Giảm Thiểu Rủi Ro Trong Xuất Khẩu Hàng Nông Sản Việt Nam

Nền kinh tế Việt Nam hội nhập sâu rộng, mở ra nhiều cơ hội xuất khẩu, đặc biệt là hàng nông sản. 114 trang · Trường Đại Học Kinh Tế Quốc Dân · 2011.

• Tác giả: Tran Thuy Diep
• Người hướng dẫn: TS. Ngo Thi Tuyet Mai
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Quốc Dân
• Chuyên ngành: Kinh Tế Đối Ngoại
• Đề tài: Giảm Thiểu Rủi Ro Trong Xuất Khẩu Hàng Nông Sản Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ Kinh Tế
• Năm xuất bản: 2011
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: LÍ LUẬN CHUNG VỀ RỦI RO CỦA CÁC DOANH NGHIỆP XUẤT KHẨU HÀNG NÔNG SẢN
• 1.1. Khai niệm và phân loại rủi ro
• 1.2. Các yếu tố làm gia tăng nguy cơ rủi ro
• 1.3. Đặc điểm của rủi ro trong hoạt động xuất khẩu hàng nông sản và tác động của nó đến doanh nghiệp xuất khẩu hàng nông sản
• 1.4. Hạn chế rủi ro của các doanh nghiệp xuất khẩu hàng nông sản
• 1.5. Các biện pháp ngăn ngừa và hạn chế rủi ro trong hoạt động xuất khẩu hàng nông sản
• 1.6. Kinh nghiệm của một số nước trên thế giới về hạn chế rủi ro
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG RỦI RO VÀ CÁC BIỆN PHÁP HẠN CHẾ RỦI RO CỦA CÁC DOANH NGHIỆP XUẤT KHẨU NÔNG SẢN VIỆT NAM
• 2.1. Tổng quan về kết quả xuất khẩu hàng nông sản Việt Nam trong thời gian qua
• 2.2. Kim ngạch xuất khẩu hàng nông sản
• 2.3. Những mặt hàng nông sản xuất khẩu chính
• 2.4. Thị trường xuất khẩu hàng nông sản
• 2.5. Thuế trạng rủi ro và các biện pháp hạn chế rủi ro của một số doanh nghiệp xuất khẩu hàng nông sản Việt Nam
• 2.6. Rủi ro biến động của giá cả
• 2.7. Rủi ro thanh toán quốc tế
• 2.8. Rủi ro tỷ giá hối đoái
• 2.9. Rủi ro pháp lý
• 2.10. Rủi ro thiên tai
• 2.11. Một số kết luận đánh giá mức độ rủi ro và các biện pháp hạn chế rủi ro của các doanh nghiệp xuất khẩu hàng nông sản Việt Nam
• 3. CHƯƠNG 3: DỰ BÁO VÀ CÁC BIỆN PHÁP HẠN CHẾ RỦI RO CỦA CÁC DOANH NGHIỆP XUẤT KHẨU NÔNG SẢN VIỆT NAM TRONG THỜI GIAN TỚI
• 3.1. Dự báo tình hình hoạt động xuất khẩu nông sản Việt Nam trong những năm tới và những rủi ro có thể xảy ra
• 3.2. Định hướng phân kỳ phát triển xuất khẩu nông sản
• 3.3. Định hướng và dự báo phát triển hoạt động sản xuất nông sản
• 3.4. Dự báo những rủi ro có thể xảy ra
• 3.5. Một số biện pháp chủ yếu nhằm hạn chế rủi ro của các doanh nghiệp xuất khẩu hàng nông sản Việt Nam
• 3.6. Nghiên cứu và dự báo thị trường
• 3.7. Nâng cao năng lực sản xuất các sản phẩm nông sản chế biến
• 3.8. Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực doanh nghiệp
• 3.9. Nâng cao nhận thức về pháp luật thương mại quốc tế
• 3.10. Đa dạng hóa và chuyển hướng xuất khẩu
• 3.11. Đổi mới hoạt động xúc tiến thương mại
• 3.12. Một số kiến nghị với Nhà nước nhằm hạn chế rủi ro của các doanh nghiệp xuất khẩu nông sản Việt Nam
• 3.13. Điều chỉnh quy hoạch vùng nguyên liệu
• 3.14. Tích cực sử dụng các biện pháp hỗ trợ hợp xanh cho các doanh nghiệp
• 3.15. Xây dựng thương hiệu cho nông sản Việt Nam
• 3.16. Hỗ trợ các doanh nghiệp hơn nữa trong công tác dự báo thị trường
• 3.17. Ổn định về tình hình kinh tế vĩ mô
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• DANH MỤC BẢNG, BIỂU ĐỒ

Tóm tắt

I. Tổng Quan Rủi Ro Xuất Khẩu Nông Sản Việt Nam Nhận Diện

Nền kinh tế Việt Nam hội nhập sâu rộng, mở ra nhiều cơ hội xuất khẩu, đặc biệt là hàng nông sản. Tuy nhiên, hoạt động xuất khẩu hàng nông sản tiềm ẩn nhiều rủi ro, ảnh hưởng đến sự tồn tại và phát triển của doanh nghiệp và nền kinh tế. Nghiên cứu về rủi ro trong xuất khẩu nông sản và các biện pháp hạn chế là rất cần thiết. Rủi ro là sự kiện không may mắn, đa dạng, phức tạp, gắn liền với môi trường hoạt động. Rủi ro xuất khẩu là những biến động tiềm ẩn trong kết quả hoạt động xuất khẩu, gây tổn thất cho doanh nghiệp hoặc làm mất cơ hội kinh doanh. Theo tài liệu gốc, "Rủi ro xảy ra kéo theo nhiều thiệt hại, ảnh hưởng tới sự tồn tại và phát triển của doanh nghiệp và toàn bộ nền kinh tế."

1.1. Khái Niệm Rủi Ro Trong Xuất Khẩu Hàng Nông Sản

Rủi ro trong xuất khẩu hàng nông sản là những biến động tiêu cực, bất ngờ, khó lường trước, gây tổn thất tài chính, giảm uy tín, hoặc ảnh hưởng đến khả năng thực hiện hợp đồng. Các yếu tố như biến động giá cả, thay đổi chính sách, thiên tai, dịch bệnh, và rủi ro thanh toán đều có thể gây ra những hậu quả nghiêm trọng. Theo tài liệu, rủi ro là sự kiện không may mắn, hết sức đa dạng, phức tạp luôn gắn liền với môi trường hoạt động của con người.

1.2. Phân Loại Rủi Ro Xuất Khẩu Nông Sản Các Nhóm Chính

Rủi ro xuất khẩu nông sản có thể được phân loại theo nhiều tiêu chí khác nhau. Dựa trên tác động của môi trường, có thể chia thành rủi ro kinh tế (giá cả, khủng hoảng, tỷ giá, thanh toán), rủi ro chính trị, pháp lý, và rủi ro thiên tai. Việc phân loại giúp doanh nghiệp nhận diện và có biện pháp phòng ngừa phù hợp. Theo tài liệu gốc, rủi ro được phân chia theo tác động của môi trường, bao gồm rủi ro kinh tế, rủi ro chính trị, pháp lý và rủi ro do thiên tai.

1.3. Yếu Tố Gia Tăng Nguy Cơ Rủi Ro Xuất Khẩu Nông Sản

Nhiều yếu tố có thể làm tăng nguy cơ rủi ro trong xuất khẩu nông sản. Thái độ chủ quan của doanh nghiệp, sai lầm trong lựa chọn chiến lược kinh doanh, năng lực quản trị yếu kém, thiếu đạo đức kinh doanh, và sự sơ suất đều có thể dẫn đến rủi ro. Doanh nghiệp cần chủ động đánh giá và kiểm soát các yếu tố này. Theo tài liệu gốc, các yếu tố làm gia tăng nguy cơ rủi ro bao gồm thái độ của doanh nghiệp, sai lầm trong chiến lược kinh doanh, năng lực quản trị yếu kém và thiếu đạo đức kinh doanh.

II. Thách Thức Rủi Ro Ảnh Hưởng Đến Doanh Nghiệp Nông Sản

Rủi ro ảnh hưởng tiêu cực đến hiệu quả kinh doanh, giảm thị phần và kim ngạch xuất khẩu, làm suy giảm uy tín của doanh nghiệp. Cung - cầu nông sản không ổn định, giá cả nông sản có xu hướng giảm so với hàng công nghệ, và thu nhập từ xuất khẩu nông sản biến động mạnh. Doanh nghiệp cần có biện pháp ứng phó hiệu quả. Theo tài liệu gốc, rủi ro làm giảm hiệu quả kinh doanh, giảm thị phần và kim ngạch xuất khẩu, uy tín của doanh nghiệp tại nước nhập khẩu bị giảm sút.

2.1. Đặc Điểm Rủi Ro Trong Xuất Khẩu Hàng Nông Sản

Rủi ro trong xuất khẩu hàng nông sản thường bất ngờ, khó lường trước, và có tần suất xảy ra cao hơn so với các ngành khác. Mức độ nghiêm trọng của thiệt hại cũng lớn hơn. Tính đa dạng và phức tạp của rủi ro cũng là một thách thức lớn đối với doanh nghiệp. Theo tài liệu gốc, rủi ro luôn là sự kiện bất ngờ, không lường trước được. Hoạt động xuất khẩu tổn thất thường xảy ra thường xuyên hơn với tần suất lớn hơn.

2.2. Tác Động Của Rủi Ro Đến Doanh Nghiệp Xuất Khẩu Nông Sản

Rủi ro có thể gây ra nhiều tác động tiêu cực đến doanh nghiệp xuất khẩu nông sản, bao gồm giảm hiệu quả kinh doanh, giảm thị phần và kim ngạch xuất khẩu, suy giảm uy tín, và thậm chí dẫn đến phá sản. Doanh nghiệp cần chủ động phòng ngừa và giảm thiểu rủi ro để bảo vệ lợi ích của mình. Theo tài liệu gốc, rủi ro làm giảm hiệu quả trong kinh doanh, giảm thị phần và kim ngạch xuất khẩu, uy tín của doanh nghiệp tại nước nhập khẩu bị giảm sút.

2.3. Vai Trò Của Hạn Chế Rủi Ro Trong Xuất Khẩu Nông Sản

Hạn chế rủi ro giúp doanh nghiệp bình tĩnh hơn trước các nguy cơ, khắc phục hậu quả nhanh chóng hơn. Các biện pháp phòng ngừa và giảm thiểu rủi ro bao gồm né tránh rủi ro, ngăn ngừa và giảm thiểu rủi ro, phân tán rủi ro, tài trợ rủi ro, và chuyển giao rủi ro thông qua bảo hiểm. Theo tài liệu gốc, chương trình xây dựng các biện pháp hạn chế rủi ro phù hợp, các doanh nghiệp thường có thái độ bình tĩnh hơn trước các nguy cơ rủi ro gây tổn thất, việc khắc phục hậu quả nhanh chóng hơn.

III. Bí Quyết Giảm Rủi Ro Biện Pháp Cho Xuất Khẩu Nông Sản

Các biện pháp ngăn ngừa và hạn chế rủi ro trong hoạt động xuất khẩu hàng nông sản bao gồm né tránh rủi ro, ngăn ngừa và giảm thiểu rủi ro, phân tán rủi ro, tài trợ rủi ro, và chuyển giao rủi ro thông qua bảo hiểm. Doanh nghiệp cần lựa chọn và áp dụng các biện pháp phù hợp với đặc điểm và quy mô của mình. Theo tài liệu gốc, các biện pháp ngăn ngừa và hạn chế rủi ro trong hoạt động xuất khẩu hàng nông sản bao gồm né tránh rủi ro, ngăn ngừa và giảm thiểu rủi ro, phân tán rủi ro, tài trợ rủi ro.

3.1. Né Tránh Rủi Ro Trong Xuất Khẩu Nông Sản Cách Thực Hiện

Né tránh rủi ro là chủ động tránh trước khi rủi ro xảy ra, bằng cách loại bỏ các nguyên nhân gây ra rủi ro. Ví dụ, doanh nghiệp có thể từ chối giao dịch với đối tác có lịch sử thanh toán không tốt, hoặc không tham gia vào thị trường có rủi ro chính trị cao. Theo tài liệu gốc, né tránh rủi ro là chủ động né tránh trước khi rủi ro xảy ra, bằng việc loại bỏ các nguyên nhân gây ra rủi ro.

3.2. Ngăn Ngừa và Giảm Thiểu Rủi Ro Xuất Khẩu Nông Sản

Các biện pháp ngăn ngừa và giảm thiểu rủi ro bao gồm các biện pháp về kỹ thuật, tổ chức thực hiện hợp đồng thương mại, đào tạo và bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ, đảm bảo chất lượng nguồn nhân lực. Doanh nghiệp cần đầu tư vào các hoạt động này để nâng cao khả năng kiểm soát rủi ro. Theo tài liệu gốc, các biện pháp ngăn ngừa và giảm thiểu rủi ro bao gồm các biện pháp về kỹ thuật, tổ chức thực hiện hợp đồng thương mại, đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ đảm bảo chất lượng nguồn nhân lực.

3.3. Phân Tán Rủi Ro Đa Dạng Hóa Thị Trường Xuất Khẩu Nông Sản

Phân tán rủi ro bằng cách đa dạng hóa thị trường, đa dạng hóa mặt hàng xuất khẩu. Doanh nghiệp không nên tập trung vào một thị trường hoặc một mặt hàng duy nhất, mà nên mở rộng sang nhiều thị trường và nhiều mặt hàng khác nhau để giảm thiểu rủi ro. Theo tài liệu gốc, phân tán rủi ro bằng cách đa dạng hóa thị trường, đa dạng mặt hàng xuất khẩu.

IV. Bảo Hiểm Rủi Ro Giải Pháp An Toàn Cho Xuất Khẩu Nông Sản

Chuyển giao rủi ro sang các doanh nghiệp bảo hiểm trên cơ sở hợp đồng bảo hiểm. Các loại bảo hiểm phổ biến bao gồm bảo hiểm tín dụng xuất khẩu, bảo hiểm hàng hóa xuất khẩu, và bảo hiểm nông nghiệp. Bảo hiểm giúp doanh nghiệp giảm thiểu thiệt hại khi rủi ro xảy ra. Theo tài liệu gốc, bảo hiểm là chuyển giao rủi ro sang các doanh nghiệp bảo hiểm trên cơ sở hợp đồng bảo hiểm. Bảo hiểm tín dụng xuất khẩu, Bảo hiểm hàng hóa xuất khẩu, Bảo hiểm nông nghiệp.

4.1. Bảo Hiểm Tín Dụng Xuất Khẩu Nông Sản Lợi Ích

Bảo hiểm tín dụng xuất khẩu giúp doanh nghiệp bảo vệ khỏi rủi ro không thanh toán từ phía người mua nước ngoài. Khi người mua không thanh toán, doanh nghiệp sẽ được công ty bảo hiểm bồi thường một phần hoặc toàn bộ số tiền bị mất. Theo tài liệu gốc, bảo hiểm tín dụng xuất khẩu là một trong các loại bảo hiểm giúp doanh nghiệp chuyển giao rủi ro.

4.2. Bảo Hiểm Hàng Hóa Xuất Khẩu Nông Sản Khi Nào Cần

Bảo hiểm hàng hóa xuất khẩu giúp doanh nghiệp bảo vệ khỏi rủi ro mất mát hoặc hư hỏng hàng hóa trong quá trình vận chuyển. Khi hàng hóa bị mất mát hoặc hư hỏng, doanh nghiệp sẽ được công ty bảo hiểm bồi thường thiệt hại. Theo tài liệu gốc, bảo hiểm hàng hóa xuất khẩu là một trong các loại bảo hiểm giúp doanh nghiệp chuyển giao rủi ro.

4.3. Bảo Hiểm Nông Nghiệp Hỗ Trợ Nông Dân Xuất Khẩu Nông Sản

Bảo hiểm nông nghiệp giúp nông dân và doanh nghiệp nông nghiệp bảo vệ khỏi rủi ro thiên tai, dịch bệnh, và biến động giá cả. Khi xảy ra các sự kiện này, người được bảo hiểm sẽ được công ty bảo hiểm bồi thường thiệt hại. Theo tài liệu gốc, bảo hiểm nông nghiệp là một trong các loại bảo hiểm giúp doanh nghiệp chuyển giao rủi ro.

V. Kinh Nghiệm Giảm Rủi Ro Bài Học Từ Các Nước Xuất Khẩu

Thái Lan tăng cường vai trò của các cá nhân và tổ chức trong lĩnh vực nông nghiệp, đẩy mạnh phong trào học tập, nâng cao trình độ, tăng cường công tác bảo hiểm xã hội cho nông dân, giải quyết tốt vấn đề nợ trong nông nghiệp. Brazil có các tổ chức ngành hàng đại diện cho từng nhóm người khác nhau, tham gia vào quá trình thảo luận, hoạch định và thực hiện chính sách, xác định, điều chỉnh, giám sát và đánh giá nghiên cứu kỹ thuật cà phê, thực hiện các chương trình xúc tiến thương mại, tăng cường chất lượng cà phê. Theo tài liệu gốc, Thái Lan tăng cường vai trò các cá nhân và tổ chức hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp; Brazil có các tổ chức ngành hàng đại diện cho từng nhóm người khác nhau.

5.1. Bài Học Từ Thái Lan Về Giảm Thiểu Rủi Ro Nông Nghiệp

Thái Lan chú trọng nâng cao trình độ cho người làm nông nghiệp thông qua các lớp học và hoạt động chuyên môn. Đồng thời, tăng cường bảo hiểm xã hội cho nông dân và giải quyết vấn đề nợ, giúp giảm nguy cơ rủi ro và thiết lập hệ thống bảo đảm rủi ro. Theo tài liệu gốc, Thái Lan tăng cường vai trò các cá nhân và các tổ chức hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp; đẩy mạnh phong trào học tập, nâng cao trình độ của từng cá nhân và tập thể bằng cách mở các lớp học và các hoạt động chuyên môn trong lĩnh vực nông nghiệp và nông thôn.

5.2. Kinh Nghiệm Của Brazil Trong Quản Lý Rủi Ro Ngành Cà Phê

Ngành cà phê Brazil có 4 nhóm tổ chức chính, đại diện cho các nhóm người khác nhau, tham gia vào quá trình hoạch định chính sách, nghiên cứu kỹ thuật, xúc tiến thương mại và nâng cao chất lượng cà phê. Sự phối hợp chặt chẽ giữa các tổ chức này giúp giảm thiểu rủi ro và nâng cao năng lực cạnh tranh. Theo tài liệu gốc, ngành cà phê của Brazil có 4 nhóm tổ chức chính. Các tổ chức ngành hàng này đại diện cho từng nhóm người khác nhau, tham gia vào quá trình (i) thảo luận, hoạch định và thực hiện chính sách; (ii) xác định, điều chỉnh, giám sát và đánh giá nghiên cứu kỹ thuật cà phê; (iii) thực hiện các chương trình xúc tiến thương mại, tăng cường chất lượng cà phê.

VI. Tương Lai Xuất Khẩu Giải Pháp Giảm Rủi Ro Nông Sản Việt

Để giảm thiểu rủi ro trong xuất khẩu nông sản, Việt Nam cần điều chỉnh quy hoạch vùng nguyên liệu, tích cực sử dụng các biện pháp hỗ trợ hợp xanh cho doanh nghiệp, xây dựng thương hiệu cho nông sản Việt Nam, hỗ trợ doanh nghiệp trong công tác dự báo thị trường, và ổn định tình hình kinh tế vĩ mô. Theo tài liệu gốc, để hạn chế rủi ro, cần điều chỉnh quy hoạch vùng nguyên liệu, tích cực sử dụng các biện pháp hỗ trợ hợp xanh cho các doanh nghiệp, xây dựng thương hiệu cho nông sản Việt Nam, hỗ trợ các doanh nghiệp hơn nữa trong công tác dự báo thị trường, ổn định về tình hình kinh tế vĩ mô.

6.1. Điều Chỉnh Quy Hoạch Vùng Nguyên Liệu Bước Đi Quan Trọng

Quy hoạch vùng nguyên liệu cần được điều chỉnh để đảm bảo nguồn cung ổn định và chất lượng, đáp ứng yêu cầu của thị trường xuất khẩu. Việc quy hoạch cần dựa trên cơ sở khoa học, phù hợp với điều kiện tự nhiên và kinh tế - xã hội của từng vùng. Theo tài liệu gốc, điều chỉnh quy hoạch vùng nguyên liệu là một trong những biện pháp quan trọng để hạn chế rủi ro.

6.2. Xây Dựng Thương Hiệu Nông Sản Việt Nâng Cao Giá Trị

Xây dựng thương hiệu cho nông sản Việt Nam giúp nâng cao giá trị sản phẩm, tăng cường khả năng cạnh tranh trên thị trường quốc tế, và giảm thiểu rủi ro về giá cả. Thương hiệu cần được xây dựng dựa trên chất lượng, uy tín, và sự khác biệt của sản phẩm. Theo tài liệu gốc, xây dựng thương hiệu cho nông sản Việt Nam là một trong những biện pháp quan trọng để hạn chế rủi ro.

6.3. Hỗ Trợ Dự Báo Thị Trường Giúp Doanh Nghiệp Chủ Động

Nhà nước cần hỗ trợ doanh nghiệp trong công tác dự báo thị trường, cung cấp thông tin chính xác và kịp thời về tình hình cung cầu, giá cả, và các yếu tố ảnh hưởng đến thị trường. Điều này giúp doanh nghiệp chủ động trong việc lập kế hoạch sản xuất và kinh doanh, giảm thiểu rủi ro. Theo tài liệu gốc, hỗ trợ các doanh nghiệp hơn nữa trong công tác dự báo thị trường là một trong những biện pháp quan trọng để hạn chế rủi ro.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Nông nghiệp giữ vai trò trụ cột chiến lược đối với sự ổn định kinh tế - xã hội của Việt Nam, gắn liền với sinh kế của hơn 70% dân số và chiếm khoảng 60% tổng lực lượng lao động trong giai đoạn nghiên cứu. Năm 2009, giá trị sản lượng ngành nông nghiệp đạt 71.473 nghìn tỷ đồng theo giá so sánh, đóng góp 13,85% vào tổng sản phẩm quốc nội (GDP). Trong giai đoạn 2001 - 2009, tốc độ tăng trưởng kim ngạch xuất khẩu nông sản đạt bình quân 21,21%/năm, vượt mức tăng trưởng xuất khẩu chung của cả nước là 18,16%/năm. Mặc dù Việt Nam đã xác lập vị thế cường quốc xuất khẩu nông sản hàng đầu thế giới đối với các mặt hàng cốt lõi như hạt tiêu (chiếm 14,3% thị phần thế giới), cà phê vối (chiếm 40%), lúa gạo (chiếm 12%) và hạt điều (chiếm 9,5%), song hoạt động xuất khẩu này vẫn mang tính chất thô sơ, giá trị gia tăng thấp và tiềm ẩn nhiều rủi ro thị trường sâu sắc.

Vấn đề cốt lõi được đặt ra là các doanh nghiệp xuất khẩu nông sản Việt Nam thường xuyên chịu tổn thất nặng nề do biến động bất thường của giá cả thế giới, biến động tỷ giá ngoại hối, gian lận thương mại quốc tế, rào cản kỹ thuật khắt khe và các hiện tượng thiên tai cực đoan. Mục tiêu nghiên cứu cụ thể của luận văn là hệ thống hóa khung lý luận về quản trị rủi ro kinh doanh xuất khẩu nông sản, khảo sát và lượng hóa thực trạng tổn thất tại các doanh nghiệp đầu ngành trong giai đoạn 2000 - 2010, từ đó hoạch định hệ thống giải pháp toàn diện cho doanh nghiệp và kiến nghị chính sách đối với Nhà nước. Ý nghĩa thực tiễn của công trình thể hiện ở việc hỗ trợ các doanh nghiệp giảm thiểu tỷ lệ rủi ro thương mại từ 15% đến 20%, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia và hướng đến mục tiêu kim ngạch xuất khẩu nông sản đạt 19,5 - 20,5 tỷ USD vào năm 2015 và 36 - 37 tỷ USD vào năm 2020.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn tiếp cận vấn đề dựa trên việc tích hợp hai trường phái lý thuyết quản trị rủi ro kinh điển. Theo trường phái truyền thống gắn liền với quan điểm của Frank Knight và Allan Willet, rủi ro là những bất trắc khách quan ngoài ý muốn dẫn đến tổn thất tài sản, thiệt hại kinh tế hoặc làm suy giảm lợi nhuận thực tế so với kỳ vọng. Ngược lại, trường phái hiện đại do Irving Preffer và các nhà kinh tế học đương đại khởi xướng nhìn nhận rủi ro là sự biến động có thể đo lường được bằng xác suất thống kê, mang tính hai mặt khi vừa tạo ra nguy cơ tổn thất, vừa mở ra cơ hội sinh lời nếu doanh nghiệp chủ động kiểm soát.

Bên cạnh đó, nghiên cứu ứng dụng quy luật tiêu dùng Engel nhằm lý giải bản chất của cầu nông sản quốc tế. Quy luật chỉ rõ tại các quốc gia phát triển, tốc độ gia tăng nhu cầu đối với lương thực, thực phẩm cơ bản chỉ xấp xỉ bằng 1/6 tốc độ tăng thu nhập, khiến biên độ co giãn của cầu theo giá đối với nông sản thô luôn ở mức thấp. Khung lý thuyết phân loại rủi ro trong luận văn tập trung vào 5 nhóm rủi ro môi trường trọng yếu: rủi ro biến động giá cả thị trường, rủi ro suy thoái kinh tế toàn cầu, rủi ro tỷ giá hối đoái, rủi ro thanh toán quốc tế và rủi ro pháp lý cùng rào cản kiểm dịch động thực vật. Mô hình quản trị rủi ro bao gồm 4 chiến lược vận hành: né tránh rủi ro, ngăn ngừa và giảm thiểu tổn thất, phân tán rủi ro thị trường, và tài trợ rủi ro thông qua quỹ dự phòng tài chính cùng các công cụ bảo hiểm chuyên biệt.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn triển khai phương pháp nghiên cứu điển cứu kết hợp với phân tích định lượng chuỗi thời gian từ năm 2000 đến năm 2010. Cỡ mẫu nghiên cứu chuyên sâu bao gồm 3 tập đoàn kinh tế và doanh nghiệp xuất khẩu đầu ngành, đại diện cho hơn 40% tổng kim ngạch xuất khẩu các mặt hàng nông sản chủ lực của Việt Nam: Tổng công ty Lương thực miền Bắc (VINAFOOD 1) đại diện cho ngành hàng lúa gạo, Tổng công ty Cà phê Việt Nam (VINACAFE) đại diện cho ngành hàng cà phê, và Công ty Cổ phần Tập đoàn Thủy sản Minh Phú đại diện cho ngành hàng thủy sản xuất khẩu.

Phương pháp chọn mẫu có chủ đích được áp dụng dựa trên tiêu chí quy mô kim ngạch, mức độ bao phủ thị trường toàn cầu và tính điển hình trong việc trực tiếp gánh chịu các cú sốc thương mại quốc tế. Lý do lựa chọn phương pháp này xuất phát từ việc các dữ liệu vi mô về hợp đồng ngoại thương, chênh lệch tỷ giá, tổn thất chênh lệch giá và các vụ tranh chấp pháp lý chỉ có thể được lượng hóa chi tiết và chân thực thông qua hồ sơ tài chính thực tế của các doanh nghiệp quy mô lớn. Nguồn dữ liệu thứ cấp được tổng hợp và đối chiếu từ hệ thống thống kê chính thức của Ngân hàng Thế giới, Tổng cục Thống kê, Tổng cục Hải quan, Hiệp hội Cà phê Ca cao Việt Nam (VICOFA) và Hiệp hội Lương thực Việt Nam (VFA), kết hợp phương pháp so sánh thống kê và tổng hợp quy nạp.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phân tích dữ liệu thực tế giai đoạn 2000 - 2010 làm nổi bật 3 phát hiện quan trọng về mức độ tổn thương của doanh nghiệp xuất khẩu:

Thứ nhất, rủi ro biến động giá cả nông sản thế giới diễn ra cực kỳ khốc liệt. Giá gạo thế giới biến động bất thường, đạt đỉnh kỷ lục hơn 600 USD/tấn vào năm 2008 rồi sụt giảm nhanh xuống ngưỡng hơn 400 USD/tấn vào đầu năm 2009, khiến VINAFOOD 1 chịu tổn thất chênh lệch giá thường niên quanh mức 100.000 USD, riêng năm 2006 con số thiệt hại lên tới gần 120.000 USD. Đối với ngành cà phê, giá chạm đỉnh 2.500 USD/tấn giai đoạn 1994 - 1996 nhưng rơi thẳng xuống dưới 500 USD/tấn vào năm 2002, khiến doanh nghiệp lỗ gần 1.000.000 đồng trên mỗi tấn xuất khẩu; riêng năm 2009 VINACAFE chịu lỗ gần 30 tỷ đồng khi giá xuất khẩu bình quân 10 tháng giảm 350 USD/tấn. Ngành thủy sản ghi nhận giá cá tra giảm từ 4,93 USD/kg năm 1997 xuống còn 2,28 USD/kg năm 2003, trong khi giá thành nguyên liệu lên tới 15.500 đồng/kg.

Thứ hai, rủi ro thanh toán quốc tế và gian lận thương mại tập trung cao tại các thị trường mới nổi. Tại thị trường Châu Phi - khu vực chiếm tới 27% tổng kim ngạch xuất khẩu gạo của VINAFOOD 1, từ năm 2009 đến tháng 3/2011, doanh nghiệp đã gửi xác minh 60 đối tác thương mại tới các Cơ quan Thương vụ Việt Nam và kết quả cho thấy 70% trường hợp nghi ngờ đều là hành vi lừa đảo chứng từ và tài khoản ảo.

Thứ ba, rủi ro tỷ giá và rào cản kỹ thuật pháp lý gây tổn hại kép đến dòng tiền. Khi đồng Việt Nam tăng giá từ mức 16.200 VND/USD vào tháng 11/2007 lên 15.900 VND/USD vào tháng 2/2008, VINACAFE với doanh số xuất khẩu hơn 20 triệu USD/tháng đã mất từ 1 đến 1,2 tỷ đồng chỉ trong vòng 3 tháng. Ngược lại, khi Ngân hàng Nhà nước điều chỉnh tỷ giá chính thức tăng 9,3% vào ngày 11/02/2011 (từ 18.932 lên 20.693 VND/USD), doanh nghiệp gặp khó khăn lớn vì chi phí nguyên phụ liệu nhập khẩu cấu thành 30% đến 50% giá thành sản phẩm. Về mặt kỹ thuật, 66 lô hàng thủy sản Việt Nam từng bị Liên minh Châu Âu (EU) cảnh báo dư lượng kháng sinh, trong đó có 6 lô của Minh Phú; đồng thời mức thuế chống bán phá giá tôm của Hoa Kỳ áp bình quân 3,92% đã bào mòn đáng kể tỷ suất sinh lời của doanh nghiệp.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân sâu xa của những hạn chế trên bắt nguồn từ sự mất cân đối cấu trúc trong chuỗi cung ứng nông sản nội địa. Nguồn vốn tự có của các doanh nghiệp xuất khẩu chỉ đáp ứng được khoảng 10% tổng nhu cầu vốn lưu động, trong khi tỷ lệ tiếp cận vốn tín dụng ngân hàng cũng chỉ đạt xấp xỉ 10%. Sự thiếu hụt thanh khoản trầm trọng này khiến doanh nghiệp bị động, tạo cơ hội cho thương nhân nước ngoài thao túng và thu mua tới 70% sản lượng nông sản ngay tại vùng nguyên liệu. Đáng chú ý, tỷ trọng đầu tư ngân sách cho nông nghiệp sụt giảm liên tục từ 13,8% GDP năm 2000 xuống còn 7,5% năm 2005, 6,45% năm 2008 và chỉ còn 6,26% vào năm 2010.

Dữ liệu nghiên cứu phản ánh trực quan qua đồ thị biến thiên giá và bảng ma trận đánh giá rủi ro, minh chứng rằng các công cụ phái sinh tài chính như hợp đồng tương lai, hợp đồng kỳ hạn và quyền chọn hầu như chưa được doanh nghiệp Việt Nam vận hành hiệu quả. Đối chiếu với kinh nghiệm quốc tế, Brazil đã giải quyết triệt để bài toán rủi ro giá nhờ hệ thống Hợp tác xã Cooxupe quy tụ 12.000 thành viên với sức chứa kho đạt 3,3 triệu bao và tiêu thụ nội địa tới 50% sản lượng, kết hợp áp dụng tiêu chuẩn 4C. Tương tự, Thái Lan thành công nhờ chiến lược phát triển công nghiệp chế biến sâu qua chương trình OTOP và kiểm soát chặt chẽ an toàn vệ sinh dịch tễ. Sự chậm trễ trong việc tái cơ cấu chuỗi giá trị và thiếu vắng thị trường bảo hiểm tín dụng xuất khẩu chính là nút thắt khiến doanh nghiệp Việt Nam luôn chịu thiệt thòi trước các biến động toàn cầu.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả phân tích thực chứng, luận văn đưa ra 4 nhóm giải pháp chiến lược nhằm kiểm soát và hạn chế rủi ro cho hoạt động xuất khẩu nông sản:

Thứ nhất, chủ động áp dụng các công cụ tài chính phái sinh và nâng cao năng lực dự báo thị trường. Các doanh nghiệp xuất khẩu cần thiết lập bộ phận chuyên trách phân tích thị trường kỳ hạn, ứng dụng hợp đồng tương lai và hợp đồng quyền chọn trên các sàn giao dịch hàng hóa quốc tế tại London và New York để chốt giá bán trước từ 3 đến 6 tháng, đặt mục tiêu giảm thiểu trên 80% rủi ro biến động giá xuất khẩu.

Thứ tư, đẩy mạnh đầu tư công nghệ chế biến sâu và hoàn thiện hạ tầng kho vận sau thu hoạch. Doanh nghiệp cần chuyển dịch từ xuất khẩu nguyên liệu thô sang các mặt hàng nông sản chế biến tinh, đầu tư hệ thống kho bảo quản và kho lạnh đạt chuẩn quốc tế trong giai đoạn 2011 - 2015, phấn đấu nâng tỷ trọng hàng nông sản đã qua chế biến lên mức 30% đến 40% giá trị xuất khẩu, làm nền tảng đạt tổng kim ngạch xuất khẩu 36 - 37 tỷ USD vào năm 2020.

Thứ ba, đa dạng hóa thị trường đối tác và thiết lập quy trình kiểm soát rủi ro pháp lý nghiêm ngặt. Các hiệp hội ngành hàng như VFA, VICOFA và doanh nghiệp cần phối hợp với mạng lưới Thương vụ Việt Nam ở nước ngoài để thẩm tra 100% hồ sơ pháp lý, năng lực tài chính của đối tác trước khi ký hợp đồng, ưu tiên các phương thức thanh toán an toàn như thư tín dụng không hủy ngang có xác nhận (Confirmed Irrevocable L/C), đồng thời chủ động tuân thủ tiêu chuẩn chất lượng quốc tế như HACCP, GlobalGAP và FDA.

Thứ tư, Nhà nước cần hoàn thiện thể chế và phát triển thị trường bảo hiểm nông nghiệp, bảo hiểm tín dụng xuất khẩu. Chính phủ cần điều chỉnh quy hoạch vùng nguyên liệu tập trung, nâng mức vốn đầu tư công cho nông nghiệp từ mức 6,26% lên tối thiểu 10% đến 12% GDP vào năm 2020, khai thác tối đa các biện pháp hỗ trợ thuộc Hộp Xanh (Green Box) theo quy định của WTO và xây dựng quỹ bảo hiểm tín dụng xuất khẩu quốc gia để tài trợ tổn thất cho doanh nghiệp.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang giá trị học thuật và ứng dụng thực tiễn cao, đặc biệt hữu ích cho 4 nhóm đối tượng sau:

Nhóm thứ nhất bao gồm ban lãnh đạo, cán bộ quản lý tài chính và chuyên viên kinh doanh xuất nhập khẩu tại các doanh nghiệp xuất khẩu nông - lâm - thủy sản. Luận văn cung cấp cẩm nang thực hành về nhận diện nguy cơ lừa đảo thanh toán, các bước thẩm tra đối tác quốc tế và quy trình phòng ngừa rủi ro tỷ giá hối đoái.

Nhóm thứ hai là các cơ quan quản lý nhà nước, chuyên viên hoạch định chính sách thuộc Bộ Công Thương, Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, Bộ Tài chính và Ngân hàng Nhà nước. Tài liệu là căn cứ khoa học để thiết kế các chính sách hỗ trợ nông nghiệp bền vững, điều chỉnh quy hoạch logistics kho bãi và triển khai thị trường bảo hiểm tín dụng xuất khẩu.

Nhóm thứ ba gồm các giảng viên, nhà nghiên cứu, nghiên cứu sinh và sinh viên chuyên ngành Kinh tế Đối ngoại, Kinh doanh Quốc tế, Thương mại Quốc tế và Tài chính Doanh nghiệp. Luận văn cung cấp khung lý thuyết hoàn chỉnh cùng nguồn số liệu thực chứng chi tiết về các tập đoàn lớn như VINAFOOD 1, VINACAFE và Minh Phú.

Nhóm thứ tư là các tổ chức ngân hàng thương mại, công ty bảo hiểm và các hiệp hội ngành hàng như VFA, VICOFA. Dữ liệu trong luận văn hỗ trợ đắc lực cho công tác thẩm định rủi ro tín dụng tài trợ xuất khẩu và thiết kế các gói sản phẩm bảo hiểm hàng hóa nông sản chuyên biệt.

Câu hỏi thường gặp

Doanh nghiệp xuất khẩu nông sản Việt Nam thường chịu tổn thất nặng nề nhất từ loại rủi ro nào? Rủi ro biến động giá cả thị trường thế giới và biến động tỷ giá là nguyên nhân gây tổn thất thường xuyên và nặng nề nhất. Minh chứng từ thực tế cho thấy giá cà phê từng sụt giảm mạnh từ 2.500 USD/tấn xuống dưới 500 USD/tấn làm doanh nghiệp lỗ nặng, hoặc khi tỷ giá điều chỉnh tăng 9,3% khiến chi phí nhập khẩu nguyên vật liệu đầu vào (chiếm 30% đến 50% giá thành) tăng vọt, triệt tiêu lợi nhuận xuất khẩu.

Tại sao rủi ro thanh toán quốc tế lại xuất hiện với tần suất cao tại thị trường Châu Phi? Thị trường Châu Phi có môi trường pháp lý và chính trị tiềm ẩn nhiều bất ổn, hệ thống thông tin tín dụng doanh nghiệp thiếu minh bạch. Số liệu thực tế tại VINAFOOD 1 cho thấy trong 60 đối tác gửi xác minh qua cơ quan chức năng giai đoạn 2009 - 2011, có tới 70% trường hợp là các tổ chức lừa đảo qua phương thức làm giả chứng từ thanh toán.

Việc ứng dụng hợp đồng tương lai trên sàn giao dịch quốc tế mang lại lợi ích cụ thể gì? Công cụ phái sinh như hợp đồng tương lai cho phép doanh nghiệp cố định trước mức giá bán sản phẩm từ 3 đến 6 tháng trước khi giao hàng. Điển hình như tại Brazil, hơn 1.400 nhà xuất khẩu cà phê đã tận dụng triệt để sàn giao dịch London để phòng ngừa hoàn toàn nguy cơ thua lỗ khi giá thị trường sụt giảm xuống dưới mức chi phí sản xuất.

Rào cản kỹ thuật và pháp lý tại các thị trường phát triển như Mỹ và EU gây tổn thất ra sao? Khi sản phẩm vi phạm tiêu chuẩn dư lượng kháng sinh, toàn bộ lô hàng sẽ bị tịch thu và tiêu hủy tại nước sở tại, doanh nghiệp vừa mất trắng giá trị hàng hóa vừa phải chi trả phí lưu kho bãi. Ngoài ra, việc Hoa Kỳ áp thuế chống bán phá giá từ 2,95% đến 4,89% đối với thủy sản đã làm giảm trực tiếp năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam.

Doanh nghiệp cần chuẩn bị những điều kiện gì để đạt mục tiêu xuất khẩu giai đoạn 2016 - 2020? Doanh nghiệp cần nhanh chóng tái cơ cấu dòng vốn nhằm nâng tỷ lệ vốn tự có vượt mức 10%, đầu tư đồng bộ công nghệ chế biến tinh để tạo ra giá trị gia tăng cao, chuẩn hóa quy trình sản xuất theo tiêu chuẩn quốc tế như HACCP và 4C, đồng thời đào tạo chuyên sâu đội ngũ nhân sự về luật thương mại quốc tế nhằm đáp ứng mục tiêu kim ngạch 36 - 37 tỷ USD.

Kết luận

Nội dung luận văn mang lại những đóng góp học thuật và thực tiễn mang tính then chốt đối với lĩnh vực kinh tế đối ngoại:

• Hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về 5 nhóm rủi ro đặc thù trong hoạt động xuất khẩu nông sản của các quốc gia đang phát triển.
• Lượng hóa chi tiết bức tranh thiệt hại tài chính và rủi ro gian lận thương mại qua chuỗi số liệu thực chứng tại 3 doanh nghiệp đầu ngành gồm VINAFOOD 1, VINACAFE và Thủy sản Minh Phú.
• Xác định rõ các nguyên nhân cốt lõi từ hạn chế vốn tự có (chỉ đạt khoảng 10%), hạ tầng kho vận sau thu hoạch yếu kém và mức đầu tư công cho nông nghiệp sụt giảm còn 6,26% GDP.
• Đề xuất lộ trình giải pháp 2 giai đoạn (2011 - 2015 và 2016 - 2020) với trọng tâm là ứng dụng công cụ phái sinh tài chính, chế biến sâu và phát triển bảo hiểm tín dụng xuất khẩu hướng tới quy mô kim ngạch 36 - 37 tỷ USD.
• Định hướng các cơ quan quản lý và cộng đồng doanh nghiệp cần khẩn trương thiết lập hệ thống cảnh báo sớm rủi ro thị trường và chuẩn hóa thương hiệu nông sản Việt Nam trên trường quốc tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

TRL'ONG DAI HOC KINH Tfi QUOC DAN *** TRAN THUY DIEP HQ' 1 I T e. THONG TIN THU h /. I | PHONG LOAN Ay • P LIE«'| HAN CHE RUI RO CUA CAC DOANH NGHIEP ■ ■ XUAT KHAU HANG NONG SAN VIET NAM Chuyen nganh: KINH TE DOI NGOAI ■I LUAN VAN THAC SY KINH TE • • THS Ngu'cfi h tiding dan khoa hoc: TS NGO THI TUYET MAI HA NOI, NAM 2011 Il ■ Mi LOI CAM DOAN Toi xin cam doan luan van la ket qua nghien cuu cua rieng toi, khong sao chep cua ai. Noi dung luan van co tham khao va sur dung cac tai lieu, thong tin dupe dang tai tren cac tac pham, tap chi va cac trang web theo danh muc tai lieu cua luan van.

Tac gia luan van rwi A rw-5i r • A Tran Thuy Diep MUC LUC • • Ldl CAM DOAN MUC LUC DANH MUC BANG, BIEU DO TOM TAT LUAN VAN Ldl MO DAU.1 CHUONG 1: LI LUAN CHUNG VE RUI RO CUA CAC DOANH NGHIEP XUAT KHAU HANG NONG SAN. Khai niem va phan loai rui ro .1 Khai niem rui ro. Phan loai rui ro. Cac yeu to lam gia tang nguy co rui ro.

Dac diem cua rui ro trong hoat dong xuat khau hang nong san va tac dong cua no den doanh nghiep xuat khau hang nong san .1 Dac diem cua rui ro trong hoat dong xuat khau hang ndng san. Tac dong cua rui ro den doanh nghiep xuat khau ndng san. Han che rui ro cua cac doanh nghiep xuat khau hang ndng san. Vai tro cua han che rui ro cua cac doanh nghiep xuat khau hang ndng san.

Cac bien phap ngan ngtra va han che rui ro trong hoat dong xuat khau hang ndng san. Kinh nghiem cua mot so nude tren the gidi ve han che rui ro. 22 CHUONG 2: THUC TRANG RUI RO VA CAC BIEN PHAP HAN CHE RUI RO CUA CAC DOANH NGHIEP XUAT KHAU NONG SAN VIET NAM THdl GIAN QUA. Tong quan ve ket qua xuat khau hang ndng san Viet Nam trong thdi gian qua.

Kim ngach xuat khau hang ndng san. Nhtrng mat hang ndng san xuat khau chinh. Thi trudng xuat khau hang ndng san. Thue trang rui ro va cac bien phap han che rui ro cua mot so doanh nghiep xuat khau hang ndng san Viet Nam.

Rui ro bien dong cua gia ca. Rui ro thanh toan quoc te. Rui ro ty gia hoi doai. Rui ro phap ly.

Rui ro thien tai. Mot so ket luan danh gia muc do rui ro va cac bien phap han che rui ro cua cac doanh nghiep xuat khau hang nong san Viet Nam. Danh gia muc do cua rui ro. Danh gia cac bien phap han che rui ro.

Nguyen nhan cua nhung ton tai trong thuc hien cac bien phap han che rui ro cua cac doanh nghiep xuat khau hang nong san Viet Nam. Co so ha tang cua doanh nghiep. Nguon von cua doanh nghiep. Doi ngu can bo cua doanh nghiep.

Quy hoach san xuat nong san. Dau tu cho san xuat ndng nghiep. 71 CHUDNG 3: DU* BAO VA CAC BIEN PHAP HAN CHE RUI RO CUA CAC DOANH NGHIEP XUAT KHAU NONG SAN VIET NAM TRONG THdl GIAN TO I .1 Dy bao tinh hinh hoat dong xuat khau nong san Viet Nam trong nhung nam toi va nhung rui ro co the xay ra. Dinh hudng phan ky phat trien xuat khau nong san.

Dinh hudng va dir bao phat trien hoat dong san xuat nong san. Du bao nhung rui ro co the xay ra. Mot so bien phap chu yeu nham han che rui ro cua cac doanh nghiep xuat khau hang ndng san Viet Nam. Nghien cuu va du bao thi trubng.

Nang cao nang luc san xuat cac san pham nong san che bien. Nang cao chat luong nguon nhan luc doanh nghiep. Nang cao nhan thuc ve phap luat thuong mai quoc te. Da dang hoa va chuyen huung xuat khau.

Doi moi hoat dong xuc tien thuong mai. Mot so kien nghi vdi Nha nude nham han che rui ro cua cac doanh nghiep xuat khau ndng san Viet Nam. Dieu chinh quy hoach vung nguyen lieu. Tich cue su dung cac bien phap ho trq hop xanh cho cac doanh nghiep.

Xay dung thuong hieu cho ndng san Viet Nam. Ho tro cac doanh nghiep hon nua trong cong tac du bao thi trudng. On dinh ve tinh hinh kinh te vi mo. 89 DANH MUC TAI LIEU THAM KHAO DANH MUC CAC Tit VIET TAT Nghia day du STT Chfr viet tat Tieng Anh Tidng Viet 1 BHHH Cargo Insurance Bao hiem hang hoa 2 BHNN Agriculture Insurance Bao hiem nong nghiep 3 BH TDXK Bao hiem tin dung xuat khau 4 DN Enterprise Doanh nghiep 7 5 DNBH Insurance Company Doanh nghiep bao hiem X 6 EU Europe Union Lien minh Chau Au Food and Agriculture To chuc Luong nong lien hiep 7 FAO Organization quoc Cue thuc pham va dupe pham 8 FDA Food and Drug Administration Hoa Ky Z 7 Hazard Analysis and Critical Phan tich moi nguy va diem 9 HACCP Control Points kiem soat toi han 10 L/C Letter of credit Thu tin dung 7 7 7 11 MFN Most Favoured Nation Nguyen tac toi hue quoc 12 NH Bank Ngan hang 13 NHNN State Bank Ngan hang nha nude 14 NHTM Comercial Bank Ngan hang thuong mai Organization for Economic Co­ Td chuc hop tac va phat trien 15 OECD operation and Development kinh te 16 TTQT International Payments Thanh toan quoc te 17 VFA Vietnam Food Association Hiep hoi luong thuc Viet Nam 18 VN Vietnam Viet Nam 19 WTO World Trade Organization To chuc thuong mai the gidi 20 XNK Export Import Xuat nhap khau 21 XK Export Xuat khau DANH MUC BANG, BIEU DO DANH MUC BANG Bang 2.1: Kim ngach xuat khau hang nong san (2001-2009).2: 10 mat hang ndng san xuat khau chinh cua Viet Nam (2001-2009).3: 10 thi truong nhap khau hang ndng san ldn nhat cua Viet Nam (2001- 2009) .4 Thiet hai chenh lech gia gao cua VINAFOOD 1 .5 Thiet hai do bien dong gia ca phe cua VINACAFE.6 Kim ngach xuat khau cua Minh Phu Co.7 Muc do tac dong cua rui ro den doanh nghiep.8 Hieu qua cua cac bien phap han che rui ro.

60 DANH MUC BIEU DO Bieu do 1.1: Cung hang nong san xuat khau va thu nhap.1 Gia gao the gidi trung binh hang nam tir nam 2000 den thang 2010. Khdi luong va kim ngach xuat khau gao cua Viet Nam 2000 - 2010 .3 Dien bien gia ca phe .4 Kim ngach xuat khau ca phe cua VINACAFE. Bieu do kim ngach xuat khau nam 2010 cua Minh Phu Co.6 Thi truong xuat khau cua VINAFOOD 1 nam 2010 .7 : Didn bidn ty gia USD/VND 2008-2009 .1: Vung suy giam va hua hen xuat khau. 82 TRUONG DAI HOC KINH TE QUOC DAN *** TRAN THUY DIEP HAN CHE RUI RO CUA CAC DOANH NGHIEP XUAT KHAU HANG NONG SAN VIET NAM TOMTATLUANVANTHACSYKINHTE • « HA NOT, NAM 2011 i Nen kinh te Viet Nam da va dang hoi nhap nhu vu bao, cac doanh nghiep Viet Nam mo rong thi truong ra the gidi, hoat dong xuat khau se bien dong ngay r r \ r cang manh, tro thanh mat xich toi quan trong trong day chuyen phat trien kinh te cua dat nudc dac biet la xuat khau mat hang nong san von la mat hang chu luc cua Viet Nam.

Hoat dong xuat khau nong san von la mat hang nhay cam trong thuong mai quoc te, tiem an nhieu rui ro kho du doan, luong trudc. Rui ro xay ra keo theo nhieu thiet hai, anh huong tdi su ton tai va phat trien cua doanh nghiep va toan bo nen kinh te. Do do, nghien cuu ve rui ro trong qua trinh thuc hien hoat dong xuat khau nong san va cac bien phap han che rui ro la viec rat can thiet va co y nghia to ldn doi vdi cac doanh nghiep va nha nudc. Xuat phat tu nhung van de tren em da lua chon de tai ““Han che rui ro cua cac doanh nghiep xuat khau hang ndng san Viet Nam”.

CHU'O'NG 1: LI LUAN • CHUNG VE RUI RO CUA CAC DOANH NGHIEP • XUAT KHAU HANG NONG SAN 1. Khai niem va phan loai rui ro 1.1 Khhi niem rui ro Rui ro la su kien khong may man, het suc da dang, phuc tap luon gan lien vdi moi truong hoat dong cua con nguoi. Rui ro la nhung bien dong tiem an o nhung ket qua cua hoat dong xuat khau gan vdi mat hang nong san. Nhung bien dong nay gay ra ton that, thiet hai cho doanh nghiep hoac lam mat di nhung co hoi kinh doanh cua doanh nghiep xuat khau hang nong san.

Phhn loai iru ro Phan chia theo Rui ro tu tac dong cua moi truong r r Rui ro kinh te: Rui ro gia ca , Rui ro do khung hoang kinh te, Rui ro ty gia, Rui ro thanh toan qudc te Rui ro chinh tri, phap ly Rui ro do thien tai ii 1. Cac yeu to lam gia tang nguy co’ rui ro Thai do cua doanh nghiep vdi rui ro Sai lam trong lira chon chien luge kinh doanh, chinh sach va co che hoat dong cua doanh nghiep Sir yeu kern ve nang lire quan tri va trinh do chuyen mon nghiep vu. Thieu dao due kinh doanh Sir so suat, bat can 1. Dac diem cua rui ro trong hoat dong xuat khau hang ndng san va tac dong cua nd den doanh nghiep xuat khau hang ndng san r •> 1.1 Dac diem cua rui ro trong hoat dong xuat khau hang ndng san Rui ro luon la sir kien bat ngd, khong ludng trudc dugc.

Hoat dong xuat khau ton that thuong xay ra thuong xuyen hon vdi tan suat Ion hon. Muc do nghiem trong gay ra thiet hai ldn. Tinh da dang, phuc tap nhieu hon. Cung - cau san pham ndng san khong on dinh.

Rui ro do gia ca san pham ndng san cd xu hudng giam so vdi hang cong nghe. Trd ngai do thu nhap tu xuat khau san pham ndng san bien dong 1. Tac dong cua rui ro den doanh nghiep xuat khau ndng san Giam hieu qua trong kinh doanh, giam thi phan va kirn ngach xuat khau, uy tin cua doanh nghiep tai nude nhap khau bi giam sut. Han che rui ro cua cac doanh nghiep xuat khau hang ndng san f f o 1.

Vai trd cua han che rui ro cua cac doanh nghiep xuat khau hang ndng san Chuang trinh xay dung cac bien phap han che rui ro phu hgp, cac doanh nghiep thudng cd thai do binh tinh hon trudc cac nguy co rui ro gay ton that, viec khac phuc hau qua nhanh chong hon. Cac bien phap ngdn ngira va han che rui ro trong hoat dong xuat khau hang ndng san Ne tranh rui ro - Chu dong ne tranh trudc khi rui ro xay ra.