Chương 1: Tổng quan dịch vụ hành chính công về quản lý hành chính công và hệ thống quản lý chất lượng theo TCVN ISO 9001: 2008 vào quản lý hành chính nhà nước. Chương 2: Thực trạng triển khai áp dụng hệ thống quản lý chất lượng theo TCVN ISO 9001: 2008 tại UBND huyện Kế Sách. Chương 3: Giải pháp tăng cường áp dụng hệ thống quản lý chất lượng theo TCVN ISO 9001: 2008 tại UBND huyện Kế Sách. TỔNG QUAN DỊCH VỤ HÀNH CHÍNH CÔNG VỀ QUẢN LÝ HÀNH CHÍNH CÔNG VÀ HỆ THỐNG QUẢN LÝ CHẤT LƯỢNG THEO TCVN ISO 9001-2008 VÀO QUẢN LÝ HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC Chương này nhằm mục đích giới thiệu khái quát khung lý thuyết dịch vụ hành chính công về quản lý hành chính công và hệ thống quản lý chất lượng theo TCVN ISO 9001: 2008 bao gồm các phần sau: Giới thiệu về khái niệm dịch vụ công, dịch vụ hành chính công, chất lượng dịch vụ và khung lý thuyết ứng dụng tiêu chuẩn ISO vào dịch vụ hành chính công.1 Quản lý hành chính nhà nước và những đặc trưng cơ bản của dịch vụ hành chính công.
Quản lý hành chính nhà nước. Một số vấn đề về nhà nước và quản lý nhà nước. Nhà nước là một sản phẩm của những mâu thuẫn giai cấp không thể điều hoà được và là một sản phẩm lịch sử của xã hội có giai cấp. Nhà nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam ra đời là một tất yếu khách quan của quá trình cách mạng Việt Nam.
Quan điểm xuyên suốt thời kỳ xây dựng và phát triển đất nước là xây dựng Nhà nước của dân, do dân và vì dân; mọi quyền lực thuộc về nhân dân và quyền lãnh đạo thuộc về Đảng Cộng sản Việt nam. Trên cơ sở những quan điểm khác nhau về Nhà nước và quyền lực Nhà nước, vấn đề tổ chức bộ máy nhà nước nhằm thực hiện các chức năng cơ bản của nhà nước cũng rất khác nhau giữa các nước và khác nhau từng thời kỳ. Tổ chức bộ máy nhà nước và Quyền lập pháp Quyền Tư pháp sự phân công thực thi các loại quyền lực nhà nước. Mô hình chung của Quyền lực nhà nước các nước là: quyền lực nhà nước Quyền hành pháp được phân chia thành ba nhóm quyền lực (xem sơ đồ hình 1.1: Quyền lực nhà nước và phân chia các nhóm quyền lực 5 Việc thực thi ba quyền đó, tùy thuộc vào từng điều kiện cụ thể có thể theo các mô hình khác nhau.
Trong điều kiện cụ thể của Việt Nam, quyền lực nhà nước là thống nhất, tập trung, không phân chia nhưng có sự phân công phối hợp thực thi ba nhóm quyền lực nhà nước. Quốc hội là cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất và Quốc hội là cơ quan duy nhất có quyền lập hiến và lập pháp; chính phủ và chính quyền địa phương các cấp là hệ thống các cơ quan thực thi quyền hành pháp; hệ thống toà án nhân dân và Viện kiểm sát nhân dân là các cơ quan tư pháp. Quản lý nhà nước là hoạt động thực thi quyền lực nhà nước của các cơ quan quyền lực nhà nước hay các cơ quan quản lý nhà nước. Quản lý nhà nước cũng là một dạng của quản lý nói chung.
Quản lý (management) là sự tác động một cách có tổ chức của chủ thể (nhà quản lý, chủ thể quản lý) vào một đối tượng nhất định nhằm điều chỉnh các các hành vi, hoạt động của con người, nhóm con người và tổ chức (đối tượng quản lý) để duy trì tính ổn định và phát triển của tổ chức theo theo những mục tiêu đã đề ra. Nhưng quản lý nhà nước là sự quản lý của một chủ thể đặc biệt- có quyền lực công, quyền lực nhà nước do chính các cơ quan quản lý nhà nước thực hiện nhằm bảo đảm cho quốc gia phát triển theo những định hướng chính trị đã vạch ra. Quản lý nhà nước gắn liền với quyền lực công, quyền lực nhà nước. Quản lý nhà nước là sự hoạt động có tổ chức và bằng quyền lực nhà nước của các cơ quan thuộc bộ máy Nhà nước (công quyền ) để điều chỉnh các quá trình xã hội, hành vi của công dân và mọi tổ chức xã hội (chính trị , kinh tế.) nhằm giữ gìn trật tự xã hội (thể chế chính trị) và sự phát triển xã hội theo mục tiêu đã định (sơ đồ hình 2).
Các cơ quan lập pháp Công dân, các tổ Cơ quan nhà Các cơ quan chức nhà nước, các Mục tiêu của nhà nước Tư pháp tổ chức xã hội,. nước (đối tượng bị quản lý) Các cơ quan hành pháp Hình 1.2: Quản lý nhà nước - chủ thể quản lý và đối tượng quản lý 6 Quản lý nhà nước được thực hiện bởi hệ thống của các cơ quan thực thi ba loại quyền lực nhà nước đã nêu trên : hành pháp, lập pháp và tư pháp và điều này thể hiện theo nguyên tắc đã được Cương lĩnh của Đảng và Hiến pháp 1992 nêu ra là: Đảng lãnh đạo, nhân dân làm chủ và Nhà nước quản lý. Trong điều kiện thể chế chính trị Việt Nam, các tổ chức chính trị xã hội đóng vai trò rất quan trọng trong hoạt động quản lý nhà nước. Sự tham gia của các tổ chức chính trị - xã hội (Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các thành viên của mặt trận) không chỉ với tư cách là một chủ thể xã hội mà còn là những chủ thể đại diện cho nhân dân.
Trong xu hướng dân chủ xã hội chủ nghĩa, sự tham gia của công dân trong hoạt động quản lý nhà nước được nhà nước khuyến khích, hỗ trợ, bảo vệ. Các yếu tố cấu thành hoạt động quản lý hành chính nhà nước. Quản lý hành chính nhà nước là một bộ phận cấu thành quản lý nhà nước. Quản lý hành chính nhà nước được định nghĩa một cách đơn giản như sau: quản lý hành chính nhà nước là hoạt động quản lý nhà nước của hệ thống các cơ quan thực thi quyền hành pháp.
Nhiều nước quản lý hành chính nhà nước được hiểu là chấp hành (executive). Hoạt động quản lý nhà nước của các cơ quan hành chính nhà nước được tiến hành dựa trên bốn nhóm yếu tố cơ bản: - Thể chế hành chính nhà nước; - Hệ thống cơ quan quản lý hành chính nhà nước tạo nên bộ máy hành chính nhà nước ; - Đội ngũ những người làm việc trong các cơ quan hành chính nhà nước; - Nguồn tài chính cần thiết bảo đảm cho các hoạt động quản lý nhà nước được thực hiện. (1) Thể chế hành chính nhà nước là toàn bộ các yếu tố cấu thành hành chính nhà nước để hành chính nhà nước hoạt động quản lý nhà nước một cách hiệu quả, đạt được mục tiêu của quốc gia”. Thể chế hành chính nhà nước bao gồm: các cơ quan hành chính nhà nước và pháp luật quy định cách thức các cơ quan quản lý hành chính nhà nước thực thi các hoạt động quản lý nhà nước.
Thể chế hành chính nhà nước được cấu thành từ các yếu tố: - Hệ thống các cơ quan hành chính nhà nước từ trung ương đến cơ sở. 7 - Hệ thống các văn bản pháp luật của nhà nước điều chỉnh sự phát triển kinh tế - xã hội trên mọi phương diện, đảm bảo xã hội phát triển ổn định, an toàn, bền vững. Đó là thể chế quản lý hành chính nhà nước trên các lĩnh vực (thể chế kinh tế, thể chế văn hoá,. - Hệ thống các văn bản pháp luật quy định nhiệm vụ, quyền hạn, thẩm quyền của các cơ quan thuộc bộ máy hành chính nhà nước từ Trung ương đến tận cơ sở bao gồm: Chính phủ, thủ tướng Chính phủ, các bộ, các cơ quan thuộc Chính phủ; chính quyền địa phương các cấp cũng như các cơ quan quản lý nhà nước được thành lập theo luật định.
C¬ quan quyÒn lùc nhµ n-íc cao nhÊt (Quèc héi) Thùc thi quyÒn lùc nhµ n-íc Thùc thi quyÒn lËp ph¸p (Quèc héi) Thùc thi quyÒn hµnh ph¸p Thùc thi quyÒn t- ph¸p (toµ ¸n, VKS) C¬ quan quyÒn lùc nhµ n-íc ë HÖ thèng c¬ quan hµnh chÝnh ®Þa ph-¬ng (H§ND) nhµ n-íc C¬ quan hµnh chÝnh nhµ n-íc trung -¬ng C¬ quan hµnh chÝnh nhµ n-íc ë ®Þa ph-¬ng H×nh 1.3: HÖ thèng c¸c c¬ quan thùc thi quyÒn lùc / hµnh chÝnh - Hệ thống các văn bản quy định chế độ công vụ và các quy chế công chức. - Hệ thống các chế định về tài phán hành chính nhằm giải quyết những tranh chấp hành chính giữa công dân với nền hành chính thông qua khiếu kiện về sự vi phạm pháp luật của các cơ quan quản lý hành chính nhà nước đối với công dân, đối với các tổ chức xã hội. - Hệ thống các thủ tục hành chính nhằm giải quyết các quan hệ giữa nhà nước với công dân và với các tổ chức xã hội. Đó là hệ thống các thủ tục phức tạp, đòi hỏi phải công khai, rõ ràng, cụ thể, dễ hiểu, dễ tiếp cận.
8 (2) Hệ thống các cơ quan hành chính nhà nước, bao gồm: - Cơ quan thuộc Chính phủ thực hiện một số nhiệm vụ, quyền hạn quản lý nhà nước về ngành, lĩnh vực; quản lý nhà nước các dịch vụ công thuộc ngành, lĩnh vực và thực hiện một số nhiệm vụ, quyền hạn cụ thể về đại diện chủ sở hữu phần vốn của nhà nước tại doanh nghiệp có vốn nhà nước theo quy định của pháp luật. Tuy nhiên, cần phải chú ý, mặc dù được trao chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn quản lý nhà nước trên một số lĩnh vực (thực chất là được Chính phủ uỷ quyền) nhưng các loại cơ quan thuộc Chính phủ không có quyền ban hành văn bản quy phạm pháp luật. Đây cũng là một khó khăn cho các cơ quan này khi thực hiện chức năng quản lý nhà nước trên một số lĩnh vực (xét trong trường hợp này cơ quan thuộc chính phủ giống như bộ), nhưng lại không được ban hành văn bản quy phạm pháp luật. - Uỷ Ban Nhân dân và các cơ quan chuyên môn, là cơ quan hành chính nhà nước ở địa phương.
Theo văn bản quy phạm pháp luật hiện hành, có ba cấp hành chính: tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương; Huyện, quận, thị xã và thành phố thuộc tỉnh; Xã, phường, thị trấn.