Nghiên cứu giải pháp quy hoạch lâm nghiệp tại huyện Hữu Lũng, tỉnh Lạng Sơn

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu cơ sở lý luận và thực tiễn quy hoạch lâm nghiệp tại huyện Hữu Lũng, tỉnh Lạng Sơn với các giải pháp cơ bản.

• Tác giả: Đinh Đức Hoàng
• Người hướng dẫn: PGS. TS Trần Hữu Viên
• Trường học: Trường Đại học Lâm Nghiệp
• Chuyên ngành: Lâm Nghiệp
• Đề tài: Giải pháp quy hoạch lâm nghiệp tại huyện Hữu Lũng, Lạng Sơn
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sỹ
• Năm xuất bản: 2008
• Địa điểm: Xuân Mai

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG 1: ĐẶT VẤN ĐỀ
• 2. CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 2.1. Trên thế giới
• 2.2. Quy hoạch vùng
• 2.3. Quy hoạch lâm nghiệp

Tóm tắt

I. Tổng quan về quy hoạch lâm nghiệp tại huyện Hữu Lũng Lạng Sơn

Quy hoạch lâm nghiệp tại huyện Hữu Lũng, Lạng Sơn đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ và phát triển tài nguyên rừng. Huyện Hữu Lũng có diện tích rừng lớn, chiếm hơn 80% tổng diện tích tự nhiên. Việc quy hoạch lâm nghiệp không chỉ giúp bảo vệ môi trường mà còn tạo ra nguồn thu nhập bền vững cho người dân địa phương. Các chính sách lâm nghiệp hiện tại cần được xem xét và điều chỉnh để phù hợp với thực tiễn phát triển.

1.1. Tình hình hiện tại của tài nguyên rừng tại Hữu Lũng

Tài nguyên rừng tại Hữu Lũng đang bị đe dọa bởi nạn khai thác trái phép và biến đổi khí hậu. Việc quản lý tài nguyên rừng cần được cải thiện để đảm bảo sự phát triển bền vững.

1.2. Vai trò của quy hoạch lâm nghiệp trong phát triển kinh tế

Quy hoạch lâm nghiệp không chỉ bảo vệ môi trường mà còn góp phần vào phát triển kinh tế địa phương. Các mô hình kinh tế lâm nghiệp cần được phát triển để nâng cao thu nhập cho người dân.

II. Những thách thức trong quy hoạch lâm nghiệp tại Hữu Lũng

Huyện Hữu Lũng đang đối mặt với nhiều thách thức trong quy hoạch lâm nghiệp. Các vấn đề như khai thác rừng trái phép, quản lý tài nguyên kém và thiếu sự tham gia của cộng đồng là những yếu tố cản trở sự phát triển bền vững. Cần có các giải pháp cụ thể để khắc phục những thách thức này.

2.1. Khai thác rừng trái phép và tác động môi trường

Khai thác rừng trái phép đang diễn ra phổ biến, gây ra nhiều tác động tiêu cực đến môi trường sinh thái. Cần có các biện pháp mạnh mẽ để ngăn chặn tình trạng này.

2.2. Thiếu sự tham gia của cộng đồng trong quản lý rừng

Sự tham gia của cộng đồng trong quản lý tài nguyên rừng là rất quan trọng. Cần có các chương trình giáo dục và nâng cao nhận thức để người dân hiểu rõ vai trò của mình.

III. Phương pháp quy hoạch lâm nghiệp hiệu quả tại Hữu Lũng

Để quy hoạch lâm nghiệp hiệu quả, cần áp dụng các phương pháp khoa học và công nghệ hiện đại. Việc sử dụng công nghệ thông tin trong quản lý tài nguyên rừng sẽ giúp nâng cao hiệu quả công tác quy hoạch.

3.1. Ứng dụng công nghệ thông tin trong quy hoạch

Công nghệ thông tin có thể giúp theo dõi và quản lý tài nguyên rừng một cách hiệu quả. Việc áp dụng GIS và các phần mềm quản lý sẽ hỗ trợ trong việc lập kế hoạch và giám sát.

3.2. Các mô hình quy hoạch lâm nghiệp bền vững

Cần phát triển các mô hình quy hoạch lâm nghiệp bền vững, kết hợp giữa bảo vệ môi trường và phát triển kinh tế. Các mô hình này cần được thử nghiệm và điều chỉnh phù hợp với thực tiễn địa phương.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về quy hoạch lâm nghiệp

Các nghiên cứu về quy hoạch lâm nghiệp tại Hữu Lũng đã chỉ ra nhiều kết quả tích cực. Việc áp dụng các giải pháp quy hoạch đã giúp cải thiện tình hình tài nguyên rừng và nâng cao đời sống người dân. Tuy nhiên, cần tiếp tục theo dõi và đánh giá để đảm bảo tính bền vững.

4.1. Kết quả từ các dự án quy hoạch lâm nghiệp

Nhiều dự án quy hoạch lâm nghiệp đã được triển khai và đạt được kết quả khả quan. Các dự án này không chỉ bảo vệ rừng mà còn tạo ra việc làm cho người dân.

4.2. Đánh giá tác động của quy hoạch đến đời sống người dân

Quy hoạch lâm nghiệp đã có tác động tích cực đến đời sống người dân, giúp họ cải thiện thu nhập và nâng cao chất lượng cuộc sống. Cần tiếp tục đánh giá để điều chỉnh các chính sách phù hợp.

V. Kết luận và hướng phát triển tương lai cho quy hoạch lâm nghiệp

Quy hoạch lâm nghiệp tại huyện Hữu Lũng cần được tiếp tục cải thiện và phát triển. Các chính sách cần được điều chỉnh để phù hợp với thực tiễn và nhu cầu của người dân. Hướng phát triển bền vững sẽ giúp bảo vệ tài nguyên rừng và nâng cao đời sống cộng đồng.

5.1. Định hướng phát triển lâm nghiệp bền vững

Cần xây dựng các chính sách phát triển lâm nghiệp bền vững, kết hợp giữa bảo vệ môi trường và phát triển kinh tế. Điều này sẽ đảm bảo sự phát triển lâu dài cho huyện Hữu Lũng.

5.2. Tăng cường hợp tác quốc tế trong quản lý rừng

Hợp tác quốc tế trong quản lý rừng sẽ giúp huyện Hữu Lũng tiếp cận các công nghệ và kinh nghiệm mới. Điều này sẽ hỗ trợ cho việc quy hoạch lâm nghiệp hiệu quả hơn.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Quy hoạch phát triển lâm nghiệp là một hợp phần trọng yếu trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội bền vững tại các địa bàn miền núi. Tại huyện Hữu Lũng, tỉnh Lạng Sơn, tổng diện tích tự nhiên đạt 80.583,51 ha (tương đương 805,3 km2), trong đó diện tích đất quy hoạch cho mục đích lâm nghiệp và nông nghiệp chiếm trên 70% tổng quỹ đất. Nền kinh tế địa phương phụ thuộc lớn vào ngành nông - lâm nghiệp với tỷ trọng đóng góp lên tới 77,3% vào tổng sản phẩm nội huyện (GDP), trong khi tốc độ tăng trưởng kinh tế bình quân đạt 8,8%/năm.

Tuy nhiên, áp lực từ nạn khai thác gỗ tự nhiên trước đây, tình trạng du canh du cư và tập quán canh tác nương rẫy đã làm suy giảm chất lượng rừng nghiêm trọng. Quỹ đất chưa sử dụng còn ở mức rất cao với 18.606,73 ha (chiếm 23,09% diện tích tự nhiên), dẫn tới nguy cơ xói mòn đất và suy thoái nguồn nước đầu nguồn thuộc lưu vực sông Thương và sông Trung. Vấn đề cốt lõi đặt ra là việc phân chia 3 loại rừng trên thực địa trước năm 2008 còn thiếu cơ sở khoa học, gây khó khăn cho công tác quản lý và giao đất lâm nghiệp.

Nghiên cứu được triển khai với mục tiêu thiết lập luận cứ khoa học và thực tiễn nhằm xây dựng phương án quy hoạch phát triển lâm nghiệp ổn định cho huyện Hữu Lũng giai đoạn 2008 - 2015. Đề tài tập trung phân loại chính xác 3 loại rừng, xác định cơ cấu cây trồng phù hợp, bố trí nguồn lực đầu tư và đề xuất giải pháp lâm sinh hiệu quả. Kết quả quy hoạch góp phần nâng cao độ che phủ rừng, cải thiện sinh kế cho 112.760 nhân khẩu, tăng thu nhập bình quân từ mức 416,5 nghìn đồng/tháng và thực hiện thắng lợi Nghị quyết của Quốc hội về Dự án trồng mới 5 triệu ha rừng.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu xây dựng trên nền tảng học thuyết Mác - Lênin về phân bố và phát triển lực lượng sản xuất theo lãnh thổ, kết hợp phương pháp luận duy vật biện chứng nhằm khai thác tối đa tiềm năng tài nguyên và lao động địa phương. Bên cạnh đó, hệ thống lý luận điều chế và quy hoạch lâm nghiệp kinh điển được tích hợp chọn lọc, bao gồm:

• Phương pháp "Chia đều" của Hartig và phương pháp "Chu kỳ lợi dụng" của H. Cotta (1816) nhằm kiểm soát chặt chẽ sản lượng khai thác hàng năm và cân đối chu kỳ kinh doanh rừng.
• Phương pháp "Lâm phần kinh tế" của Judeich và phương pháp "Cấp tuổi" gắn liền với lý luận rừng tiêu chuẩn, giúp xác định thời điểm và vị trí khai thác tối ưu về mặt giá trị thương phẩm.
• Khung lý thuyết đánh giá đất đai phục vụ quy hoạch sử dụng đất của Tổ chức Nông Lương Liên Hợp Quốc (FAO) và Hội Đất học Hoa Kỳ.

Các khái niệm trọng tâm được chuẩn hóa gồm: Quy hoạch lâm nghiệp (sắp xếp không gian tài nguyên và bố trí sản xuất lâm nghiệp theo cấp quản lý), Quy hoạch 3 loại rừng (rừng đặc dụng, rừng phòng hộ, rừng sản xuất theo Luật Bảo vệ và Phát triển rừng năm 2004), Điều chế rừng và Lâm nghiệp cộng đồng.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp toàn diện từ Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Lạng Sơn, Chi cục Kiểm lâm, UBND huyện Hữu Lũng giai đoạn 2005 - 2007, kết hợp với các văn bản quy phạm pháp luật như Luật Đất đai 2003, Nghị định 23/2006/NĐ-CP và Chỉ thị 38/2005/CT-TTg về rà soát quy hoạch 3 loại rừng.

Về cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu, nghiên cứu thực hiện điều tra hồi cứu và khảo sát thực địa trên toàn bộ 26 xã, thị trấn của huyện Hữu Lũng. Cỡ mẫu đánh giá hiện trạng quản lý đất lâm nghiệp bao gồm 2.701 hộ gia đình (sở hữu 9.367 ha), 475 nhóm hộ (5.460 ha), 200 cộng đồng thôn bản (23.287 ha) và 189 tổ chức kinh tế - quốc doanh (27.566 ha). Phương pháp chọn mẫu phân tầng kết hợp mẫu điển hình được áp dụng dựa trên 3 tiểu vùng sinh thái đặc thù: vùng núi đá vôi phía Bắc (chiếm trên 25% diện tích), vùng núi đất phía Nam và vùng thung lũng dọc Quốc lộ 1A.

Lý do lựa chọn phương pháp kết hợp phân tích thống kê mô tả, phân tích không gian địa lý (GIS) trên bản đồ địa chính tỷ lệ 1/1.000 và bản đồ lâm nghiệp tỷ lệ 1/10.000, cùng phương pháp đánh giá nhanh nông thôn có sự tham gia (PRA) là nhằm giải quyết mâu thuẫn ranh giới giữa đất nông nghiệp và lâm nghiệp, đồng thời phản ánh đúng nguyện vọng canh tác thực tế của đồng bào 7 dân tộc thiểu số tại địa phương trong mốc thời gian quy hoạch 2008 - 2015.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Nghiên cứu đã làm rõ thực trạng tài nguyên đất đai và cấu trúc lâm nghiệp tại huyện Hữu Lũng với các phát hiện định lượng then chốt:

Thứ nhất, tổng diện tích đất có rừng toàn huyện đạt 28.861,2 ha, tạo nên độ che phủ rừng thực tế là 35,8%. Đất lâm nghiệp phân chia thành 3 loại rừng với tỷ lệ rõ rệt: rừng sản xuất chiếm diện tích lớn nhất với 17.244,0 ha (48,88% đất lâm nghiệp), trong đó diện tích rừng trồng sản xuất đạt 13.650 ha (chiếm 38,7%); rừng phòng hộ chiếm 9.854,7 ha (27,94%), chủ yếu là rừng tự nhiên phòng hộ đầu nguồn với 7.015,8 ha; rừng đặc dụng chiếm 8.178,0 ha (23,18%), nằm trọn trong Khu Bảo tồn Thiên nhiên Hữu Liên với 7.374,0 ha rừng tự nhiên.

Thứ hai, nhóm đất Feralit chiếm ưu thế tuyệt đối với 41.965,27 ha (tương đương 97,7% diện tích đất có khả năng nông - lâm nghiệp), gồm các loại chính như Feralit vàng đỏ trên đá sét (Fs) chiếm trên 12.000 ha và Feralit đỏ nâu trên đá vôi (Fv) đạt 3.536,53 ha. Đây là điều kiện tự nhiên lý tưởng để hình thành các vùng chuyên canh cây lâm nghiệp kinh tế như Keo lai, Bạch đàn lai và Thông mã vĩ.

Thứ ba, công tác giao đất lâm nghiệp đã hoàn thành 69.030,48 ha cho các chủ rừng trên 26 xã, với 5.773 giấy chứng nhận quyền sử dụng đất được cấp. Tuy nhiên, chất lượng rừng tự nhiên còn ở mức thấp, chủ yếu là rừng nghèo, rừng non tái sinh và rừng hỗn giao tre nứa (rừng gỗ lá rộng giàu chỉ còn chiếm tỷ lệ dưới 5% diện tích rừng tự nhiên).

Thảo luận kết quả

Thực trạng phân bổ lâm nghiệp tại Hữu Lũng phản ánh rõ nét mối liên hệ giữa điều kiện địa mạo và hiệu quả quản lý tài nguyên. Dữ liệu nghiên cứu cho thấy sự phân hóa sâu sắc có thể được trực quan hóa hiệu quả thông qua biểu đồ tròn (Pie chart) về cơ cấu 3 loại rừng và bản đồ phân vùng chức năng sinh thái tỷ lệ 1/25.000. Cụ thể, vùng núi đá vôi Cai Kinh lưu giữ hệ sinh thái rừng đặc dụng phong phú với 50 loài thú, 182 loài chim và 59 loài bò sát - lưỡng cư, trong khi vùng núi đất Bảo Đài tập trung các lâm phần rừng trồng nguyên liệu phục vụ công nghiệp giấy và ván nhân tạo.

Nguyên nhân của tình trạng diện tích đất trống đồi núi trọc còn lớn (18.606,73 ha) bắt nguồn từ lịch sử quản lý lỏng lẻo trước năm 1993, khi đất lâm nghiệp coi như vô chủ. Thêm vào đó, địa hình chia cắt mạnh khiến mạng lưới 424 km đường liên thôn bị cô lập trong mùa mưa, hạn chế khả năng vận chuyển gỗ và vật tư lâm sinh. So với các nghiên cứu quy hoạch lâm nghiệp tại các huyện miền núi Đông Bắc, Hữu Lũng sở hữu lợi thế vượt trội về vị trí cửa ngõ giao thương nhờ tuyến Quốc lộ 1A (26 km) và đường sắt Hà Nội - Đồng Đăng (25 km), tạo động lực lớn để thương mại hóa các sản phẩm gỗ rừng trồng thâm canh.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu thực chứng, 4 nhóm giải pháp chiến lược được đề xuất nhằm hiện thực hóa quy hoạch lâm nghiệp huyện Hữu Lũng giai đoạn 2008 - 2015:

1. Rà soát, cắm mốc ranh giới và ổn định quy hoạch 3 loại rừng: Phân định chính xác trên thực địa 17.244 ha rừng sản xuất, 9.854 ha rừng phòng hộ và 8.178 ha rừng đặc dụng; hoàn thành cắm mốc ranh giới tại 26 xã trước năm 2010. Cơ quan chủ trì: UBND huyện Hữu Lũng phối hợp với Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Hạt Kiểm lâm huyện.

2. Đẩy mạnh trồng mới và thâm canh rừng nguyên liệu gỗ lớn: Chuyển đổi tối thiểu 10.000 ha đất trống đồi trọc sang trồng các loài cây sinh trưởng nhanh có năng suất cao (Keo lai, Bạch đàn mô, Thông mã vĩ) với mục tiêu đạt năng suất sinh khối 15 - 20 m3/ha/năm; mở rộng diện tích cây bản địa có giá trị cao (Lát hoa, Lim xanh, Trám) tại các xã Hòa Thắng, Tân Thành, Hòa Sơn. Đơn vị thực hiện: Phòng Nông nghiệp và PTNT, các Ban quản lý rừng và các hộ gia đình chủ rừng.

3. Hoàn thiện chính sách đất đai và tài chính lâm nghiệp: Tiến hành cấp đổi, cấp mới 100% Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất lâm nghiệp cho 2.701 hộ gia đình và 200 cộng đồng thôn bản; giải ngân nguồn vốn vay ưu đãi từ Ngân hàng Chính sách Xã hội để hỗ trợ người dân đầu tư chu kỳ kinh doanh dài hạn (7 - 10 năm), phấn đấu nâng thu nhập lâm nghiệp bình quân của người dân lên trên 800 nghìn đồng/tháng vào năm 2015. Đơn vị thực hiện: Phòng Tài nguyên và Môi trường, Chi nhánh Ngân hàng Chính sách Xã hội huyện.

4. Xây dựng hệ thống quản lý bảo vệ và phòng cháy chữa cháy rừng: Thành lập 26 tổ xung kích bảo vệ rừng tại cơ sở; lắp đặt 5 chòi quan sát lửa rừng tại các vùng trọng điểm dễ cháy; giảm thiểu 90% số vụ phá rừng và lấn chiếm đất lâm nghiệp trái phép; bảo tồn nghiêm ngặt 7.374 ha sinh cảnh rừng tự nhiên tại Khu Bảo tồn Thiên nhiên Hữu Liên. Đơn vị thực hiện: Hạt Kiểm lâm Hữu Lũng và UBND các xã, thị trấn.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung luận văn mang giá trị học thuật và ứng dụng thực tiễn cao, đặc biệt phù hợp với 4 nhóm đối tượng sau:

• Cơ quan quản lý nhà nước về lâm nghiệp và địa chính: Cán bộ Sở NN&PTNT, Chi cục Kiểm lâm, Phòng Tài nguyên - Môi trường và UBND cấp huyện/xã có thể sử dụng số liệu, quy trình phân vùng 3 loại rừng làm tài liệu hướng dẫn trong việc lập quy hoạch sử dụng đất và cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất lâm nghiệp.
• Doanh nghiệp và Hợp tác xã chế biến lâm sản: Các đơn vị sản xuất gỗ nguyên liệu, ván dăm, bột giấy có thể tham khảo bức tranh phân bố trữ lượng và cơ cấu loài cây (Keo, Bạch đàn, Thông) để xây dựng chiến lược liên kết chuỗi giá trị và quy hoạch vùng nguyên liệu tập trung.
• Giảng viên, nhà nghiên cứu và học viên cao học: Giới học thuật thuộc các chuyên ngành Quản lý tài nguyên rừng, Lâm học, Địa lý kinh tế có thể khai thác khung lý luận điều chế rừng kinh điển và phương pháp luận kết hợp GIS - PRA trong phân tích cấp huyện.
• Tổ chức phi chính phủ và cộng đồng nông thôn miền núi: Các tổ chức phát triển nông thôn có thể ứng dụng mô hình giao đất cho 200 cộng đồng bản làng và giải pháp nông lâm kết hợp để thiết kế các dự án sinh kế bền vững gắn với chi trả dịch vụ môi trường rừng.

Câu hỏi thường gặp

1. Mục tiêu cốt lõi của quy hoạch lâm nghiệp huyện Hữu Lũng giai đoạn 2008 - 2015 là gì? Mục tiêu cốt lõi là thiết lập cơ sở khoa học để phân định ổn định 3 loại rừng, khai thác tối ưu 35.276,7 ha đất lâm nghiệp, phủ xanh phần lớn trong 18.606,73 ha đất trống đồi trọc, qua đó nâng cao độ che phủ rừng và tăng thu nhập cho hơn 58.000 lao động địa phương.

2. Cơ cấu phân bổ 3 loại rừng tại Hữu Lũng có điểm gì đặc trưng? Cơ cấu rừng của huyện có tỷ trọng rừng sản xuất áp đảo với 17.244,0 ha (rừng trồng chiếm 13.650 ha), rừng phòng hộ chiếm 9.854,7 ha và rừng đặc dụng bảo tồn nghiêm ngặt chiếm 8.178,0 ha gắn với hệ sinh thái núi đá vôi Cai Kinh.

3. Điểm nghẽn lớn nhất trong quản lý đất lâm nghiệp tại địa phương trước giai đoạn quy hoạch là gì? Điểm nghẽn chính là tình trạng tranh chấp ranh giới, cấp đất sai thẩm quyền và sự chồng chéo giữa Luật Đất đai với Luật Bảo vệ và Phát triển rừng, khiến 18,2% quỹ đất lâm nghiệp chưa có quy hoạch sử dụng rõ ràng.

4. Nghiên cứu đã đề xuất cơ cấu cây trồng nào cho vùng rừng sản xuất? Nghiên cứu định hướng phát triển cây mọc nhanh như Bạch đàn lai, Keo lai, Thông mã vĩ cho chu kỳ ngắn (6 - 8 năm) lấy gỗ nguyên liệu, xen ghép các loài cây bản địa như Lát hoa, Lim, Trám cho chu kỳ dài (20 - 30 năm) lấy gỗ lớn.

5. Giải pháp nào được đưa ra để đảm bảo sinh kế cho đồng bào dân tộc thiểu số tại chỗ? Giải pháp trọng tâm là hoàn thiện giao 23.287 ha đất cho 200 cộng đồng thôn bản quản lý, lồng ghép nguồn vốn Chương trình 135 và Dự án 661 để chi trả tiền khoán bảo vệ rừng, kết hợp phát triển mô hình nông lâm kết hợp dưới tán rừng.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về quy hoạch lâm nghiệp và phân bố lực lượng sản xuất theo lãnh thổ, áp dụng sát hợp vào bối cảnh huyện miền núi Hữu Lũng.
• Đánh giá chuẩn xác hiện trạng tài nguyên trên 80.583,51 ha đất tự nhiên, xác định rõ cấu trúc 3 loại rừng với 17.244 ha rừng sản xuất, 9.854 ha rừng phòng hộ và 8.178 ha rừng đặc dụng.
• Nhận diện đầy đủ các rào cản về cơ sở hạ tầng giao thông (424 km đường liên thôn thấp cấp) và tỷ lệ đất chưa sử dụng còn lớn (18.606,73 ha) ảnh hưởng tới tiến độ công nghiệp hóa lâm nghiệp.
• Đưa ra hệ thống 4 nhóm giải pháp kỹ thuật lâm sinh, chính sách giao đất và đầu tư vốn có tính khả thi cao, phân kỳ chi tiết theo giai đoạn 2008 - 2015.
• Đóng góp luận cứ thực tiễn quan trọng giúp chính quyền tỉnh Lạng Sơn và huyện Hữu Lũng hoàn thiện quy hoạch sử dụng đất đa ngành, dung hòa giữa mục tiêu tăng trưởng kinh tế và an ninh môi trường sinh thái.

Các cơ quan chuyên môn, nhà quản lý và nhà nghiên cứu quan tâm có thể tiếp tục triển khai các mô hình thử nghiệm giống cây lâm nghiệp công nghệ cao và áp dụng hệ thống thông tin địa lý (GIS) tiên tiến để số hóa toàn bộ hồ sơ quản lý rừng trên địa bàn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Lêi c¶m ¬n Tr¶i qua mét thêi gian nghiªn cøu vµ häc tËp t¹i khoa sau §¹i häc – tr­êng §¹i häc L©m NghiÖp, ®­îc sù h­íng dÉn nhiÖt t×nh cña c¸c thÇy gi¸o, c« gi¸o vµ c¸c gi¶ng viªn ®Õn nay t«i ®· hoµn thµnh c¸c chøng chØ theo yªu cÇu cña khoa sau ®¹i häc vµ cña nhµ tr­êng. Trong qu¸ tr×nh thùc hÞªn vµ hoµn thµnh b¶n luËn v¨n th¹c sü nµy, t¸c gi¶ ®· nhËn ®­îc sù quan t©m, gióp ®ì cña ban gi¸m hiÖu, khoa sau ®¹i häc, c¸c thÇy c« gi¸o trong tr­êng còng nh­ ngoµi tr­êng vµ c¸c b¹n ®ång nghiÖp. Nh©n dÞp nµy t¸c gi¶ xin c¶m ¬n sù gióp ®ì hiÖu qu¶ ®ã. §ång thêi t¸c gi¶ xin bµy tá lßng c¶m ¬n ch©n thµnh tíi thÇy gi¸o PGS.

TS TrÇn H÷u Viªn – ng­êi thÇy h­íng dÉn khoa häc, ®· trùc tiÕp h­íng dÉn, truyÒn ®¹t nh÷ng kiÕn thøc quÝ b¸u cho t¸c gi¶ trong suèt qu¸ tr×nh thùc hiÖn luËn v¨n. T¸c gi¶ còng xin ch©n thµnh c¶m ¬n UBND TØnh L¹ng S¬n, Së N«ng nghiÖp vµ ph¸t triÓn n«ng th«n tØnh L¹ng S¬n, Së Tµi nguyªn vµ M«i tr­êng, chi côc KiÓm l©m, chi côc ph¸t triÓn L©m NghiÖp tØnh L¹ng S¬n. UBND huyÖn H÷u Lòng, phßng Kinh tÕ, phßng Tµi nguyªn vµ M«i tr­êng, h¹t KiÓm l©m huyÖn H÷u Lòng ®· gióp ®ì t«i trong qu¸ tr×nh thùc hiÖn ®Ò tµi. Trong qu¸ tr×nh thùc hiÖn ®Ò tµi ch¾c ch¾n sÏ kh«ng tr¸nh khái nh÷ng sai sãt.

KÝnh mong c¸c thÇy c« vµ c¸c b¹n bÌ ®ång nghiÖp ®ãng gãp ý kiÕn ®Ó luËn v¨n cã ý nghÜa thùc tiÔn h¬n vµ sím ®i vµo hiÖn thùc. Xu©n Mai, ngµy 01/08/2008 Ng­êi thùc hiÖn §inh §øc Hoµng LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Ch­¬ng I §Æt vÊn ®Ò Trong nh÷ng thËp kû qua, vèn rõng cña ®Êt n­íc ®· vµ ®ang bÞ suy gi¶m nghiªm träng do n¹n khai th¸c rõng, t×nh tr¹ng du canh du c­, ®èt n­¬ng lµm rÉy ®· lµm cho m«i tr­êng sinh th¸i bÞ huû ho¹i, diÖn tÝch ®Êt trèng ®åi nói träc ngµy cµng t¨ng. ChÝnh v× vËy, viÖc qu¶n lý, b¶o vÖ, kh«i phôc vµ ph¸t triÓn tµi nguyªn rõng phÊn ®Êu h¹n chÕ vµ tiÕn tíi chÊm døt n¹n mÊt rõng, n©ng cao ®é che phñ cña rõng lµ môc tiªu cña §¶ng vµ nhµ n­íc ta trong thêi kú ®æi míi. L©m NghiÖp lµ mét ngµnh kinh tÕ quan träng trong nÒn kinh tÕ quèc d©n.

Tr­íc ®©y, l©m nghiÖp n­íc ta lµ nÒn l©m nghiÖp truyÒn thèng dùa vµo rõng tù nhiªn vµ sö dông lùc l­îng quèc doanh lµ chÝnh. Trong thêi kú ®æi míi ®· chuyÓn sang x©y dùng nÒn l©m nghiÖp céng ®ång, thu hót sù tham gia réng r·i cña toµn d©n, dùa chñ yÕu vµo rõng trång ®Ó ®¸p øng nhu cÇu l©m s¶n ngµy cµng t¨ng cña nh©n d©n, tÝch cùc b¶o vÖ rõng tù nhiªn hiÖn cã, ®Èy nhanh tèc ®é phñ xanh ®Êt trèng ®åi nói träc, sö dông cã hiÖu qu¶ tµi nguyªn rõng vµ ®­a s¶n suÊt kinh doanh l©m nghiÖp thµnh mét ngµnh, nghÒ chÝnh ë miÒn nói, gãp phÇn n©ng cao thu nhËp vµ c¶i thiÖn ®êi sèng cho nh©n d©n, t¹o tiÒn ®Ò cho viÖc thùc hiÖn th¾ng lîi NghÞ quyÕt cña Quèc héi kho¸ X vÒ Dù ¸n trång míi 5 triÖu ha rõng giai ®o¹n 1998 – 2010. HiÖn nay, vai trß cña rõng nãi riªng hay ngµnh l©m nghiÖp nãi chung kh«ng nh÷ng ®­îc ®¸nh gi¸ ë khÝa c¹nh kinh tÕ th«ng qua nh÷ng s¶n phÈm truíc m¾t thu ®­îc tõ rõng mµ cßn tÝnh ®Õn nh÷ng lîi Ých to lín vÒ x· héi, m«i tr­êng mµ nghÒ rõng ®em l¹i. Sù t¸c ®éng ®Õn rõng vµ ®Êt rõng kh«ng chØ ¶nh h­ëng trùc tiÕp ®Õn nghÒ rõng vµ sù ph¸t triÓn kinh tÕ x· héi t¹i khu vùc cã rõng mµ cßn t¸c ®éng nhiÒu mÆt ®Õn c¸c khu vùc LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] phô cËn còng nh­ nhiÒu ngµnh s¶n xuÊt kh¸c.

Do vËy ®Ó sö dông tµi nguyªn rõng vµ ®Êt rõng mét c¸ch bÒn v÷ng vµ l©u dµi. ViÖc x©y dùng ph­¬ng ¸n sö dông nguån tµi nguyªn nµy mét c¸ch hîp lý lµ yªu cÇu cÊp thiÕt ®èi víi c¸c nhµ qu¶n lý. Quy ho¹ch ph¸t triÓn l©m nghiÖp lµ mét bé phËn cÊu thµnh cña quy ho¹ch tæng thÓ nh»m ph¸t triÓn kinh tÕ x· héi. Do ®ã, c«ng t¸c quy ho¹ch l©m nghiÖp cÇn cã sù phèi hîp chÆt chÏ víi quy ho¹ch ph¸t triÓn n«ng th«n (n«ng nghiÖp, l©m nghiÖp, thuû lîi vµ mét sè ngµnh liªn quan kh¸c) nh»m tr¸nh sù chång chÐo, h¹n chÕ lÉn nhau gi÷a c¸c ngµnh.

Thùc chÊt cña c«ng t¸c quy ho¹ch lµ lËp kÕ ho¹ch ph¸t triÓn cho mét ngµnh hoÆc lÜnh vùc s¶n xuÊt trong tõng giai ®o¹n cô thÓ. Mçi ngµnh kinh tÕ muèn tån t¹i, ph¸t triÓn th× nhÊt thiÕt ph¶i lËp kÕ ho¹ch, mµ trong ®ã c«ng t¸c ®iÒu tra c¬ b¶n phôc vô cho quy ho¹ch ph¸t triÓn ph¶i ®­îc ®i tr­íc mét b­íc. H÷u Lòng lµ huyÖn miÒn nói, trong ®ã diÖn tÝch rõng vµ ®Êt l©m nghiÖp chiÕm h¬n 80% so víi tæng diÖn tÝch ®Êt tù nhiªn. Do vËy, kinh tÕ l©m nghiÖp gi÷ vÞ trÝ quan träng trong ho¹t ®éng kinh tÕ x· héi; viÖc lËp vµ triÓn khai mét ph­¬ng ¸n quy ho¹ch l©m nghiÖp hîp lý, ®¶m b¶o c¬ së khoa häc sÏ gãp phÇn t¨ng thu nhËp , c¶i thiÖn ®êi sèng nh©n d©n, thùc hiÖn ®­îc xo¸ ®ãi gi¶m nghÌo vµ ®­a kinh tÕ x· héi miÒn nói ph¸t triÓn hoµ nhËp víi tiÕn tr×nh c«ng nghiÖp ho¸ hiÖn ®¹i ho¸ ®Êt n­íc.

XuÊt ph¸t tõ nh÷ng quan ®iÓm trªn, t«i tiÕn hµnh thùc hiÖn ®Ò tµi: “Nghiªn cøu c¬ së lý luËn vµ thùc tiÔn ®Ò xuÊt nh÷ng néi dung, gi¶i ph¸p c¬ b¶n qui ho¹ch l©m nghiÖp t¹i huyÖn H÷u Lòng – tØnh L¹ng S¬n”. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Ch­¬ng II Tæng quan vÊn ®Ò nghiªn cøu 2. Trªn thÕ giíi 2. Quy ho¹ch vïng Quy ho¹ch vïng tu©n theo häc thuyÕt M¸c – Lª Nin vÒ ph©n bæ vµ ph¸t triÓn lùc l­îng s¶n xuÊt theo l·nh thæ vµ sö dông c¸c ph­¬ng ph¸p cña chñ nghÜa duy vËt biÖn chøng.

C¸c M¸c vµ ¡ng Ghen ®· chØ ra: “Møc ®é ph¸t triÓn lùc l­îng s¶n xuÊt cña mét d©n téc thÓ hiÖn râ nÐt h¬n ë chç sù ph©n c«ng lao ®éng cña d©n téc ®ã ®­îc ph¸t triÓn ®Õn møc nµo”. Lª Nin chØ ra:”Sù nghiªn cøu tæng hîp tÊt c¶ c¸c ®Æc ®iÓm tù nhiªn, kinh tÕ, x· héi cña mçi vïng lµ nguyªn t¾c quan träng ®Ó ph©n bæ lùc l­îng s¶n xuÊt”. V× vËy, nghiªn cøu c¸c ®Æc ®iÓm ®Æc tr­ng cho sù ph©n bæ lùc l­îng s¶n xuÊt ë mét vïng trong qu¸ khø vµ hiÖn t¹i ®Ó x¸c ®Þnh kh¶ n¨ng tiÒm tµng vµ t­¬ng lai ph¸t triÓn cña vïng ®ã. Dùa trªn c¬ së häc thuyÕt cña M¸c vµ ¡ng Ghen, V.I Lª Nin ®· nghiªn cøu c¸c h­íng cô thÓ vÒ kÕ ho¹ch ho¸ ph¸t triÓn lùc l­îng s¶n xuÊt trong x· héi chñ nghÜa.

Sù ph©n bè lùc l­îng s¶n xuÊt ®­îc x¸c ®Þnh theo nguyªn t¾c sau: - Ph©n bè lùc l­îng s¶n xuÊt cã kÕ ho¹ch trªn toµn l·nh thæ cña ®Êt n­íc, tØnh, huyÖn nh»m thu hót c¸c nguån tµi nguyªn thiªn nhiªn vµ lao ®éng cña tÊt c¶ c¸c vïng vµo qu¸ tr×nh t¸i s¶n xuÊt më réng. - KÕt hîp tèt lîi Ých cña Nhµ n­íc vµ nhu cÇu ph¸t triÓn kinh tÕ cña tõng tØnh, tõng huyÖn. - §­a c¸c xÝ nghiÖp c«ng nghiÖp ®Õn gÇn nguån nguyªn liÖu ®Ó h¹n chÕ chi phÝ vËn chuyÓn. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] - KÕt hîp chÆt chÏ c¸c ngµnh kinh tÕ quèc d©n ë tõng vïng, tõng huyÖn nh»m n©ng cao n¨ng xuÊt lao ®éng vµ sö dông hîp lý tµi nguyªn thiªn nhiªn [20].

Quy ho¹ch l©m nghiÖp Sù ph¸t triÓn cña quy ho¹ch l©m nghiÖp g¾n liÒn víi sù ph¸t triÓn kinh tÕ t­ b¶n chñ nghÜa. Do c«ng nghiÖp vµ giao th«ng vËn t¶i ph¸t triÓn nªn khèi l­îng gç ngµy cµng t¨ng. S¶n xuÊt gç ®· t¸ch khái nÒn kinh tÕ ®Þa ph­¬ng vµ b­íc vµo thêi ®¹i kinh tÕ hµng ho¸ t­ b¶n chñ nghÜa. Thùc tÕ s¶n xuÊt l©m nghiÖp ®· kh«ng cßn bã hÑp trong trong viÖc s¶n xuÊt gç ®¬n thuÇn mµ cÇn ph¶i cã ngay nh÷ng lý luËn vµ biÖn ph¸p nh»m ®¶m b¶o thu ho¹ch lîi nhuËn l©u dµi cho c¸c chñ rõng.

ChÝnh hÖ thèng hoµn chØnh vÒ lý luËn quy ho¹ch l©m nghiÖp vµ ®iÒu chÕ rõng ®· ®­îc h×nh thµnh trong hoµn c¶nh nh­ vËy. §Çu thÕ kû 18, ph¹m vi quy ho¹ch l©m nghiÖp míi chØ gi¶i quyÕt viÖc:”khoanh khu chÆt lu©n chuyÓn”, cã nghÜa ®em tr÷ l­îng hoÆc diÖn tÝch tµi nguyªn rõng chia ®Òu cho tõng n¨m cña chu kú khai th¸c vµ tiÕn hµnh khoanh khu chÆt lu©n chuyÓn theo tr÷ l­îng hoÆc diÖn tÝch. Ph­¬ng thøc nµy phôc vô cho ph­¬ng thøc kinh doanh rõng chåi, chu kú khai th¸c ng¾n. Sau c¸ch m¹ng c«ng nghiÖp, vµo thÕ kû thø 19 ph­¬ng thøc kinh doanh rõng chåi ®­îc thay b»ng ph­¬ng thøc kinh doanh rõng h¹t víi chu kú khai th¸c dµi.

Vµ ph­¬ng thøc “Khoanh khu chÆt lu©n chuyÓn” nh­êng chç cho ph­¬ng thøc “Chia ®Òu” cña Hartig. Hartig ®· chia ®Òu chu kú khai th¸c thµnh nhiÒu thêi kú lîi dông vµ trªn c¬ së ®ã, khèng chÕ l­îng chÆt h»ng n¨m. §Õn 1816, xuÊt hiÖn ph­¬ng thøc lu©n kú lîi dông cña H. Cotta chia chu kú khai th¸c thµnh 20 thêi kú lîi dông vµ còng lÊy ®ã ®Ó khèng chÕ l­îng chÆt hµng n¨m.

LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Sau ®ã ph­¬ng ph¸p “B×nh qu©n quy ho¹ch” ra ®êi. Quan ®iÓm cña ph­¬ng ph¸p nµy lµ gi÷ ®Õn møc thu ho¹ch trong chu kú khai th¸c hiÖn t¹i, ®ång thêi vÉn ®¶m b¶o thu ho¹ch ®­îc liªn tôc trong chu kú sau. Vµ ®Õn cuèi thÕ kû 19, xuÊt hiÖn ph­¬ng ph¸p “L©m phÇn kinh tÕ” cña Judeich. Ph­¬ng ph¸p nµy kh¸c víi ph­¬ng ph¸p “B×nh qu©n thu ho¹ch” vÒ c¨n b¶n.

Judeich cho r»ng nh÷ng l©m phÇn nµo ®¶m b¶o thu ho¹ch ®­îc nhiÒu tiÒn nhÊt sÏ ®­îc ®­a vµo diÖn khai th¸c. Hai ph­¬ng ph¸p “B×nh qu©n thu ho¹ch” vµ “l©m phÇn kinh tÕ”chÝnh lµ tiÒn ®Ò cña hai ph­¬ng ph¸p tæ chøc kinh doanh vµ tæ chøc rõng kh¸c nhau. Ph­¬ng ph¸p “B×nh qu©n thu ho¹ch” vµ sau nµy lµ ph­¬ng ph¸p “CÊp tuæi” chÞu ¶nh h­ëng cña “Lý luËn rõng tiªu chuÈn”, cã nghÜa lµ rõng ph¶i cã kÕt cÊu tiªu chuÈn vÒ tuæi còng nh­ vÒ diÖn tÝch vµ tr÷ l­îng, vÞ trÝ vµ ®­a c¸c cÊp tuæi cao vµo diÖn tÝch khai th¸c. HiÖn nay, ph­¬ng ph¸p kinh doanh rõng nµy ®­îc dïng phæ biÕn ë c¸c n­íc cã tµi nguyªn phong phó.

Cßn ph­¬ng ph¸p “l©m phÇn kinh tÕ” vµ hiÖn nay lµ ph­¬ng ph¸p “L©m phÇn” kh«ng c¨n cø vµo tuæi rõng mµ dùa vµo ®Æc ®iÓm cô thÓ cña mçi l©m phÇn ®Ó tiÕn hµnh ph©n tÝch, x¸c ®Þnh s¶n l­îng vµ biÖn ph¸p kinh doanh, ph­¬ng thøc ®iÒu chÕ rõng. Còng tõ ph­¬ng ph¸p nµy, cßn ph¸t triÓn ph­¬ng ph¸p “Ph­¬ng ph¸p kinh doanh l«” vµ “Ph­¬ng ph¸p kiÓm tra”[17].