Chương 1 : Cơ sở lý luận của việc quản lý dạy học và nâng cao chất lượng dạy học ở trường THPT. Chương 2 : Thực trạng chất lượng dạy học và quản lý chất lượng dạy học ở trường THPT Thái Thuận TP Bắc Giang. Chương 3 : Những biện pháp quản lý nhằm nâng cao chất lượng dạy học ở trường THPT Thái Thuận - TP Bắc Giang. Tài liệu tham khảo Phụ lục 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chƣơng 1 : CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VIỆC QUẢN LÝ DẠY HỌCVÀ NÂNG CAO CHẤT LƢỢNG DẠY HỌC Ở TRƢỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG 1.
Khái quát về lịch sử nghiên cứu vấn đề Trong vài thập niên gần đây quản lý giáo dục là một việc được nhiều nhà nghiên cứu trong và ngoài nước quan tâm ở nhiều góc độ và lĩnh vực khác nhau với mục đích làm rõ thêm những vấn đề lý luận và thực tiễn quản lý giáo dục. Trong những nghiên cứu mới, nghiên cứu và biện pháp quản lý nhằm nâng cao chất lượng và hiệu quả hoạt động dạy học trong các nhà trường có vị trí đặc biệt. Đề cập đến vấn đề này nhiều nhà nghiên cứu nước ngoài, nhất là ở Liên Xô cũ cho rằng: Kết quả toàn bộ hoạt động của nhà trường phụ thuộc rất nhiều vào việc tổ chức đúng đắn công tác hoạt động của đội ngũ giáo viên và hoạt động học tập của học sinh trong nhà trường. Trong các tác phẩm của mình, nhiều tác giả ngoài nước đã đề cập đến những vấn đề cốt yếu của quản lý nói chung và quản lý giáo dục nói riêng như: F.
ở Liên Xô cũ các nhà nghiên cứu như: V.Pôpov, cũng đã có những đóng góp to lớn trong lĩnh vực lý luận về quản lý. Trong lĩnh vực quản lý giáo dục có những đóng góp của những tác giả như: M. Kônducov về quản lý khoa học giáo dục. Khuđôminski – Quản lý giáo dục quốc dân trên địa bàn huyện; V.P xukhômlinxki - kinh nghiệm lãnh đạo của hiệu trưởng trong trường phổ thông; V.xtêzicôlin – Lãnh đạo quá trình dạy học trong nhà trường phổ thông và nhiều người khác.
Các tác giả kể trên đã đề cập đến, bản chất, biện pháp của quản lý giáo dục nói chung cũng như đề cập đến vị trí, vai trò, chức 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com năng của người hiệu trưởng nói riêng trong quản lý nhà trường với mục đích là nâng cao chất lượng dạy học, chất lượng giáo dục đào tạo. ở Việt Nam những nghiên cứu quản lý giáo dục đã được đặc biệt quan tâm trong vòng hơn một thập kỷ qua. Ngoài những đóng góp của các nhà giáo dục học, tâm lý học dẫn đầu như: Nguyễn Lân; Đặng Vũ Hoạt; Phạm Ngọc Quang, Phạm Minh Hạc… đã có nhiều tác giả khác đề cập đến các lĩnh vực khác nhau của quản lý giáo dục như: Về lý luận quản lý giáo dục có: Đặng Quốc Bảo; Nguyễn Đức Chính, Nguyễn Thị Mỹ Lộc; Trần Kiểm – Về đổi mới tư duy trong quản lý giáo dục (2005); Đặng Thành Hưng – Những nguyên tắc quản lý chất lượng giáo dục (2004); Đặng ứng Vận – Về công tác quản lý chất lượng giáo dục (2004). Đặc biệt đã có một số nghiên cứu đi sâu vào các biện pháp quản lý các hoạt động của giáo viên và học sinh với mục đích nâng cao chất lượng giáo dục như: Nguyễn Công Bằng (2005); Phạm Tuấn Hùng (2005); Lại Thị Nga (2005) Phạm Minh Mạc (2005); Cao Duy Bình (2004); Lưu Văn Liệm (2004)… Nhất là từ khi Viện quản lý giáo dục; Khoa Tâm lý giáo dục Đại học sư phạm Hà Nội I; Khoa sư phạm Đại học Quốc gia; Khoa Quản lý giáo dục Đại học Hà Nội mở hệ đào tạo cử nhân và thạc sỹ chuyên ngành quản lý giáo dục đã có nhiều luận văn thạc sỹ, tiến sỹ đề cập đến những biện pháp quản lý giáo dục.
Tuy nhiên những nghiên cứu về biện pháp quản lý nhằm nâng cao chất lượng dạy học ở một nhà trường trung học phổ thông còn chưa hệ thống. Nghị quyết TW II khóa VIII của Đảng ta xác định mục tiêu chiến lược phát triển Giáo dục - Đào tạo là: "Xây dựng nền giáo dục có qui mô phù hợp, chất lượng và hiệu qủa cao đáp ứng nhu cầu về nhân lực, dân trí và nhân tài để phục vụ sự nghiệm CNH, HĐH đất nước và nhu cầu học tập của nhân dân, phát huy cao độ nội lực, sử dụng có hiệu quả sự hợp tác quốc tế để hoàn chỉnh hệ thống giáo dục, trong đó xây dựng một bộ phận có uy tín trong khu vực và 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com trong thế giới". Đặc biệt nghị quyết TW II khóa VIII đã thực sự coi Giáo dục - Đào tạo là quốc sách hàng đầu, là sự nghiệp toàn Đảng, của Nhà nước và của nhân dân. Xuất phát từ những nhiệm vụ, những yêu cầu bức thiết hiện nay, để thực hiện tốt mục tiêu đào tạo thì việc nâng cao chất lượng dạy và học trong mỗi Nhà trường luôn coi là nhiệm vụ hàng đầu, là nền tảng mang tính quyết định sự phát triển của mỗi Nhà trường.
Làm thế nào để nâng cao chất lượng dạy và học trong hoàn cảnh hiện nay nhất là các trường THPT của một tỉnh miền núi. Đối tượng là những học sinh có hoàn cảnh chính trị, kinh tế khác nhau, phần lớn học sinh có hoàn cảnh kinh tế khó khăn. Cơ sở vật chất trang thiết bị phục vụ cho hoạt động dạy và học còn thiếu thốn nhiều lại chưa đồng bộ. Năng lực sư phạm và chuyên môn của đội ngũ giáo viên còn chưa đều.
Điều đó đặt ra không ít khó khăn cho Ban giám hiệu và hội đồng giáo dục nhà trường. Để nâng cao chất lượng dạy học cần phải có nhiều yếu tố tác động từ bên ngoài cũng như bên trong. Trong đó hoạt động quản lý chỉ đạo chuyên môn là một yếu tố quan trọng và cấp thiết trong suốt quá trình dạy học. Đội ngũ thầy giáo là nhân tố quan trong, quyết định đến chất lượng dạy học.
Kết quả học tập của học sinh cơ bản phụ thuộc và kiến thức và năng lực sư phạm của tập thể sư phạm này. Người quản lý phải biết tổ chức và chỉ đạo chặt chẽ, phân công và sử dụng các biện pháp quản lý phù hợp sẽ tạo động lực thúc đẩy người thầy say mê, yêu nghề nghiệp, yên tâm công tác, phát huy khả năng của mình nâng cao chất lượng dạy học. Với cương vị hiệu trưởng trường THPT tôi rất trăn trở và quan tâm đến vấn đề này; đó cũng là lý do để tôi chọn đề tài trên làm luận văn tốt nghiệp hệ thạc sỹ quản lý giáo dục .2 Hoạt động dạy học và mối quan hệ của nó đối với sự phát triển của ngƣời học 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Hoạt động dạy Là sự tổ chức, điều khiển tối ưu quá trình HS lĩnh hội tri thức, hình thành và phát triển nhân cách HS.
Vai trò chủ đạo của hoạt động dạy được biểu hiện với ý nghĩa là tổ chức và điều khiển sự học tập của học sinh, giúp họ nắm kiến thức, hình thành kỹ năng, thái độ. Hoạt động dạy có chức năng kép là truyền đạt thông tin dạy và điều khiển hoạt động học. Nội dung dạy học theo chương trình quy định, bằng phương pháp nhà trường. Hoạt động học Là quá trình tự điều khiển tối ưu sự chiếm lĩnh khái niệm khoa học, bằng cách đó hình thành cấu trúc tâm lý mới, phát triển nhân cách.
Vai trò tự điều khiển của hoạt động học thể hiện ở sự tự giác, tích cực, tự lực và sáng tạo dưới sự tổ chức, điều khiển của thày nhằm chiếm lĩnh khái niệm khoa học. Khi chiếm lĩnh được khái niệm khoa học bằng hoạt động tự lực, sáng tạo, HS đồng thời đạt được ba mục đích bộ phận: - Trí dục: Nắm vững tri thức khoa học (hiểu, nhớ và vận dụng tốt tri thức). - Phát triển: tư duy và năng lực hoạt động trí tuệ. - Giáo dục: Thái độ, đạo đức, thế giới quan khoa học, quan điểm, niềm tin.
Hoạt động học có hai chức năng thống nhất với nhau là: lĩnh hội thông tin và tự điều khiển quá trình chiếm lĩnh khái niệm của mình một cách tự giác, tích cực, tự lực. Nội dung của hoạt động học bao gồm toàn bộ hệ thống khái niệm của môn học, phương pháp đặc trưng của môn học, của khoa học đó với phương pháp nhận thức độc đáo, phương pháp chiếm lĩnh khoa học để biến kiến thức của nhân loại thành học vấn của bản thân. Về mối quan hệ giữa dạy học và phát triển Giáo dục và dạy học trên thực tế cho thấy có bản chất định hướng, nó không thể thuộc phạm trú tự phát, thích ứng hay tập nhiễm. 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Như đã phân tích ở trên, hoạt động dạy học là một hoạt động phức tạp, mục tiêu của nó là tạo ra sự phát triển nói chung và sự phát triển trí tuệ nói riêng của người học.
chính vì thế vấn đề về mối quan hệ giữa dạy học và phát triển từ lâu đã trở thành một trong những vấn đề lý luận cơ bản trong tâm lý học sư phạm và lý luận dạy học. Thực tế cho thấy đôi khi trong nhiều tài liệu, sách giáo khoa còn tồn tại quan điểm cho rằng vấn đề giữa dạy học và phát triển có thể quy thành vấn đề giữa dạy học và sự phát triển trí tuệ. Khi đề cập đến vấn đề này, nhà tâm lý học nổi tiếng Xô Viết Đ. Encônhin đã đưa ra ý kiến đúng đắn và xác đáng nhất.
Theo ông " Vấn đề dạy học và phát triển " - liên từ " và " ở đây hoàn toàn không có ý nghĩa phân chia và mâu thuẫn mà là sự thống nhất giữa dạy học và phát triển. Sự phát triển trí tuệ chỉ có được nhờ dạy học và dạy học là điều kiện quan trọng nhất, giữ vai trò chủ đạo để tạo nên sự phát triển của người học. Quan niệm trên về mối quan hệ giữa dạy học và phát triển là đúng quy luật và xác đáng. Nếu chúng ta coi mục đích cơ bản của dạy họclà kết quả nắm vững tri thức, kỹ năng, kỹ xảo và phát triển tư duy độc lập, sáng tạo thì sự phát triển trí tuệ rõ ràng là kết quả trực tiếp của dạy học.
Tuy nhiên gần đây theo ý kiến của nhiều nhà nghiên cứu, trong những điều kiện của xã hội hiện đại, mục đích của dạy học không chỉ nhằm vào sự phát triển trí tuệ, sự phát triển các năng lực mà là sự hình thành, phát triển nhân cách cho người học .