mở đầu, phần kết luận và kiến nghị, tài liệu tham khảo, phụ lục, luận văn được cấu trúc thành 3 chương: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về quản lý xây dựng môi trƣờng giáo dục lành mạnh. Chƣơng 2: Thực trạng quản lý xây dựng môi trƣờng giáo dục ở các trƣờng phổ thông thành phố Bắc Giang. Chƣơng 3: Giải pháp quản lý xây dựng môi trƣờng giáo dục lành mạnh ở các trƣờng phổ thông thành phố Bắc Giang trong điều kiện hiện nay. CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ XÂY DỰNG MÔI TRƢỜNG GIÁO DỤC LÀNH MẠNH 1.
Vài nét về lịch sử nghiên cứu vấn đề 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Môi trƣờng giáo dục có ảnh hƣởng, chi phối trực tiếp rất quan trọng đến việc hình thành và phát triển nhân cách của con ngƣời. Nó không ngừng đƣợc kế thừa, hoàn thiện và phát triển trên cơ sở các chế độ chính trị, kinh tế, xã hội nối tiếp nhau từ thấp đến cao, đỉnh cao của nó là môi trƣờng xã hội Chủ nghĩa mà Đảng, Nhà nƣớc và cả dân tộc đang phấn đấu thực hiện. Môi trƣờng giáo dục có vai trò và ý nghĩa rất to lớn đối với sự phát triển nhân cách nói chung, đạo đức nói riêng cũng nhƣ đối với sự phát triển, tiến bộ xã hội. Vì vậy, vấn đề môi trƣờng giáo dục đã đƣợc sự quan tâm của nhiều nhà khoa học và các quốc gia trên thế giới.
Ở Việt Nam, hơn hai mƣơi năm đã qua dƣới sự lãnh đạo của Đảng cộng sản Việt Nam, cả dân tộc đã tiến hành công cuộc đổi mới đất nƣớc, phấn đấu đạt mục tiêu cao cả: Dân giàu, nƣớc mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh. Sự phát triển mới đó của môi trƣờng xã hội nó đòi hỏi cần phải đổi mới hoạt động giáo dục đạo đức cho phù hợp. Thực tiễn ở nƣớc ta những nguyên tắc, quy tắc, chuẩn mực, phẩm chất đạo đức cá nhân và đạo đức xã hội hiện thực đang tác động mạnh mẽ, thƣờng xuyên đến các mối quan hệ ứng xử giữa ngƣời với ngƣời, cá nhân với cộng đồng xã hội, nhằm hƣớng con ngƣời tới cái Chân - Thiện - Mỹ, chống và đẩy lùi cái ác, cái xấu, cái giả, đƣa xã hội ta đạt mục tiêu mà Đảng và Bác Hồ đã lựa chọn. Hiện nay ở Việt Nam đã có một số nhà khoa học nghiên cứu về đạo đức và giáo dục đạo đức cho học sinh.
Các tác giả đó đều xác định vai trò to lớn của môi trƣờng giáo dục: Gia đình - Nhà trƣờng - Xã hội trong việc giáo dục đạo đức cho học sinh hiện nay. Tác giả Phạm Trung Thanh trong công trình nghiên cứu đã đƣa ra 10 kiến nghị nhằm nâng cao chất lƣợng giáo dục đạo đức học sinh, đồng thời yêu cầu trƣớc hết với môi trƣờng giáo dục nhà trƣờng trong đó các nhà giáo, các nhà quản lý giáo dục cần phải nêu cao tinh thần trách nhiệm, tâm huyết với công việc, tổ chức đa dạng các hoạt động để lôi cuốn học sinh vào việc giáo dục rèn luyện đạo đức. Tác giả Lê Trung Trấn và Nguyễn Dục Quang nghiên cứu về công tác giáo dục đạo đức học sinh đã đề nghị cần phải đổi mới hoạt động giáo dục đạo đức theo nguyên tắc có hệ thống, tiếp cận phức hợp xuất phát từ học sinh và phải phù hợp với sự phát 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com triển mới của môi trƣờng xã hội. Tác giả Đặng Vũ Hoạt nghiên cứu về giáo dục đạo đức học sinh trong nhà trƣờng phổ thông lại đặc biệt quan tâm đến vai trò của giáo viên chủ nhiệm lớp và đƣa ra những định hƣớng cơ bản cho giáo viên chủ nhiệm trong việc đổi mới về nội dung và cải tiến về phƣơng pháp giáo dục đạo đức cho học sinh trong nhà trƣờng phổ thông.
Tác giả Phạm Khắc Chƣơng và Hà Nhật Thăng trong cuốn “Đạo đức học” đã đề cập đến vấn đề giáo dục đạo đức để cung cấp cho giáo viên những tri thức làm cơ sở để giảng dạy cho học sinh trong nhà trƣờng trung học cơ sở. Đồng tác giả của cuốn sách đã đề cập đến các vấn đề giáo dục đạo đức thuộc các phạm trù: Đạo đức trong gia đình, đạo đức trong tình bạn, đạo đức trong tình yêu, đạo đức trong học tập, đạo đức trong giao tiếp, đạo đức trong truyền thống của dân tộc. Trong cuốn “Giáo dục hệ thống giá trị đạo đức-nhân văn” của tác giả Hà Nhật Thăng (NXB giáo dục) đã đề cập 8 phƣơng hƣớng lớn để phát huy vai trò của giáo dục trong sự phát triển của xã hội mà Việt Nam cũng nhƣ nhiều nƣớc trên thế giới đang quan tâm cần tập trung giải quyết. Trong 8 phƣơng hƣớng lớn đó có 2 phƣơng hƣớng đòi hòi phải có sự quản lý xây dựng môi trƣờng giáo dục lành mạnh đó là: “Tìm mọi giải pháp phát huy tiềm năng của xã hội vào sự nghiệp phát triển giáo dục” và “Để có những công dân thực sự, giáo dục gia đình, giáo dục cộng đồng, giáo dục truyền thống, giáo dục văn hoá chƣa bao giờ đƣợc đặt đúng vị trí quan trọng vốn có của nó nhƣ hiện nay” [23,tr 48].
Tác giả Huỳnh Khái Vinh trên cơ sở nghiên cứu lý luận kết hợp với kết quả khảo sát thực tiễn diễn biến tình hình trong nƣớc và trên thế giới, đã đề cập đến những vấn đề cơ bản về lối sống, đạo đức, chuẩn giá trị xã hội và phân tích mối quan hệ giữa chúng và đã nêu những kinh nghiệm về xây dựng lối sống, đạo đức, chuẩn giá trị xã hội của một số nƣớc. Tác giả Phạm Minh Hạc - Chủ biên của công trình nghiên cứu khoa học “Về sự phát triển toàn diện con ngƣời thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hoá” (NXB chính trị quốc gia - Hà Nội 2001) đã nêu khái quát thực trạng đạo đức học sinh phổ thông và sinh viên, chỉ rõ những nguyên nhân chƣa lành 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com mạnh về đạo đức trong cuộc sống hiện nay. Từ việc phân tích một cách sâu sắc mục tiêu giáo dục, tác giả đã xác định những nguyên tắc để xây dựng hệ thống chuẩn mực đạo đức và giáo dục đạo đức của con ngƣời Việt Nam đƣợc biểu hiện hơn 40 giá trị ở 5 mối quan hệ cơ bản nhƣ: Với bản thân, với ngƣời khác, với công việc, với môi sinh và với lý tƣởng của dân tộc. Công trình nghiên cứu này xác định đƣợc 7 nguyên nhân của thực trạng đạo đức học sinh, sinh viên chƣa tốt đó là: Xã hội còn nhiều tiêu cực, gia đình buông lỏng trong việc giáo dục đạo đức, tác động của nền kinh tế thị trƣờng, ngƣời lớn thiếu gƣơng mẫu, chƣa có giải pháp phối hợp đồng bộ cho toàn xã hội, điều hành luật pháp chƣa nghiêm, quản lý chƣa đồng bộ.
Từ việc xác định rõ nguyên nhân của thực trạng đạo đức học sinh, sinh viên chƣa tốt nêu trên, đối chiếu với mục tiêu cơ bản của giáo dục trong thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hoá, công trình nghiên cứu đặt ra 3 mục tiêu cho giáo dục đạo đức hiện nay là: + Trang bị cho mọi ngƣời những tri thức cần thiết về tƣ tƣởng chính trị, đạo đức nhân văn, kiến thức pháp luật và văn hoá xã hội. + Hình thành ở mọi công dân thái độ đúng đắn, tình cảm, niềm tin đạo đức trong sáng đối với bản thân, mọi ngƣời, với sự nghiệp cách mạng của Đảng, dân tộc và với mọi hiện tƣợng xảy ra xung quanh. Tổ chức tốt giáo dục giá trị. + Rèn luyện để mỗi ngƣời tự giác thực hiện những chuẩn mực đạo đức xã hội, có thói quen chấp hành quy định của pháp luật, nỗ lực học tập, rèn luyện, tích cực cống hiến sức lực, trí tuệ vào sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nƣớc.
Điều rất quan trọng khác nữa là trong đề tài nghiên cứu đã đề xuất 6 giải pháp giáo dục đạo đức cho con ngƣời Việt Nam thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nƣớc đó là: + Tiếp tục đổi mới nội dung, hình thức giáo dục đạo đức trong các trƣờng học. + Củng cố, tăng cƣờng giáo dục ở gia đình và cộng đồng, kết hợp chặt chẽ với giáo dục nhà trƣờng trong việc giáo dục đạo đức cho mọi ngƣời. 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com + Kết hợp chặt chẽ giáo dục đạo đức với việc thực hiện nghiêm minh pháp luật của các cơ quan thi hành pháp luật. + Tổ chức thống nhất các phong trào thi đua yêu nƣớc và các phong trào rèn luyện đạo đức, lối sống cho toàn dân, trƣớc hết cho cán bộ, Đảng viên, cho thầy trò trong các trƣờng học.
+ Xây dựng một cơ chế tổ chức và chỉ đạo thống nhất toàn xã hội về giáo dục đạo đức. + Nâng cao nhận thức cho mọi ngƣời. [13,tr 171] Từ kết quả của các công trình nghiên cứu khoa học giáo dục nói trên cho thấy công tác giáo dục đạo đức cho học sinh hiện nay trong các nhà trƣờng còn có những hạn chế, bất cập. Chất lƣợng và hiệu quả giáo dục đạo đức bị chi phối bởi rất nhiều yếu tố, trong đó môi trƣờng giáo dục là yếu tố giữ vị trí, vai trò tác động trực tiếp và rất quan trọng.
Với ý nghĩa thực tiễn lớn lao đó, vấn đề xác định đƣợc giải pháp quản lý xây dựng môi trƣờng giáo dục lành mạnh ở các nhà trƣờng phổ thông có tầm quan trọng đặc biệt để nâng cao chất lƣợng và hiệu quả của công tác giáo dục đạo đức cho học sinh, một thành phần cơ bản của nhân cách. Một số khái niệm cơ bản 1. Quản lý * Quan niệm về quản lý của các tác giả nƣớc ngoài: Khái niệm quản lý đƣợc xuất hiện từ khi có sự phân công lao động xã hội.Mác đã từng nói về quản lý rằng “Một dàn nhạc phải có một nhạc trƣởng” và định nghĩa quản lý nhƣ là lao động “Để điều khiển lao động”, nó chính là điều kiện quan trọng nhất để xã hội loài ngƣời hình thành, vận hành và phát triển. Quản lý là một hoạt động thiết yếu, nó đảm bảo sự phối hợp những nỗ lực cá nhân nhằm đạt các mục tiêu của nhóm.
Nhà lý luận quản lý ngƣời Nga FF Aunapu năm 1983 đã định nghĩa: “Quản lý một hệ thống xã hội là một khoa học, một nghệ thuật tác động vào hệ thống đó chủ yếu là vào những con ngƣời nhằm đạt mục tiêu kinh tế xã hội nhất định” [30,tr 7] Theo W.