Giải pháp quản lý xây dựng môi trường giáo dục lành mạnh ở các trường phổ thông thành phố Bắc Giang

Luận văn thạc sĩ giáo dục nghiên cứu vnu ued giải pháp quản lý xây dựng môi trường giáo dục lành mạnh ở các trường phổ thông thành phố, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân,

• Tác giả: Đinh Ngọc Thông
• Người hướng dẫn: PGS-TS Hà Nhật Thăng
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
• Đề tài: Giải pháp quản lý xây dựng môi trường giáo dục lành mạnh ở các trường phổ thông - thành phố Bắc Giang
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2006
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ XÂY DỰNG MÔI TRƯỜNG GIÁO DỤC LÀNH MẠNH
• 1.1. Vài nét về lịch sử nghiên cứu vấn đề
• 1.2. Một số khái niệm cơ bản
• 1.3. Một số cơ sở lý luận về quản lý xây dựng môi trường giáo dục
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG VỀ VIỆC QUẢN LÝ XÂY DỰNG MÔI TRƯỜNG GIÁO DỤC LÀNH MẠNH Ở CÁC TRƯỜNG PHỔ THÔNG THÀNH PHỐ BẮC GIANG
• 2.1. Vài nét sơ lược về đặc điểm của thành phố Bắc Giang có ảnh hưởng đến việc xây dựng môi trường giáo dục lành mạnh
• 2.2. Thực trạng nhận thức của quần chúng về vai trò của việc xây dựng môi trường giáo dục
• 2.3. Thực trạng việc tham gia xây dựng môi trường giáo dục ở các trường phổ thông của thành phố Bắc Giang
• 2.4. Thực trạng việc quản lý xây dựng môi trường giáo dục lành mạnh ở các trường phổ thông của thành phố Bắc Giang
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP QUẢN LÝ XÂY DỰNG MÔI TRƯỜNG GIÁO DỤC LÀNH MẠNH Ở CÁC TRƯỜNG PHỔ THÔNG THÀNH PHỐ BẮC GIANG TRONG ĐIỀU KIỆN HIỆN NAY
• 3.1. Một số nguyên tắc xây dựng hệ thống giải pháp
• 3.2. Những giải pháp: Quản lý xây dựng môi trường giáo dục lành mạnh ở các trường phổ thông thành phố Bắc Giang hiện nay
• 3.2.1. Thực hiện tham mưu với cấp Uỷ Đảng, chính quyền địa phương xây dựng cơ chế phối hợp các lực lượng để xây dựng môi trường giáo dục lành mạnh ở trong và ngoài nhà trường
• 3.2.2. Tổ chức bồi dưỡng nhận thức, hành động cho mọi người về công tác xây dựng môi trường giáo dục lành mạnh
• 3.2.3. Thực hiện kế hoạch hoá công tác huy động tiềm năng xã hội để xây dựng môi trường giáo dục lành mạnh
• 3.2.4. Xây dựng quy chế thống nhất phối hợp quản lý xây dựng môi trường giáo dục lành mạnh giữ: Gia đình-Nhà trường-Xã hội để giáo dục học sinh
• 3.2.5. Phát động phong trào toàn dân tham gia giáo dục, xây dựng điển hình và nhân điển hình tốt
• 3.3. Mối quan hệ giữa các giải pháp
• 3.4. Khảo nghiệm tính khả thi của các giải pháp đề xuất
• KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về môi trường giáo dục lành mạnh tại Bắc Giang

Môi trường giáo dục lành mạnh đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành nhân cách và phát triển toàn diện của học sinh. Tại Bắc Giang, việc xây dựng môi trường giáo dục lành mạnh không chỉ là trách nhiệm của nhà trường mà còn là của toàn xã hội. Các yếu tố như cơ sở vật chất, đội ngũ giáo viên, và sự tham gia của cộng đồng đều ảnh hưởng đến chất lượng giáo dục. Đặc biệt, môi trường giáo dục cần phải được cải thiện để đáp ứng yêu cầu phát triển trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa.

1.1. Khái niệm về môi trường giáo dục lành mạnh

Môi trường giáo dục lành mạnh được hiểu là không gian và điều kiện thuận lợi cho việc học tập và phát triển của học sinh. Nó bao gồm các yếu tố vật chất, tinh thần và xã hội, tạo ra một không khí tích cực cho việc học tập và rèn luyện đạo đức.

1.2. Vai trò của môi trường giáo dục trong phát triển học sinh

Môi trường giáo dục ảnh hưởng trực tiếp đến sự hình thành nhân cách và phát triển kỹ năng của học sinh. Một môi trường tích cực giúp học sinh tự tin, sáng tạo và có khả năng giao tiếp tốt hơn, từ đó nâng cao chất lượng giáo dục.

II. Thách thức trong việc xây dựng môi trường giáo dục tại Bắc Giang

Mặc dù đã có nhiều nỗ lực trong việc xây dựng môi trường giáo dục lành mạnh, nhưng vẫn còn nhiều thách thức cần phải vượt qua. Các vấn đề như bạo lực học đường, thiếu sự phối hợp giữa gia đình và nhà trường, và sự ảnh hưởng của các yếu tố xã hội tiêu cực đang gây cản trở cho sự phát triển của môi trường giáo dục tại Bắc Giang.

2.1. Vấn đề bạo lực học đường

Bạo lực học đường là một trong những vấn đề nghiêm trọng ảnh hưởng đến môi trường giáo dục. Nó không chỉ gây tổn thương về thể chất mà còn ảnh hưởng đến tâm lý của học sinh, làm giảm chất lượng giáo dục.

2.2. Thiếu sự phối hợp giữa gia đình và nhà trường

Sự thiếu hụt trong việc phối hợp giữa gia đình và nhà trường dẫn đến việc giáo dục đạo đức và nhân cách của học sinh không đạt hiệu quả cao. Cần có những giải pháp cụ thể để tăng cường sự hợp tác này.

III. Phương pháp xây dựng môi trường giáo dục lành mạnh tại Bắc Giang

Để xây dựng môi trường giáo dục lành mạnh, cần áp dụng các phương pháp quản lý hiệu quả. Việc tham mưu với các cấp chính quyền, tổ chức các hoạt động giáo dục cộng đồng, và phát động phong trào toàn dân tham gia giáo dục là những giải pháp quan trọng.

3.1. Tham mưu với chính quyền địa phương

Việc tham mưu với cấp ủy Đảng và chính quyền địa phương là cần thiết để xây dựng cơ chế phối hợp giữa các lực lượng trong việc tạo ra môi trường giáo dục lành mạnh.

3.2. Tổ chức các hoạt động giáo dục cộng đồng

Các hoạt động giáo dục cộng đồng giúp nâng cao nhận thức của xã hội về vai trò của môi trường giáo dục. Điều này không chỉ tạo ra sự đồng thuận mà còn khuyến khích sự tham gia của mọi tầng lớp trong xã hội.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu tại Bắc Giang

Nghiên cứu cho thấy rằng việc xây dựng môi trường giáo dục lành mạnh tại Bắc Giang đã đạt được một số kết quả tích cực. Các trường học đã có những cải tiến đáng kể trong việc quản lý và tổ chức các hoạt động giáo dục, từ đó nâng cao chất lượng giáo dục.

4.1. Kết quả từ các trường học

Nhiều trường học tại Bắc Giang đã áp dụng các giải pháp quản lý mới, dẫn đến sự cải thiện rõ rệt trong môi trường học tập và sự tham gia của học sinh.

4.2. Phản hồi từ cộng đồng

Cộng đồng đã có những phản hồi tích cực về các hoạt động giáo dục, cho thấy sự quan tâm và hỗ trợ từ phía gia đình và xã hội đối với việc xây dựng môi trường giáo dục lành mạnh.

V. Kết luận và hướng đi tương lai cho môi trường giáo dục tại Bắc Giang

Việc xây dựng môi trường giáo dục lành mạnh tại Bắc Giang là một quá trình liên tục và cần sự nỗ lực từ nhiều phía. Cần có những giải pháp đồng bộ và khả thi để đảm bảo rằng môi trường giáo dục luôn lành mạnh và an toàn cho học sinh.

5.1. Tầm quan trọng của sự đồng bộ trong quản lý

Sự đồng bộ trong quản lý giữa các cấp chính quyền, nhà trường và gia đình là yếu tố quyết định đến thành công trong việc xây dựng môi trường giáo dục lành mạnh.

5.2. Định hướng phát triển trong tương lai

Cần tiếp tục nghiên cứu và áp dụng các giải pháp mới để cải thiện môi trường giáo dục, đồng thời khuyến khích sự tham gia của cộng đồng trong quá trình này.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa và đô thị hóa nhanh chóng tại Việt Nam đã mang lại những bước chuyển mình vượt bậc về kinh tế - xã hội, nhưng đồng thời cũng đặt ra nhiều thách thức gay gắt đối với môi trường giáo dục. Tại địa bàn thành phố Bắc Giang trong giai đoạn 2005 - 2006, tốc độ đô thị hóa nhanh cùng sự bùng nổ của mạng lưới Internet và các loại hình dịch vụ giải trí thương mại đã khiến hơn 60% học sinh phổ thông đứng trước nguy cơ chịu tác động tiêu cực từ các tệ nạn xã hội và luồng văn hóa độc hại.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn xuất phát từ mâu thuẫn giữa yêu cầu đào tạo con người phát triển toàn diện theo Luật Giáo dục năm 2005 với thực trạng công tác quản lý xây dựng môi trường giáo dục tại địa phương còn bộc lộ nhiều lúng túng, thiếu đồng bộ. Mục tiêu cụ thể của đề tài là hệ thống hóa cơ sở lý luận về quản lý môi trường giáo dục, khảo sát và đánh giá toàn diện thực trạng tại 100% các trường phổ thông trên địa bàn thành phố Bắc Giang, từ đó xác lập 5 nhóm giải pháp quản lý khoa học, mang tính liên ngành nhằm xây dựng môi trường giáo dục lành mạnh.

Ý nghĩa của công trình nghiên cứu được thể hiện rõ nét qua việc cung cấp luận cứ khoa học để nâng cao chỉ số phối hợp giữa ba lực lượng giáo dục: Nhà trường - Gia đình - Xã hội. Kết quả nghiên cứu đóng góp trực tiếp vào mục tiêu giảm thiểu trên 50% các biểu hiện lệch chuẩn hành vi ở học sinh, đồng thời thiết lập khung quản lý chuẩn hóa có thể chuyển giao cho hệ thống các trường tiểu học, trung học cơ sở và trung học phổ thông tại các đô thị loại ba đang trong tiến trình công nghiệp hóa trên toàn quốc.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn xây dựng hệ thống luận điểm dựa trên lý thuyết hình thành và phát triển nhân cách của tâm lý học mác-xít, khẳng định nhân cách con người chịu sự quy định của 4 yếu tố then chốt: bẩm sinh di truyền, hoàn cảnh môi trường, giáo dục định hướng và hoạt động cá nhân. Trong đó, môi trường xã hội hóa giữ vai trò quyết định đến việc tiếp nhận và tái tạo kinh nghiệm xã hội của người học.

Mô hình nghiên cứu vận dụng tiếp cận hệ thống và mô hình 3 trụ cột phối hợp giáo dục gồm: Gia đình, Nhà trường và Xã hội. Khung lý thuyết tích hợp quan điểm quản lý trường học hiện đại của Viện sĩ F.F. Aunapu và mô hình 10 nhân tố đặc trưng trường học do Giáo sư Đặng Quốc Bảo đúc kết.

Bốn khái niệm công cụ cốt lõi được định nghĩa xuyên suốt bao gồm:

• Quản lý giáo dục: Sự tác động có tổ chức, có định hướng của chủ thể quản lý đến toàn bộ hệ thống nhằm đạt mục tiêu giáo dục tối ưu với chi phí nguồn lực hợp lý.
• Môi trường giáo dục lành mạnh: Không gian xã hội hóa không chứa đựng các yếu tố tiêu cực, đảm bảo tính mô phạm và tạo điều kiện tối đa cho học sinh phát triển nhân cách theo các chuẩn mực chân - thiện - mỹ.
• Tiếp cận cân bằng động: Phương thức điều chỉnh linh hoạt mối quan hệ giữa nhà trường với cộng đồng địa phương theo yêu cầu của nền kinh tế tri thức.
• Xã hội hóa giáo dục: Quá trình vận động và tổ chức sự tham gia có trách nhiệm của mọi tầng lớp nhân dân vào việc xây dựng nền tảng giáo dục.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp từ các văn kiện Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VI và thứ IX, Luật Giáo dục năm 2005, cùng các báo cáo tổng kết năm học của Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Bắc Giang. Nguồn dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua phiếu điều tra xã hội học trên cỡ mẫu chuẩn gồm 350 khách thể, bao gồm 45 cán bộ quản lý trường học, 125 giáo viên, 100 phụ huynh học sinh và 80 học sinh phổ thông tại thành phố Bắc Giang.

Phương pháp chọn mẫu là phương pháp chọn mẫu phân tầng ngẫu nhiên, đảm bảo tính đại diện cho cả 3 cấp học: tiểu học, trung học cơ sở và trung học phổ thông trên các địa bàn phường trung tâm và xã ven đô. Luận văn kết hợp phương pháp quan sát sư phạm trực tiếp, phương pháp tổng kết kinh nghiệm thực tiễn quản lý và phương pháp xin ý kiến chuyên gia quản lý giáo dục. Dữ liệu định lượng được xử lý bằng phần mềm thống kê toán học chuyên ngành nhằm kiểm định độ tin cậy và phân tích tương quan giữa các biến số thực trạng với tính khả thi của các giải pháp. Toàn bộ quy trình thu thập và xử lý dữ liệu được tiến hành nghiêm ngặt trong mốc thời gian từ năm 2005 đến năm 2006.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Khảo sát thực tế tại các trường phổ thông trên địa bàn thành phố Bắc Giang đã chỉ ra 4 phát hiện quan trọng về công tác quản lý và xây dựng môi trường giáo dục:

• Khoảng cách lớn giữa nhận thức và hành động thực tiễn: Có 82.5% cán bộ quản lý, giáo viên và phụ huynh nhận thức sâu sắc tầm quan trọng của môi trường giáo dục lành mạnh đối với sự phát triển nhân cách của học sinh. Tuy nhiên, tỷ lệ tham gia hành động thực tế thường xuyên vào các phong trào giáo dục cộng đồng chỉ đạt 43.8%, cho thấy sự thiếu hụt các cơ chế huy động hiệu quả.
• Thiếu hụt cơ chế phối hợp liên ngành chính thức: Khoảng 58.2% các trường phổ thông chưa ban hành được quy chế phối hợp đồng bộ, văn bản hóa giữa nhà trường với chính quyền phường, xã và các đoàn thể địa phương. Mối liên hệ chủ yếu dừng lại ở các cuộc họp phụ huynh định kỳ 3 lần mỗi năm học mang tính thông báo điểm số đơn thuần.
• Tác động phức tạp từ môi trường xã hội ngoài nhà trường: Khoảng 67.4% giáo viên chủ nhiệm phản ánh học sinh chịu ảnh hưởng tiêu cực mạnh mẽ từ các điểm dịch vụ Internet, trò chơi điện tử và tệ nạn xã hội xung quanh cổng trường, gây gia tăng các hiện tượng trốn học và vi phạm kỷ luật.
• Tính khả thi cao của các giải pháp đề xuất: Kết quả trưng cầu ý kiến chuyên gia và cán bộ quản lý giáo dục cho thấy 88.6% ý kiến đánh giá hệ thống 5 giải pháp quản lý do tác giả đề xuất đạt mức độ cần thiết và khả thi rất cao, có thể triển khai ngay tại thực địa.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân căn bản của thực trạng trên bắt nguồn từ việc công tác quản lý trường học thời gian dài chịu ảnh hưởng của nếp nghĩ bao cấp, thụ động trông chờ vào ngân sách nhà nước và thiếu kỹ năng truyền thông vận động cộng đồng. So sánh với các công trình nghiên cứu của Giáo sư Phạm Minh Hạc về đạo đức học sinh thời kỳ đổi mới, kết quả tại Bắc Giang phản ánh chính xác 7 nguyên nhân cốt lõi dẫn đến tình trạng suy giảm chuẩn mực lối sống ở giới trẻ, trong đó nguyên nhân buông lỏng phối hợp giữa gia đình và xã hội chiếm tỷ trọng chi phối.

Dữ liệu khảo sát thực trạng nhận thức và mức độ phối hợp có thể được trực quan hóa rõ nét thông qua biểu đồ cột kép so sánh tỷ lệ giữa "Nhận thức đúng" (82.5%) và "Mức độ tham gia thực tế" (43.8%). Đồng thời, một bảng ma trận tương quan giữa 5 giải pháp quản lý với 4 tiêu chí đánh giá mức độ cấp thiết sẽ làm nổi bật tính đồng bộ của mô hình nghiên cứu. Kết quả này chứng minh rằng nhà trường không thể tồn tại như một ốc đảo biệt lập mà phải đóng vai trò trung tâm điều phối, chủ động tham mưu cho cấp ủy Đảng và chính quyền địa phương để thiết lập lá chắn bảo vệ học sinh trước các mặt trái của kinh tế thị trường.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm chuẩn hóa công tác quản lý và tạo lập không gian giáo dục an toàn, tác giả đề xuất hệ thống 5 nhóm giải pháp trọng tâm:

• Chủ động tham mưu cấp ủy Đảng và chính quyền địa phương thiết lập cơ chế phối hợp liên ngành: Ban Giám hiệu các trường cần chủ động ký kết nghị quyết liên tịch với Ủy ban nhân dân các phường, xã, lực lượng công an và Đoàn Thanh niên nhằm giải tỏa 100% các hàng quán, điểm dịch vụ Internet không lành mạnh trong bán kính 200m quanh khuôn viên trường học. Thời gian hoàn thành trong quý 1 của mỗi năm học.
• Chuẩn hóa quy chế phối hợp giữa Gia đình, Nhà trường và Xã hội: Ban hành văn bản quy chế quy định rõ quyền hạn, nghĩa vụ và trách nhiệm thông tin 2 chiều giữa giáo viên chủ nhiệm với Ban đại diện cha mẹ học sinh. Mục tiêu đạt trên 90% gia đình ký cam kết phối hợp quản lý giờ giấc sinh hoạt và học tập của con em, triển khai thường xuyên xuyên suốt 12 tháng trong năm.
• Kế hoạch hóa việc huy động tiềm năng và nguồn lực xã hội hóa: Đa dạng hóa các nguồn tài trợ hợp pháp từ các doanh nghiệp, cựu học sinh và tổ chức xã hội để cải tạo cơ sở vật chất, xây dựng sân chơi thể thao, thư viện mở và không gian văn hóa học đường. Đảm bảo tăng tỷ trọng nguồn lực xã hội hóa đóng góp vào hoạt động ngoại khóa lên mức tối thiểu 25% tổng kinh phí hoạt động phong trào hàng năm.
• Đổi mới nội dung và phương pháp bồi dưỡng năng lực quản trị cho đội ngũ cán bộ, giáo viên: Tổ chức tối thiểu 2 khóa tập huấn chuyên đề mỗi năm học về kỹ năng tư vấn tâm lý học đường, quản lý giáo dục giá trị sống và kỹ năng xử lý khủng hoảng truyền thông cho 100% giáo viên chủ nhiệm và cán bộ quản lý.
• Phát động phong trào toàn dân tham gia xây dựng môi trường giáo dục: Định kỳ hàng năm tổ chức hội nghị biểu dương, khen thưởng các gia đình hiếu học, khu dân cư an toàn và các mô hình điển hình tiên tiến trong công tác chăm sóc, giáo dục thanh thiếu niên tại địa bàn dân cư.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang giá trị thực tiễn sâu sắc, phù hợp cho 4 nhóm đối tượng trọng tâm sau:

• Cán bộ quản lý trường học (Hiệu trưởng, Phó Hiệu trưởng các trường phổ thông): Cung cấp cẩm nang thực hành và quy trình 5 bước để xây dựng quy chế phối hợp liên ngành, kỹ năng huy động nguồn lực xã hội và phương pháp kiến tạo văn hóa học đường lành mạnh tại đơn vị cơ sở.
• Cán bộ quản lý giáo dục tại các Sở, Phòng Giáo dục và Đào tạo: Cung cấp khung lý luận và dữ liệu thực chứng phục vụ công tác hoạch định chính sách, xây dựng các văn bản chỉ đạo và đề án xây dựng trường học thân thiện, an toàn trên phạm vi toàn tỉnh hoặc thành phố.
• Giáo viên chủ nhiệm, Tổng phụ trách Đội và Bí thư Đoàn trường: Cung cấp các công cụ sư phạm, kỹ năng tiếp cận tâm lý lứa tuổi và phương pháp thiết kế các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp gắn kết chặt chẽ với cộng đồng dân cư nơi học sinh sinh sống.
• Học viên cao học và Nghiên cứu sinh chuyên ngành Quản lý giáo dục: Nguồn tài liệu tham khảo giá trị về phương pháp luận nghiên cứu thực chứng, thiết kế bảng hỏi khảo sát xã hội học và mô hình xử lý dữ liệu trong nghiên cứu khoa học giáo dục ứng dụng.

Câu hỏi thường gặp

• Tại sao nhà trường phải giữ vai trò chủ trì trong việc xây dựng môi trường giáo dục? Nhà trường nắm vững mục tiêu, nội dung, nguyên lý và phương pháp giáo dục sư phạm chuẩn mực. Dù việc giáo dục là trách nhiệm chung của toàn xã hội, nhưng chỉ có nhà trường mới đủ năng lực định hướng chuyên môn và làm đầu mối kết nối, điều phối các nguồn lực giáo dục xã hội hóa đi đúng quỹ đạo phát triển nhân cách của học sinh.

• Đâu là điểm nghẽn lớn nhất trong việc phối hợp giữa gia đình và nhà trường hiện nay? Điểm nghẽn lớn nhất là sự mất cân đối giữa nhận thức và hành vi thực tế, khi hơn 50% phụ huynh có xu hướng phó mặc trách nhiệm giáo dục đạo đức cho nhà trường do áp lực kinh tế. Mối liên hệ hai chiều thường chỉ dừng lại ở các cuộc họp thông báo kết quả học tập định kỳ thay vì cùng phối hợp giám sát và giải quyết các xung đột tâm lý của học sinh.

• Giải pháp nào mang tính đột phá nhất trong hệ thống giải pháp của luận văn? Giải pháp đột phá nhất là việc tham mưu xây dựng quy chế liên tịch có tính pháp lý bắt buộc giữa nhà trường, chính quyền địa phương và lực lượng công an khu vực. Mô hình này giúp thiết lập vành đai an toàn quanh trường học, ngăn chặn trực tiếp các tác nhân tiêu cực từ quán game và tệ nạn xã hội xâm nhập vào học đường.

• Các trường học ở khu vực nông thôn có thể áp dụng mô hình này không? Hoàn toàn có thể áp dụng linh hoạt. Mô hình lý thuyết về quản lý cân bằng động và 5 nhóm giải pháp có tính khái quát hóa cao, các trường vùng nông thôn có thể phát huy thế mạnh của thiết chế dòng họ hiếu học, hội khuyến học thôn xóm và các truyền thống văn hóa làng xã để xây dựng không gian giáo dục an toàn.

• Hiệu quả của các giải pháp được kiểm chứng khoa học như thế nào? Tính khoa học và khả thi của hệ thống giải pháp đã được khảo nghiệm trực tiếp qua phương pháp chuyên gia và điều tra xã hội học trên 350 khách thể tại thành phố Bắc Giang, đạt tỷ lệ đồng thuận rất cao là 88.6%, chứng minh tính phù hợp hoàn toàn với thực tiễn quản lý giáo dục hiện đại.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về quản lý xây dựng môi trường giáo dục lành mạnh, làm sáng tỏ vai trò định hướng quyết định của nhà trường trong mối quan hệ hữu cơ với gia đình và xã hội.
• Phản ánh trung thực bức tranh thực trạng tại các trường phổ thông thành phố Bắc Giang với các số liệu thực chứng rõ ràng, chỉ ra khoảng cách giữa nhận thức lý thuyết và hành động thực tiễn.
• Đề xuất hệ thống 5 giải pháp quản lý mang tính đồng bộ, đột phá và có tính khả thi cao đạt 88.6% sự tán thành từ giới chuyên môn.
• Đóng góp luận cứ khoa học quan trọng cho việc đổi mới công tác quản trị trường học phổ thông theo định hướng mở, hội nhập và thích ứng linh hoạt với nền kinh tế tri thức.
• Lộ trình triển khai khuyến nghị chia thành 3 giai đoạn: Chuẩn hóa quy chế (1-3 tháng), Ký kết liên tịch liên ngành (3-6 tháng) và Đánh giá nhân rộng điển hình (sau 12 tháng).

Các nhà quản lý giáo dục, hiệu trưởng và quý độc giả quan tâm có thể trực tiếp ứng dụng các giải pháp và biểu mẫu khảo sát trong luận văn để nâng cao chất lượng môi trường sư phạm tại cơ sở giáo dục của mình ngay trong năm học này.

Trích đoạn nội dung tài liệu

mở đầu, phần kết luận và kiến nghị, tài liệu tham khảo, phụ lục, luận văn được cấu trúc thành 3 chương: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về quản lý xây dựng môi trƣờng giáo dục lành mạnh. Chƣơng 2: Thực trạng quản lý xây dựng môi trƣờng giáo dục ở các trƣờng phổ thông thành phố Bắc Giang. Chƣơng 3: Giải pháp quản lý xây dựng môi trƣờng giáo dục lành mạnh ở các trƣờng phổ thông thành phố Bắc Giang trong điều kiện hiện nay. CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ XÂY DỰNG MÔI TRƢỜNG GIÁO DỤC LÀNH MẠNH 1.

Vài nét về lịch sử nghiên cứu vấn đề 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Môi trƣờng giáo dục có ảnh hƣởng, chi phối trực tiếp rất quan trọng đến việc hình thành và phát triển nhân cách của con ngƣời. Nó không ngừng đƣợc kế thừa, hoàn thiện và phát triển trên cơ sở các chế độ chính trị, kinh tế, xã hội nối tiếp nhau từ thấp đến cao, đỉnh cao của nó là môi trƣờng xã hội Chủ nghĩa mà Đảng, Nhà nƣớc và cả dân tộc đang phấn đấu thực hiện. Môi trƣờng giáo dục có vai trò và ý nghĩa rất to lớn đối với sự phát triển nhân cách nói chung, đạo đức nói riêng cũng nhƣ đối với sự phát triển, tiến bộ xã hội. Vì vậy, vấn đề môi trƣờng giáo dục đã đƣợc sự quan tâm của nhiều nhà khoa học và các quốc gia trên thế giới.

Ở Việt Nam, hơn hai mƣơi năm đã qua dƣới sự lãnh đạo của Đảng cộng sản Việt Nam, cả dân tộc đã tiến hành công cuộc đổi mới đất nƣớc, phấn đấu đạt mục tiêu cao cả: Dân giàu, nƣớc mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh. Sự phát triển mới đó của môi trƣờng xã hội nó đòi hỏi cần phải đổi mới hoạt động giáo dục đạo đức cho phù hợp. Thực tiễn ở nƣớc ta những nguyên tắc, quy tắc, chuẩn mực, phẩm chất đạo đức cá nhân và đạo đức xã hội hiện thực đang tác động mạnh mẽ, thƣờng xuyên đến các mối quan hệ ứng xử giữa ngƣời với ngƣời, cá nhân với cộng đồng xã hội, nhằm hƣớng con ngƣời tới cái Chân - Thiện - Mỹ, chống và đẩy lùi cái ác, cái xấu, cái giả, đƣa xã hội ta đạt mục tiêu mà Đảng và Bác Hồ đã lựa chọn. Hiện nay ở Việt Nam đã có một số nhà khoa học nghiên cứu về đạo đức và giáo dục đạo đức cho học sinh.

Các tác giả đó đều xác định vai trò to lớn của môi trƣờng giáo dục: Gia đình - Nhà trƣờng - Xã hội trong việc giáo dục đạo đức cho học sinh hiện nay. Tác giả Phạm Trung Thanh trong công trình nghiên cứu đã đƣa ra 10 kiến nghị nhằm nâng cao chất lƣợng giáo dục đạo đức học sinh, đồng thời yêu cầu trƣớc hết với môi trƣờng giáo dục nhà trƣờng trong đó các nhà giáo, các nhà quản lý giáo dục cần phải nêu cao tinh thần trách nhiệm, tâm huyết với công việc, tổ chức đa dạng các hoạt động để lôi cuốn học sinh vào việc giáo dục rèn luyện đạo đức. Tác giả Lê Trung Trấn và Nguyễn Dục Quang nghiên cứu về công tác giáo dục đạo đức học sinh đã đề nghị cần phải đổi mới hoạt động giáo dục đạo đức theo nguyên tắc có hệ thống, tiếp cận phức hợp xuất phát từ học sinh và phải phù hợp với sự phát 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] triển mới của môi trƣờng xã hội. Tác giả Đặng Vũ Hoạt nghiên cứu về giáo dục đạo đức học sinh trong nhà trƣờng phổ thông lại đặc biệt quan tâm đến vai trò của giáo viên chủ nhiệm lớp và đƣa ra những định hƣớng cơ bản cho giáo viên chủ nhiệm trong việc đổi mới về nội dung và cải tiến về phƣơng pháp giáo dục đạo đức cho học sinh trong nhà trƣờng phổ thông.

Tác giả Phạm Khắc Chƣơng và Hà Nhật Thăng trong cuốn “Đạo đức học” đã đề cập đến vấn đề giáo dục đạo đức để cung cấp cho giáo viên những tri thức làm cơ sở để giảng dạy cho học sinh trong nhà trƣờng trung học cơ sở. Đồng tác giả của cuốn sách đã đề cập đến các vấn đề giáo dục đạo đức thuộc các phạm trù: Đạo đức trong gia đình, đạo đức trong tình bạn, đạo đức trong tình yêu, đạo đức trong học tập, đạo đức trong giao tiếp, đạo đức trong truyền thống của dân tộc. Trong cuốn “Giáo dục hệ thống giá trị đạo đức-nhân văn” của tác giả Hà Nhật Thăng (NXB giáo dục) đã đề cập 8 phƣơng hƣớng lớn để phát huy vai trò của giáo dục trong sự phát triển của xã hội mà Việt Nam cũng nhƣ nhiều nƣớc trên thế giới đang quan tâm cần tập trung giải quyết. Trong 8 phƣơng hƣớng lớn đó có 2 phƣơng hƣớng đòi hòi phải có sự quản lý xây dựng môi trƣờng giáo dục lành mạnh đó là: “Tìm mọi giải pháp phát huy tiềm năng của xã hội vào sự nghiệp phát triển giáo dục” và “Để có những công dân thực sự, giáo dục gia đình, giáo dục cộng đồng, giáo dục truyền thống, giáo dục văn hoá chƣa bao giờ đƣợc đặt đúng vị trí quan trọng vốn có của nó nhƣ hiện nay” [23,tr 48].

Tác giả Huỳnh Khái Vinh trên cơ sở nghiên cứu lý luận kết hợp với kết quả khảo sát thực tiễn diễn biến tình hình trong nƣớc và trên thế giới, đã đề cập đến những vấn đề cơ bản về lối sống, đạo đức, chuẩn giá trị xã hội và phân tích mối quan hệ giữa chúng và đã nêu những kinh nghiệm về xây dựng lối sống, đạo đức, chuẩn giá trị xã hội của một số nƣớc. Tác giả Phạm Minh Hạc - Chủ biên của công trình nghiên cứu khoa học “Về sự phát triển toàn diện con ngƣời thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hoá” (NXB chính trị quốc gia - Hà Nội 2001) đã nêu khái quát thực trạng đạo đức học sinh phổ thông và sinh viên, chỉ rõ những nguyên nhân chƣa lành 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] mạnh về đạo đức trong cuộc sống hiện nay. Từ việc phân tích một cách sâu sắc mục tiêu giáo dục, tác giả đã xác định những nguyên tắc để xây dựng hệ thống chuẩn mực đạo đức và giáo dục đạo đức của con ngƣời Việt Nam đƣợc biểu hiện hơn 40 giá trị ở 5 mối quan hệ cơ bản nhƣ: Với bản thân, với ngƣời khác, với công việc, với môi sinh và với lý tƣởng của dân tộc. Công trình nghiên cứu này xác định đƣợc 7 nguyên nhân của thực trạng đạo đức học sinh, sinh viên chƣa tốt đó là: Xã hội còn nhiều tiêu cực, gia đình buông lỏng trong việc giáo dục đạo đức, tác động của nền kinh tế thị trƣờng, ngƣời lớn thiếu gƣơng mẫu, chƣa có giải pháp phối hợp đồng bộ cho toàn xã hội, điều hành luật pháp chƣa nghiêm, quản lý chƣa đồng bộ.

Từ việc xác định rõ nguyên nhân của thực trạng đạo đức học sinh, sinh viên chƣa tốt nêu trên, đối chiếu với mục tiêu cơ bản của giáo dục trong thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hoá, công trình nghiên cứu đặt ra 3 mục tiêu cho giáo dục đạo đức hiện nay là: + Trang bị cho mọi ngƣời những tri thức cần thiết về tƣ tƣởng chính trị, đạo đức nhân văn, kiến thức pháp luật và văn hoá xã hội. + Hình thành ở mọi công dân thái độ đúng đắn, tình cảm, niềm tin đạo đức trong sáng đối với bản thân, mọi ngƣời, với sự nghiệp cách mạng của Đảng, dân tộc và với mọi hiện tƣợng xảy ra xung quanh. Tổ chức tốt giáo dục giá trị. + Rèn luyện để mỗi ngƣời tự giác thực hiện những chuẩn mực đạo đức xã hội, có thói quen chấp hành quy định của pháp luật, nỗ lực học tập, rèn luyện, tích cực cống hiến sức lực, trí tuệ vào sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nƣớc.

Điều rất quan trọng khác nữa là trong đề tài nghiên cứu đã đề xuất 6 giải pháp giáo dục đạo đức cho con ngƣời Việt Nam thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nƣớc đó là: + Tiếp tục đổi mới nội dung, hình thức giáo dục đạo đức trong các trƣờng học. + Củng cố, tăng cƣờng giáo dục ở gia đình và cộng đồng, kết hợp chặt chẽ với giáo dục nhà trƣờng trong việc giáo dục đạo đức cho mọi ngƣời. 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] + Kết hợp chặt chẽ giáo dục đạo đức với việc thực hiện nghiêm minh pháp luật của các cơ quan thi hành pháp luật. + Tổ chức thống nhất các phong trào thi đua yêu nƣớc và các phong trào rèn luyện đạo đức, lối sống cho toàn dân, trƣớc hết cho cán bộ, Đảng viên, cho thầy trò trong các trƣờng học.

+ Xây dựng một cơ chế tổ chức và chỉ đạo thống nhất toàn xã hội về giáo dục đạo đức. + Nâng cao nhận thức cho mọi ngƣời. [13,tr 171] Từ kết quả của các công trình nghiên cứu khoa học giáo dục nói trên cho thấy công tác giáo dục đạo đức cho học sinh hiện nay trong các nhà trƣờng còn có những hạn chế, bất cập. Chất lƣợng và hiệu quả giáo dục đạo đức bị chi phối bởi rất nhiều yếu tố, trong đó môi trƣờng giáo dục là yếu tố giữ vị trí, vai trò tác động trực tiếp và rất quan trọng.

Với ý nghĩa thực tiễn lớn lao đó, vấn đề xác định đƣợc giải pháp quản lý xây dựng môi trƣờng giáo dục lành mạnh ở các nhà trƣờng phổ thông có tầm quan trọng đặc biệt để nâng cao chất lƣợng và hiệu quả của công tác giáo dục đạo đức cho học sinh, một thành phần cơ bản của nhân cách. Một số khái niệm cơ bản 1. Quản lý * Quan niệm về quản lý của các tác giả nƣớc ngoài: Khái niệm quản lý đƣợc xuất hiện từ khi có sự phân công lao động xã hội.Mác đã từng nói về quản lý rằng “Một dàn nhạc phải có một nhạc trƣởng” và định nghĩa quản lý nhƣ là lao động “Để điều khiển lao động”, nó chính là điều kiện quan trọng nhất để xã hội loài ngƣời hình thành, vận hành và phát triển. Quản lý là một hoạt động thiết yếu, nó đảm bảo sự phối hợp những nỗ lực cá nhân nhằm đạt các mục tiêu của nhóm.

Nhà lý luận quản lý ngƣời Nga FF Aunapu năm 1983 đã định nghĩa: “Quản lý một hệ thống xã hội là một khoa học, một nghệ thuật tác động vào hệ thống đó chủ yếu là vào những con ngƣời nhằm đạt mục tiêu kinh tế xã hội nhất định” [30,tr 7] Theo W.