CHƯƠNG I LỢI NHUẬN VÀ SỰ CẦN THIẾT PHẤN ĐẤU TĂNG LỢI NHUẬN TRONG CÁC DOANH NGHIỆP I. Lợi nhuận và tỷ suất của lợi nhuận. Lợi nhuận của doanh nghiệp. Khái niệm lợi nhuận.
Nền kinh tế nước ta hiện nay vận hành theo cơ chế thị trường có sự quản lý của Nhà nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa. Nhà nước đang tiếp tục đổi mới cơ chế chính sách để tạo môi trường thuận lợi hơn nữa cho các doanh nghiệp hoạt động nhằm đạt được hiệu quả kinh tế cao nhất Theo luật Doanh nghiệp năm 2005: Doanh nghiệp là tổ chức kinh tế có tên riêng, có tài sản, có trụ sở giao dịch ổn định, được đăng ký kinh doanh theo quy định của pháp luật nhằm mục đích thực hiện các hoạt động kinh doanh. Ở nước ta hiện nay có rất nhiều loại hình doanh nghiệp hoạt động bình đẳng trước pháp luật và có sự cạch tranh lành mạnh thúc đẩy nên kinh tế của đất nước ngày càng phát triển hơn. Có thể phân loại doanh nghiệp căn cứ vào nghành nghề kinh doanh, hay hình thức sở hữu.
Dựa vào hình thức sở hữu ,các doanh nghiệp được chia như sau: + Doanh nghiệp Nhà nước. + Doanh nghiệp tư nhân. + Doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài. + Công ty cổ phần.
+ Công ty trách nhiệm hữu hạn. - Doanh nghiệp Nhà nước : Theo điều 1 luật Doanh nghiệp Nhà nước” Doanh nghiệp Nhà nước là tổ chức kinh tế do Nhà nước đầu tư vốn, thành lập và tổ chức quản lý, hoạt động kinh doanh hoặc hoạt động công ích, nhằm thực hịên các mục tiêu kinh tế - xã hội do Nhà nước giao cho. Doanh nghiệp SV: Trần Thị Thu Huơng Lớp:K44/11.07 Luan van Chuyên đề cuối khoá Nhà nước có tư cách pháp nhân, có các quyền và nghĩa vụ dân sự, tựu chịu trách nhiệm về toàn bộ hoạt động kinh doanh trong phạm vi số vốn do doanh nghiệp quản lý”. - Công ty TNHH và Công ty cổ phần: Là doanh nghiệp trong đó các thành viên cùng góp vốn, cùng chia sẻ lợi nhuận, cùng chịu lỗ, lãi tương ứng với phần vốn góp của mình và chịu trách nhiệm về các khỏan nợ của công ty trong phạm vi góp vốn.
Trách nhiệm của các khoản nợ này là hữu hạn, không nằm ngoài phạm vi góp vốn. - Doanh nghiệp tư nhân: Là doanh nghiệp do một cá nhân làm chủ và tự chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản của mình về mọi hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp. - Doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài: Gồm các công ty liên doanh , doanh nghiệp 100% vốn đầu tư nước ngoài. Công ty liên doanh là doanh nghiệp do hai bên hoặc nhiều bên hợp tác thành lập tại Việt Nam trên cơ sở hợp đồng liên doanh hoặc hiệp định ký giữa Chính phủ Việt Nam và Chính phủ nước ngoài hoặc là doanh nghiệp do doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài hợp tác với doanh nghiệp Việt Nam hoặc do doanh nghiệp liên doanh hợp tác với nhà đầu tư nước ngoài trên cơ sở hợp đồng liên doanh.
Doanh nghiệp 100% vốn đầu tư nước ngoài là doanh nghiệp do nhà đầu tư nước ngoài đầu tư 100% vốn tại Việt Nam * Hoạt động của doanh nghiệp. Sản xuất kinh doanh là một hoạt động đặc thù của doanh nghiệp. Doanh nghiệp sản xuất kinh doanh những hàng hoá, dịch vụ mà thị trường có nhu cầu, trong khả năng nguồn lực của mình nhằm thu lợi nhuận cao nhất, nâng cao thu nhập cho người lao động, tích luỹ để đẩy mạnh quá trình tái sản xuất mở rộng, góp phần tăng thu nhập quốc dân và thúc đẩy nên kinh tế đất nước phát triển. Để thực hịên sản xuất kinh doanh thì doanh nghiệp phải mua nguyên nhiên vật liệu, các bộ phận, linh kiện rời hay bán thành phẩm cảu các doanh nghiệp khác ở trong và ngoài nước.
Như vậy, các doanh nghiệp muốn tồn tại và phát triển phải có mối quan hệ tương tác với các thành viên – các doanh nghiệp khác trong nền kinh tế. SV: Trần Thị Thu Huơng Lớp:K44/11.07 Luan van Chuyên đề cuối khoá Để thực hiện được tốt nhất chức năng của minh là sản xuất kinh daonh thì doanh nghiệp phải có được nguồn tài chính ổn định và quan trong hơn là doanh nghiệp quản lý được nguồn tài chính của mình làm sao có được chi phí rẻ nhất, mang lại hiệu quả cao nhất. Khi nào các doanh nghiệp kiểm soát tốt được tình hình tài chính về nguồn tài trợ, phương án sử dụng mới có thể cân đối và có được một cơ cấu hợp lý nhất để doanh nghiệp làm ăn có hiệu quả. Thực chất là doanh nghiệp cần phải giải quyết những vấn đề sau đây: + Các chiến lược đầu tư.
+ Nguồn vốn đầu tư cho kinh doanh. + Phân tích, đánh giá, xem xét các hoạt đông tài chính để đảm bảo cân bằng thu và chi. + Qủan lý hoạt động tài chính đưa ra các quyết định cho phù hợp. Trong nền kinh tế hiện nay thì mỗi doanh nghiệp là một tế bào quan trọng giúp cho cơ thể kinh tế phát triển ngày càng tốt hơn.
Và một trong những loại hình kinh tế có xu hướng gia tăng hiện nay đó là loại hình Công ty TNHH – Đây là loại hình kinh tế thường có quy mô nhỏ nhưng số lượng lại rất đông đảo và hoạt động trên nhiều lĩnh vực, đóng góp đáng kể vào sự phát triển chung của đất nước. Khái niệm trên đã nhấn mạnh doanh nghiệp phải là một tổ chức kinh tế chứ không phải là một tổ chức chính trị hay tổ chức xã hội. Mục đích của doanh nghiệp là tiến hành hoạt động sản xuất kinh doanh nên muốn tồn tại và phát triển doanh nghiệp phải thu được lợi nhuận. Để tìm hiểu về lợi nhuận thì trước tiên chúng ta nên nghiên cứu các quan điểm về lợi nhuận của các nhà kinh tế học Lợi nhuận luôn là một đề tài nghiên cứu của các nhà kinh tế học, những tranh luận những đề tài về lợi nhuận được các trường phái phân tích theo quan điểm của mình rất đa dạng.
Sau đây là một vài quan điểm điển hình được nêu bởi một số nhà kinh tế học nổi tiếng , mỗi lý luận kinh tế đều được các nhà kinh tế này nêu ra theo một quan điểm riêng của trường phái mình. SV: Trần Thị Thu Huơng Lớp:K44/11.07 Luan van Chuyên đề cuối khoá Adam- smith là người đầu tiên trong số các nhà kinh tế học cổ điển, đã nghiên cứu khá toàn diện về nguồn gốc và bản chất của lợi nhuận. Ông xuất phát từ quan điểm, giá trị trao đổi của mọi hàng hoá là do lao động sản xuất ra hàng hoá đó quyết định, để từ đó đặt nền tảng cho các lý thuyết về kinh tế thị truờng. Theo Adam- smith: Nếu chất lượng của lao động chi phí cho việc sản xuất ra một sản phẩm nào đó càng lớn thì giá trị và giá trị trao đổi cũng càng lớn.
Ông khẳng định giá trị của một hàng hóa quy định giá trị trao đổi: Trong cấu thành giá trị của hàng hoá có tiền lương, địa tô và lợi nhuận.Theo ông , lợi nhuận của nhà tư bản được tao ra trong quá trình sản xuất, là hình thái biểu hiện khác của giá trị thặng dư, tức phần giá trị do lao động không được trả công tạo ra. Ông đã định nghĩa:”Lợi nhuận là khoản khấu trừ vào giá trị sản phẩm do người lao động tạo ra”. Nguồn gốc của lợi nhuận là do toàn bộ tư bản đẻ ra trong lĩnh vực sản xuất và lưu thông. Lợi nhuận là nguồn gốc của các thu nhập trong xã hội và của mọi giá trị trao đổi.
Adam – smith cho rằng không chỉ có lao động nông nghiệp mà cả lao động công nghiệp cũng tạo ra lợi nhuận. Nhà tư bản tiền tệ cho nhà tư bản sản xuất vay vốn và nhận được lợi tức cho vay. Đó là một biểu hiện khác của lợi nhuận đã được tạo ra trong sản xuất. Chính các nhà tư bản( cho vay - sản xuất) sẽ thoả thuận để phân chia giá trị thặng dư được tạo ra từ sản xuất - kinh doanh tư bản chủ nghĩa.
Sản xuất tư bản chủ nghĩa ngày càng phát triển thì tính cạch tranh càng quyết liệt. Adam – smith còn phát hiện việc phân chia lợi nhuận theo tỷ suất bình quân và khi quy mô đầu tư tư bản ngày càng lớn thì tỷ suất lợi nhuận có xu hướng giảm sút. Tuy còn những sai lầm trong hệ thống lý luận của minh nhưng A.smith đã chỉ ra được rằng: Nguồn gốc thực sự cho giá trị thặng dư là do lao động tạo ra, còn lợi nhuận, địa tô, lợi tức chỉ là biến thể, là hình thái biểu hiện khác nhau của giá trị thặng dư mà thôi.ricacdo và những người kế tục: Đã xây dựng học thuyết kinh tế của mình trên cơ sở những tiền đề và phát kiến của Adam – smith .ricacdo cũng hoàn toàn dựa vào lý luận giá trị lao dộng để phân SV: Trần Thị Thu Huơng Lớp:K44/11.07 Luan van Chuyên đề cuối khoá tích chỉ rõ nguồn gốc và bản chất của lợi nhuận trong sản xuất kinh doanh tư bản chủ nghĩa.ricacdo đã khẳng định: Lao động là nguồn gốc của giá trị và giá trị hàng hoá sản phẩm lao động được phân thành các nguồn thu nhập, tiền lương, địa tô, lợi nhuận. Ông kết luận: “ Lợi nhuận chính là phần gía trị lao động thừa ra ngoài tiền công ; Lợi nhuận là lao động không được trả công của công nhân”.ricacdo coi lợi nhuận là phần giá trị thừa ra ngoài tiền công, giá trị hàng hoá do công nhân tạo ra luôn luôn lớn hơn số tiền công, số chênh lệch đó chính là lợi nhuận.
Ông thấy được quan hệ mâu thuẫn giữa tiền lương và lợi nhuận: Việc hạ thấp tiền lương làm cho lợi nhuận tăng và ngược lại, tiền lương tăng làm cho lợi nhuận giảm, còn giá trị hàng hoá không thay đổi. Ông nhận thấy sự đối lập giữa tiền lương và lợi nhuận, tức sự đối lập lợi ích kinh tế của công nhân và các nhà tư bản. Phân tích sâu hơn sự vận động của lợ nhuận trong sản xuất tư bản chủ nghĩa,Dricacdo đã nhận định: nếu tư bản được đầu tư vào sản xuất những đại lượng bằng nhau, sẽ nhận được những lợi nhuận như nhau và bình quân quá lợi nhuận là một xu hướng khách quan của sản xuất – kinh doanh tư bản chủ nghĩa. Về quan hệ giữa tiền công và lợi nhuận, ông cho rằng: Lợi nhuận phụ thuộc vào mức tăng năng suất và đối nghịch với tiền công.Mác: Kế thừa những nguyên lý của những nhà lý luận của các nhà kinh tế học đi trước C.