Lêi c¶m ¬n Tr¶i qua mét thêi gian nghiªn cøu vµ häc tËp t¹i khoa sau §¹i häc – trêng §¹i häc L©m NghiÖp, ®îc sù híng dÉn nhiÖt t×nh cña c¸c thÇy gi¸o, c« gi¸o vµ c¸c gi¶ng viªn ®Õn nay t«i ®· hoµn thµnh c¸c chøng chØ theo yªu cÇu cña khoa sau ®¹i häc vµ cña nhµ trêng. Trong qu¸ tr×nh thùc hÞªn vµ hoµn thµnh b¶n luËn v¨n th¹c sü nµy, t¸c gi¶ ®· nhËn ®îc sù quan t©m, gióp ®ì cña ban gi¸m hiÖu, khoa sau ®¹i häc, c¸c thÇy c« gi¸o trong trêng còng nh ngoµi trêng vµ c¸c b¹n ®ång nghiÖp. Nh©n dÞp nµy t¸c gi¶ xin c¶m ¬n sù gióp ®ì hiÖu qu¶ ®ã. §ång thêi t¸c gi¶ xin bµy tá lßng c¶m ¬n ch©n thµnh tíi thÇy gi¸o PGS.
TS TrÇn H÷u Viªn – ngêi thÇy híng dÉn khoa häc, ®· trùc tiÕp híng dÉn, truyÒn ®¹t nh÷ng kiÕn thøc quÝ b¸u cho t¸c gi¶ trong suèt qu¸ tr×nh thùc hiÖn luËn v¨n. T¸c gi¶ còng xin ch©n thµnh c¶m ¬n UBND TØnh L¹ng S¬n, Së N«ng nghiÖp vµ ph¸t triÓn n«ng th«n tØnh L¹ng S¬n, Së Tµi nguyªn vµ M«i trêng, chi côc KiÓm l©m, chi côc ph¸t triÓn L©m NghiÖp tØnh L¹ng S¬n. UBND huyÖn H÷u Lòng, phßng Kinh tÕ, phßng Tµi nguyªn vµ M«i trêng, h¹t KiÓm l©m huyÖn H÷u Lòng ®· gióp ®ì t«i trong qu¸ tr×nh thùc hiÖn ®Ò tµi. Trong qu¸ tr×nh thùc hiÖn ®Ò tµi ch¾c ch¾n sÏ kh«ng tr¸nh khái nh÷ng sai sãt.
KÝnh mong c¸c thÇy c« vµ c¸c b¹n bÌ ®ång nghiÖp ®ãng gãp ý kiÕn ®Ó luËn v¨n cã ý nghÜa thùc tiÔn h¬n vµ sím ®i vµo hiÖn thùc. Xu©n Mai, ngµy 01/08/2008 Ngêi thùc hiÖn §inh §øc Hoµng LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Ch¬ng I §Æt vÊn ®Ò Trong nh÷ng thËp kû qua, vèn rõng cña ®Êt níc ®· vµ ®ang bÞ suy gi¶m nghiªm träng do n¹n khai th¸c rõng, t×nh tr¹ng du canh du c, ®èt n¬ng lµm rÉy ®· lµm cho m«i trêng sinh th¸i bÞ huû ho¹i, diÖn tÝch ®Êt trèng ®åi nói träc ngµy cµng t¨ng. ChÝnh v× vËy, viÖc qu¶n lý, b¶o vÖ, kh«i phôc vµ ph¸t triÓn tµi nguyªn rõng phÊn ®Êu h¹n chÕ vµ tiÕn tíi chÊm døt n¹n mÊt rõng, n©ng cao ®é che phñ cña rõng lµ môc tiªu cña §¶ng vµ nhµ níc ta trong thêi kú ®æi míi. L©m NghiÖp lµ mét ngµnh kinh tÕ quan träng trong nÒn kinh tÕ quèc d©n.
Tríc ®©y, l©m nghiÖp níc ta lµ nÒn l©m nghiÖp truyÒn thèng dùa vµo rõng tù nhiªn vµ sö dông lùc lîng quèc doanh lµ chÝnh. Trong thêi kú ®æi míi ®· chuyÓn sang x©y dùng nÒn l©m nghiÖp céng ®ång, thu hót sù tham gia réng r·i cña toµn d©n, dùa chñ yÕu vµo rõng trång ®Ó ®¸p øng nhu cÇu l©m s¶n ngµy cµng t¨ng cña nh©n d©n, tÝch cùc b¶o vÖ rõng tù nhiªn hiÖn cã, ®Èy nhanh tèc ®é phñ xanh ®Êt trèng ®åi nói träc, sö dông cã hiÖu qu¶ tµi nguyªn rõng vµ ®a s¶n suÊt kinh doanh l©m nghiÖp thµnh mét ngµnh, nghÒ chÝnh ë miÒn nói, gãp phÇn n©ng cao thu nhËp vµ c¶i thiÖn ®êi sèng cho nh©n d©n, t¹o tiÒn ®Ò cho viÖc thùc hiÖn th¾ng lîi NghÞ quyÕt cña Quèc héi kho¸ X vÒ Dù ¸n trång míi 5 triÖu ha rõng giai ®o¹n 1998 – 2010. HiÖn nay, vai trß cña rõng nãi riªng hay ngµnh l©m nghiÖp nãi chung kh«ng nh÷ng ®îc ®¸nh gi¸ ë khÝa c¹nh kinh tÕ th«ng qua nh÷ng s¶n phÈm truíc m¾t thu ®îc tõ rõng mµ cßn tÝnh ®Õn nh÷ng lîi Ých to lín vÒ x· héi, m«i trêng mµ nghÒ rõng ®em l¹i. Sù t¸c ®éng ®Õn rõng vµ ®Êt rõng kh«ng chØ ¶nh hëng trùc tiÕp ®Õn nghÒ rõng vµ sù ph¸t triÓn kinh tÕ x· héi t¹i khu vùc cã rõng mµ cßn t¸c ®éng nhiÒu mÆt ®Õn c¸c khu vùc LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com phô cËn còng nh nhiÒu ngµnh s¶n xuÊt kh¸c.
Do vËy ®Ó sö dông tµi nguyªn rõng vµ ®Êt rõng mét c¸ch bÒn v÷ng vµ l©u dµi. ViÖc x©y dùng ph¬ng ¸n sö dông nguån tµi nguyªn nµy mét c¸ch hîp lý lµ yªu cÇu cÊp thiÕt ®èi víi c¸c nhµ qu¶n lý. Quy ho¹ch ph¸t triÓn l©m nghiÖp lµ mét bé phËn cÊu thµnh cña quy ho¹ch tæng thÓ nh»m ph¸t triÓn kinh tÕ x· héi. Do ®ã, c«ng t¸c quy ho¹ch l©m nghiÖp cÇn cã sù phèi hîp chÆt chÏ víi quy ho¹ch ph¸t triÓn n«ng th«n (n«ng nghiÖp, l©m nghiÖp, thuû lîi vµ mét sè ngµnh liªn quan kh¸c) nh»m tr¸nh sù chång chÐo, h¹n chÕ lÉn nhau gi÷a c¸c ngµnh.
Thùc chÊt cña c«ng t¸c quy ho¹ch lµ lËp kÕ ho¹ch ph¸t triÓn cho mét ngµnh hoÆc lÜnh vùc s¶n xuÊt trong tõng giai ®o¹n cô thÓ. Mçi ngµnh kinh tÕ muèn tån t¹i, ph¸t triÓn th× nhÊt thiÕt ph¶i lËp kÕ ho¹ch, mµ trong ®ã c«ng t¸c ®iÒu tra c¬ b¶n phôc vô cho quy ho¹ch ph¸t triÓn ph¶i ®îc ®i tríc mét bíc. H÷u Lòng lµ huyÖn miÒn nói, trong ®ã diÖn tÝch rõng vµ ®Êt l©m nghiÖp chiÕm h¬n 80% so víi tæng diÖn tÝch ®Êt tù nhiªn. Do vËy, kinh tÕ l©m nghiÖp gi÷ vÞ trÝ quan träng trong ho¹t ®éng kinh tÕ x· héi; viÖc lËp vµ triÓn khai mét ph¬ng ¸n quy ho¹ch l©m nghiÖp hîp lý, ®¶m b¶o c¬ së khoa häc sÏ gãp phÇn t¨ng thu nhËp , c¶i thiÖn ®êi sèng nh©n d©n, thùc hiÖn ®îc xo¸ ®ãi gi¶m nghÌo vµ ®a kinh tÕ x· héi miÒn nói ph¸t triÓn hoµ nhËp víi tiÕn tr×nh c«ng nghiÖp ho¸ hiÖn ®¹i ho¸ ®Êt níc.
XuÊt ph¸t tõ nh÷ng quan ®iÓm trªn, t«i tiÕn hµnh thùc hiÖn ®Ò tµi: “Nghiªn cøu c¬ së lý luËn vµ thùc tiÔn ®Ò xuÊt nh÷ng néi dung, gi¶i ph¸p c¬ b¶n qui ho¹ch l©m nghiÖp t¹i huyÖn H÷u Lòng – tØnh L¹ng S¬n”. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Ch¬ng II Tæng quan vÊn ®Ò nghiªn cøu 2. Trªn thÕ giíi 2. Quy ho¹ch vïng Quy ho¹ch vïng tu©n theo häc thuyÕt M¸c – Lª Nin vÒ ph©n bæ vµ ph¸t triÓn lùc lîng s¶n xuÊt theo l·nh thæ vµ sö dông c¸c ph¬ng ph¸p cña chñ nghÜa duy vËt biÖn chøng.
C¸c M¸c vµ ¡ng Ghen ®· chØ ra: “Møc ®é ph¸t triÓn lùc lîng s¶n xuÊt cña mét d©n téc thÓ hiÖn râ nÐt h¬n ë chç sù ph©n c«ng lao ®éng cña d©n téc ®ã ®îc ph¸t triÓn ®Õn møc nµo”. Lª Nin chØ ra:”Sù nghiªn cøu tæng hîp tÊt c¶ c¸c ®Æc ®iÓm tù nhiªn, kinh tÕ, x· héi cña mçi vïng lµ nguyªn t¾c quan träng ®Ó ph©n bæ lùc lîng s¶n xuÊt”. V× vËy, nghiªn cøu c¸c ®Æc ®iÓm ®Æc trng cho sù ph©n bæ lùc lîng s¶n xuÊt ë mét vïng trong qu¸ khø vµ hiÖn t¹i ®Ó x¸c ®Þnh kh¶ n¨ng tiÒm tµng vµ t¬ng lai ph¸t triÓn cña vïng ®ã. Dùa trªn c¬ së häc thuyÕt cña M¸c vµ ¡ng Ghen, V.I Lª Nin ®· nghiªn cøu c¸c híng cô thÓ vÒ kÕ ho¹ch ho¸ ph¸t triÓn lùc lîng s¶n xuÊt trong x· héi chñ nghÜa.
Sù ph©n bè lùc lîng s¶n xuÊt ®îc x¸c ®Þnh theo nguyªn t¾c sau: - Ph©n bè lùc lîng s¶n xuÊt cã kÕ ho¹ch trªn toµn l·nh thæ cña ®Êt níc, tØnh, huyÖn nh»m thu hót c¸c nguån tµi nguyªn thiªn nhiªn vµ lao ®éng cña tÊt c¶ c¸c vïng vµo qu¸ tr×nh t¸i s¶n xuÊt më réng. - KÕt hîp tèt lîi Ých cña Nhµ níc vµ nhu cÇu ph¸t triÓn kinh tÕ cña tõng tØnh, tõng huyÖn. - §a c¸c xÝ nghiÖp c«ng nghiÖp ®Õn gÇn nguån nguyªn liÖu ®Ó h¹n chÕ chi phÝ vËn chuyÓn. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com - KÕt hîp chÆt chÏ c¸c ngµnh kinh tÕ quèc d©n ë tõng vïng, tõng huyÖn nh»m n©ng cao n¨ng xuÊt lao ®éng vµ sö dông hîp lý tµi nguyªn thiªn nhiªn [20].
Quy ho¹ch l©m nghiÖp Sù ph¸t triÓn cña quy ho¹ch l©m nghiÖp g¾n liÒn víi sù ph¸t triÓn kinh tÕ t b¶n chñ nghÜa. Do c«ng nghiÖp vµ giao th«ng vËn t¶i ph¸t triÓn nªn khèi lîng gç ngµy cµng t¨ng. S¶n xuÊt gç ®· t¸ch khái nÒn kinh tÕ ®Þa ph¬ng vµ bíc vµo thêi ®¹i kinh tÕ hµng ho¸ t b¶n chñ nghÜa. Thùc tÕ s¶n xuÊt l©m nghiÖp ®· kh«ng cßn bã hÑp trong trong viÖc s¶n xuÊt gç ®¬n thuÇn mµ cÇn ph¶i cã ngay nh÷ng lý luËn vµ biÖn ph¸p nh»m ®¶m b¶o thu ho¹ch lîi nhuËn l©u dµi cho c¸c chñ rõng.
ChÝnh hÖ thèng hoµn chØnh vÒ lý luËn quy ho¹ch l©m nghiÖp vµ ®iÒu chÕ rõng ®· ®îc h×nh thµnh trong hoµn c¶nh nh vËy. §Çu thÕ kû 18, ph¹m vi quy ho¹ch l©m nghiÖp míi chØ gi¶i quyÕt viÖc:”khoanh khu chÆt lu©n chuyÓn”, cã nghÜa ®em tr÷ lîng hoÆc diÖn tÝch tµi nguyªn rõng chia ®Òu cho tõng n¨m cña chu kú khai th¸c vµ tiÕn hµnh khoanh khu chÆt lu©n chuyÓn theo tr÷ lîng hoÆc diÖn tÝch. Ph¬ng thøc nµy phôc vô cho ph¬ng thøc kinh doanh rõng chåi, chu kú khai th¸c ng¾n. Sau c¸ch m¹ng c«ng nghiÖp, vµo thÕ kû thø 19 ph¬ng thøc kinh doanh rõng chåi ®îc thay b»ng ph¬ng thøc kinh doanh rõng h¹t víi chu kú khai th¸c dµi.
Vµ ph¬ng thøc “Khoanh khu chÆt lu©n chuyÓn” nhêng chç cho ph¬ng thøc “Chia ®Òu” cña Hartig. Hartig ®· chia ®Òu chu kú khai th¸c thµnh nhiÒu thêi kú lîi dông vµ trªn c¬ së ®ã, khèng chÕ lîng chÆt h»ng n¨m. §Õn 1816, xuÊt hiÖn ph¬ng thøc lu©n kú lîi dông cña H. Cotta chia chu kú khai th¸c thµnh 20 thêi kú lîi dông vµ còng lÊy ®ã ®Ó khèng chÕ lîng chÆt hµng n¨m.
LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Sau ®ã ph¬ng ph¸p “B×nh qu©n quy ho¹ch” ra ®êi. Quan ®iÓm cña ph¬ng ph¸p nµy lµ gi÷ ®Õn møc thu ho¹ch trong chu kú khai th¸c hiÖn t¹i, ®ång thêi vÉn ®¶m b¶o thu ho¹ch ®îc liªn tôc trong chu kú sau. Vµ ®Õn cuèi thÕ kû 19, xuÊt hiÖn ph¬ng ph¸p “L©m phÇn kinh tÕ” cña Judeich. Ph¬ng ph¸p nµy kh¸c víi ph¬ng ph¸p “B×nh qu©n thu ho¹ch” vÒ c¨n b¶n.
Judeich cho r»ng nh÷ng l©m phÇn nµo ®¶m b¶o thu ho¹ch ®îc nhiÒu tiÒn nhÊt sÏ ®îc ®a vµo diÖn khai th¸c. Hai ph¬ng ph¸p “B×nh qu©n thu ho¹ch” vµ “l©m phÇn kinh tÕ”chÝnh lµ tiÒn ®Ò cña hai ph¬ng ph¸p tæ chøc kinh doanh vµ tæ chøc rõng kh¸c nhau. Ph¬ng ph¸p “B×nh qu©n thu ho¹ch” vµ sau nµy lµ ph¬ng ph¸p “CÊp tuæi” chÞu ¶nh hëng cña “Lý luËn rõng tiªu chuÈn”, cã nghÜa lµ rõng ph¶i cã kÕt cÊu tiªu chuÈn vÒ tuæi còng nh vÒ diÖn tÝch vµ tr÷ lîng, vÞ trÝ vµ ®a c¸c cÊp tuæi cao vµo diÖn tÝch khai th¸c. HiÖn nay, ph¬ng ph¸p kinh doanh rõng nµy ®îc dïng phæ biÕn ë c¸c níc cã tµi nguyªn phong phó.
Cßn ph¬ng ph¸p “l©m phÇn kinh tÕ” vµ hiÖn nay lµ ph¬ng ph¸p “L©m phÇn” kh«ng c¨n cø vµo tuæi rõng mµ dùa vµo ®Æc ®iÓm cô thÓ cña mçi l©m phÇn ®Ó tiÕn hµnh ph©n tÝch, x¸c ®Þnh s¶n lîng vµ biÖn ph¸p kinh doanh, ph¬ng thøc ®iÒu chÕ rõng. Còng tõ ph¬ng ph¸p nµy, cßn ph¸t triÓn ph¬ng ph¸p “Ph¬ng ph¸p kinh doanh l«” vµ “Ph¬ng ph¸p kiÓm tra”[17].