Chương I MộT Số Lý LUậN CƠ BảN Về HOạT Đẫng nhập khẩu I.Vai trò của hoạt động nhập khẩu 1. Khái niệm và vai trò của hoạt động nhập khẩu. Xuất nhập khẩu nói chung và nhập khẩu nói riêng là hoạt động kinh doanh buôn bán ở phạm vi quốc tế. Đó không phải là những hành vi riêng lẻ mà là cả một hệ thống các quan hệ mua bán trong phạm vi một nền thương mại có tổ chức cả các bên trong và bên ngoài nhằm mục đích đẩy mạnh sản xuất hàng hoá phát triển, chuyển đổi cơ cấu trong nước, ổn định và từng bước nâng cao mức sống của nhân dân.
Do đó, xuất nhập khẩu nói chung và nhập khẩu nói riêng là hoạt động kinh tế đem lại những hiệu quả đột biến rất cao nhưng có thể gây thiệt hại lớn vì nó phải đối đầu với một hệ thống kinh tế khác từ bên ngoài mà các chủ thể trong nước tham gia xuất nhập khẩu không dễ dàng khống chế được. Trong điều kiện kinh tế hiện nay, không có một quốc gia nào trên thế giới phủ nhận vai trò của nhập khẩu đối với nền kinh tế của quốc gia mình. Dưới đây, em xin đề cập tới vai trò của hoạt động nhập khẩu, đó là: Thứ nhất, nhập khẩu bổ sung kịp thời những mặt mất cân đối của nền kinh tế, đảm bảo một sự phát triển cân đối ổn định, khai thác tối đa tiềm năng của nền kinh tế vào vòng quay kinh tế. Thứ 2, Nhập khẩu mở rộng khả năng tiêu dùng của một nước, cho phép tiêu dùng một lượng hàng hoá nhiều hơn khả năng sản xuất trong nước.
Thứ 3, nhập khẩu đảm bảo đầu vào cho sản xuất, tạo việc làm ổn định cho người lao động góp phần cải thiện và nâng cao mức sống nhân dân. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Thứ 4, nhập khẩu tạo điều kiện thúc đẩy nhanh quá trình xây dựng cơ sở vật chất kỹ thuật chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước. Thứ 5, nhập khẩu xoá bỏ tình trạng độc quyền, phá vỡ triệt để nền kinh tế đóng cửa, chế độ tự cung, tự cấp. Thứ 6, nhập khẩu tác động trực tiếp vào sản xuất và kinh doanh Thương mại Quốc tế làm cho khối lượng và giá trị hàng nhập khẩu ngày càng gia tăng cùng với sự phát triển kinh tế.
Nhập khẩu giúp cho sản xuất được liên tục và ổn định Thứ 7, nhập khẩu có vai trò thúc đẩy sản xuất góp phần nâng cao chất lượng hàng xuất khẩu, tạo môi trường thuận lợi cho xuất khẩu hàng Việt Nam ra nước ngoài, đặc biệt là nước nhập khẩu. Thứ 8, nhập khẩu tạo ra sự cạnh tranh giữa hàng sản xuất trong nước và hàng ngoại nhập, tức là tạo ra động lực bắt buộc các nhà sản xuất trong nước phải không ngừng vươn lên và hoàn thiện sản phẩm của mình để có chất lượng tốt, giá rẻ, phù hợp với nhu cầu tiêu dùng của khách hàng, từ đó thúc đẩy sản xuất phát triển. Vai trò của việc hoàn thiện hoạt động nhập khẩu. Trong các doanh nghiệp xuất nhập khẩu hiện nay việc hoàn thiện nhập khẩu có vai trò hết sức quan trọng và có ý nghĩa lớn đối với sự phát triển kinh tế của đất nước theo hướng mở rộng sản xuất ra nước ngoài.
Vai trò của hoàn thiện nhập khẩu là: Hoàn thiện hoạt động nhập khẩu sẽ nâng cao hiệu quả nhập khẩu của các doanh nghiệp xuất nhập khẩu. Hoàn thiện hoạt động nhập khẩu sẽ làm cho quá trình nhập khẩu hàng hoá được nhanh chóng hơn vì thế nó kịp thời đáp ứng nhu cầu sử dụng hàng hoá cho sản xuất và cho người tiêu dùng trong nước. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Hoàn thiện hoạt động nhập khẩu sẽ giúp cho các doanh nghiệp xuất nhập khẩu được nhập hàng hoá dễ dàng vào trong nước tránh được những vấn đề phức tạp trong quá trình nhập khẩu hàng hoá từ thị trường nước ngoài vào. Hoàn thiện hoạt động nhập khẩu kéo theo các chính sách, qui trình xuất khẩu cũng phải được hoàn thiện, điều đó góp phần hoàn chỉnh một chính sách Thương mại Quốc tế tạo điều kiện cho sự phát triển, mở rộng quan hệ kinh tế với các nước trên thế giới.
Hoàn thiện hoạt động nhập khẩu sẽ hạn chế được những rủi ro cho các doanh nghiệp trong quá trình tham gia hoạt động nhập khẩu hàng hoá. Các công cụ quản lý hoạt động nhập khẩu. Mỗi một quốc gia có đặc trưng riêng trong quản lý hoạt động nhập khẩu của mình. Một số nước tập trung vào công cụ thuế, những nước khác lại quản lý nhập khẩu qua giấy phép, hạn ngạch, ngoại tệ, phi thuế quan.
nhằm mục đích là nhập khẩu phải đảm bảo phát triển kinh tế và ổn định đời sống nhân dân, các nhà kinh doanh phải hiểu được những chính sách quản lý nhập khẩu của Nhà nước. ở Việt Nam, những chính sách quản lý nhập khẩu quan trọng nhất là: Thứ nhất là thuế nhập khẩu: nhằm bảo vệ và phát triển sản xuất, hướng dẫn tiêu dùng trong nước và góp phần tạo nguồn thu cho ngân sách nhà nước. Theo luật thuế do Quốc hội Cộng hoà xã hội Chủ nghĩa Việt Nam thông qua ngày 26/12/1991,hàng hoá bị đánh thuế là những hàng hoá được phép nhập khẩu qua cửa khẩu, biên giới Việt Nam, kể cả hàng từ khu chế xuất đưa vào thị trường trong nước. Cách tính thuế: Có nhiều cách tính thuế như tính và thu một số tiền nào đó đối với mỗi đơn vị hàng hoá hoặc tính theo tỷ lệ phần % đối với tổng giá trị hàng hoá, hay là kết hợp cả hai cách tính trên.
ở nước ta, cách tính thuế căn cứ vào từng số lượng từng mặt hàng thực tế nhập, nhân với giá tính thuế, nhân với thuế suất của từng mặt hàng ghi trong biểu thuế. Giá tính thuế nhập khẩu là giá CIF LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Biểu thuế quan: Do Bộ Tài chính xây dựng và ban hành trên cơ sở chính sách quản lý của mỗi nước, mức thuế có thể tính chung cho tất cả các nước theo từng mặt hàng, nhưng cũng có thể tính riêng cho từng nhóm nước. Biểu thuế này thường thay đổi để phù hợp với điều kiện phát triển kinh tế của đất nước. Có hai mức thuế đó là, mức thuế thông thường và mức thuế ưu đãi.
Mức thuế thông thường: Đánh chung cho tất cả các hàng hoá nói chung không phụ thuộc vào xuất xứ của hàng hoá từ nước nào, hàng hoá từ một nước dùng chung một mức thuế. Mức thuế ưu đãi: áp dụng đối với hàng hoá nhập khẩu theo Hiệp định Thương mại đã ký kết giữa chính phủ Việt Nam với chính phủ nước ngoài, trong đó có điều khoản ưu đãi về thuế nhập khẩu cho từng mặt hàng với số lượng cụ thể. Thứ 2 : Hạn ngạch nhập khẩu Hạn ngạch nhập khẩu là qui định của nhà nước hạn chế nhập khẩu số lượng hoặc gia trị một mặt hàng nào đó hoặc một thị trường nào đó trong một thời gian nhất định (thường là 1 năm ). Hạn ngạch nhập khẩu là một hình thức hạn chế số lượng.
Khi hạn ngạch được quy định cho một loại sản phẩm đặc biệt nào đó thì Nhà nước đưa ra một định ngạch nhập khẩu mặt hàng trong một khoảng thời gian nhất định không kể nguồn gốc đó từ đâu. Khi hạn ngạch quy định cho cả mặt hàng và thị trường có hàng hoá đó thì chỉ được nhập khẩu từ thị trường đã xác định với số lượng và thời hạn nhất định. áp dụng hạn ngạch nhập khẩu có tác dụng là bảo hộ nền sản xuất trong nước, bảo đảm các cam kết của chính phủ nước ta với nước ngoài. Nhưng có mặt hạn chế là hạn chế quyền lợi tiêu dùng các mặt hàng đa dạng của người tiêu dùng và tạo ra quyền lực độc quyền cho một số doanh nghiệp trong nước.
LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Thứ 3: Giấy phép nhập khẩu. Giấy phép nhập khẩu là một biện pháp quan trọng để Nhà nước quản lý hoạt động xuất nhập khẩu. Nó là chứng từ do Bộ thương mại cấp, cho phép chủ hàng được nhập khẩu một hoặc một số lô hàng nhất định, có cùng tên hàng, từ một nước nhất định, trong một thời gian nhất định. Theo quy định của NĐ57 CP ra ngày 31.1998 có hiệu lực từ ngày 1.98 quy định hàng hoá xuất khẩu, nhập khẩu có điều kiện - Hàng hoá xuất khẩu, nhập khẩu có điều kiện là hàng hoá xuất khẩu, nhập khẩu theo Giấy phép của Bộ thương mại hoặc Bộ quản lý chuyên ngành.
- Việc phê chuẩn Danh mục hàng hoá xuất khẩu, nhập khẩu có điều kiện do Chính phủ phê duyệt trên cơ sở đề nghị của Bộ trưởng Bộ thương mại sau khi đã thống nhất với Bộ kế hoạch và Đầu tư, các Bộ, các ngành có liên quan. Quản lý bằng giấy phép có tác dụng là để hạn chế việc nhập khẩu tràn lan hàng hoá nước ngoài vào thị trường trong nước, hạn chế nhập khẩu hàng hoá mà trong nước sản xuất được nhưng có nhược điểm là không thu được ngân sách nhà nước Nhập khẩu hàng hoá có điều kiện thì doanh nghiệp cần lập hồ sơ để đề nghị cấp giấy phép kinh doanh, giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh gồm: - Đơn đề nghị cấp giấy phép kinh doanh, giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh - Quyết định hoặc giấy phép thành lập doanh nghiệp do cơ quan có thẩm quyền cấp (bản sao hợp lệ ). - Tài liệu chứng minh việc đảm bảo các điều kiện kinh doanh đối với hàng hoá, dịch vụ thương mại. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Doanh nghiệp được cấp giấy phép kinh doanh, giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh phải nộp một khoản lệ phí, Bộ Tài chính quy định mức lệ phí cụ thể để thực hiện thống nhất trong cả nước.
Thứ 4 : Quản lý ngoại tệ. Đối với nước thiếu ngoại tệ như nước ta, áp dụng biện pháp kiểm soát ngoại tệ bằng cách điều tiết nhập khẩu một số loại sản phẩm thông qua việc phân phối ngoại tệ để nhập khẩu các hàng hoá đó. Qua Ngân hàng quốc gia nhiều nước quy định “ hạn ngạch ngoại tệ” trên cơ sở hạn ngạch nhập khẩu được cấp. Người nhập khẩu có thể ký hợp đồng mua hàng ở nước ngoài nhưng phải xin được quyền sử dụng ngoại tệ để thanh toán cho khách hàng theo quy chế quản lý ngoại tệ ở nước mình.
Khi xuất khẩu hàng hoá đi nước ngoài, người xuất khẩu cần tìm hiểu kỹ chế độ quản lý ngoại tệ của nước nhập khẩu để sau đó không gặp khó khăn trong việc thanh toán xuất khẩu của mình.