Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu và những vấn đề cơ bản về giải quyết việc làm cho lao động nữ Chương 2: Phương pháp nghiên cứu đề tài Chương 3: Thực trạng giải quyết việc làm cho lao động nữ ở tỉnh Quảng Bình Chương 4: Định hướng và giải pháp tăng cường giải quyết việc làm cho lao động nữ ở tỉnh Quảng Bình 3 CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ GIẢI QUYẾT VIỆC LÀM CHO LAO ĐỘNG NỮ 1.1 Tổng quan tình hình nghiên cứu về giải quyết việc làm cho lao động nữ và các vấn đề liên quan 1.1 Lịch sử nghiên cứu vấn đề Lao động, việc làm là một trong những vấn đề đƣợc quan tâm trong chiến lƣợc phát triển kinh tế - xã hội của mỗi quốc gia. Vì vậy, trong những năm qua, đã có các công trình, bài viết về việc làm và giải quyết việc làm cho ngƣời lao động nói chung và lao động nữ nói riêng ở các góc độ, khía cạnh khác nhau (sách tham khảo, đề tài, luận văn, lụân án, bài tạp chí, báo…). Trong đó, các công trình có liên quan trực tiếp, gián tiếp đến nội dung luận văn có thể chia thành 3 nhóm: Nhóm 1, gồm những bài nghiên cứu các vấn đề chung về giải quyết việc làm cho ngƣời lao động; Nhóm 2, gồm những bài nghiên cứu về Giới và giải quyết việc làm cho lao động nữ tại các địa phƣơng; Nhóm 3, gồm những bài nghiên cứu liên quan về lao động và việc làm, về lao động nữ tại tỉnh Quảng Bình. *Các công trình nghiên cứu thuộc nhóm 1 Nguyễn Thuý Hà, 2013.
“Chính sách việc làm: Thực trạng và giải pháp”. Hà Nội: Trung tâm nghiên cứu khoa học – Viện nghiên cứu lập pháp. Tác giả đã đi sâu phân tích khái niệm việc làm, bản chất của việc làm, thực trạng vấn đề việc làm ở Việt Nam qua các số liệu thống kê về nguồn lao động, tỷ lệ lao động, cơ cấu lao động theo ngành nghề và theo các loại hình kinh tế, tình trạng mất việc làm và thất nghiệp, đánh giá chính sách việc làm… Từ đó tác giả đã đề xuất phƣơng hƣớng giải quyết vấn đề việc làm và giải pháp hoàn thiện chính sách việc làm. Nguyễn Hữu Dũng và Trần Hữu Trung, 1997.
“Chính sách việc làm ở Việt Nam”. Hà Nội: Nxb Chính trị quốc gia. Các tác giả đã phân tích vị trí, vai trò của chính sách việc làm trong hệ thống chính sách xã hội ở Việt Nam, đồng thời đƣa ra các khái niệm về lao động, thị trƣờng lao động, việc làm, thực trạng vấn đề việc làm 4 ở Việt Nam và phƣơng hƣớng giải quyết, khuyến nghị, định hƣớng một số chính sách cụ thể về việc làm và mô hình tổng quát về chƣơng trình quốc gia xúc tiến việc làm. Phạm Mạnh Hà, 2012.
“Giải quyết việc làm cho lao động nông thôn tỉnh Ninh Bình trong quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá”. Luận án tiến sỹ kinh tế chính trị. Học viện chính trị hành chính quốc gia Hồ Chí Minh. Luận án đã đƣa ra cơ sở lý luận và thực tiễn về giải quyết việc làm cho lao động nông thôn trong quá trình CNH, HĐH; đánh giá thực trạng giải quyết việc làm cho lao động nông thôn tỉnh Ninh Bình trong quá trình CNH, HĐH thời gian qua đồng thời đƣa ra những phƣơng hƣớng chủ yếu và giải pháp cơ bản giải quyết việc làm cho lao động nông thôn tỉnh Ninh Bình trong thời kỳ đẩy mạnh CNH, HĐH đến năm 2020.
Hoàng Thị Nguyệt Nga, 2013. “Giải quyết việc làm cho lao động tại thành phố Pleiku, tỉnh Gia Lai”. Luận văn thạc sỹ. Trƣờng Đại học Kinh tế - Đại học Đà Nẵng.
Luận văn phân tích hoạt động giải quyết việc làm trên phƣơng diện lý luận cũng nhƣ thực tiễn, bao gồm các hoạt động nhƣ: Hƣớng nghiệp, đào tạo và giới thiệu việc làm cho ngƣời lao động; Phát triển sản xuất, xuất khẩu lao động…Trên cơ sở đánh giá những thành công, những hạn chế và nguyên nhân của tình hình, luận văn đƣa ra 1 số giải pháp nhằm tiếp tục giải quyết việc làm cho ngƣời lao động tại địa phƣơng. Nhìn chung các công trình khoa học trên đã đề cập đến nhiều khía cạnh của vấn đề việc làm, chính sách việc làm nói chung, các tác giả đã khái quát những vấn đề cơ bản về cơ sở lý luận và thực tiển của việc làm và giải quyết việc làm, từ đó đƣa ra các giải pháp để giải quyết việc làm cho lao động nói chung. *Một số công trình thuộc nhóm 2 Naila Kabeer và Trần Thị Vân Anh, 2006. “Toàn cầu hoá, vấn đề giới và việc làm trong nên kinh tế chuyển đổi: Trường hợp Việt Nam”.
Bộ Văn hóa Thông tin, Hà Nội. Nghiên cứu đối thoại chính sách của UNDP 2006 số 2, nghiên cứu đã đề cập đến ý nghĩa của toàn cầu hoá đối với vấn đề giới và nghèo đói trong quá trình chuyển đổi sang nền kinh tế thị trƣờng ở Việt Nam. Nghiên cứu phản ánh rõ phụ nữ cũng tham gia tích cực vào thị trƣờng trong nƣớc thông qua khu vực nhà nƣớc, tƣ nhân và các hoạt động kinh tế phi chính thức. Các tác giả đã sử dụng các 5 số liệu điều tra để so sánh các đặc tính, điều kiện và sở thích của phụ nữ làm việc cho thị trƣờng trong nƣớc và thế giới để đánh giá công việc và ý nghĩa của việc làm đối với phụ nữ….
Bộ Kế hoạch - Đầu tƣ - Viện nghiên cứu quản lý Trung ƣơng, 2011. “Bất bình đẳng giới về thu nhập của người lao động ở Việt Nam và một số gợi ý giải pháp chính sách”. Đề tài khoa học cấp bộ. Các tác giả đi sâu phân tích bất bình đẳng giới trong thu nhập, tìm ra các yếu tố chủ yếu ảnh hƣởng đến bất bình đẳng giới trong thu nhập.
Nêu ra tổng quan về thực trạng bất bình đẳng giới trong thu nhập ở Việt Nam; chính sách liên quan đến lao động, việc làm, tiền lƣơng, chính sách đối với lao động nữ, so sánh kết quả định tính và định lƣợng giữa các ngành kinh tế, vùng trong cả nƣớc. Từ kết quả nghiên cứu các tác giả đã gợi ý một số chính sách nhằm đạt tới sự phát triển kinh tế, giảm mức bất bình đẳng giới về thu nhập ở Việt Nam. Thông tin Công đoàn Bộ Khoa học và công nghệ, 2012. “Vấn đề bình đẳng giới và lao động nữ ở Việt Nam: Bất cập từ trong nhận thức”.
Đề tài khoa học cấp bộ. Đề tài đã phản ánh về các ý kiến trao đổi cho rằng nhiều chính sách đã quy định, nhƣng khi triển khai còn nhiều mặt khó khăn. Trên thực tế, một bộ phận lao động nữ nói chung vẫn còn nhiều thiệt thòi về tiền lƣơng, điều kiện làm việc, cơ hội đào tạo… Các ý kiến trao đổi đƣa ra giải pháp thúc đẩy phát triển bình đẳng giới và cải thiện điều kiện làm việc của lao động nữ, đề xuất tiếp tục tham gia hoàn thiện các chính sách có liên quan đến vấn đề bình đẳng giới nhƣ chính sách đãi ngộ, đào tạo nghề, xúc tiến việc làm, tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển kinh tế gia đình, kinh doanh, chính sách cho lao động nhập cƣ. Lâm Thị Phƣợng, 2012.
“Giải quyết việc làm cho lao động nữ ở tỉnh Hà Nam hiện nay”. Luận văn thạc sỹ kinh tế chính trị. Trƣờng Đại học Kinh tế - Đại học Quốc gia Hà Nội. Tác giả dựa trên cơ sở lý luận và thực tiễn của công tác giải quyết việc làm cho lao động nữ, đã tập trung phân tích thực trạng của công tác giải quyết việc làm cho lao động nữ trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội ở tỉnh Hà Nam, trên cơ sở đó đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả của công tác giải quyết việc làm cho lao động nữ trên địa bàn tỉnh Hà Nam.
6 Lƣu Thị Bích Ngọc, 2012. Giải quyết việc làm cho lao động nữ ở Quảng Nam. Luận văn thạc sỹ. Trƣờng Đại học Kinh tế - Đại học Đà Nẵng.
Luận văn đã phác thảo bức tranh dạy nghề trên địa bàn tỉnh Quảng Nam, đồng thời nghiên cứu, khảo sát thấy đƣợc thực trạng về năng lực các trƣờng dạy nghề, trung tâm dạy nghề, thực trạng công tác phát triển đội ngũ cán bộ quản lý và công tác quản lý phát triển đội ngũ này. Các nghị quyết của Đảng bộ tỉnh Quảng Nam đã nhấn mạnh vai trò của phụ nữ trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa hiện nay. UBND tỉnh đã ban hành kế hoạch hành động vì sự tiến bộ của phụ nữ đến năm 2020, trong đó có mục tiêu hỗ trợ phụ nữ phát triển kinh tế. Bên cạnh thời cơ, phụ nữ vẫn còn đối mặt với những thách thức mang tính truyền thống lâu đời, đó là tƣ tƣởng tự ty, an phận, cam chịu và thụ động.
Luận văn cũng đã nêu ra mặt mạnh, yếu và các nguyên nhân khách quan, chủ quan trong công tác phát triển đội ngũ CBQL các CSDN. Các công trình khoa học thuộc nhóm 2 nói trên đã đề cập đến nhiều khía cạnh của vấn đề giới và việc làm, vấn đề giải quyết việc làm cho ngƣời lao động nông thôn, hay lao động nữ nói riêng. Tuy nhiên các công trình nghiên cứu tập trung giải quyết một số vấn đề lý luận chung, hoặc giải quyết vấn đề việc làm trong phạm vi, địa bàn khác. *Một số công trình, bài viết tiêu biểu ở nhóm 3 UBND tỉnh Quảng Bình và Hội Khoa học lịch sử Việt Nam, 2014, “Báo cáo khoa học tại Hội thảo Quốc gia về Quảng Bình 410 năm hình thành và phát triển”.
Hà Nội: Nhà xuất bản Chính trị - Hành chính. Cuốn sách là tuyển tập các bài viết của các GS, Phó GS, tiến sỹ, các nhà nghiên cứu trên mọi miền Tổ quốc và ở Quảng Bình viết về quá trình hình thành và phát triển vùng đất tỉnh Quảng Bình, những chuyển biến cơ bản về kinh tế - xã hội Quảng Bình từ khi thực hiện đƣờng lối đổi mới đến nay, trong đó có vấn đề lao động nữ và đóng góp của lao động nữ Quảng Bình. Sở Kế hoạch và Đầu tƣ Quảng Bình, 2013. “Những thành tựu kinh tế- xã hội nổi bật sau 25 năm tái lập tỉnh và định hướng phát triển trong thời gian tới”, Th.S Cái Thị Thuỳ Giang, 2013.
“Những chuyển biến cơ bản về kinh tế- xã hội trong thời kỳ thực hiện đường lối đổi mới từ năm 1986 đến nay”. Các bài viết đã khái quát tình hình kinh tế - xã hội của tỉnh Quảng Bình, trong đó có vấn đề phát triển kinh tế và các dịch vụ xã hội tạo việc làm cho ngƣời lao động nói chung, cho lao động nữ của tỉnh sau 25 năm tái lập tỉnh.