CHƯƠNG 1 : TỔNG QUAN VỀ CÔNG TÁC QUẢN LÝ RỦI RO THI CÔNG PHẦN KHUNG NHÀ CAO TẦNG CÔNG TRÌNH 1.1 Tổng quan về dự án, rủi ro thi công xây dựng thi công phần khung nhà cao tầng công trình.1 Khái niệm rủi ro Theo nghiên cứu tài liệu có nhiều khái niệm về rủi ro được đề xuất và sử dụng như: Rủi ro là sự bất trắc có thể đo lường được. Rủi ro là hoàn cảnh trong đó một sự kiện xảy ra với một xác suất nhất định hoặc trong trường hợp quy mô của sự kiện đó có một phân phối xác suất [7]. Rủi ro là một tình trạng trong đó các biến cố xảy ra trong tương lai có thể xác định được, rủi ro là một sự tổng hợp những sự ngẫu nhiên có thể đo lường được bằng xác suất [7]. Theo Viện QLDA (PMI), rủi ro là một sự kiện hay điều kiện chưa chắc chắn mà nếu nó xảy ra, sẽ có ảnh hưởng đến ít nhất một mục tiêu dự án, ví dụ như phạm vi, tiến độ, chi phí và chất lượng.
Rủi ro luôn nằm trong tương lai. Một rủi ro có thể có một hoặc nhiều nguyên nhân gây ra và nếu nó xảy ra, cũng có thể gây ra một hoặc nhiều ảnh hưởng. Nguyên nhân gây ra rủi ro có thể là một yêu cầu, giả thiết, ràng buộc hoặc điều kiện mà tạo ra các kết quả tích cực hoặc tiêu cực. Như vậy, bản chất của rủi ro là không chắc chắn và các khái niệm rủi ro đều nhấn mạnh đến hai khía cạnh là khả năng xảy ra rủi ro và mức độ tác động của rủi ro.
Quản lý rủi ro là một quá trình xác định, đánh giá và xếp hạng các rủi ro có thể xảy ra mà qua đó các biện pháp hữu hiệu và nguồn tài nguyên cần thiết được lựa chọn và áp dụng vào thực tế để hạn chế, theo dõi và kiểm soát các khả năng xuất hiện và hoặc các tác động của các sự kiện không dự báo trước [7]. 4 Mục đích cuối cùng của các quản lý rủi ro là giúp cho các tổ chức, các doanh nghiệp giảm tối đa tác động tiêu cực của rủi ro đối mọi hình thức và làm tăng tối đa những lợi ích của rủi ro. Theo tài liệu chúng ta có được rủi ro có xu hướng được bảo hiểm và có thể được lượng hóa cụ thể như: Rủi ro = Xác suất xuất hiện X Mức thua thiệt / kết quả Cần phân biệt hai phạm trù: + Phạm trù rủi ro + Phạm trù bất trắc. Khái niệm về bất trắc: bất trắc là phản ánh các tình huống mà trong đó không thể biết được sự chính xác xuất hiện của sự kiện xảy ra.
=> Như vậy: định nghĩa bất trắc chứa đựng yến tố chưa biết nhiều hơn định nghĩa rủi ro. Theo khái niệm ta có thể thấy được rủi ro và bất trắc có thể xem là hai thái cực của vấn đề. Rủi ro nằm ở thái cực bên này có khả năng đo lường được nhiều hơn và nhiều số liệu thống kê hơn để đánh giá. Bất trắc nằm ở thái cực còn còn lại: “sẽ không có thông số ” để đo lường.
Có thể mô tả sự khác nhau này qua bảng như sau: Đối với Rủi ro Đối với Bất trắc 1. Rủi ro là có thể định lượng 1. Bất trắc là không có khả năng định lượng 2. Rủi ro là đánh giá được về thống kê 2.
Bất trắc là không đánh giá được 3. Rủi ro là số liệu đáng tin cậy 3. Bất trắc là ý kiến không chính thức b. khái niệm rủi ro: Con người là tính chất quyết định đến phần lớn các vấn đề liên quan đến rủi ro và đa phần hậu quả của những hành động đó là không thể lường trước được.
Khi đã không 5 lường trước được thì các hậu quả sẽ dẫn đến tương lai. Chính vì lẽ đó, thời gian là nhân tố quan trọng được xem xét khi giải quyết các rủi ro. Rủi ro thể hiện trên rất nhiều khía cạnh khác nhau như : + Thời gian; + Chi phí; + Chất lượng; + Các hoạt động xây dựng khác…. Nghiên cứu rủi ro là đề cập đến những vấn đề bất ngờ xảy ra, sự kiện không may mắn trực tiếp ảnh hưởng đến con người như: sức khỏe, tinh thần, tài sản… Như vậy rủi ro là sự biến động tiềm ẩn ở những kết quả.
Rủi ro hiện diện trong hầu hết các hoạt động của con người chúng luôn ẩn nấu các nguy cơ, rình rập chúng ta trong quá trình làm việc hàng ngày. Khi có rủi ro người ta không thể dự đoán được chính xác kết quả chính sự hiện diện của rủi ro gây ra sự bất định.Cũng vì lẽ này sự bất định là sự nghi ngờ về khả năng tiên đoán của chúng ta kết quả nó xuất hiện chỉ khi có một người nhận thức được nguy cơ về rủi ro. Nguy cơ về rủi ro có thể xảy ra bất cứ khi nào bất cử ở đâu trong quá trình chúng ta sinh hoạt và làm việc và một khi xảy ra thì hậu quả mang lại rất nhiều tổn thất cho chúng ta, và người gánh chiệu hậu quả đó cũng chính là con người vì đã tham gia vào quá trình vận động và tạo ra rủi ro. Rủi ro thường xảy ra ngẫu nhiên tác động trực tiếp lên sự vật, hiện tượng làm thay đổi kết quả của chính sự vật, hiện tượng gây ra sự bất lợi và những tác động ngẫu nhiên này có thể đo được bằng xác suất.
Rủi ro có hai khía cạnh bao gồm: một là tiêu cực và hai là tích cực. chúng thường được xác định bằng tầng xuất xuất hiện hay còn lại là xác xuất xuất hiện rủi ro với các mức độ thiệt hại, lợi ích có thể đạt được khi xảy ra rủi ro. Rủi ro là tổng hợp các yếu tố ngẫu nhiên bao gồm các tình huống thuận lợi và không thuận lợi trong đó bao gồm cả hiểm họa và cơ hội khi nó xảy ra. Nếu là rui ro thuận lợi 6 thì nó như một cơ hội cho việc thực hiện ngược lại nếu nó không thuận lợi thì được xem như là một hiểm họa rình rập.
Những rủi ro không thuận lợi đều liên quan đến bất định có thể đo lường bằng xác xuất không đạt mục tiêu của dự án và gây ra thiệt hại vô cùng lớn. Đa phần rủi ro xảy ra trong điều kiện hoặc sự kiện không chắc chắn, sự không chắc chắn này đa phần phát sinh do nhận thức của con người về dự án về công việc thực hiện chúng được dựa trên ước lượng, giả định, do điều kiện về thi công, nguồn nhân lực dự án, thời gian thực hiện dự án, các yêu cầu cấp bách từ phía chủ đầu tư. Khi nó xảy ra sẽ tác động xấu đến mục tiêu hoàn thành của dự án. Khi rủi ro xảy ra chúng thường tác động rất xấu đến hoạt động của các dự án, chính vì điều này khi xảy ra rủi ro ta phải phân loại và tận dụng các mặt tích cực các cơ hội của rủi ro thuận lợi để giúp cho dự án đạt được mục tiêu, giảm chi phí.
Còn đối với các rủi ro không thuận lợi hay còn gọi tiêu cực, hiểm họa chúng ta cần nhanh chóng ngăn ngừa hạn chế mức thấp nhất các rủi ro tiêu cực này xảy ra vì khi đã ngăn ngừa tốt thì ta hạn chế được chi phí, và các thiệt hại khác để bù đắp trong quá trình khắc phục.2 Khái niệm về bất định Khái niệm bất định chứa đựng nhiều nguy cơ tiềm ẩn hơn khái niệm rủi ro [10]. Bất định được hiểu là các điều kiện để thực hiện dự án không có thông tin đầy đủ và không chính xác, sự lên quan trong đó bao gồm chi phí và kết quả thực hiện dự án. Bất định phản ánh chân thật sự kiện (tình huống) khi xảy ra không tính được xác suất xuất hiện của các sự kiện xảy ra. Các yếu tố thể hiện của nguồn gốc bất định là khi chúng ta lựa chọn các yếu tố tối ưu lại không thể tính đầy đủ và chính xác các thông tin hoặc không nắm vững sự biến động của môi trường.
- Các Ảnh hưởng ngẫu nhiên do thiên nhiên như động đất, lụ lụt, biến đổi khí hậu. - Các yếu tố chủ quan mang tính đối kháng khi quá trình ra quyết định diễn ra trong nhiều tình huống như lợi ích của các đối tượng không cùng một hướng có khi đối nghịch nhau, sự phân định giữa bất định và rủi ro chỉ mang tính chất tương đối tùy vào 7 thông tin có thể có được và khả năng đánh giá của mỗi cá nhân hay tổ chức mà có thể là bất định hay rủi ro. Bao quát chung bất định chỉ là khái niệm để chúng ta nhìn ra trạng thái nghi ngờ và tạm thời tiên đoán các kết quả có được trong tương lai đối với các hành động đã xảy ra trong thực tế hiện tai. Bất định chỉ xuất hiện khi chúng ta nhận thức được sẽ có khả năng các biến cố xảy ra nhưng lại không dự đoán được tầng xuất hay xác xuất của biến cố đó xảy ra hay mức độ tổn thất của biến cố đó trong hành động hiện tại.
Rủi ro Bất định Thiệt hại Rủi ro là khả năng Bất định là sự cố Thiệt hại, tổn thất xuất hiện do sự kiện đánh giá xác suất không đầy đủ thông rủi ro trong điều kiện bất định. Điển hình thiệt hại, tổn thất tin, không chính cho ví dụ này là hảo tổn thời gian làm liên quan đến bất xác của thông tin việc của người lao động, thiệt hại về thu định. trong quá trình hay nhập của người lao động, chi phí dự án điều kiện thực hiện tăng lên. 1: Dự đoán xác xuất xảy ra sự cố Như vậy, theo cách hiểu thông thường, rủi ro luôn là một yếu tố tiêu cực, nhưng khác với sự không chắc chắn rủi ro có thể định lượng được.
Rủi ro liên quan đến mất mát và thiệt hại. Về mặt toán học, rủi ro có thể được xem như là một hàm của mức độ thiệt hại với biến là sự không chắc chắn. Đây là một hàm tích cực có nghĩa là độ không chắc chắn càng cao thì rủi ro càng lớn, thể hiện ở mức tổn thất càng cao. Bản chất của rủi ro và sự không chắc chắn trong quá trình thực hiện dự án chủ yếu liên quan đến khả năng xảy ra tổn thất tài chính do khả năng dự đoán và khả năng xảy ra của các dòng tiền cũng như kết quả hoạt động thực tế của dự án.
các yếu tố dẫn đến tổn thất tài chính.