CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ QUẢN TRN NGUỒN NHÂN LỰC 1.1 Khái niệm về nguồn nhân lực và quản trị nguồn nhân lực Tùy cách hiểu và cách tiếp cận khác nhau mà có cách nhìn nhận khác nhau về nguồn nhân lực. Theo góc độ vĩ mô thì nguồn nhân lực là dân số trong độ tuổi lao động có khả năng lao động, còn ở góc độ vi mô trong doanh nghiệp thì nguồn nhân lực là tất cả mọi người thực hiện công việc cho hoạt động của tổ chức.11] Nguồn nhân lực của doanh nghiệp được hình thành trên cơ sở của các cá nhân có vai trò khác nhau và được liên kết với nhau theo những mục tiêu nhất định. Từ hai góc độ vĩ mô và vi mô trên cho thấy nguồn lực là tất cả các tiềm năng của con người trong một tổ chức hay xã hội Số lượng nguồn nhân lực được biểu hiện thông qua các chỉ tiêu quy mô, tốc độ tăng trưởng và sự phân bố nguồn nhân lực theo khu vực và vùng lãnh thổ. Chất lượng nguồn nhân lực được nghiên cứu trên các khía cạnh về trí lực, thể lực, nhân cách và thNm mỹ của người lao động.
Tóm lại, trí tuệ, thể lực và đạo đức là những yếu tố quan trọng nhất, quyết định sức mạnh và chất lượng của nguồn nhân lực. Quản trị nguồn nhân lực là một quá trình thực hiện các mục tiêu của tổ chức thông qua các hoạt động hoạch định, tổ chức lãnh đạo và kiểm tra, kiểm soát các hoạt động có liên quan trực tiếp đến các vấn đề thu hút, tuyển mộ, xây dựng, duy trì, sử dụng, đãi ngộ và phát triển nguồn lực.347] Ngoài ra, quản trị nguồn nhân lực có thể được định nghĩa là một quá trình thực hiện các mục tiêu của tổ chức bằng cách tuyển mộ, duy trì, phát triển và sử dụng hợp lý nguồn nhân lực trong tổ chức.519] Quản trị nguồn nhân lực trong một doanh nghiệp nhắm đến bốn mục tiêu tổng quát là phục vụ khách hàng, phục vụ nhân viên, giữ gìn môi trường và lợi ích cổ đông. Mục tiêu của quản trị nguồn nhân lực còn đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của nhân viên, tạo môi trường và điều kiện cho mọi người phát huy tối đa năng lực, tiềm lực cá LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com -2- nhân và bù lại Công ty nhận được sự trung thành tận tâm với Công ty từ phía nhân viên. Tóm lại: quản trị nguồn nhân lực là hệ thống các triết lý, chính sách và hoạt động chức năng về thu hút, đào tạo – phát triển và duy trì con người của tổ chức nhằm đạt được kết quả tối ưu cho cả tổ chức lẫn nhân viên.2 Mục tiêu của quản trị nguồn nhân lực [2, tr.02] Quản trị nguồn nhân lực nghiên cứu các vấn đề về quản trị con người trong các tổ chức ở tầm vi mô có hai mục tiêu cơ bản: - Sử dụng có hiệu quả nguồn nhân lực nhằm tăng năng suất lao động và nâng cao tính hiệu quả của tổ chức.
- Đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của nhân viên, tạo điều kiện cho nhân viên phát huy tối đa các năng lực cá nhân, được kích thích, động viên nhiều nhất tại nơi làm việc và trung thành tận tâm với doanh nghiệp.3 Vai trò quản trị nguồn nhân lực: Quản trị nguồn nhân lực có vai trò nghiên cứu các vấn đề về quản trị con người nhằm sử dụng có hiệu quả nguồn nhân lực để nâng cao tính hiệu quả của tổ chức và đáp ứng ngày càng cao của nhân viên, tạo điều kiện cho nhân viên được phát huy tối đa các năng lực cá nhân. Quản trị nguồn nhân lực có tác động đến tất cả các bộ phận trong tổ chức thông qua các hoạt động thiết lập chính sách nguồn nhân lực, chính sách quyền hạn, quy chế hoạt động và phối hợp của các bộ phận, phòng ban chi nhanh, chính sách về tuyển chọn và bố trí nhân lực, các thủ tục về quản lý lao động, chính sách về trả công khen thưởng, khuyến khích động viên nhân viên, thăng tiến, quy định về cách thức phân phối thu nhập trong doanh nghiệp. Quản trị nguồn nhân lực là các yếu tố quan trọng góp phần tạo nên bộ mặt văn hóa của tổ chức, một bầu không khí thoải mái nhằm tác động đến tâm lý người lao động và quyết định đến kết quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp, giúp cho doanh nghiệp khai thác các khả năng của người lao động để nâng cao năng suất lao động và lợi thế cạnh tranh của doanh nghiệp về nguồn nhân lực. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com -3- Áp dụng và phát triển quản trị nguồn nhân lực được coi như một trong những điểm mấu chốt của cải cách quản lý góp phần thay đổi lề lối làm việc cũ kém hiệu quả, tạo tiền đề cho việc áp dụng những cách thức quản lý mới với chi phí thấp nhưng hiệu quả công việc lại cao hơn.4 Nội dung quản trị nguồn nhân lực 1.1 Hoạch định nguồn nhân lực Hoạch định nguồn nhân lực là một quá trình quản trị bao gồm việc phân tích các nhu cầu nhân sự của tổ chức dưới những điều kiện thay đổi sau đó triển khai các chính sách, biện pháp thực hiện để đáp ứng nhu cầu đó.
Hoạch định nguồn nhân lực có mối liên hệ mật thiết với các quá trình hoạch định và thực hiện các chiến lược, chính sách kinh doanh của doanh nghiệp, nó biến đổi những mục tiêu của doanh nghiệp thành những dữ kiện về nhân lực nhằm đáp ứng sự hoàn thành những mục tiêu ấy. Hoạch định nguồn nhân lực được thực hiện qua các bước sau [9, tr.236]: - Phân tích môi trường kinh doanh, xác định mục tiêu và chiến lược kinh doanh. - Phân tích đánh giá tài nguyên nhân lực là xác định đểm mạnh, điểm yếu, thuận lợi khó khăn về nhân lực của doanh nghiệp, nó được xem xét trên phương diện hệ thống và phương diện quy trình. - Dự báo nhu cầu nguồn nhân lực dựa trên các dự báo về khối lượng công việc sẽ thực hiện, sự thay đổi về công nghệ kỹ thuật, sự thay đổi về tổ chức, cơ cấu ngành nghề, tỷ lệ nghỉ việc và khả năng tài chính để thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao trên thị trường.
- Dự báo bằng các phương pháp phân tích xu thế, phân tích tương quan, đánh giá của chuyên gia - Kiểm tra đánh giá tình hình thực hiện để xác định sai lệch giữa kế hoạch và thực hiện để điều chỉnh hướng đến mục tiêu. Một doanh nghiệp có chính sách thu hút nguồn nhân lực phù hợp xuất phát từ việc hoạch định nguồn nhân lực chính xác và khoa học, đây là bước mà doanh nghiệp định ra mục tiêu, xem xét nguồn lực và đưa ra các giải pháp tối ưu nhằm thu hút được nhiều người đảm bảo chất lượng hơn, tức là nhân lực có chất lượng ban đầu cao hơn. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com -4- Điều này tạo điều kiện thuận lợi cho việc phát triển nguồn nhân lực tại doanh nghiệp trong tương lai. Hoạch định nguồn nhân lực là một tiến trình triển khai thực hiện các kế hoạch và các chương trình nhằm đảm bảo rằng tổ chức sẽ có đủ một lượng lao động và bố trí họ đúng công việc [4, tr.
Hoạch định nguồn lực này chỉ trở thành hiện thực khi quá trình thu hút, tuyển chọn nguồn nhân lực được thực hiện một cách khoa học. Để có thể tuyển được đúng người cho đúng việc thì trước hết Công ty phải căn cứ vào chiến lược và kế hoạch sản xuất kinh doanh cũng như thực trạng sử dụng nhân viên tại Công ty, nhằm xác định được những công việc nào cần tuyển thêm bao nhiêu người cũng như các yêu cầu và tiêu chuNn đặt ra đối với các ứng viên ra sao. Mục tiêu kế hoạch dài hạn của một doanh nghiệp là cở sở cho việc dự báo về nguồn nhân lực của doanh nghiệp. Việc dự báo xuất phát từ việc phân tích các hoạt động kinh doanh dự kiến và nguồn nhân lực hiện tại cùng với định hướng nguồn nhân lực, khối lượng công việc cần phải thực hiện, trình độ và khả năng thay đổi về công nghệ cũng như thay đổi tổ chức bộ máy.
Các kết quả phân tích và dự báo những yếu tố tác động là căn cứ để doanh nghiệp tiến hành dự báo và xác định nhu cầu nhân lực.2 Thực hiện các chức năng quản trị nguồn nhân lực Nhóm chức năng này thực hiện các chức năng quản trị nguồn nhân lực gồm các hoạt động liên quan đến việc thu hút, duy trì và phát triển nguồn nhân lực, bao gồm cả việc tạo môi trường thân thiện cho nhân viên. Bên cạnh chức năng này cũng cần chú trọng vần đề đảm bảo có đủ số lượng nhân viên với các phNm chất phù hợp cho công việc của doanh nghiệp. Để có thể tuyển được đúng người cho đúng việc, trước hết doanh nghiệp phải căn cứ vào kế hoạch sản xuất, kinh doanh và thực trạng sử dụng nhân viên trong doanh nghiệp nhằm xác định công viêc nào cần tuyển thêm người. Các hoạt động liên quan đến quản trị nguồn nhân lực rất đa dạng, phong phú và rất khác biệt, nó tùy theo đặc điểm của nhân lực, cơ cấu tổ chức, tài chính, trình độ phát triển tổ chức.
Tuy nhiên nó được phân chia thành 3 nhóm chức năng chủ yếu như sau: LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.1 Nhóm chức năng thu hút và bố trí nguồn nhân lực Nhóm chức năng này chú trọng đến vần đề đảm bảo có đủ số lượng nhân viên với các phNm chất phù hơp bao gồm các hoạt động: dự báo và hoạch định nguồn nhân lực, phân tích công việc, phỏng vấn, thu thập và xử lý các thông tin về nguồn nhân lực của doanh nghiệp. Phân tích công việc là một tiến trình xác định một cách có hệ thống các nhiệm vụ và các kỹ năng cần thiết để thực hiện công việc trong một tổ chức. Do đó phân tích công việc là nhiệm vụ quan trọng và cơ bản cho việc hoạch định nhân sự, tuyển chọn, đào tạo, phát triển, đánh giá việc thực hiện công việc, các chính sách đãi ngộ được áp dụng, quan hệ lao động, quan hệ nhân sự, nghiên cứu nhân sự và tuyển dụng bình đẳng.