Chương 1: Cơ sở lý luận của đề tài nghiên cứu. Chương 2: Thực trạng vấn đề QL trường THPT BC vùng nông thôn - HP. Chương 3: Một số giải pháp quản lí trường THPT BC vùng nông thôn HP. - Phần Kết luận và khuyến nghị.
Cuối luận văn có ghi danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục. Phần 2 : NỘI DUNG CHƢƠNG 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU 1. KHÁI NIỆM QUẢN LÝ, QUẢN LÝ GIÁO DỤC 1.
KHÁI NIỆM QUẢN LÝ Từ khi xã hội loài người xuất hiện, bắt đầu hình thành các nhóm người, để thực hiện các mục tiêu mà họ không thể đạt được với tư cách là những cá nhân riêng lẻ, thì quản lý xuất hiện như một yếu tố cần thiết để phối hợp những nỗ lực cá nhân hướng tới những mục tiêu chung. Xã hội ngày càng phát triển, quản lý càng có vai trò quan trọng trong việc điều khiển các hoạt động của xã hội, qua nhiều phương thức sản xuất khác nhau về trình độ tổ chức, điều hành quản lý ngày càng cao khiến năng suất lao động ngày càng tiến bộ trong mọi lĩnh vực của đời sống con người nói chung và trong lĩnh vực giáo dục đào tạo nói riêng. Có thể nói rằng, quản lý là một yếu tố cấu thành sự tồn tại và phát triển của xã hội loài người. Quản lý là thuộc tính bất biến nội tại của mọi quá trình lao động xã hội [21, tr.
Marx đã viết: “Bất cứ lao động xã hội hay cộng đồng trực tiếp nào được thực hiện ở quy mô tương đối lớn đều cần một chừng mực nhất định của quản lý” [8, tr. Theo Marx, quản lý về bản chất nó là quá trình điều chỉnh mọi quá trình xã hội khác: “Một nghệ sĩ vĩ cầm thì tự điều khiển mình còn dàn nhạc thì cần nhạc trưởng” [8, tr. 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Theo lý luận của Chủ nghĩa Mác - Lê nin về quản lý: “Quản lý xã hội một cách khoa học là sự tác động có ý thức của chủ thể quản lý đối với toàn bộ hay những hệ thống khác nhau của hệ thống xã hội trên cơ sở nhận thức và vận dụng đúng đắn những quy luật khách quan vốn có của nó, nhằm đảm bảo cho nó hoạt động và phát triển tối ưu theo mục đích đặt ra” [8 tr. Các nhà lý luận quản lý quốc tế như Frederics William Taylor (Mỹ-1856 - 1915), Henri Fayol (Pháp- 1841- 1925), Max Weber (Đức- 1864 - 1920) đều đã khẳng định: “Quản lý là khoa học đồng thời là nghệ thuật”.
Nói một cách tổng quát nhất, có thể xem “quản lý là một quá trình tác động gây ảnh hưởng của chủ thể quản lý đến khách thể quản lý nhằm đạt được mục đích của quản lý” [20, tr. Ta có thể thấy, một chính sách đúng sẽ không mang lại hiệu quả nếu như không được tổ chức, chỉ đạo, quản lý thực hiện một cách khoa học. Báo cáo Chính trị của BCH TW Đảng cộng sản Việt Nam tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VI đã nêu rõ: “ Tăng cường hiệu lực quản lý của Nhà nước là công tác cấp bách, là điều kiện tất yếu để đảm bảo huy động lực lượng to lớn của quần chúng nhân dân để hoàn thành mọi nhiệm vụ chính trị do Đảng đề ra, đáp ứng được yêu cầu và nguyện vọng của nhân dân”. QUẢN LÝ GIÁO DỤC Các nhà lý luận về quản lý giáo dục Xô viết đã đưa ra một số định nghĩa về khái niệm quản lý giáo dục như sau: Quản lý giáo dục là tập hợp những biện pháp nhằm đảm bảo sự vận hành bình thường của các cơ quan trong hệ thống giáo dục, đảm bảo sự tiếp tục phát triển và mở rộng hệ thống cả về số lượng cũng như chất lượng.
Tác động có hệ thống, có kế hoạch, có ý thức, có mục đích của chủ thể quản lý ở các cấp khác nhau đến tất cả các khâu của hệ thống (ví dụ: từ Bộ GD- ĐT đến nhà trường) nhằm mục đích đảm bảo việc giáo dục tinh thần Cộng sản chủ nghĩa cho thế hệ trẻ, đảm bảo sự phát triển toàn diện, hài hòa, trên cơ sở nhận thức và sử dụng các quy luật chung vốn có của CNXH cũng như quy luật 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com khách quan của quá trình giáo dục, của sự phát triển về thể chất và tâm lý của trẻ em, thanh thiếu niên. Từ đây, chúng ta có thể hiểu khái niệm quản lý giáo dục một cách đầy đủ hơn như sau: Quản lý giáo dục là hệ thống những tác động có mục đích, có kế hoạch, hợp quy luật của chủ thể quản lý, nhằm làm cho hệ thống vận hành theo đường lối và nguyên lý giáo dục của Đảng, thực hiện được các tính chất của nhà trường XHCN Việt Nam mà tìm điểm hội tụ là quá trình dạy học, giáo dục thế hệ trẻ, đưa hệ thống giáo dục tới mục tiêu dự kiến, tiến lên trạng thái mới về chất. Hệ thống Giáo dục quốc dân ở Việt Nam đều được đặt dưới sự lãnh đạo của Đảng CSVN và sự quản lý của nhà nước và sự tham gia của nhân dân khi nói “quản lý nhà nước trong giáo dục” chính là chỉ sự “quản lý công” đối với các họat động của giáo dục. Quản lý nhà nước trong giáo dục là một hoạt động phức tạp, để làm tốt công tác quản lý này cần nắm vững nội dung của nó, đồng thời xác định những hạn chế và mỗi cấp , ngành đơn vị cần vận dụng lý luận và thực tiễn để tìm cách hoá giải nó để tiến tới xây dựng được hệ thống quản lý hoàn thiện thích ứng với những thách thức của thực tiễn.
Quản lý nhà nước trong giáo dục là một hoạt động phức tạp, nhưng tựu chung lại nó tập trung mười việc then chốt dưới đây. - Xây dựng và chỉ đạo thực hiện chiến lược, quy hoạch, kế hoạch chính sách phát triển giáo dục. - Ban hành và tổ chức thực hiện các văn bản vi phạm pháp luật về giáo dục, ban hành điều lệ nhà trường, ban hành quy định về tổ chức và hoạt động của cơ sở giáo dục khác. - Quy định mục tiêu, chương trình, nội dung giáo dục, tiêu chuẩn nhà giáo, tiêu chuẩn cơ sở vật chất và thiết bị trường học, việc biên soạn, xuất bản in và phát hành sách giáo khoa, giáo trình, quy chế thi cử và cấp văn bằng.
- Tổ chức bộ máy quản lý giáo dục. 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com - Tổ chức chỉ đạo việc ĐTBD quản lý nhà giáo và cán bộ QLGD. - Huy động quản lý sử dụng các nguồn lực để phát triển giáo dục. - Tổ chức QL công tác nghiên cứu khoa học công nghệ trong ngành GD.
- Tổ chức quản lý công tác quan hệ quốc tế về giáo dục. - Qui định việc tặng danh hiệu vinh dự cho những người có nhiều công lao đối với sự nghiệp giáo dục. -Thanh tra, kiểm tra việc chấp hành pháp luật về giáo dục giải quyết khiếu nại tố cáo và xử lý các hành vi vi phạm về pháp luật, về giáo dục. Mười nội dung trên đã đảm bảo tính toàn diện và đầy đủ chặt chẽ trong hệ thống các mục tiêu đặt ra cho GD xét về mặt lý thuyết, trên thực tế khi tiến hành thực hiện quản lý nhà nước với giáo dục đã nảy sinh những bất cập xét trong cả hai lĩnh vực quan điểm và hành động thực tiễn.
Ngay từ năm 1973, Thủ tướng Phạm Văn Đồng đã chỉ ra con đường cơ bản của việc quản lý giáo dục: “Phải quản lý thế nào để thầy dạy tốt, trò học tốt, tất cả để phục vụ hai tốt đó”. Hệ thống giáo dục là một bộ phận quan trọng nằm trong hệ thống xã hội, trong đó quản lý con người là yếu tố trung tâm số một của quản lý giáo dục. Con người vừa là chủ thể của quản lý vừa là khách thể quản lý; vừa là người quản lý, vừa là người bị quản lý. Trình độ và năng lực quản lý của người cán bộ quản lý giáo dục thể hiện trước hết ở khả năng làm việc với những con người có tính đa dạng, biết phát huy các mặt mạnh, hạn chế các mặt yếu, động viên họ làm việc tự giác với tinh thần làm chủ, lao động có năng suất cao.
Nhân tố con người trong quản lý giáo dục không chỉ là đối tượng quản lý mà còn là sản phẩm của quá trình quản lý, sản phẩm đó chính là con người được đào tạo, nhân cách được hình thành và phát triển. Vậy quản lý con người là vấn đề có ý nghĩa quan trọng bậc nhất trong toàn bộ công tác quản lý giáo dục. NHÀ TRƯỜNG, CÁC LOẠI HÌNH NHÀ TRƯỜNG TRONG HỆ THỐNG GIÁO DỤC QUỐC DÂN 1. NHÀ TRƢỜNG 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Nhà trường là cơ sở đào tạo của ngành giáo dục - đào tạo, nơi trực tiếp giáo dục và đào tạo học sinh, sinh viên, nơi thực thi mọi chủ trương, đường lối, chính sách, chế độ, nội dung, phương pháp tổ chức GD của Đảng và Nhà nước.
Đó cũng là nơi trực tiếp diễn ra quá trình lao động giảng dạy của thầy, lao động học tập của trò, hoạt động của bộ máy quản lý nhà trường [32, tr. Mục tiêu GD của nhà trường là đào tạo con người Việt Nam phát triển toàn diện, có đạo đức, tri thức, sức khoẻ, thẩm mỹ và nghề nghiệp. Trung thành với lí tưởng độc lập dân tộc và CNXH, hình thành, bồi dưỡng nhân cách, phẩm chất và năng lực công dân, đáp ứng yêu cầu xây dựng và bảo vệ Tổ quốc [5, tr. Tính chất và nguyên lý giáo dục trong nhà trường của nền giáo dục Việt Nam và nền giáo dục XHCN có tính nhân dân, dân tộc, khoa học, hiện đại, lấy chủ nghĩa Mác -Lê nin và tư tưởng Hồ Chí Minh làm nền tảng.
Hoạt động giáo dục phải được thực hiện theo nguyên lý học đi đôi với hành, giáo dục kết hợp với lao động sản xuất, lí luận gắn liền với thực tiễn, giáo dục nhà trường kết hợp với giáo dục gia đình và xã hội. Phương pháp giáo dục trong nhà trường phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, tư duy sáng tạo của người học, bồi dưỡng năng lực tự học, lòng say mê học tập và ý chí vươn lên của học sinh. Nội dung giáo dục trong nhà trường phải đảm bảo tính phổ thông cơ bản, toàn diện, hướng nghiệp, thiết thực gắn với thực tiễn cuộc sống, phù hợp với tâm sinh lí lứa tuổi của người học, đáp ứng mục tiêu giáo dục ở mỗi bậc học, cấp học.