cao.

- Vùng nghèo: Là địa bàn tƣơng đối rộng, nằm ở những khu vực khó khăn hiểm trở, giao thông không thuận tiện, có tỷ lệ xã nghèo, hộ nghèo cao. Để phân biệt rõ hơn nữa quan niệm về đói nghèo, các nƣớc đã phân làm hai loại: Nghèo tuyệt đối: là tình trạng một bộ phận dân cƣ không có khả năng thoả mãn các nhu cầu tối thiểu nhằm duy trì cuộc sống. Nghèo tương đối: là tình trạng của một bộ phận dân cƣ có mức sống dƣới mức trung bình của cộng đồng tại địa phƣơng. Nghèo đói là một phạm trù lịch sử, có tính tƣơng đối.

Đói nghèo có nguồn gốc căn nguyên từ kinh tế nhƣng với tƣ cách là hiện tƣợng tồn tại phổ biến ở các quốc gia trong tiến trình phát triển, nghèo đói thực chất là hiện tƣợng kinh tế - xã hội phức tạp, chứ không đơn thuần chỉ là vấn đề kinh tế, cho dù các yếu tố đánh giá của nó trƣớc hết và chủ yếu dựa trên các tiêu chí về kinh tế. Đặc điểm này có ý nghĩa quan trọng cả về lý luận lẫn thực tiễn, là cơ sở của việc tìm kiếm đồng bộ các giải pháp XĐGN ở nƣớc ta. Phƣơng pháp xác định chuẩn nghèo a. Khái niệm về chuẩn nghèo 10 Chuẩn nghèo là công cụ để phân biệt ngƣời nghèo và ngƣời không nghèo.

Hầu hết chuẩn nghèo đƣợc tính dựa vào thu nhập hoặc chi tiêu. Những ngƣời đƣợc coi là nghèo khi mức sống của họ đo qua thu nhập (hoặc chi tiêu) thấp hơn mức tối thiểu chấp nhận đƣợc, tức là thấp hơn chuẩn nghèo. Những ngƣời có mức thu nhập hoặc chi tiêu ở trên chuẩn này là ngƣời không nghèo hoặc đã vƣợt nghèo, thoát nghèo. Chuẩn nghèo Việt Nam là một tiêu chuẩn để đo lƣờng mức độ nghèo của các hộ dân tại Việt Nam.

Chuẩn này khác với chuẩn nghèo bình quân trên thế giới. Chuẩn nghèo là một khái niệm động, nó biến động theo không gian và thời gian. Về không gian, nó biến đổi theo trình độ phát triển kinh tế - xã hội của từng vùng hay từng quốc gia. Về thời gian, chuẩn nghèo cũng có sự biến động lớn và nó biến đổi theo trình độ phát triển kinh tế - xã hội và nhu cầu của con ngƣời theo từng giai đoạn lịch sử.

Chuẩn nghèo là công cụ để đo lƣờng và giám sát nghèo đói. Một thƣớc đo nghèo đói tốt sẽ cho phép đánh giá tác động các chính sách của Chính phủ tới nghèo đói, cho phép đánh giá nghèo đói theo thời gian, tạo điều kiện so sánh với các nƣớc khác, và giám sát chi tiêu xã hội theo hƣớng có lợi cho ngƣời nghèo. Phương pháp xác định chuẩn nghèo Để đánh giá đƣợc mức độ nghèo đói, cần phải đƣa ra các tiêu chí cụ thể. Tuy nhiên các tiêu chí xác định không cố định mà luôn có sự biến động và khác nhau không những giữa các nƣớc mà còn khác nhau trong từng giai đoạn lịch sử.

* Phương pháp xác định chuẩn nghèo của thế giới - Tiêu chí xác định chuẩn nghèo của Liên hợp quốc Để đánh giá nghèo đói, UNDP dùng cách tính dựa trên cơ sở phân phối thu nhập theo đầu ngƣời hay theo nhóm dân cƣ. Thƣớc đo này tính phân phối thu nhập cho từng cá nhân hoặc hộ gia đình nhận đƣợc trong thời gian nhất 11 định, nó không quan tâm đến nguồn mang lại thu nhập hay môi trƣờng sống của dân cƣ mà chia đều cho mọi thành phần dân cƣ. Phƣơng pháp tính là: Đem chia dân số của một nƣớc, một châu lục hoặc toàn cầu ra làm 5 nhóm, mỗi nhóm có 20% dân số bao gồm: Rất giàu, giàu, trung bình, nghèo và rất nghèo. Theo cách tính này, vào những năm 1990 thì 20% dân số giàu nhất chiếm 82,7% thu nhập toàn thế giới, trong khi 20% nghèo nhất chỉ chiếm 1,4%.

Nhƣ vậy nhóm giàu nhất gấp 59 lần nhóm nghèo nhất. - Tiêu chí xác định chuẩn nghèo của WB Hiện nay, Ngân hàng thế giới (WB) đƣa ra các chỉ tiêu đánh giá mức độ giàu, nghèo của các quốc gia dựa vào mức thu nhập quốc dân bình quân tính theo đầu ngƣời trong một năm với 2 cách tính đó là: Phƣơng pháp Atlas tức là tính theo tỷ giá hối đoái và tính theo USD. Phƣơng pháp PPP (purchasing power parity), là phƣơng pháp tính theo sức mua tƣơng đƣơng và cũng tính bằng USD. Theo phương pháp Atlas [7, tr.31], năm 1990 ngƣời ta chia mức bình quân của các nƣớc trên toàn thế giới làm 6 loại: + Trên 25.000 USD/ngƣời/năm là nƣớc cực giàu.000 USD/ngƣời/năm là nƣớc giàu.000USD/ngƣời/năm là nƣớc khá giàu.000USD/ngƣời/năm là nƣớc trung bình.

+ Từ 500 đến dƣới 2.500USD/ngƣời/năm là nƣớc nghèo. + Dƣới 500USD/ngƣời/năm là nƣớc cực nghèo. Theo phương pháp PPP [11], theo phƣơng pháp thứ hai này, WB muốn tìm ra mức chuẩn nghèo đói chung cho toàn thế giới. Trên cơ sở điều tra thu nhập, chi tiêu của hộ gia đình và giá cả hàng hóa, thực hiện phƣơng pháp tính "rổ hàng hóa" sức mua tƣơng đƣơng để tính đƣợc mức thu nhập dân cƣ giữa các quốc gia có thể so sánh.

WB đã tính mức năng lƣợng tối thiểu cần thiết 12 cho một ngƣời để sống là 2. Với mức giá chung của thế giới để đảm bảo mức năng lƣợng đó cần khoảng 1USD/ngƣời/ngày. Từ đó, năm 1995 WB đã đƣa ra chuẩn mực nghèo khổ chung của toàn cầu là thu nhập bình quân đầu ngƣời dƣới 370USD/ngƣời/năm. Với mức trên WB ƣớc tính có trên 1,2 tỷ ngƣời trên thế giới đang sống trong nghèo đói.

Tuy nhiên, theo quan điểm chung của nhiều nƣớc, hộ nghèo là hộ có thu nhập dƣới 1/3 mức trung bình của xã hội. Do đặc điểm của nền kinh tế -xã hội và sức mua của đồng tiền khác nhau, chuẩn nghèo đói theo thu nhập (tính theo USD) cũng khác nhau ở từng quốc gia.