Khóa luận nâng cao hiệu quả huy động vốn tại Ngân hàng TMCP Công thương Hải Phòng

Huy động vốn là hoạt động cốt lõi của Ngân hàng TMCP Công Thương Hải Phòng, đóng vai trò quan trọng trong… 82 trang · Trường Đại học Dân lập Hải Phòng · 2013.

• Tác giả: Đặng Thân Thân
• Người hướng dẫn: ThS. Nguyễn Thị Ngọc Mỹ
• Trường học: Trường Đại học Dân lập Hải Phòng
• Chuyên ngành: Tài chính Ngân hàng
• Đề tài: Giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động huy động vốn tại Ngân hàng thương mại cổ phần Công thương Việt Nam – Chi nhánh Hải Phòng
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Hải Phòng

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ HUY ĐỘNG VỐN CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 1.1. Tổng quan về hoạt động của Ngân hàng thương mại
• 1.1.1. Ngân hàng thương mại và các hoạt động chủ yếu
• 1.2. Nguồn vốn huy động của Ngân hàng thương mại
• 1.2.1. Các hình thức huy động vốn của Ngân hàng thương mại
• 1.2.1.1. Huy động vốn tiền gửi
• 1.2.1.2. Huy động vốn thông qua phát hành công cụ nợ
• 1.2.1.3. Huy động bằng hình thức đi vay
• 1.2.1.4. Các hình thức tạo vốn khác
• 1.3. Hiệu quả huy động vốn của Ngân hàng thương mại
• 1.3.1. Ý nghĩa của việc nâng cao hiệu quả huy động vốn
• 1.3.2. Các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả huy động vốn
• 1.3.2.1. Sự gia tăng và tính ổn định của vốn huy động
• 1.3.2.2. Khả năng điều hành lãi suất và tiết kiệm chi phí huy động
• 1.3.2.3. Độ đa dạng hoá các hình thức huy động
• 1.3.2.4. Một số chỉ tiêu khác
• 1.4. Các nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả huy động vốn của Ngân hàng thương mại
• 1.4.1. Các nhân tố chủ quan
• 1.4.2. Nhân tố khách quan
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG HUY ĐỘNG VỐN TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN CÔNG THƯƠNG HẢI PHÒNG
• 2.1. Khái quát về Ngân hàng thương mại cổ phần Công thương Việt Nam - chi nhánh Hải Phòng
• 2.1.1. Quá trình hình thành và phát triển
• 2.1.2. Cơ cấu tổ chức
• 2.1.3. Kết quả hoạt động của Ngân hàng thương mại cổ phần Công thương chi nhánh Hải Phòng trong những năm gần đây
• 2.2. Thực trạng hoạt động huy động vốn tại Ngân hàng thương mại cổ phần Công thương Việt Nam – Chi nhánh Hải Phòng
• 2.2.1. Tốc độ tăng trưởng nguồn vốn huy động
• 2.2.2. Cơ cấu nguồn vốn huy động
• 2.2.2.1. Cơ cấu huy động theo kỳ hạn
• 2.2.2.2. Cơ cấu theo thành phần
• 2.2.2.3. Cơ cấu theo bản tệ
• 2.2.3. Cân đối nguồn vốn và cho vay tại Ngân hàng
• 2.2.4. Chi phí huy động vốn
• 2.2.5. Các chỉ tiêu đánh giá khác
• 2.3. Đánh giá chung
• 2.3.1. Những kết quả đạt được
• 2.3.2. Những tồn tại và nguyên nhân
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP VÀ KIẾN NGHỊ NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG HUY ĐỘNG VỐN TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN CÔNG THƯƠNG VIỆT NAM - CHI NHÁNH HẢI PHÒNG
• 3.1. Định hướng công tác huy động vốn tại Ngân hàng thương mại cổ phần Công thương Việt Nam – Chi nhánh Hải Phòng
• 3.1.1. Định hướng hoạt động chung
• 3.1.2. Định hướng công tác huy động vốn
• 3.1.3. Một số chỉ tiêu cần đạt trong những năm tới
• 3.2. Một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động huy động vốn tại Ngân hàng thương mại cổ phần Công thương Việt Nam – Chi nhánh Hải Phòng
• 3.2.1. Đa dạng hóa các hình thức huy động vốn
• 3.2.2. Điều hành chính sách lãi suất linh hoạt
• 3.2.3. Tăng cường và hoàn thiện chính sách Marketing
• 3.2.4. Hiện đại hoá công nghệ, nâng cấp cơ sở vật chất, kỹ thuật cho Ngân hàng thương mại cổ phần Công thương chi nhánh Hải Phòng
• 3.2.5. Phát huy tối đa yếu tố con người
• 3.2.6. Gắn liền tăng trưởng vốn với sử dụng vốn hiệu quả
• 3.3. Kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả huy động vốn
• 3.3.1. Kiến nghị với Ngân hàng Nhà nước Việt Nam
• 3.3.2. Kiến nghị với Ngân hàng công thương Việt Nam

Tóm tắt

I. Tổng quan về hoạt động huy động vốn của Ngân hàng thương mại

Huy động vốn là hoạt động cốt lõi của Ngân hàng TMCP Công Thương Hải Phòng, đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì và phát triển hoạt động kinh doanh. Hiệu quả huy động vốn phụ thuộc vào khả năng thu hút và quản lý các nguồn vốn từ các tổ chức và cá nhân. Các hình thức huy động vốn bao gồm tiền gửi, phát hành công cụ nợ, và vay từ các tổ chức tài chính khác. Chi phí huy động vốn và lợi nhuận ngân hàng là hai yếu tố chính ảnh hưởng đến hiệu quả của hoạt động này.

1.1. Khái niệm và vai trò của huy động vốn

Huy động vốn là quá trình thu hút các nguồn tiền nhàn rỗi từ nền kinh tế để sử dụng trong các hoạt động kinh doanh của ngân hàng. Đối với Ngân hàng TMCP Công Thương Hải Phòng, việc huy động vốn không chỉ giúp đáp ứng nhu cầu vốn cho hoạt động tín dụng mà còn góp phần ổn định thị trường tài chính. Các nguồn vốn huy động bao gồm tiền gửi cá nhân, tiền gửi doanh nghiệp, và các công cụ nợ phát hành trên thị trường.

1.2. Các hình thức huy động vốn

Ngân hàng TMCP Công Thương Hải Phòng sử dụng nhiều hình thức huy động vốn khác nhau, bao gồm tiền gửi không kỳ hạn, tiền gửi có kỳ hạn, và phát hành trái phiếu. Mỗi hình thức có ưu nhược điểm riêng, phù hợp với từng đối tượng khách hàng. Chi phí huy động vốn là yếu tố quan trọng cần được tính toán kỹ lưỡng để đảm bảo lợi nhuận ngân hàng.

II. Thực trạng hoạt động huy động vốn tại Ngân hàng TMCP Công Thương Hải Phòng

Ngân hàng TMCP Công Thương Hải Phòng đã đạt được những kết quả đáng kể trong việc huy động vốn, với tốc độ tăng trưởng nguồn vốn ổn định qua các năm. Tuy nhiên, vẫn tồn tại một số hạn chế như cơ cấu nguồn vốn chưa đa dạng và chi phí huy động vốn cao. Hiệu quả huy động vốn cần được cải thiện thông qua các giải pháp chiến lược.

2.1. Tốc độ tăng trưởng nguồn vốn

Trong những năm gần đây, Ngân hàng TMCP Công Thương Hải Phòng đã ghi nhận sự tăng trưởng đáng kể trong nguồn vốn huy động. Tuy nhiên, tốc độ tăng trưởng này chưa đồng đều giữa các kỳ hạn và loại hình huy động. Tăng trưởng vốn ngắn hạn chiếm tỷ trọng lớn, trong khi nguồn vốn trung và dài hạn còn hạn chế.

2.2. Cơ cấu nguồn vốn huy động

Cơ cấu nguồn vốn của Ngân hàng TMCP Công Thương Hải Phòng chủ yếu tập trung vào tiền gửi cá nhân và doanh nghiệp. Việc thiếu đa dạng trong cơ cấu nguồn vốn có thể dẫn đến rủi ro thanh khoản. Quản lý vốn cần được tối ưu hóa để đảm bảo sự ổn định và hiệu quả trong hoạt động kinh doanh.

III. Giải pháp nâng cao hiệu quả huy động vốn tại Ngân hàng TMCP Công Thương Hải Phòng

Để nâng cao hiệu quả huy động vốn, Ngân hàng TMCP Công Thương Hải Phòng cần áp dụng các giải pháp chiến lược như đa dạng hóa hình thức huy động, điều chỉnh lãi suất linh hoạt, và tăng cường công nghệ quản lý. Các giải pháp tài chính cần được triển khai đồng bộ để đảm bảo sự phát triển bền vững của ngân hàng.

3.1. Đa dạng hóa hình thức huy động vốn

Ngân hàng TMCP Công Thương Hải Phòng cần mở rộng các hình thức huy động vốn, bao gồm phát hành trái phiếu, chứng chỉ tiền gửi, và các sản phẩm tài chính mới. Điều này không chỉ giúp thu hút thêm nguồn vốn mà còn giảm thiểu rủi ro trong quản lý vốn.

3.2. Điều chỉnh chính sách lãi suất linh hoạt

Việc điều chỉnh lãi suất huy động một cách linh hoạt sẽ giúp Ngân hàng TMCP Công Thương Hải Phòng cạnh tranh hiệu quả trên thị trường. Chi phí huy động vốn cần được tính toán kỹ lưỡng để đảm bảo lợi nhuận ngân hàng và thu hút khách hàng.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Bước vào những năm đầu của thế kỷ XXI, nền kinh tế Việt Nam đẩy mạnh tiến trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa với mục tiêu trở thành một nước công nghiệp vào năm 2020. Để thực hiện mục tiêu này, nhu cầu về vốn đầu tư phát triển là rất lớn, trong đó nội lực trong nước đóng vai trò chủ đạo. Văn kiện Đại hội Đảng lần thứ IX đã khẳng định vai trò nòng cốt của các ngân hàng thương mại và công ty tài chính trong việc huy động nguồn vốn, đặc biệt là nguồn vốn trung và dài hạn. Ngân hàng thương mại giữ vai trò trung gian tài chính chủ yếu nhằm dẫn vốn từ nơi thừa sang nơi thiếu để tái cấp vốn cho toàn bộ nền kinh tế.

Ngân hàng Thương mại Cổ phần Công thương Việt Nam – Chi nhánh Hải Phòng (VietinBank Hải Phòng) là đơn vị kinh doanh tiền tệ hoạt động trên địa bàn thành phố Hải Phòng – khu vực có tốc độ phát triển du lịch, dịch vụ và thương mại nhanh, kéo theo nhu cầu vốn đầu tư hạ tầng, khách sạn, trung tâm thương mại rất lớn. Tuy nhiên, đơn vị phải đối mặt với sự cạnh tranh gay gắt từ hơn 80 chi nhánh ngân hàng thương mại, ngân hàng chính sách xã hội, công ty tài chính và phòng giao dịch trên địa bàn. Việc tạo lập và duy trì nguồn vốn huy động ổn định, chi phí hợp lý để đáp ứng mở rộng tín dụng là vấn đề then chốt của đơn vị.

Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài gồm 3 nội dung:

1. Hệ thống hóa cơ sở lý thuyết về hoạt động huy động vốn của ngân hàng thương mại.
2. Phân tích thực trạng hoạt động huy động vốn tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Công thương Việt Nam – Chi nhánh Hải Phòng.
3. Đề xuất giải pháp và kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động huy động vốn tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Công thương Việt Nam – Chi nhánh Hải Phòng.

Đối tượng nghiên cứu là hoạt động huy động vốn và hiệu quả huy động vốn của ngân hàng thương mại. Phạm vi nghiên cứu về không gian được thực hiện tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Công thương Việt Nam – Chi nhánh Hải Phòng; phạm vi nghiên cứu về thời gian tập trung vào số liệu kết quả hoạt động giai đoạn từ năm 2010 đến năm 2012, kèm theo biểu lãi suất cập nhật thời điểm tháng 3 năm 2013.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận tiếp cận khái niệm ngân hàng thương mại từ các cơ sở pháp lý và học thuật quốc tế cũng như trong nước: Luật Ngân hàng của Pháp năm 1941, Luật Ngân hàng của Đan Mạch năm 1930 và Luật Các tổ chức tín dụng Việt Nam năm 1997. Theo đó, ngân hàng thương mại là doanh nghiệp kinh doanh tiền tệ và dịch vụ tài chính, hoạt động chủ yếu là nhận tiền gửi, sử dụng số tiền đó để cho vay và thực hiện các nghiệp vụ thanh toán vì mục tiêu lợi nhuận, đồng thời góp phần thực hiện các mục tiêu kinh tế của Nhà nước.

Khung lý thuyết phân loại nguồn vốn của ngân hàng thương mại thành vốn chủ sở hữu, vốn nợ (vốn huy động, vốn đi vay) và các nguồn vốn khác. Hoạt động huy động vốn được nhìn nhận dưới các hình thức:

• Tiền gửi: Tiền gửi không kỳ hạn (tiền gửi thanh toán), tiền gửi có kỳ hạn và tiền gửi tiết kiệm (tiết kiệm không kỳ hạn, có kỳ hạn, tiết kiệm có mục đích).
• Phát hành công cụ nợ: Chứng chỉ tiền gửi, kỳ phiếu ngân hàng, trái phiếu ngân hàng.
• Đi vay: Vay Ngân hàng Nhà nước (qua tái cấp vốn, tái chiết khấu, cho vay thế chấp ứng trước) và vay các tổ chức tín dụng khác trên thị trường liên ngân hàng.
• Các hình thức tạo vốn khác: Nghiệp vụ thanh toán L/C, ủy nhiệm thu, ủy nhiệm chi, kinh doanh ngoại hối, ủy thác đầu tư.

Hệ thống chỉ tiêu đánh giá hiệu quả huy động vốn được tác giả xác định dựa trên hai mặt: mặt lượng (quy mô, mức độ tăng trưởng, tỷ trọng cơ cấu, chi phí huy động bình quân) và mặt chất (tính ổn định theo thời gian, độ đa dạng của công cụ và kỳ hạn, mức độ thuận tiện và chất lượng phục vụ). Đồng thời, lý thuyết chỉ ra các nhân tố ảnh hưởng bao gồm nhân tố chủ quan (chiến lược kinh doanh, mạng lưới dịch vụ, chính sách lãi suất, công nghệ thanh toán, marketing, uy tín thương hiệu) và nhân tố khách quan (chu kỳ kinh tế, môi trường pháp lý, mức độ cạnh tranh, thói quen tiết kiệm của dân cư).

Về phương pháp nghiên cứu, tác giả sử dụng phương pháp thống kê mô tả, phương pháp phân tích - tổng hợp số liệu thứ cấp, phương pháp so sánh tuyệt đối và tương đối qua các năm. Nguồn dữ liệu sử dụng là các báo cáo tài chính, báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh giai đoạn 2010 - 2012 của Ngân hàng Thương mại Cổ phần Công thương Việt Nam – Chi nhánh Hải Phòng và biểu lãi suất công bố của VietinBank.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Những vấn đề chung về huy động vốn của ngân hàng thương mại

Chương 1 khái quát chức năng trung gian tài chính và 13 hoạt động chủ yếu của ngân hàng thương mại: mua bán ngoại tệ, nhận tiền gửi, cho vay, bảo quản vật có giá, cung cấp tài khoản giao dịch và thanh toán (ủy nhiệm chi, nhờ thu, L/C, thẻ...), quản lý ngân quỹ, tài trợ hoạt động chính phủ, bảo lãnh, cho thuê trang thiết bị trung và dài hạn, dịch vụ ủy thác và tư vấn, môi giới chứng khoán, cung cấp dịch vụ bảo hiểm và dịch vụ đại lý ngân hàng.

Vốn nợ, đặc biệt là tiền gửi, chiếm tỷ trọng thông thường trên 50% tổng nguồn vốn và là nền tảng chi phối danh mục tài sản sinh lời của ngân hàng. Hiệu quả huy động vốn được định nghĩa là phạm trù phản ánh trình độ và khả năng đạt kết quả huy động cao nhất với chi phí nhỏ nhất, đảm bảo tính cân đối giữa kỳ hạn nguồn vốn với nhu cầu sử dụng vốn. Hoạt động huy động vốn không chỉ tạo nguồn cho kinh doanh ngân hàng mà còn đóng góp vào việc kiểm soát lạm phát, cân bằng cung cầu tiền tệ và đưa vốn nhàn rỗi trong xã hội vào chu chuyển sản xuất.

Tác giả phân tích chi tiết các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả gồm: quy mô và sự gia tăng ổn định của nguồn vốn; khả năng điều hành lãi suất và tiết kiệm chi phí; sự đa dạng hóa công cụ, kỳ hạn, loại tiền tệ; mức độ thuận tiện trong giao dịch và thời gian đáp ứng khách hàng. Các nhân tố tác động được chia tách rõ nét giữa năng lực nội tại của tổ chức tín dụng (chiến lược, công nghệ, nhân lực, chính sách giá) và bối cảnh vĩ mô (tăng trưởng GDP, lạm phát, quy định dự trữ bắt buộc, tâm lý chuộng giữ tiền mặt hay ngoại tệ của người dân).

Chương 2: Thực trạng hoạt động huy động vốn tại Ngân hàng thương mại cổ phần Công thương Hải Phòng

Chương 2 trình bày quá trình phát triển của đơn vị từ ngày thành lập 01/06/1988 (theo Nghị định 53 của Hội đồng Bộ trưởng và Quyết định 31 của Tổng giám đốc Ngân hàng Nhà nước) với quy mô ban đầu gồm Hội sở và 4 chi nhánh tại 3 quận nội thành cùng thị xã Đồ Sơn, tổng số cán bộ công nhân viên là 586 người. Đơn vị chuyển đổi mô hình ngân hàng 2 cấp từ ngày 01/10/1994, đổi tên thương hiệu từ Incombank sang VietinBank từ ngày 15/04/2008 và chính thức hoạt động theo mô hình ngân hàng thương mại cổ phần từ ngày 08/07/2008. Bộ máy tổ chức của chi nhánh gồm Ban Giám đốc và 9 phòng nghiệp vụ: Phòng Tổ chức hành chính, Phòng Khách hàng doanh nghiệp, Phòng Khách hàng cá nhân, Phòng Kế toán, Phòng Quản lý rủi ro và nợ có vấn đề, Phòng Thông tin điện toán, Phòng Tiền tệ kho quỹ, Phòng Tổng hợp, cùng hệ thống các Phòng giao dịch.

Kết quả huy động vốn giai đoạn 2010 - 2012 ghi nhận sự tăng trưởng về quy mô tổng nguồn vốn nhưng có sự chuyển dịch về cơ cấu kỳ hạn:

Chỉ tiêu	Năm 2010	Năm 2011	Chênh lệch 2011/2010	Năm 2012	Chênh lệch 2012/2011
Tiền gửi không kỳ hạn (Tỷ đồng)	411	387	-24	425	+38
Tỷ trọng (%)	26,1	24,2	-	25,5	-
Tiền gửi có kỳ hạn (Tỷ đồng)	1.161	1.211	+50	1.242	+31
Tỷ trọng (%)	73,9	75,8	-	74,5	-
Tổng vốn huy động (Tỷ đồng)	1.572	1.598	+26	1.667	+69
Tỷ trọng (%)	100	100	-	100	-

Tiền gửi có kỳ hạn luôn là nguồn chiếm tỷ trọng áp đảo (khoảng 73,9% - 75,8%), tạo cơ sở nguồn vốn ổn định cho tín dụng, tuy nhiên có xu hướng giảm nhẹ tỷ trọng vào năm 2012. Tiền gửi không kỳ hạn biến động không đều, giảm 24 tỷ đồng trong năm 2011 trước khi tăng trở lại 38 tỷ đồng trong năm 2012, cho thấy chi nhánh chưa khai thác triệt để các tiện ích dịch vụ thanh toán để giữ chân dòng tiền gửi thanh toán chi phí thấp.

Hoạt động sử dụng vốn và chất lượng tín dụng đối mặt với nhiều áp lực thu hẹp dư nợ và gia tăng rủi ro:

Chỉ tiêu	Năm 2010	Năm 2011	Năm 2012
Tổng dư nợ (Tỷ đồng)	2.490	1.993	1.467
- Dư nợ VND (Tỷ đồng)	2.062	1.510	1.159
Tỷ trọng VND (%)	82,8	75,8	79,0
- Dư nợ ngoại tệ quy VND (Tỷ đồng)	428	483	308
Tỷ trọng ngoại tệ (%)	17,2	24,2	21,0
Nợ quá hạn (Tỷ đồng)	154	142	152
Tỷ lệ nợ quá hạn / Tổng dư nợ (%)	6,2	7,1	10,4

Dư nợ tín dụng sụt giảm từ 2.490 tỷ đồng (năm 2010) xuống còn 1.467 tỷ đồng (năm 2012). Tỷ lệ nợ quá hạn tăng liên tục từ 6,2% năm 2010 lên 7,1% năm 2011 và đạt 10,4% năm 2012. Tình trạng này phản ánh bối cảnh suy thoái kinh tế kéo dài tác động tiêu cực đến năng lực trả nợ của khách hàng, ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả luân chuyển vốn và khả năng sinh lời để bù đắp chi phí huy động.

Hoạt động kinh doanh ngoại hối duy trì trạng thái ổn định: Doanh số mua ngoại tệ năm 2010 đạt 44,6 tỷ đồng, giảm xuống 30,2 tỷ đồng (năm 2011) và phục hồi lên 31,46 tỷ đồng (năm 2012). Doanh số bán ngoại tệ đạt lần lượt 45,0 tỷ đồng, 29,3 tỷ đồng và 32,6 tỷ đồng qua ba năm. Doanh số chi trả kiều hối đạt 3,62 tỷ đồng năm 2010, giảm còn 1,95 tỷ đồng năm 2011 và tăng lên 2,15 tỷ đồng vào năm 2012.

Về công cụ lãi suất, bảng lãi suất huy động tại ngày 10/03/2013 của VietinBank ghi nhận:

• Lãi suất tiền gửi VND: Không kỳ hạn là 2,0%/năm; kỳ hạn 1 - 2 tháng là 8,0%/năm; 3 - 6 tháng là 8,0%/năm; 9 - 12 tháng đạt mức cao nhất 10,5%/năm; kỳ hạn 24 tháng giảm về 10,0%/năm và 36 tháng là 9,5%/năm. Mức lãi suất áp dụng đồng đều giữa khách hàng cá nhân và tổ chức.
• Lãi suất tiền gửi USD: Áp dụng phân hóa rõ nét, lãi suất huy động từ cá nhân duy trì 2,0%/năm cho tất cả các kỳ hạn, trong khi tổ chức chỉ áp dụng mức 0,5%/năm (không kỳ hạn là 0,1%/năm).
• Lãi suất tiền gửi EUR: Không kỳ hạn là 0,1%/năm; có kỳ hạn đối với cá nhân dao động từ 1,5% đến 2,0%/năm, đối với tổ chức dao động từ 1,3% đến 1,7%/năm.

Đánh giá tổng quát cho thấy chi nhánh duy trì được đà tăng trưởng vốn huy động hàng năm trong điều kiện kinh tế khó khăn. Tuy nhiên, tồn tại lớn là tỷ trọng tiền gửi không kỳ hạn còn thấp, nợ quá hạn tăng nhanh, chi phí trả lãi chịu sức ép cạnh tranh và các dịch vụ phi tín dụng chưa phát triển tương xứng để thu hút nguồn vốn thanh toán.

Chương 3: Một số giải pháp và kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động huy động vốn tại Ngân hàng thương mại cổ phần Công thương Việt Nam - Chi nhánh Hải Phòng

Chương 3 xây dựng định hướng huy động vốn bám sát nhiệm vụ mở rộng thị phần, cân đối kỳ hạn nguồn vốn với cho vay, hạ thấp chi phí đầu vào và đảm bảo thanh khoản. Trên cơ sở đó, tác giả đề xuất 6 nhóm giải pháp thực thi tại chi nhánh:

1. Đa dạng hóa các hình thức huy động vốn: Triển khai linh hoạt các gói sản phẩm tiền gửi tiết kiệm tích lũy, tiền gửi bậc thang, mở rộng kỳ hạn linh hoạt cho khách hàng cá nhân và doanh nghiệp; khai thác các công cụ giấy tờ có giá khi cần huy động nguồn vốn trung dài hạn.
2. Điều hành chính sách lãi suất linh hoạt: Dự báo sát diễn biến lạm phát và mặt bằng thị trường để định hình mức lãi suất huy động hấp dẫn nhưng kiểm soát trần chi phí; áp dụng chính sách ưu đãi linh hoạt cho các khách hàng truyền thống và tổ chức kinh tế có số dư tiền gửi lớn.
3. Tăng cường và hoàn thiện chính sách Marketing: Đẩy mạnh quảng bá thương hiệu VietinBank, nghiên cứu phân đoạn thị trường dân cư và doanh nghiệp trên địa bàn thành phố Hải Phòng để tiếp thị đúng đối tượng, nâng cao văn hóa chăm sóc khách hàng.
4. Hiện đại hóa công nghệ, nâng cấp cơ sở vật chất, kỹ thuật: Ứng dụng công nghệ thanh toán hiện đại, phát triển mạng lưới ATM/POS, đẩy mạnh dịch vụ ngân hàng điện tử (Internet Banking, SMS Banking), vận động thanh toán không dùng tiền mặt nhằm gia tăng số dư tiền gửi thanh toán không kỳ hạn.
5. Phát huy tối đa yếu tố con người: Đào tạo bồi dưỡng chuyên môn cho cán bộ giao dịch, cán bộ tín dụng; rèn luyện kỹ năng giao tiếp, đạo đức nghề nghiệp và tinh thần trách nhiệm nhằm nâng cao mức độ hài lòng của người gửi tiền.
6. Gắn liền tăng trưởng vốn với sử dụng vốn hiệu quả: Kiểm soát chặt chẽ quy trình thẩm định tín dụng, giám sát dòng tiền vay để hạn chế nợ xấu phát sinh, đảm bảo việc huy động vốn luôn có đầu ra sinh lời an toàn.

Tác giả đề xuất các nhóm kiến nghị hỗ trợ:

• Đối với Ngân hàng Nhà nước Việt Nam: Điều hành chính sách tiền tệ ổn định; linh hoạt hóa quy chế điều hành trần lãi suất phù hợp tín hiệu thị trường; hoàn thiện cơ chế tỷ lệ dự trữ bắt buộc và khung pháp lý thanh toán không dùng tiền mặt.
• Đối với Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam: Tăng cường phân cấp ủy quyền linh hoạt về biểu lãi suất cho chi nhánh cấp cơ sở; đầu tư cơ sở hạ tầng công nghệ đồng bộ và đẩy mạnh các chiến dịch truyền thông thương hiệu toàn quốc.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đã tổng hợp và cung cấp hệ thống số liệu cụ thể phản ánh hoạt động của VietinBank Hải Phòng giai đoạn 2010 - 2012:

• Quy mô vốn huy động tăng trưởng liên tục từ 1.572 tỷ đồng (năm 2010) lên 1.598 tỷ đồng (năm 2011) và đạt 1.667 tỷ đồng (năm 2012), trong đó tiền gửi có kỳ hạn giữ vai trò chủ lực với tỷ trọng trên 74%.
• Phân tích chi tiết sự suy giảm tổng dư nợ cho vay từ 2.490 tỷ đồng xuống 1.467 tỷ đồng, đồng thời chỉ ra thực trạng gia tăng tỷ lệ nợ quá hạn từ 6,2% lên 10,4%, phản ánh khó khăn trong khâu hấp thụ vốn của nền kinh tế địa phương.
• Ghi nhận diễn biến hoạt động kinh doanh ngoại tệ với doanh số mua bán duy trì ở mức trên 30 tỷ đồng và chi trả kiều hối đạt 2,15 tỷ đồng vào năm 2012.
• Hệ thống hóa bảng lãi suất chi tiết ngày 10/03/2013 với mức huy động VND cao nhất đạt 10,5%/năm ở các kỳ hạn 9 - 12 tháng.

Đóng góp của khóa luận nằm ở việc gắn kết lý luận huy động vốn với thực tiễn hoạt động của một chi nhánh ngân hàng cụ thể tại đô thị cảng loại I, chỉ rõ các điểm nghẽn về cơ cấu nguồn vốn ngắn - dài hạn và nợ xấu, từ đó xây dựng hệ thống 6 nhóm giải pháp thực tiễn kết hợp kiến nghị hai cấp quản lý (Ngân hàng Nhà nước và Hội sở chính VietinBank).

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Hạn chế chính của khóa luận xuất phát từ phạm vi dữ liệu: Các bảng phân tích chi tiết về cơ cấu thành phần kinh tế, cân đối nguồn vốn ngắn - trung dài hạn và chi phí huy động bình quân chưa được thể hiện trọn vẹn số liệu định lượng trong văn bản; khung thời gian khảo sát giới hạn trong 3 năm (2010 - 2012).

Hướng nghiên cứu tiếp theo có thể mở rộng:

• Khảo sát chuỗi dữ liệu dài hơn sau năm 2013 nhằm đánh giá tác động của việc tái cơ cấu hệ thống tổ chức tín dụng và chính sách xử lý nợ xấu.
• Nghiên cứu định lượng về mức độ nhạy cảm của khách hàng gửi tiền đối với các dịch vụ ngân hàng số và công nghệ thanh toán hiện đại tại chi nhánh.

Giá trị tham khảo

Tài liệu là nguồn tham khảo phục vụ:

• Sinh viên chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng, Quản trị kinh doanh trong việc nghiên cứu phương pháp luận phân tích hoạt động huy động vốn tại chi nhánh ngân hàng thương mại.
• Người làm đề tài khóa luận về nâng cao chất lượng dịch vụ ngân hàng, quản trị thanh khoản và kiểm soát rủi ro tín dụng tại các ngân hàng thương mại nhà nước cổ phần hóa.
• Phần đáng tham khảo nhất là hệ thống chỉ tiêu phân loại nguồn vốn, phương pháp lập bảng theo dõi cơ cấu kỳ hạn tiền gửi và mối liên hệ giữa huy động vốn với kiểm soát tỷ lệ nợ quá hạn trong điều kiện cạnh tranh đô thị.

Câu hỏi thường gặp

1. Khóa luận nghiên cứu số liệu trong khoảng thời gian nào và tại đơn vị cụ thể nào?
Nghiên cứu sử dụng số liệu thực trạng hoạt động giai đoạn 2010 - 2012 và biểu lãi suất ngày 10/03/2013 tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Công thương Việt Nam – Chi nhánh Hải Phòng.

2. Tổng nguồn vốn huy động của VietinBank Hải Phòng thay đổi ra sao trong giai đoạn 2010 - 2012?
Tổng nguồn vốn huy động tăng đều qua các năm: Đạt 1.572 tỷ đồng năm 2010, tăng lên 1.598 tỷ đồng năm 2011 (tăng 26 tỷ đồng) và đạt 1.667 tỷ đồng năm 2012 (tăng 69 tỷ đồng).

3. Cơ cấu tiền gửi của chi nhánh có đặc điểm gì nổi bật?
Tiền gửi có kỳ hạn chiếm tỷ trọng áp đảo (73,9% năm 2010; 75,8% năm 2011; 74,5% năm 2012), trong khi tiền gửi không kỳ hạn chiếm tỷ trọng thấp và biến động không ổn định (26,1% năm 2010, giảm xuống 24,2% năm 2011 rồi tăng lên 25,5% năm 2012).

4. Thực trạng dư nợ cho vay và tỷ lệ nợ quá hạn tại chi nhánh diễn biến như thế nào?
Tổng dư nợ giảm mạnh từ 2.490 tỷ đồng năm 2010 xuống 1.993 tỷ đồng năm 2011 và còn 1.467 tỷ đồng năm 2012. Ngược lại, tỷ lệ nợ quá hạn trên tổng dư nợ tăng liên tục từ 6,2% (2010) lên 7,1% (2011) và chạm mức 10,4% (2012).

5. Lãi suất tiền gửi huy động bằng VND tại chi nhánh vào ngày 10/03/2013 đạt mức cao nhất ở kỳ hạn nào?
Lãi suất tiền gửi VND cao nhất đạt 10,5%/năm ở các kỳ hạn 9 tháng và 12 tháng; các kỳ hạn 1 - 6 tháng áp dụng mức 8,0%/năm và không kỳ hạn là 2,0%/năm.

Kết luận

Khóa luận của tác giả Đặng Thân Thân đã hệ thống hóa lý luận cơ bản về nguồn vốn và các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả huy động vốn trong ngân hàng thương mại. Dựa trên số liệu giai đoạn 2010 - 2012 tại VietinBank Hải Phòng, công trình phản ánh rõ thực trạng tăng trưởng quy mô nguồn vốn nhưng gặp khó khăn về nợ quá hạn và áp lực cạnh tranh gay gắt. Các giải pháp và kiến nghị đề xuất bám sát việc điều hành lãi suất, ứng dụng công nghệ và đa dạng hóa sản phẩm nhằm nâng cao hiệu quả tạo lập vốn của chi nhánh.

Trích đoạn nội dung tài liệu

mở đầu cho thanh toán không dùng tiền mặt, tức là người gửi không cần phải đến ngân hàng để lấy tiền mà chỉ cần viết giấy chi trả cho khách, khách hàng mang giấy đến ngân hàng sẽ nhận được tiền. Các tiện ích của thanh toán không dùng tiền mặt (an toàn, chính xác, nhanh chóng, tiết kiệm chi phí) đã góp phần rút ngắn thời gian kinh doanh và nâng cao thu nhập cho các doanh nhân. Cùng với sự phát triển của công nghệ thông tin, nhiều thể thức thanh toán được phát triển như Uỷ nhiệm chi, nhờ thu, L/C, thanh toán bằng điện, thẻ… Quản lý ngân quỹ: các ngân hàng mở tài khoản và giữ tiền của phần lớn các doanh nghiệp và nhiều cá nhân. Nhờ đó, ngân hàng thường có mối liên hệ chặt chẽ với nhiều khách hàng.

Do có kinh nghiệm trong quản lý ngân quỹ và khả năng trong việc thu ngân, nhiều ngân hàng đã cung cấp cho khách hàng dịch vụ quản lý ngân quỹ, trong đó ngân hàng đồng ý quản lý việc thu và chi cho một công ty kinh doanh và tiến hành đầu tư phần thặng dư tiền mặt tạm thời vào các chứng khoán sinh lợi và tín dụng ngắn hạn cho đến khi khách hàng cần tiền mặt để thanh toán. Tài trợ các hoạt động của Chính phủ: khả năng huy động và cho vay với khối lượng lớn của ngân hàng đã trở thành trọng tâm chú ý của các Chính phủ. Do nhu cầu chi tiêu lớn và thường là cấp bách trong khi thu Sinh viên: Đặng Thân Thân – Lớp QT1303T GVHD: ThS. Nguyễn Thị Ngọc Mỹ Page 3 Khóa luận tốt nghiệp Trường Đại học Dân Lập Hải Phòng không đủ Chính phủ các nước đều muốn tiếp cận với các khoản cho vay của ngân hàng.

Các ngân hàng được cấp giấy phép thành lập với điều kiện là họ phải cam kết thực hiện với mức độ nào đó các chính sách của Chính phủ và tài trợ cho Chính phủ. Các ngân hàng phải mua trái phiếu Chính phủ theo một tỉ lệ nhất định trên tổnglượng tiền gửi mà ngân hàng huy động được,hoặc phải cho vay với các điều kiện ưu đãi cho các doanh nghiệp của Chính phủ. Bảo lãnh: do khả năng thanh toán của ngân hàng cho một khách hàng rất lớn và do ngân hàng nắm giữ tiền gửi của khách hàng, nên ngân hàng có uy tín trong bảo lãnh cho khách hàng. Trong những năm gần đây, nghiệp vụ bảo lãnh ngày càng đa dạng và phát triển mạnh, ngân hàng thường bảo lãnh cho khách hàng của mình mua chịu hàng hoá và trang thiết bị, phát hành chứng khoán, vay vốn của tổ chức tín dụng khác… Cho thuê trang thiết bị trung và dài hạn: nhằm để bán được các thiết bị, đặc biệt là các thiết bị có giá trị lớn, nhiều hãng sản xuất và thương mại đã cho thuê các thiết bị.

Kết thúc hợp đồng khách hàng có thể mua (do vậy còn gọi là hợp đồng thuê mua). Cung cấp dịch vụ uỷ thác và tư vấn: do hoạt động trong lĩnh vực tài chính các ngân hàng có rất nhiều chuyên gia về quản lý tài chính. Vì vậy, nhiều cá nhân và doanh nghiệp đã nhờ ngân hàng quản lý tài sản và quản lý hoạt động tài chính hộ. Dịch vụ uỷ thác phát triển sang cả uỷ thác vay hộ, uỷ thác cho vay hộ, uỷ thác phát hành, uỷ thác đầu tư… Cung cấp dịch vụ môi giới đầu tư chứng khoán: nhiều ngân hàngđang phấn đấu cung cấp đủ các dịch vụ tài chính cho phép khách hàng thoả mãn mọi nhu cầu.

Đây là một trong những lý do chính khiến các ngân hàng bắt đầu bán các dịch vụ môi giới chứng khoán, cung cấp cho khách hàng cơ hội mua cổ phiếu, trái phiếu và các chứng khoán khác mà không phải đến người Sinh viên: Đặng Thân Thân – Lớp QT1303T GVHD: ThS. Nguyễn Thị Ngọc Mỹ Page 4 Khóa luận tốt nghiệp Trường Đại học Dân Lập Hải Phòng kinh doanh chứng khoán. Trong một vài trường hợp, các ngân hàng tổ chức ra công ty chứng khoán hoặc công ty môi giới chứng khoán. Cung cấp các dịch vụ bảo hiểm: từ nhiều năm nay, các ngân hàng đã bán bảo hiểm cho khách hàng, điều đó đảm bảo việc hoàn trả trong trường hợp khách hàng bị chết hoặc bị tàn phế hay gặp rủi ro trong hoạt động, mất khả năng thanh toán.

Cung cấp các dịch vụ đại lý: nhiều ngân hàng trong quá trình hoạt động không thể thiết lập chi nhánh hoặc văn phòng ở khắp mọi nơi. Nhiều ngân hàng (thường là ngân hàng lớn) cung cấp dịch vụ ngân hàng đại lý cho các ngân hàng khác như thanh toán hộ, phát hành hộ các chứng chỉ tiền gửi, làm ngân hàng đầu mối trong đồng tài trợ… 1.2 Nguồn vốn huy động của Ngân hàng thƣơng mại Khái niệm: Về lý thuyết, hiện nay vẫn tồn tại nhiều quan điểm về vốn trong Ngân hàng thương mại, nhưng nói chung vốn của Ngân hàng thương mại có thể được hiểu là những giá trị tiền tệ do Ngân hàng tạo lập hoặc huy động được dùng để đầu tư, cho vay hoặc thực hiện các dịch vụ kinh doanh khác. Nó chi phối toàn bộ hoạt động của Ngân hàng thương mại, quyết định sự tồn tại và phát triển của Ngân hàng. Vốn kinh doanh của Ngân hàng thương mại được huy động từ nhiều nguồn khác nhau như vốn tự có, vốn huy động, vốn trong thanh toán… Về bản chất, vốn của Ngân hàng là một bộ phận thu nhập quốc dân nhàn rỗi trong quá trình phân phối và tiêu dùng mà người chủ sở hữu với các mục đích khác nhau gửi vào Ngân hàng.

Huy động vốn là hoạt động tạo lập nguồn vốn của Ngân hàng thương mại, là những giá trị tiền tệ mà Ngân hàng huy động được từ lượng tiền Sinh viên: Đặng Thân Thân – Lớp QT1303T GVHD: ThS. Nguyễn Thị Ngọc Mỹ Page 5 Khóa luận tốt nghiệp Trường Đại học Dân Lập Hải Phòng nhàn rỗi của các tổ chức kinh tế và các cá nhân trong xã hội thông qua quá trình thực hiện các nghiệp vụ huy động vốn từ tài khoản tiền gửi, phát hành giấy tờ có giá, làm nguồn vốn phục vụ cho hoạt động kinh doanh của mình. Khác với các loại hình doanh nghiệp khác, vốn nợ của Ngân hàng thương mại chiếm tỷ trọng lớn hơn nhiều so với vốn của chủ, đây là loại vốn cơ bản để tài trợ cho các danh mục tài sản của Ngân hàng thương mại. Vốn nợ được huy động từ các nguồn tiền gửi, vay và một số loại khác.

Các thành phần vốn huy động và đặc điểm của chúng: - Tiền gửi: Đặc điểm chung của tiền gửi là chúng phải được thanh toán khi khách hàng yêu cầu, ngay cả khi đó là tiền gửi có kỳ hạn chưa đến hạn. Quy mô tiền gửi rất lớn so với các nguồn khác, thông thường chiếm hơn 50% tổng nguồn vốn và là mục tiêu tăng trưởng hàng năm của Ngân hàng. Tiền gửi là đối tượng phải được dự trữ bắt buộc, do vậy chi phí tiền gửi thường cao hơn lãi trả tiền gửi. Tiền gửi, nhất là tiền gửi ngắn hạn thường nhạy cảm với các biến động về lãi suất, tỷ giá, thu nhập và nhiều nhân tố khác.

Lãi suất cao là yếu tố kích thích các doanh nghiệp, dân cư gửi và cho vay. Thu nhập gia tăng là điều kiện để gia tăng quy mô và thay đổi kỳ hạn nguồn tiền gửi. Các yếu tố như địa điểm ngân hàng, các loại hình huy động… đều ảnh hưởng đến quy mô và cấu trúc nguồn tiền. - Tiền vay: Sinh viên: Đặng Thân Thân – Lớp QT1303T GVHD: ThS.

Nguyễn Thị Ngọc Mỹ Page 6 Khóa luận tốt nghiệp Trường Đại học Dân Lập Hải Phòng Tỷ trọng nguồn vốn này thấp hơn so với nguồn tiền gửi. Khác với nhận tiền gửi, Ngân hàng không nhất thiết phải đi vay thường xuyên mà chỉ vay lúc cần thiết và hoàn toàn chủ động quyết định khối lượng vay phù hợp với nhu cầu sử dụng. Các khoản vay thường có thời hạn ngắn, chỉ nhằm đảm bảo thanh toán tức thời khi nhu cầu thanh toán của khách hàng tăng cao. Hơn nữa, vay NHNN phụ thuộc rất lớn vào chính sách tiền tệ trong từng thời kỳ.

- Nguồn khác: Phần lớn các nguồn này của ngân hàng không phải trả lãi. Tuy nhiên, chi phí để có và duy trì chúng là rất đáng kể. Nhìn chung, các nguồn khác trong ngân hàng thường không lớn. Có thể nói nếu vốn chủ sở hữu có vai trò quan trọng để ngân hàng được đi vào hoạt động và là đệm đỡ của ngân hàng thì vốn huy động lại là yếu tố quyết định đến sự tồn tại và phát triển của ngân hàng.

Trên cơ sở vốn nợ tạo lập, ngân hàng sử dụng để cho vay, đầu tư vào chứng khoán, mua sắm tài sản cố định, tiền gửi tại ngân hàng khác và phải thực hiện dự trữ theo quy định để đảm bảo khả năng thanh toán. Như vậy, vốn nợ có vai trò hết sức quan trọng trong việc quyết định danh mục tài sản đầu tư, từ đó ảnh hưởng đến thu nhập của ngân hàng. Ngoài ra, quy mô và kết cấu vốn nợ cũng ảnh hưởng rất lớn đến sự an nguy hoạt động của Ngân hàng thương mại. Sự không phù hợp giữa việc huy động vốn từ bên ngoài và việc sử dụng vốn về thời hạn, độ nhạy cảm với lãi suất, quy mô các loại tiền gửi có thể dẫn tới rủi ro về thanh toán, lãi suất, tỷ giá mà ngân hàng phải gánh chịu.

Tóm lại, qua những vấn đề được đề cập ở trên thì rõ ràng vốn có vai trò quan trọng quyết định sự sống còn của một ngân hàng, đặc biệt là vốn huy động. Để có được vốn huy động thì hoạt động huy động vốn từ bên ngoài lại Sinh viên: Đặng Thân Thân – Lớp QT1303T GVHD: ThS. Nguyễn Thị Ngọc Mỹ Page 7 Khóa luận tốt nghiệp Trường Đại học Dân Lập Hải Phòng càng có vai trò hết sức quan trọng. Sau đây là những vấn đề cơ bản về hoạt động huy động vốn từ bên ngoài trong Ngân hàng thương mại.3 Các hình thức huy động vốn của Ngân hàng thƣơng mại.1 Huy động vốn tiền gửi a.

Tiền gửi không kỳ hạn: Tiền gửi không kỳ hạn là loại tiền gửi có thể rút ra bất cứ lúc nào, khách hàng có thể yêu cầu Ngân hàng trích tiền từ tài khoản của mình để chi trả cho người được hưởng về tiền hàng hóa, cung ứng lao động dịch vụ… Đối với khoản tiền này, mục đích chính của người gửi tiền là để đảm bảo an toàn về tài sản và thực hiện các thanh toán qua Ngân hàng, do đó nó thường được gọi là tiền gửi thanh toán.