Giải pháp thúc đẩy hoạt động xuất khẩu nông sản sang thị trường mỹ tại công ty xuất nhập khẩu tổng hợp 1 bộ công thương

Chuyên khảo phân tích Giải pháp thúc đẩy hoạt động xuất khẩu nông sản sang thị trường mỹ tại công ty xuất nhập khẩu tổng, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng nghiên

• Tác giả: Nguyễn Thị Việt Ngọc
• Người hướng dẫn: TS. Trần Việt Lâm
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Quốc Dân
• Chuyên ngành: Quản Trị Kinh Doanh
• Đề tài: Giải Pháp Tăng Cường Xuất Khẩu Nông Sản Sang Thị Trường Mỹ
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sỹ
• Năm xuất bản: 2009
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI NÓI ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ XUẤT KHẨU HÀNG NÔNG SẢN VIỆT NAM SANG THỊ TRƯỜNG MỸ
• 1.1. Những đặc điểm chủ yếu của thị trường hàng nông sản tại Mỹ
• 1.2. Sản phẩm và yêu cầu về chất lượng sản phẩm
• 1.3. Đặc điểm về khách hàng
• 1.4. Đặc điểm về hệ thống kênh phân phối
• 1.5. Đặc điểm về cạnh tranh
• 1.6. Kết quả xuất khẩu hàng nông sản Việt Nam sang thị trường Mỹ giai đoạn 2004 - 2008
• 1.6.1. Phân loại theo nhóm sản phẩm
• 1.6.2. Phân loại theo hình thức xuất khẩu
• 1.7. Những nhân tố ảnh hưởng đến hoạt động xuất khẩu hàng nông sản của Việt Nam sang thị trường Mỹ
• 1.8. Năng lực cạnh tranh của hàng nông sản Việt Nam
• 1.9. Chính sách của Nhà nước đối với hoạt động xuất khẩu hàng nông sản
• 1.10. Một số quy định của Mỹ đối với hàng nông sản nhập khẩu
• 1.11. Năng lực của các doanh nghiệp xuất khẩu hàng nông sản
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG XUẤT KHẨU HÀNG NÔNG SẢN SANG THỊ TRƯỜNG MỸ CỦA CÔNG TY XUẤT NHẬP KHẨU TỔNG HỢP 1 - BỘ CÔNG THƯƠNG
• 2.1. Giới thiệu khái quát Công ty XNK Tổng hợp 1
• 2.2. Lịch sử hình thành và phát triển
• 2.3. Các đặc điểm chủ yếu của Công ty trong sản xuất kinh doanh
• 2.4. Kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh của Công ty giai đoạn 2004-2008
• 2.5. Quy trình xuất khẩu hàng nông sản của Công ty
• 2.6. Kết quả xuất khẩu hàng nông sản sang thị trường Mỹ của Công ty XNK Tổng hợp 1 giai đoạn 2004-2008
• 2.6.1. Phân theo nhóm sản phẩm
• 2.6.2. Phân theo phương thức xuất khẩu
• 2.7. Thực trạng quản trị hoạt động xuất khẩu hàng nông sản của Công ty XNK Tổng hợp 1
• 2.7.1. Xây dựng kế hoạch xuất khẩu
• 2.7.2. Hoạt động tổ chức, điều hành
• 2.7.3. Hoạt động kiểm tra, đánh giá
• 2.7.4. Đánh giá chung về hoạt động xuất khẩu hàng nông sản sang thị trường Mỹ của Công ty XNK Tổng hợp 1
• 2.7.4.1. Những kết quả đạt được
• 2.7.4.2. Những hạn chế và nguyên nhân
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP THÚC ĐẨY HOẠT ĐỘNG XUẤT KHẨU HÀNG NÔNG SẢN SANG THỊ TRƯỜNG MỸ TẠI CÔNG TY XUẤT NHẬP KHẨU TỔNG HỢP 1 - BỘ CÔNG THƯƠNG
• 3.1. Định hướng phát triển của Công ty XNK Tổng hợp 1
• 3.1.1. Định hướng phát triển chung
• 3.1.2. Định hướng về xuất khẩu hàng nông sản sang thị trường Mỹ
• 3.2. Các giải pháp chủ yếu thúc đẩy hoạt động xuất khẩu hàng nông sản sang thị trường Mỹ tại Công ty XNK Tổng hợp 1 - Bộ Công thương
• 3.2.1. Nhóm giải pháp về sản phẩm
• 3.2.2. Nhóm giải pháp về thị trường
• 3.2.3. Nhóm giải pháp về nguồn nhân lực
• 3.3. Một số kiến nghị đối với Bộ Công thương nhằm thúc đẩy hoạt động xuất khẩu nông sản sang thị trường Mỹ
• 3.3.1. Đầu tư cho nguồn hàng nông sản xuất khẩu
• 3.3.2. Đẩy mạnh hỗ trợ thông tin và xúc tiến thương mại
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG BIỂU, SƠ ĐỒ

Tóm tắt

I. Tổng quan về giải pháp tăng cường xuất khẩu nông sản sang thị trường Mỹ

Xuất khẩu nông sản sang thị trường Mỹ là một trong những mục tiêu quan trọng của Việt Nam. Với dân số lớn và nhu cầu tiêu thụ cao, Mỹ trở thành một thị trường tiềm năng cho hàng nông sản Việt Nam. Tuy nhiên, để thâm nhập và mở rộng thị phần tại đây, cần có những giải pháp cụ thể và hiệu quả.

1.1. Đặc điểm của thị trường nông sản Mỹ

Thị trường nông sản Mỹ có yêu cầu khắt khe về chất lượng và an toàn thực phẩm. Các sản phẩm nông sản cần đáp ứng tiêu chuẩn cao về vệ sinh và dinh dưỡng để được chấp nhận.

1.2. Tiềm năng xuất khẩu nông sản Việt Nam

Việt Nam có lợi thế về khí hậu và đất đai, cho phép sản xuất nhiều loại nông sản chất lượng cao. Điều này tạo cơ hội lớn cho việc xuất khẩu sang thị trường Mỹ.

II. Những thách thức trong xuất khẩu nông sản sang thị trường Mỹ

Mặc dù có nhiều cơ hội, nhưng việc xuất khẩu nông sản sang Mỹ cũng đối mặt với nhiều thách thức. Các doanh nghiệp cần nhận diện và vượt qua những rào cản này để thành công.

2.1. Quy định khắt khe về chất lượng

Mỹ có nhiều quy định nghiêm ngặt về chất lượng nông sản nhập khẩu. Doanh nghiệp cần nắm rõ các tiêu chuẩn này để đảm bảo sản phẩm được chấp nhận.

2.2. Cạnh tranh từ các nước khác

Việt Nam không phải là quốc gia duy nhất xuất khẩu nông sản sang Mỹ. Các nước như Trung Quốc, Thái Lan cũng có sản phẩm tương tự, tạo ra sự cạnh tranh gay gắt.

III. Giải pháp chính để tăng cường xuất khẩu nông sản sang Mỹ

Để tăng cường xuất khẩu nông sản sang thị trường Mỹ, cần áp dụng các giải pháp đồng bộ từ sản phẩm đến thị trường và nguồn nhân lực.

3.1. Cải thiện chất lượng sản phẩm nông sản

Doanh nghiệp cần đầu tư vào công nghệ sản xuất và chế biến để nâng cao chất lượng nông sản, đáp ứng yêu cầu của thị trường Mỹ.

3.2. Tăng cường xúc tiến thương mại

Cần đẩy mạnh các hoạt động xúc tiến thương mại để giới thiệu sản phẩm nông sản Việt Nam đến người tiêu dùng Mỹ, từ đó mở rộng thị trường.

3.3. Đào tạo nguồn nhân lực

Đào tạo nhân lực có kỹ năng và kiến thức về xuất khẩu nông sản là rất cần thiết. Điều này giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về xuất khẩu nông sản

Nghiên cứu cho thấy rằng việc áp dụng các giải pháp trên đã mang lại kết quả tích cực cho hoạt động xuất khẩu nông sản sang Mỹ. Các doanh nghiệp đã có những bước tiến đáng kể trong việc gia tăng kim ngạch xuất khẩu.

4.1. Kết quả xuất khẩu nông sản giai đoạn 2004 2008

Kim ngạch xuất khẩu nông sản của Việt Nam sang Mỹ đã tăng trưởng ổn định, với nhiều mặt hàng chủ lực như cà phê, hạt tiêu.

4.2. Những bài học kinh nghiệm từ doanh nghiệp thành công

Các doanh nghiệp thành công trong xuất khẩu nông sản sang Mỹ đã áp dụng hiệu quả các chiến lược marketing và quản lý chất lượng.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của xuất khẩu nông sản sang Mỹ

Xuất khẩu nông sản sang thị trường Mỹ có nhiều tiềm năng phát triển trong tương lai. Tuy nhiên, để duy trì và mở rộng thị phần, các doanh nghiệp cần liên tục cải tiến và đổi mới.

5.1. Định hướng phát triển trong thời gian tới

Doanh nghiệp cần xác định rõ định hướng phát triển, tập trung vào các sản phẩm có giá trị cao và tiềm năng xuất khẩu lớn.

5.2. Tăng cường hợp tác quốc tế

Hợp tác với các đối tác quốc tế sẽ giúp doanh nghiệp nắm bắt thông tin thị trường và nâng cao khả năng cạnh tranh.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Việt Nam sở hữu nền tảng nông nghiệp lâu đời với hơn 70% dân số tham gia sản xuất, tạo dựng nguồn cung ứng nông sản phong phú phục vụ chiến lược kinh tế hướng về xuất khẩu. Sau khi Hiệp định Thương mại Song phương Việt Nam - Hoa Kỳ (BTA) chính thức có hiệu lực từ năm 2001, kim ngạch thương mại hai chiều đã duy trì tốc độ tăng trưởng ấn tượng trên 20% mỗi năm. Hoa Kỳ là thị trường tiêu thụ nông sản hàng đầu thế giới với quy mô dân số đạt 305,7 triệu người vào năm 2008, mức thu nhập bình quân đầu người xấp xỉ 32.000 USD và sức chi tiêu mua sắm cao gấp 1,7 lần so với các hộ gia đình tại Nhật Bản hoặc Liên minh châu Âu.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của đề tài xuất phát từ nghịch lý: Mặc dù Hoa Kỳ hàng năm nhập khẩu hơn 30% tổng lượng hàng hóa xuất khẩu toàn cầu, thị phần của nông sản Việt Nam tại đây vẫn còn khiêm tốn do rào cản kỹ thuật nghiêm ngặt và năng lực cạnh tranh hạn chế. Mục tiêu của luận văn là phân tích toàn diện thực trạng hoạt động xuất khẩu nông sản sang thị trường Mỹ của Công ty Cổ phần Xuất nhập khẩu Tổng hợp 1 trực thuộc Bộ Công Thương (GENERALEXIM 1), đánh giá sâu sắc các yếu tố ảnh hưởng và xây dựng hệ thống giải pháp mang tính khả thi nhằm gia tăng kim ngạch xuất khẩu.

Phạm vi nghiên cứu được xác lập tại GENERALEXIM 1 trong giai đoạn 2004 - 2008, tập trung vào 7 nhóm mặt hàng nông sản mũi nhọn bao gồm cà phê, hạt tiêu, lạc nhân, chè, cao su, hạt điều và gạo. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa thực tiễn to lớn khi tỷ trọng kim ngạch xuất khẩu sang Mỹ của công ty đã tăng trưởng vượt bậc từ 3,53% (đạt 988.139 USD) vào năm 2004 lên 28,59% vào năm 2008, khẳng định tiềm năng to lớn của việc định vị thương hiệu nông sản Việt Nam tại thị trường Bắc Mỹ.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý thuyết lợi thế so sánh của David Ricardo và lý thuyết chuỗi giá trị thương mại quốc tế. Theo đó, Việt Nam có lợi thế tự nhiên về khí hậu nhiệt đới, đất đai màu mỡ và chi phí lao động thấp, cho phép tối ưu hóa giá thành sản xuất các mặt hàng nông sản thô. Bên cạnh đó, luận văn ứng dụng mô hình quản trị kênh phân phối quốc tế để phân tích 3 tuyến lưu thông nông sản chính vào Hoa Kỳ: kênh phân phối nông sản thô và sơ chế, kênh phân phối thực phẩm tiêu dùng, và kênh phân phối thực phẩm tiêu dùng chế biến chuyên sâu.

Hệ thống khái niệm học thuật trong đề tài được đối chiếu chặt chẽ giữa quy chuẩn trong nước và quốc tế:

• Nông sản hàng hóa: Theo quan điểm Việt Nam, nông sản chỉ bao gồm các sản phẩm thu hoạch trực tiếp từ trồng trọt và chăn nuôi. Ngược lại, theo Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAO) và Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ (USDA), nông sản là phạm trù mở rộng bao gồm từ nông sản thô đến toàn bộ thực phẩm chế biến sâu, bánh kẹo, đồ uống và sợi dệt thuộc các chương từ 1 đến 24 của Biểu thuế Hài hòa (HTS).
• Rào cản kỹ thuật thương mại (TBT) và Biện pháp vệ sinh an toàn thực phẩm (SPS): Các tiêu chuẩn ngặt nghèo được quy định bởi Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) và Ủy ban An toàn Sản phẩm Tiêu dùng Hoa Kỳ (CPSC).
• Phân đoạn thị trường tiêu dùng: Cơ cấu thị trường đa sắc tộc với nhu cầu tiêu thụ 40% chi tiêu thực phẩm dành cho thức ăn tiện lợi ngoài gia đình (away-from-home food).

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của luận văn được tổng hợp từ hệ thống báo cáo tài chính kiểm toán, báo cáo tổng kết hoạt động sản xuất kinh doanh giai đoạn 2004 - 2008 của GENERALEXIM 1, kết hợp cùng cơ sở dữ liệu thống kê ngoại thương của Tổng cục Hải quan, Bộ Công Thương, USDA và FAO.

Về quy mô và phương pháp chọn mẫu, nghiên cứu sử dụng phương pháp chọn mẫu quan sát toàn bộ đối với 7 nhóm nông sản xuất khẩu chủ lực và toàn bộ 11 bước trong quy trình vận hành ngoại thương của công ty trong 5 năm liên tục. Mẫu nghiên cứu cũng khảo sát mạng lưới 5 thị trường xuất khẩu trọng điểm (Singapore, Mỹ, Trung Quốc, EU, Nga) để đối sánh năng lực thâm nhập thị trường.

Phương pháp phân tích dữ liệu kết hợp chặt chẽ giữa định tính và định lượng, bao gồm phân tích thống kê mô tả, phương pháp so sánh chuỗi thời gian, phân tích tỷ trọng cơ cấu liên hoàn và đánh giá hiệu quả tài chính. Lý do lựa chọn tổ hợp phương pháp này là nhằm phản ánh khách quan bức tranh chuyển dịch chiến lược của doanh nghiệp từ một đơn vị thương mại nhà nước sang mô hình công ty cổ phần từ năm 2007, đồng thời lượng hóa chính xác mức độ biến động kim ngạch theo từng chu kỳ mùa vụ và biến động giá quốc tế.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, cơ cấu thị trường xuất khẩu của GENERALEXIM 1 ghi nhận sự chuyển dịch mang tính bước ngoặt sang thị trường Mỹ. Năm 2004, thị trường Singapore chiếm tỷ trọng áp đảo 53,33% trong khi Mỹ chỉ chiếm 3,53% (tương đương 988.139 USD). Đến năm 2007, Mỹ đã vươn lên thành thị trường lớn nhất của công ty với tỷ trọng 31,45%, và tiếp tục duy trì mức 28,59% vào năm 2008, trong khi tỷ trọng của Singapore giảm xuống 27,91%.

Thứ hai, cơ cấu mặt hàng xuất khẩu sang Mỹ còn tập trung vào nhóm hàng thô nhưng đã có sự đa dạng hóa tích cực. Trong giai đoạn 2004 - 2008, cà phê luôn dẫn đầu kim ngạch của công ty sang Mỹ, chiếm tỷ trọng 38,29% (năm 2004), 28,60% (năm 2005) và 22,71% (năm 2008). Hạt tiêu giữ vị trí thứ hai với tỷ trọng ổn định từ 13,65% đến 20,19%. Đáng chú ý, mặt hàng chè ghi nhận tốc độ tăng trưởng thị phần mạnh nhất, từ 2,55% năm 2004 lên 10,56% năm 2008.

Thứ ba, sự bứt phá của ngành nông sản Việt Nam tại thị trường Mỹ tạo động lực lớn cho doanh nghiệp. Điển hình là mặt hàng hạt điều Việt Nam năm 2008 đã vượt qua Ấn Độ để trở thành nhà cung cấp lớn nhất tại Mỹ, chiếm 33,29% thị phần nhập khẩu với kim ngạch toàn quốc đạt 249.750 nghìn USD (tăng 25,11% so với năm 2007). Kim ngạch xuất khẩu hạt tiêu sang Mỹ năm 2008 cũng tăng vọt 130,3%, đạt 46.094 nghìn USD, chiếm 15,08% tổng kim ngạch tiêu của cả nước.

Thứ tư, phương thức xuất khẩu của GENERALEXIM 1 chủ yếu là xuất khẩu trực tiếp (chiếm khoảng 95% tổng kim ngạch), phương thức ủy thác chỉ chiếm tỷ lệ nhỏ khoảng 5%. Kết quả tài chính năm 2004 ghi nhận doanh thu thuần 567.362 triệu đồng, lợi nhuận trước thuế đạt 7.503 triệu đồng và lợi nhuận sau thuế đạt 5.152 triệu đồng.

Thảo luận kết quả

Sự gia tăng kim ngạch phản ánh tính chủ động của công ty trong việc tận dụng cơ hội từ các hiệp định thương mại song phương. Dữ liệu nghiên cứu có thể được trực quan hóa thông qua biểu đồ hình tròn thể hiện chuyển dịch cơ cấu thị trường xuất khẩu và bảng ma trận kim ngạch 7 mặt hàng qua các năm để thấy rõ xu hướng tăng trưởng.

Tuy nhiên, thảo luận chuyên sâu chỉ ra 3 nguyên nhân cốt lõi dẫn đến hạn chế về giá trị gia tăng:

1. Thiếu tính chủ động trong tạo nguồn hàng: Doanh nghiệp không trực tiếp sở hữu vùng nguyên liệu mà chủ yếu thu mua qua các nhà máy chế biến và thương lái trung gian sau khi đã ký kết hợp đồng ngoại thương. Điều này dẫn đến sự bị động về số lượng và chất lượng sản phẩm.
2. Chất lượng sản phẩm chưa đáp ứng phân khúc cao cấp: Đối với cà phê, Việt Nam chủ yếu xuất khẩu Robusta loại II (chiếm 80%) với tỷ lệ vỡ hạt khoảng 5%, giá bán tháng 12/2008 chỉ đạt 1.504 USD/tấn, thấp hơn nhiều so với Arabica của Brazil hay Colombia. Đối với cao su, Việt Nam chủ yếu cung cấp chủng loại 3L, trong khi thị trường Mỹ ưa chuộng chủng loại SR vốn do Thái Lan chiếm lĩnh (Thái Lan cung ứng hơn 250.000 tấn/năm cho Mỹ, trong khi Việt Nam chỉ đạt xấp xỉ 1.000 tấn). Năng suất chè Việt Nam chỉ đạt 935 kg/ha, thấp hơn nhiều so với Indonesia (1.386 kg/ha) và Malaysia (trên 2.000 kg/ha).
3. Chi phí kiểm định và rủi ro kênh phân phối: Công ty chưa có phòng kiểm nghiệm chất lượng nội bộ mà phải thuê ngoài toàn bộ qua Vinacontrol và cơ quan kiểm dịch, làm gia tăng chi phí vận hành và kéo dài thời gian thông quan.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững kim ngạch xuất khẩu nông sản sang thị trường Mỹ, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp hành động cụ thể:

Thứ nhất, nhóm giải pháp hoàn thiện sản phẩm và kiểm soát nguồn hàng:

• Xây dựng chuỗi liên kết bao tiêu trực tiếp giữa GENERALEXIM 1 với các hợp tác xã và vùng chuyên canh nông sản chất lượng cao tại Tây Nguyên và Đồng bằng sông Cửu Long, đặt mục tiêu cắt giảm 15% chi phí trung gian trong vòng 18 tháng.
• Đầu tư cơ sở hạ tầng kho bãi, bảo quản và công nghệ chiếu xạ, xử lý nhiệt theo tiêu chuẩn FDA; thành lập Ban Kiểm tra chất lượng nông sản xuất khẩu nội bộ trước quý 3 nhằm chủ động kiểm soát dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, tiết kiệm 20% chi phí kiểm định thuê ngoài.

Thứ hai, nhóm giải pháp phát triển thị trường và hệ thống kênh phân phối:

• Áp dụng chiến lược định giá phân biệt linh hoạt theo từng bang và từng phân khúc thu nhập của người tiêu dùng Mỹ.
• Thiết lập văn phòng đại diện thương mại và chi nhánh phân phối trực tiếp tại các bang cửa ngõ (California, New York) trong lộ trình 2 năm; mở rộng kênh tiếp cận mạng lưới chuỗi siêu thị bán lẻ – nơi phục vụ 60% nhu cầu mua sắm thực phẩm của người dân Mỹ.
• Phát triển hệ sinh thái thương mại điện tử B2B trên cổng thông tin điện tử của công ty để tiếp cận trực tiếp các nhà rang xay và chế biến tại Bắc Mỹ.

Thứ ba, nhóm giải pháp nâng cao chất lượng nguồn nhân lực:

• Thành lập Phòng Marketing quốc tế độc lập trong vòng 6 tháng, tách biệt khỏi Phòng Nghiệp vụ 5 để chuyên môn hóa công tác nghiên cứu thị trường, xúc tiến thương mại và quản trị rủi ro tỷ giá.
• Tổ chức các khóa đào tạo chuyên sâu về luật thương mại quốc tế Hoa Kỳ, tiêu chuẩn HACCP, ISO 14000 và kỹ năng đàm phán ngoại thương cho 100% cán bộ nghiệp vụ xuất nhập khẩu.

Thứ tư, kiến nghị đối với Bộ Công Thương và các cơ quan quản lý nhà nước:

• Tăng cường ngân sách cho Chương trình Xúc tiến thương mại quốc gia, hỗ trợ tối thiểu 50% chi phí gian hàng cho các doanh nghiệp tham gia các hội chợ nông sản quốc tế thường niên tại Hoa Kỳ.
• Xây dựng hệ thống cảnh báo sớm về các rào cản kỹ thuật vệ sinh dịch tễ (SPS) và chống bán phá giá, đồng thời đàm phán mở cửa thị trường cho các nhóm trái cây tươi nhiệt đới có giá trị cao.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn mang lại giá trị ứng dụng thiết thực cho 4 nhóm đối tượng trọng tâm:

1. Ban lãnh đạo và Giám đốc điều hành các doanh nghiệp xuất nhập khẩu nông sản: Ứng dụng khung quy trình ngoại thương 11 bước chuẩn mực, tối ưu hóa cơ cấu thu mua nguyên liệu và chuyển đổi phương thức thâm nhập thị trường từ trung gian sang trực tiếp nhằm gia tăng biên lợi nhuận.
2. Chuyên viên phân tích thị trường và quản trị xuất nhập khẩu: Sử dụng dữ liệu phân tích chi tiết về thị hiếu tiêu dùng của người Mỹ (chi tiêu 40% cho thực phẩm ăn nhanh tiện lợi) và các quy chuẩn kỹ thuật của FDA để thiết kế các chiến dịch thâm nhập sản phẩm phù hợp.
3. Cơ quan hoạch định chính sách thương mại (Bộ Công Thương, Cục Xúc tiến Thương mại, Hiệp hội ngành hàng): Tham khảo mô hình tăng trưởng của các mặt hàng chủ lực như hạt điều (chiếm 33,29% thị phần Mỹ) và hạt tiêu để xây dựng chiến lược phát triển ngành hàng nông sản xuất khẩu quốc gia.
4. Giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên cao học chuyên ngành Quản trị Kinh doanh, Kinh tế Quốc tế: Sử dụng làm tài liệu nghiên cứu tình huống điển hình về quá trình cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước gắn liền với tái cơ cấu thị trường xuất khẩu sang các nền kinh tế phát triển.

Câu hỏi thường gặp

Điểm khác biệt căn bản giữa quan niệm hàng nông sản của Hoa Kỳ và Việt Nam là gì?

Theo quy định của Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ (USDA), nông sản bao gồm tất cả các mặt hàng từ chương 1 đến chương 24 của biểu thuế HTS (trừ thủy sản), bao gồm cả thực phẩm chế biến tinh xảo như xúc xích, đồ uống có cồn và bánh kẹo. Trong khi đó, quan niệm truyền thống của Việt Nam chỉ giới hạn nông sản ở các sản phẩm thu hoạch thô từ trồng trọt và chăn nuôi.

Mặt hàng nông sản nào của Việt Nam ghi nhận sự bứt phá mạnh nhất tại thị trường Mỹ?

Hạt điều và hạt tiêu là hai mặt hàng bứt phá mạnh nhất. Năm 2008, xuất khẩu hạt điều Việt Nam sang Mỹ đạt 249.750 nghìn USD, chiếm 33,29% tổng kim ngạch nhập khẩu của Mỹ và vượt qua Ấn Độ để giữ vị trí số 1. Cùng năm 2008, kim ngạch hạt tiêu sang Mỹ tăng vọt 130,3%, đạt 46.094 nghìn USD, đưa Mỹ thành thị trường tiêu thụ tiêu lớn nhất của Việt Nam.

Rào cản kỹ thuật lớn nhất khi xuất khẩu nông sản sang Hoa Kỳ là gì?

Rào cản lớn nhất nằm ở các quy định kiểm dịch thực vật và vệ sinh an toàn thực phẩm của FDA cùng Ủy ban An toàn Sản phẩm Tiêu dùng Hoa Kỳ (CPSC). Nông sản nhập khẩu phải đảm bảo không có dư lượng hóa chất cấm, độ đồng đều cao và bắt buộc phải trải qua các phương pháp xử lý sâu bệnh an toàn như chiếu xạ hoặc xử lý nhiệt hơi nóng.

GENERALEXIM 1 áp dụng những phương thức phân phối nào để thâm nhập thị trường Mỹ?

Công ty vận hành chủ yếu qua 3 kênh: xuất khẩu trực tiếp tới các nhà nhập khẩu lớn tại Mỹ (chiếm khoảng 95% kim ngạch), phân phối qua các nhà môi giới hàng hải khu vực để tiếp cận các nhà máy chế biến, và gián tiếp cung cấp sản phẩm tới các chuỗi siêu thị bán lẻ phục vụ người tiêu dùng cuối cùng.

Việc thiếu vùng nguyên liệu trực tiếp gây ra những bất lợi gì cho doanh nghiệp xuất khẩu?

Doanh nghiệp phải thu mua nông sản qua mạng lưới thương lái và công ty chế biến trung gian sau khi đã ký hợp đồng ngoại thương. Điều này làm tăng chi phí đầu vào khoảng 10% đến 15%, không kiểm soát được độ đồng đều của sản phẩm (dẫn đến tỷ trọng cà phê loại II chiếm tới 80%) và tạo ra rủi ro trễ hạn giao hàng khi thị trường biến động giá.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về thương mại nông sản quốc tế, làm rõ sự khác biệt trong quy chuẩn định danh nông sản của USDA và tiêu chuẩn an toàn thực phẩm của FDA.
• Nghiên cứu phản ánh thành công bước đầu của GENERALEXIM 1 khi tái cơ cấu thị trường, nâng tỷ trọng xuất khẩu sang Mỹ từ 3,53% (năm 2004) lên 28,59% (năm 2008), trong đó cà phê, hạt tiêu và hạt điều giữ vai trò động lực chính.
• Đề tài chỉ rõ những nút thắt nội tại: sự phụ thuộc vào chuỗi cung ứng trung gian, chất lượng nông sản chế biến sâu còn thấp và sự thiếu vắng của bộ phận Marketing chuyên trách thị trường quốc tế.
• Hệ thống 4 nhóm giải pháp mang tính đột phá được đề xuất bao gồm: liên kết vùng nguyên liệu, thành lập ban kiểm định nội bộ, mở rộng chi nhánh tại Mỹ và nâng cao năng lực chuyên môn cho nhân sự.
• Lộ trình hành động trong giai đoạn 12 đến 24 tháng tới là đòn bẩy vững chắc giúp các doanh nghiệp xuất khẩu tối ưu hóa chi phí, vượt qua các rào cản kỹ thuật và khẳng định vị thế thương hiệu nông sản Việt Nam trên thị trường toàn cầu.

Quý độc giả, nhà nghiên cứu và cộng đồng doanh nghiệp có thể khai thác các mô hình phân tích chi tiết trong luận văn để ứng dụng trực tiếp vào hoạt động hoạch định chiến lược kinh doanh và mở rộng thị trường quốc tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN ------------------ NGUYỄN THỊ VIỆT NGỌC GIẢI PHÁP THÚC ĐẨY HOẠT ĐỘNG XUẤT KHẨU NÔNG SẢN SANG THỊ TRƯỜNG MỸ TẠI CÔNG TY XUẤT NHẬP KHẨU TỔNG HỢP 1 - BỘ CÔNG THƯƠNG LUẬN VĂN THẠC SỸ QUẢN TRỊ KINH DOANH Hà Nội, 2009 TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN ------------------ NGUYỄN THỊ VIỆT NGỌC GIẢI PHÁP THÚC ĐẨY HOẠT ĐỘNG XUẤT KHẨU NÔNG SẢN SANG THỊ TRƯỜNG MỸ TẠI CÔNG TY XUẤT NHẬP KHẨU TỔNG HỢP 1 - BỘ CÔNG THƯƠNG CHUYÊN NGÀNH: QTKD TỔNG HỢP LUẬN VĂN THẠC SỸ QUẢN TRỊ KINH DOANH NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS TRẦN VIỆT LÂM Hà Nội, 2009 LỜI CẢM ƠN Đề tài “Giải pháp thúc đẩy hoạt động xuất khẩu nông sản sang thị trường Mỹ tại Công ty XNK Tổng hợp 1 - Bộ Công thương" là một đề tài có ý nghĩa thực tiễn cao. Vì vậy, trước hết tôi xin chân thành cám ơn Ban lãnh đạo, các phòng ban đặc biệt là phòng nghiệp vụ 5 của Công ty XNK Tổng hợp 1 đã tạo điều kiện cho tôi thực hiện đề tài này. Bên cạnh đó, việc định hướng và định hình cách viết, cách thức nghiên cứu khoa học cùng với các hướng dẫn về cơ sở lý luận, kinh nghiệm thực tiễn của người hướng dẫn khoa học đã góp phần chính vào việc hoàn thiện đề tài. Tôi xin chân thành cám ơn TS.

Trần Việt Lâm, người hướng dẫn khoa học của đề tài và cũng là người luôn động viên cũng như có những chỉ bảo quý báu. Tôi cũng xin gửi lời cảm ơn tới các thầy, cô giáo đã cho tôi có được những kiến thức được học qua các bộ môn. Cuối cùng, gia đình luôn là điểm tựa vững chắc nhất, tôi xin gửi lời cảm ơn sâu sắc đến gia đình và đồng nghiệp những người đã luôn tin tưởng, ủng hộ và tạo điều kiện cho tôi. Tác giả luận văn MỤC LỤC Trang LỜI NÓI ĐẦU.

TỔNG QUAN VỀ XUẤT KHẨU HÀNG NÔNG SẢN VIỆT NAM SANG THỊ TRƯỜNG MỸ. Những đặc điểm chủ yếu của thị trường hàng nông sản tại Mỹ. Sản phẩm và yêu cầu về chất lượng sản phẩm. Đặc điểm về khách hàng.

Đặc điểm về hệ thống kênh phân phối. Đặc điểm về cạnh tranh. Kết quả xuất khẩu hàng nông sản Việt Nam sang thị trường Mỹ giai đoạn 2004 - 2008. Phân loại theo nhóm sản phẩm.

Phân loại theo hình thức xuất khẩu. Những nhân tố ảnh hưởng đến hoạt động xuất khẩu hàng nông sản của Việt Nam sang thị trường Mỹ. Năng lực cạnh tranh của hàng nông sản Việt Nam. Chính sách của Nhà nước đối với hoạt động xuất khẩu hàng nông sản.

Một số quy định của Mỹ đối với hàng nông sản nhập khẩu. Năng lực của các doanh nghiệp xuất khẩu hàng nông sản. THỰC TRẠNG XUẤT KHẨU HÀNG NÔNG SẢN SANG THỊ TRƯỜNG MỸ CỦA CÔNG TY XUẤT NHẬP KHẨU TỔNG HỢP 1 - BỘ CÔNG THƯƠNG. Giới thiệu khái quát Công ty XNK tổng hợp 1.

Lịch sử hình thành và phát triển. Các đặc điểm chủ yếu của Công ty trong sản xuất kinh doanh. Kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh của Công ty giai đoạn 2004-2008. Quy trình xuất khẩu hàng nông sản của Công ty.

Kết quả xuất khẩu hàng nông sản sang thị trường Mỹ của Công ty XNK Tổng hợp 1 giai đoạn 2004-2008. Phân theo nhóm sản phẩm. Phân theo phương thức xuất khẩu. Thực trạng quản trị hoạt động xuất khẩu hàng nông sản của Công ty XNK Tổng hợp 1.

Xây dựng kế hoạch xuất khẩu. Hoạt động tổ chức, điều hành. Hoạt động kiểm tra, đánh giá. Đánh giá chung về hoạt động xuất khẩu hàng nông sản sang thị trường Mỹ của Công ty XNK Tổng hợp 1.Những kết quả đạt được.

Những hạn chế và nguyên nhân. MỘT SỐ GIẢI PHÁP THÚC ĐẨY HOẠT ĐỘNG XUẤT KHẨU HÀNG NÔNG SẢN SANG THỊ TRƯỜNG MỸ TẠI CÔNG TY XUẤT NHẬP KHẨU TỔNG HỢP 1 - BỘ CÔNG THƯƠNG. Định hướng phát triển của Công ty XNK Tổng hợp 1. Định hướng phát triển chung.

Định hướng về xuất khẩu hàng nông sản sang thị trường Mỹ. Các giải pháp chủ yếu thúc đẩy hoạt động xuất khẩu hàng nông sản sang thị trường Mỹ tại Công ty XNK Tổng hợp 1 - Bộ Công thương 89 3. Nhóm giải pháp về sản phẩm. Nhóm giải pháp về thị trường.

Nhóm giải pháp về nguồn nhân lực. Một số kiến nghị đối với Bộ Công thương nhằm thúc đẩy hoạt động xuất khẩu nông sản sang thị trường Mỹ. Đầu tư cho nguồn hàng nông sản xuất khẩu. Đẩy mạnh hỗ trợ thông tin và xúc tiến thương mại.108 TÀI LIỆU THAM KHẢO.

CÁC NHÓM SẢN PHẨM NÔNG SẢN THEO ĐỊNH NGHĨA CỦA BỘ NÔNG NGHIỆP MỸ. MẪU HỢP ĐỒNG THU MUA NÔNG SẢN NỘI ĐỊA.122 DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT GENERALEXIM 1 Công ty xuất nhập khẩu Tổng hợp 1 - Bộ Công thương XNK Xuất nhập khẩu VKD Vốn kinh doanh LN Lợi nhuận QLDN Quản lý doanh nghiệp TNDN Thu nhập doanh nghiệp HĐQT Hội đồng quản trị CP Chi phí CNH Công nghiệp hoá HĐH Hiện đại hoá DANH MỤC BẢNG BIỂU, SƠ ĐỒ Danh mục bảng biểu Trang Bảng 1. Kim ngạch xuất khẩu nông sản của Việt Nam sang Mỹ. Thuế suất MFN của Mỹ đối với một số hàng nông sản của Việt Nam.

Kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh của Công ty giai đoạn 2004- 2008. Cơ cấu thị trường XK nông sản của Công ty giai đoạn 2004-2008. Kim ngạch xuất khẩu hàng nông sản của Công ty sang thị trường Mỹ giai đoạn 2004-2008. Kim ngạch xuất khẩu nông sản của Công ty sang thị trường Mỹ theo phương thức xuất khẩu giai đoạn 2004-2008.

Kênh phân phối hàng hoá nhập khẩu đối với mặt hàng nông sản thô và sơ chế. Kênh phân phối hàng hoá nhập khẩu thực phẩm tiêu dùng. Kênh phân phối một số mặt hang thực phẩm tiêu dung chế biến. Cơ cấu tổ chức của Công ty XNK Tổng hợp 1…………………42 Sơ đồ 2.

Hệ thống lưu thông phân phối nông sản tại Việt Nam của Công ty …………………………………………………………………. Hệ thống kênh phân phối nông sản tại Mỹ của Công ty.2 Quy trình tuyển dụng lao động. 100 TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN ------------------ NGUYỄN THỊ VIỆT NGỌC GIẢI PHÁP THÚC ĐẨY HOẠT ĐỘNG XUẤT KHẨU NÔNG SẢN SANG THỊ TRƯỜNG MỸ TẠI CÔNG TY XUẤT NHẬP KHẨU TỔNG HỢP 1 - BỘ CÔNG THƯƠNG CHUYÊN NGÀNH: QTKD TỔNG HỢP TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SỸ Hà Nội, 2009 TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN ------------------ NGUYỄN THỊ VIỆT NGỌC GIẢI PHÁP THÚC ĐẨY HOẠT ĐỘNG XUẤT KHẨU NÔNG SẢN SANG THỊ TRƯỜNG MỸ TẠI CÔNG TY XUẤT NHẬP KHẨU TỔNG HỢP 1 - BỘ CÔNG THƯƠNG CHUYÊN NGÀNH: QTKD TỔNG HỢP LUẬN VĂN THẠC SỸ QUẢN TRỊ KINH DOANH NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS TRẦN VIỆT LÂM Hà Nội, 2009 i TÓM TẮT LUẬN VĂN Nền kinh tế Việt Nam đang vận hành theo một chiến lược lớn, chiến lược “hướng về xuất khẩu”. Dựa trên điều kiện thuận lợi về đất đai, khí hậu và một nền kinh tế nông nghiệp lâu đời với trên 70% dân số tham gia sản xuất nông nghiệp, nông sản là mặt hàng xuất khẩu truyền thống của Việt Nam.

Cùng với xu thế phát triển nền kinh tế trong nước mặt hàng nông sản đã không ngừng tăng lên về cả số lượng và chất lượng, dần dần biến Việt Nam thành một quốc gia xuất khẩu nông sản lớn. Trong bối cảnh hiện nay xu thế hội nhập tự do hoá thương mại đang diễn ra mạnh mẽ trong mỗi khu vực và trên toàn thế giới. Cùng với xu thế đó Việt Nam cũng đang tích cực hội nhập với các nước trong khu vực và trên thế giới. Một trong những đối tác quan trọng của Việt Nam phải kể đến đó là Mỹ.

Với dân số trên 300 triệu người và thu nhập quốc dân cao, Mỹ đang là thị trường tiêu thụ hàng hoá nói chung và hàng nông sản nói riêng lớn nhất thế giới. Đây là một thị trường nhập khẩu các mặt hàng nông sản rất đa dạng và phong phú song thủ tục quy định cho hàng nông sản nhập khẩu cũng hết sức khắt khe. Đối với Việt Nam, Mỹ là một thị trường rất mới mẻ. Việt Nam chính thức xuất khẩu nông sản sang thị trường Mỹ từ khi bình thường hoá quan hệ hai nước năm 1995, tuy nhiên kim ngạch nông sản Việt Nam sang thị trường Mỹ đạt được những kết quả đáng khích lệ.

Công ty XNK Tổng hợp 1 là một Công ty trực thuộc Bộ Công thương. Hiện nay Công ty đã chuyển đổi sang hình thức Công ty cổ phần và có tên là Công ty cổ phần XNK Tổng hợp 1. Gần 30 năm qua, Công ty đã hoạt động tích cực trong lĩnh vực xuất khẩu hàng hoá trong đó mặt hàng nông sản là một trong những thế mạnh của Công ty. Nhận thức được lợi thế to lớn của hàng nông sản nước ta và mối quan hệ thương mại giữa Việt Nam và Mỹ, Công ty ii thấy rõ được thị trường Mỹ là một thị trường khó tính nhưng cũng hứa hẹn nhiều tiềm năng mà Công ty cần phải hướng tới và thâm nhập.

Theo khái niệm của Việt Nam “nông sản hàng hoá là thành phần tổng sản lượng giao nộp nhà nước và bán ra ngoài, sau khi đã trừ đi phần tiêu dùng cá nhân và mở rộng tái sản xuất nông nghiệp (giống, thức ăn)”. Theo tổ chức nông lương thế giới FAO “hàng nông sản là tập hợp của nhiều nhóm hàng hoá khác nhau bao gồm: nhóm hàng các sản phẩm nhiệt đới, nhóm hàng ngũ cốc, nhóm hàng thịt và các sản phẩm từ thịt, nhóm hàng dầu mỡ và các sản phẩm từ dầu, nhóm hàng sữa và các sản phẩm từ sữa, nhóm hàng nông sản nguyên liệu, nhóm hàng rau quả”. Và theo định nghĩa của Bộ nông nghiệp Mỹ: “sản phẩm nông sản, đôi khi còn được gọi là thực phẩm và chất xơ, bao gồm tập hợp nhiều các mặt hàng khác nhau từ các sản phẩm chưa chế biến như đậu tương, ngũ cốc, lúa mì, gạo, bông thô, tới các thực phẩm đã qua chế biến và có giá trị như xúc xích, bánh ngọt, kem, bia, rượu và các đồ gia vị được bán trong các cửa hàng bán lẻ hoặc nhà hàng” Qua các định nghĩa hàng nông sản (Agricultural product) trên có thể nhận thấy mỗi nước và tổ chức có các định nghĩa riêng của mình về hàng nông sản, có thể thấy quan điểm về hàng nông sản của Mỹ rộng hơn so với quan điểm của ta rất nhiều. Nếu như ở Việt Nam các mặt hàng như bánh kẹo, rượu bia chưa được xếp vào các mặt hàng công nghiệp nhẹ thì theo quan điểm của Mỹ đây lại là các mặt hàng nông sản.