MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Hậu Giang là tỉnh có hệ thống sông ngòi chằng chịt, một bộ phận lớn ngƣời dân nghèo cất nhà tre lá tạm bợ để ở dọc theo hai bên các trục sông ngòi, kênh rạch. Họ sống chủ yếu bằng nghề làm thuê, điều kiện sinh hoạt khó khăn, thiếu thốn mọi bề, từ việc chăm sóc y tế, cung cấp điện, nƣớc sinh hoạt đến việc học hành của con em, nhất là vào mùa lũ. Chƣơng trình xây dựng cụm, tuyến dân cƣ và nhà ở vùng ngập lũ ÐBSCL là một chủ trƣơng lớn của Ðảng và Nhà nƣớc nhằm giúp ngƣời dân cải thiện đời sống và có thể "sống chung với lũ" sau trận lũ lịch sử năm 2.
Trong giai đoạn 1, Hậu Giang đƣợc Chính phủ quyết định đầu tƣ xây dựng mƣời cụm tuyến DCVL ở năm huyện, thị xã là: Châu Thành, Châu Thành A, Phụng Hiệp, Vị Thủy và thị xã Ngã Bảy, để bố trí cho hơn 3. Trong giai đoạn 2, Tỉnh Hậu Giang tiếp tục đƣợc đầu tƣ cho các dự án cụm, tuyến dân cƣ vùng ngập lũ. Nguồn vốn này đƣợc ƣu tiên để xây dựng các hạng mục cơ sở hạ tầng thiết yếu san lấp mặt bằng, đƣờng giao thông nội bộ, hệ thống thoát nƣớc. Cuối năm 2013, chƣơng trình xây dựng cụm tuyến dân cƣ vƣợt lũ và nhà ở vùng ngập lũ ĐBSCL (giai đoạn 2) sẽ kết thúc.
Tuy nhiên, để hoàn thành đúng tiến độ, đang là áp lực lớn. Ðặc biệt, trong lúc nguồn vốn huy động khó khăn nhƣ hiện nay. Ngày 28-9/2011, nƣớc lũ dâng cao ở ĐBSCL, nhiều nơi đã vƣợt đỉnh lũ lịch sử năm 2. Chính phủ cho nghiên cứu bổ sung giai đoạn 3 cho chƣơng trình đối với một số vùng ngập sâu, phối hợp, lồng ghép Chƣơng trình xây dựng cụm, tuyến dân cƣ và nhà ở vùng ngập lũ ÐBSCL với các chƣơng trình mục tiêu quốc gia khác, nhƣ thủy lợi, nƣớc sạch nông thôn nhƣ đầu tƣ xây dựng bãi chứa rác và kè chống sạt lở các cụm, tuyến dân cƣ, nâng cấp cơ sở hạ tầng.
11 Bên cạnh những kết quả đạt đƣợc, trong quá trình triển khai các dự án xây dựng cụm, tuyến dân cƣ và nhà ở vùng ngập lũ của tỉnh Hậu Giang vẫn còn những tồn tại vƣớng mắc sau: Công tác thực hiện Bồi thƣờng giải phóng mặt bằng chậm. Giá bồi thƣờng giải phóng mặt bằng, giá vật liệu, nhân công tăng cao đã làm tăng cao chi phí và ảnh hƣởng đến tiến độ xây dựng các dự án. Việc bố trí vốn từ Ngân sách trung ƣơng cho các địa phƣơng chƣa kịp thời nên các địa phƣơng chậm có vốn để thực hiện; Vốn vay để kè chống sạt lở các cụm, tuyến và để xây dựng bãi rác có lãi suất cao nên các địa phƣơng chƣa muốn vay để thực hiện; Sự phối hợp giữa các sở, ban, ngành với các huyện chƣa chặt chẽ và chƣa đạt đƣợc hiệu quả cao tại một số địa phƣơng, còn tình trạng phải chờ đợi, mất nhiều thời gian trong việc xem xét, phê duyệt các thủ tục. Đặc biệt Việc khảo sát, chọn địa điểm chƣa kỹ, chƣa thực hiện tốt khâu quy hoạch, nên một số địa phƣơng phải chuyển đổi vị trí xây dựng; công tác tính toán, công bố giá nền, công tác xét duyệt các hộ dân đƣợc vào ở trong các cụm tuyến dân cu vƣợt lũ chậm làm tốn nhiều thời gian chi phí.
Công tác lập thiết kế dự toán chƣa lƣờng trƣớc hết các yếu tố kỹ thuật, công tác kiểm kê áp giá đền bù giải phóng mặt bằng chƣa tốt làm phát sinh tăng nhiều hạng mục và chi phí làm vƣợt dự toán và vƣợt tổng mức đầu tƣ của dự án. Trƣớc thực trạng này, việc triển khai thực hiện giai đoạn 3 của chƣơng trình chính là lý do để tác giả chọn đề tài “Nghiên cứu đề xuất một số giải pháp tăng cường công tác quản lý chi phí dự án đầu tư xây dựng Cụm tuyến dân cư vượt lũ tại Tỉnh Hậu Giang” là hết sức cấp bách và cần thiết. Mục đích nghiên cứu của đề tài Làm sáng tỏ những cơ sở lý luận, thực trạng về quản lý chi phí trong các dự án đầu tƣ xây dựng Cụm tuyến dân cƣ vƣợt lũ tại Tỉnh Hậu Giang trong thời gian qua. Trên cơ sở nghiên cứu và hệ thống hóa những vấn đề lý luận và thực tiễn, luận văn đề xuất những giải pháp tăng cƣờng công tác quản lý chi phí dự án đầu tƣ xây dựng Cụm tuyến dân cƣ vƣợt lũ tại Tỉnh Hậu Giang.
Phƣơng pháp nghiên cứu Phƣơng pháp luận sử dụng cho luận văn là phƣơng pháp duy vật biện chứng; Các phƣơng pháp nghiên cứu nhƣ phƣơng pháp nghiên cứu lý thuyết; phân tích tổng hợp; phƣơng pháp đánh giá; phƣơng pháp phân tích so sánh và tổng hợp; phƣơng pháp chuyên gia; phƣơng pháp phân tích hệ thống đƣợc sử dụng để giải quyết các vấn đề cụ thể của luận văn. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu - Đối tƣợng nghiên cứu của luận văn là các dự án đầu tƣ xây dựng công trình sử dụng vốn NSNN - Phạm vi nghiên cứu là các công trình Cụm tuyến dân cƣ vƣợt lũ tại Tỉnh Hậu Giang từ năm 2009-2014 5. Kết quả dự kiến đạt đƣợc - Hệ thống hóa cơ sở lý luận về chi phí và quản lý chi phí dự án đầu tƣ xây dựng công trình. - Phân tích và đánh giá thực trạng về quản lý chi phí trong các dự án đầu tƣ xây dựng Cụm tuyến dân cƣ vƣợt lũ tại Tỉnh Hậu Giang.
- Đề xuất một số giải pháp tăng cƣờng công tác quản lý chi phí trong dự án đầu tƣ xây dựng Cụm tuyến dân cƣ vƣợt lũ tại Tỉnh Hậu Giang 13 6. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài nghiên cứu - Ý nghĩa khoa học: Đề tài hệ thống hóa lý luận cơ bản về chi phí và quản lý chi phí dự án đầu tƣ xây dựng công trình. Trên cơ sở phân tích và đánh giá thực trạng về quản lý chi phí trong các dự án đầu tƣ xây dựng Cụm tuyến dân cƣ vƣợt lũ tại Tỉnh Hậu Giang. Góp phần hoàn thiện hệ thống lý luận làm cơ sở tổng hợp, phân tích đánh giá công tác quản lý chi phí trong dự án đầu tƣ xây dựng Cụm tuyến dân cƣ vƣợt lũ tại Tỉnh Hậu Giang - Ý nghĩa thực tiễn: Làm rõ điểm mạnh, điểm hạn chế của công tác quản lý chi phí trong các dự án đầu tƣ xây dựng Cụm tuyến dân cƣ vƣợt lũ đã thực hiện tại Tỉnh Hậu Giang, từ đó vận dụng phát huy những mặt mạnh, điều chỉnh, sửa đổi những hạn chế, yếu kém trên cơ sở các giải pháp đề xuất, nhằm phát huy cao nhất hiệu quả trong công tác quản lý chi phí các dự án đầu tƣ xây dựng Cụm tuyến dân cƣ vƣợt lũ sau này tại Tỉnh Hậu Giang 7.
Nội dung của Luận văn: “Nghiên cứu đề xuất một số giải pháp tăng cường công tác quản lý chi phí dự án đầu tư xây dựng Cụm tuyến dân cư vượt lũ tại Tỉnh Hậu Giang” Chƣơng 1. Tổng quan về quản lý chi phí dự án đầu tƣ xây dựng Cụm tuyến dân cƣ vƣợt lũ. Thực trạng công tác quản lý chi phí trong dự án đầu tƣ xây dựng Cụm tuyến dân cƣ vƣợt lũ tại tỉnh Hậu Giang Chƣơng 3. Đề xuất một số giải pháp nhằm tăng cƣờng công tác quản lý chi phí dự án đầu tƣ xây dựng Cụm tuyến dân cƣ vƣợt lũ tại tỉnh Hậu Giang 14 CHƢƠNG I.
TỔNG QUAN VỀ QUẢN LÝ CHI PHÍ DỰ ÁN ĐẦU TƢXÂY DỰNG 1. NHỮNG KHÁI NIỆM CHUNG VỀ CHI PHÍ ĐẦU TƢ XÂY DỰNG VÀ QUẢN LÝ CHI PHÍ ĐẦU TƢXÂY DỰNG 1. Một số khái niệm liên quan đến chi phí đầu tƣ xây dựng và quản lý chi phí dự án đầu tƣ xây dựng 1. Khái niệm về dự án, dự án đầu tƣ, dự án đầu tƣ xây dựng Khái niệm về dự án: Theo Viện Tiêu chuẩn quốc gia Anh, „Guide to Project Management‟2000: “ Dự án là một tập hợp các hoạt động đƣợc liên kết và tổ chức chặt chẽ, có thời điểm bắt đầu và kết thúc cụ thể, do cá nhân hoặc tổ chức thực hiện, nhằm đạt đƣợc những mục đích cụ thể trong điều kiện ràng buộc về thời gian, chi phí và kết quả hoạt động” Dự án là một nỗ lực tạm thời đƣợc tiến hành để tạo ra một sản phẩm hay dịch vụ duy nhất (PMI) Dự án là tập hợp các đề xuất để thực hiện một phần hay toàn bộ công việc nhằm đạt đƣợc mục tiêu hay yêu cầu nào đó trong một thời gian nhất định dựatrên nguồn vốn xác định.
Khái niệm về dự án đầu tƣ xây dựng: Theo Luật Xây dựng đƣợc Quốc hội nƣớc Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam khoá XI, kỳ họp thứ 4 thông qua ngày 26/11/2003: “DAĐTXD công trình là tập hợp những đề xuất có liên quan đến việc bỏ vốn để tạo mới, mở rộng hoặc cải tạo những CTXD nhằm mục đích phát triển, 15 duy trì, nâng cao chất lượng công trình hoặc sản phẩm, dịch vụ trong một thời hạn nhất định. DAĐTXD công trình bao gồm phần thuyết minh và phần thiết kế cơ sở”. Khái niệm về chi phí, chi phí đầu tƣ xây dựng công trình Khái niệm về chi phí: Chi phí là các hao phí về nguồn lực để doanh nghiệp đạt đƣợc một hoặc những mục tiêu cụ thể. (Theo Đại bách khoa toàn thƣ) Khái niệm về chi phí đầu tƣ xây dựng công trình: Chi phí đầu tƣ xây dựng công trình theo dự án là toàn bộ chi phí cần thiết để xây dựng mới hoặc sửa chữa, cải tạo, mở rộng hay trang bị lại kỹ thuật công trình.
Do đặc điểm của quá trình sản xuất và đặc điểm của sản phẩm xây dựng nên mỗi dự án đầu tƣ xây dựng công trình có chi phí riêng đƣợc xác định theo đặc điểm, tính chất kỹ thuật và yêu cầu công nghệ của quá trình xây dựng. Khái niệm về quản lý dự án, quản lý chi phí dự án, quản lý chi phí dự án đầu tƣ xây dựng Khái niệm về quản lý dự án: Quản lý dự án là một khoa học về hoạch định, tổ chức và quản lý nguồn lực mang đến sự thành công và đạt đƣợc mục đích hay mục tiêu rõ ràng. Quản lý dự án là quá trình lập kế hoạch, điều phối thời gian, nguồn lực và quá trình phát triển của dự án nhằm đảm bảo cho dự án hoàn thành đúng thời hạn, trong phạm vi ngân sách đƣợc duyệt và đạt đƣợc yêu cầu đã định về kỹ thuật và chất lƣợng sản phẩm hay dịch vụ, bằng những phƣơng pháp và điều kiện tốt nhất cho phép.
