CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HOẠT ĐỘNG HUY ĐỘNG VỐN CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1. Khái quát chung về Ngân hàng thương mại 1. Khái niệm và đặc điểm của Ngân hàng thương mại 1. Khái niệm Ngân hàng thương mại có chức năng cung cấp các Ngân hàng dịch vụ tài chính cho các cá nhân, doanh nghiệp và tổ chức khác.
Các dịch vụ này bao gồm gửi tài khoản, cho vay, thẻ tín dụng, thanh toán quốc tế, dịch vụ tài chính đầu tư và các chính sách dịch vụ liên quan đến các tài chính khác. NHTM là trung gian tài chính quan trọng trong hệ thống tài chính của các quốc gia. NHTM là một trong những nhà cung cấp tín dụng chính cho khu vực hộ gia đình và doanh nghiệp, vận hành cơ chế thanh toán. NHTM thường là các công ty cổ phần hoặc thuộc sở hữu tư nhân.
8 NHTM thường được tổ chức thành các chi nhánh để cung cấp các dịch vụ tài chính cho khách hàng địa phương. Họ cũng có thể có các mối quan hệ kinh doanh với các Ngân hàng trên toàn thế giới để cung cấp các dịch vụ quốc tế cho khách hàng của họ. NHTM có một số nhiệm vụ quan trọng, bao gồm việc tạo ra lợi nhuận thông qua việc cung cấp các dịch vụ tài chính cho khách hàng, giữ an toàn và bảo vệ tài sản của khách hàng và đảm bảo điều hành các quy định và chính sách của các cơ quan quản lý. Đặc điểm của Ngân hàng thương mại NHTM có những đặc điểm sau: Ngân hàng chủ yếu kinh doanh không phải bằng vốn chủ sở hữu mà chủ yếu kinh doanh bằng vốn của người khác.
Vốn bằng tiền vừa là một phương tiện vừa là một đối tượng trong quá trình kinh doanh. Hoạt động kinh doanh của Ngân hàng liên quan đến nhiều đối tượng khách hàng khác nhau và kinh doanh trên nhiều lĩnh vực khác nhau. Kinh doanh Ngân hàng sẽ chịu nhiều rủi ro cả về sự mức độ cũng như về sự đa dạng. Chức năng của Ngân hàng thương mại 1.
Chức năng trung gian tín dụng Hoạt động chính của NHTM là đi vay để cho vay. Chức năng quan trọng của NHTM là làm trung gian tín dụng. Nghĩa là một mặt Ngân hàng sẽ huy động các khoản tiền nhàn rỗi ở mọi chủ thể trong xã hội, các doanh nghiệp, các tổ chức, hộ gia đình, cá nhân. Về mặt khác Ngân hàng sẽ cho các chủ thể vay khi có nhu cầu bổ sung vốn từ nguồn vốn đã huy động được.
NHTM sẽ là cầu nối giữa các chủ thể dư thừa vốn tạm thời và chủ thể thiếu vốn tạm thời có nhu cầu vay vốn, qua đó sẽ tạo lợi ích cho cả ba bên: Ngân hàng, người gửi tiền và người đi vay. Ngân hàng sẽ kiếm được lợi nhuận từ chênh lệch lãi suất đi vay và lãi suất cho vay va lợi nhuận cũng chính là cơ sở và điều kiện để đảm bảo sự tồn tại, phát triển Ngân hàng. Đối với người gửi tiền: Họ sẽ thu lợi từ các khoản vốn tạm thời nhàn rỗi của mình dưới hình thức lãi tiền gửi mà Ngân hàng sẽ trả. Ngân hàng đảm bảo an toàn về khoản tiền gửi và cung cấp các dịch vụ thanh toán tiện lợi.
Đối với người đi vay: Họ sẽ thỏa mãn các nhu cầu vốn để dùng kinh doanh, chi tiêu, tiết kiệm được chi phí, tiện lợi, thời gian, an toàn và hợp pháp. 9 Đối với NHTM: Ngân hàng sẽ tìm kiếm được lợi nhuận từ chênh lệch lãi suất cho vay và các lãi suất tiền gửi, đây cũng là cơ sở để NHTM tăng quy mô tín dụng cho nền kinh tế. Đối với nền kinh tế: Chức năng này góp phần quan trọng trong việc thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Chức năng trung gian thanh toán NHTM thay mặt khách hàng trích tiền từ tài khoản tiền gửi của họ để thanh toán các hóa đơn, dịch vụ, nhập vào tài khoản của khách hàng để thu tiền bán hàng và các khoản thu khác.
NHTM được xem là người thủ quỹ cho các doanh nghiệp và cá nhân vì Ngân hàng là người giữ tài khoản. NHTM thực hiện chức năng trung gian thanh toán trên cơ sở thực hiện chức năng trung gian tín dụng, thông qua nguồn tiền như là nhận tiền gửi, Ngân hàng mở tài khoản cho khách hàng để theo dõi các khoản chi, thu. Đây chính là tiền đề khách hàng thực hiện thanh toán qua Ngân hàng và đặt Ngân hàng vào vị trí trung gian thanh toán. Ngoài ra, việc thanh toán trực tiếp bằng tiền mặt của các chủ thể kinh tế sẽ gặp không ít rủi ro trong lúc vận chuyển tiền, chi phí thanh toán lớn, nhất là khách hàng ở xa, việc này đã tạo nên nhu cầu của khách hàng thực hiện thanh toán qua Ngân hàng.
Chức năng tạo “bút tệ” hay tiền ghi sổ Bút tệ là loại tiền phi vật chất, đây chỉ là những con số trên tài khoản của Ngân hàng, được tạo thông qua các hoạt động tín dụng của hệ thống NHTM. Tiền này có thể chuyển đổi sang tiền mặt, có những chức năng giống tiền mặt và có các ưu điểm như là an toàn, dễ bảo quản và dễ vận chuyển. Quá trình tạo bút tệ của NHTM được thực hiện thông qua các hoạt động tín dụng và thanh toán trong hệ thống của Ngân hàng, trong mối liên hệ chặt chẽ với các hệ thống Ngân hàng trung ương. Biến mức tiền gửi ban đầu tại một Ngân hàng đầu tiên nhận tiền gửi thành một khoản tiền lớn nhiều lần khi thực hiện các nghiệp vụ tín dụng thanh toán qua nhiều Ngân hàng.
NHTM tạo bút tệ xuất phát từ Ngân hàng trung ương, dưới sự kiểm soát của Ngân hàng trung ương, NHTM chỉ tạo bút tệ trong giới hạn nhất định. Ngân hàng thương mại làm trung gian cho việc thực hiện chính sách kinh tế quốc gia Hệ thống NHTM vẫn phải chịu sự quản lý chặt chẽ của Ngân hàng trung ương về mọi mặt mặc dù mang tính độc lập. NHTM phải luân tuân theo các quyết định của Ngân hàng trung 10 ương về việc thực hiện các chính sách tiền tệ để được ổn định giá trị đồng tiền, làm cho các lượng tiền cung ứng trong nền kinh tế phù hợp với nền kinh tế xã hội. Trước tiên phải thông qua việc thu hút vốn trong nước cũng như nước ngoài thông qua các NHTM phải sử dụng đúng các mục đích, yêu cầu nền kinh tế.
Tín dụng phát ra từ các NHTM phải mang lại các hiệu quả trên cơ sở cho vay để mở rộng sản xuất, phát triển các ngành nghề, tạo ra nhiều công ăn việc làm cho người lao động, thực hiện các mục tiêu và chính sách xã hội của đất nước. Hoạt động Ngân hàng thương mại Ngân hàng thương mại là một tổ chức tài chính cung cấp các dịch vụ như tài khoản Ngân hàng, cho vay tiền, thẻ tín dụng và các sản phẩm tài chính khác cho khách hàng cá nhân và doanh nghiệp. Hoạt động của NHTM là cung cấp các dịch vụ tài chính cho khách hàng, bao gồm gửi tiền, cho vay, chuyển khoản, thanh toán và quản lý tài sản. Hoạt động huy động vốn Huy động vốn là hoạt động tạo nguồn vốn và có vai trò quan trọng, ảnh hưởng đến chất lượng hoạt động của Ngân hàng.
Các NHTM huy động vốn bằng các hình thức: Tài trợ cho các hoạt động kinh doanh của khách hàng: NHTM cho vay tiền và cung cấp cho các sản phẩm tài chính khác để hỗ trợ các hoạt động kinh doanh của khách hàng. NHTM cấp các khoản vay cho cá nhân và doanh nghiệp. Các khoản vay này có thể được sử dụng để mua nhà, mua ô tô, đầu tư kinh doanh và các mục đích khác. Tiền gửi: NHTM cho phép khách hàng gửi tiền vào tài khoản tiền gửi.
Ngân hàng thường cung cấp các loại tài khoản khác nhau như tiền gửi có kỳ hạn và không có kỳ hạn và các loại tiền gửi khác bằng đồng Việt Nam, ngoại tệ vàng, cho phép khách hàng lưu trữ tiền trong tài khoản tiền gửi của họ và cung cấp các sản phẩm tài chính chính để tăng lãi suất và tối đa hóa lợi nhuận. Chuyển khoản: NHTM cho phép khách hàng chuyển tiền giữa các tài khoản khác nhau hoặc giữa các Ngân hàng khác nhau. Điều này giúp khách hàng dễ dàng thực hiện các giao dịch mà không cần mang theo tiền mặt. Thanh toán: NHTM cung cấp các dịch vụ thanh toán, bao gồm thẻ tín dụng, thẻ ghi nợ và các hình thức thanh toán khác.
Khách hàng có thể sử dụng các dịch vụ này để thanh toán cho các sản phẩm và dịch vụ khác nhau. Thực hiện các dịch vụ thanh toán quốc tế và các dịch vụ thanh toán khác sau khi được NHNN chấp thuận. 11 Quản lý tài sản: NHTM cung cấp các dịch vụ quản lý tài sản, bao gồm quản lý thu hồi đầu tư, quản lý tài sản cá nhân và doanh nghiệp và các dịch vụ tư vấn tài chính khác. Vay vốn các tổ chức tín dụng khác với hoạt động tại Việt Nam và tổ chức tín dụng nước ngoài.
Vay vốn ngắn hạn của NHTM dưới hình thức là tái cấp vốn. Hoạt động tín dụng Hoạt động tín dụng là những hoạt động cơ bản của ngân hàng, là hoạt động sinh lợi chủ yếu và luôn chiếm tỷ trọng lớn trong tổng tài sản của NHTM. Nên đây được xem là vị trí rất quan trọng trong hoạt động của ngân hàng. NHTM cấp tín dụng cho các tổ chức, cá nhân dưới hình thức cho vay, bảo lãnh, cho thuê tài chính, chiết khấu thương phiếu và các giấy tờ có giá khác, các hình thức khác theo quy định của NHTM.
Cho vay: NHTM cho các tổ chức, cá nhân, hộ gia đình vay vốn các hình thức cho vay ngắn hạn, cho vay trung hạn, cho vay dài hạn và cho vay theo quyết định của Chính phủ trong trường hợp cần thiết nhất. Bảo lãnh: Ngân hàng thực hiện các nghiệp vụ bảo lãnh vay, bảo lãnh thực hiện hợp đồng, bảo lãnh thanh toán, bảo lãnh dự thầu và các hình thức bảo lãnh khác theo quy định của NHNN. Ngân hàng còn thực hiện các nghiệp vụ bảo lãnh cho vay, thanh toán và các hình thức khác mà người nhận bảo lãnh là các cá nhân, các tổ chức nước ngoài. Ngân hàng có quyền yêu cầu người được bảo lãnh đúng cam kết của mình với ngân hàng, có đảm bảo cho việc bảo lãnh của ngân hàng, cung cấp chính xác và đầy đủ các tài liệu và thông tin liên quan đến bảo lãnh, kiểm soát mọi hoạt động của bảo lãnh và từ chối bảo lãnh với khách hàng không có sự uy tín.